در دو دهه اخیر و به ویژه در سالهای گذشته، نرخ فرزندآوری ایرانیان به طرز چشمگیری کاهش داشته است. ایران که در دهه ابتدایی انقلاب در زمینه زاد و ولد در دنیا جزو رکوردداران بود، هم اکنون نسبت به کشورهای مشابه، نرخ رشد جمعیت بسیار کمتری دارد. این در حالی است که علی خامنه‌ای و دیگر سران نظام جمهوری اسلامی مرتباً درباره اهمیت داشتن فرزندان بیشتر تاکید کرده‌اند اما گویی جامعه راه خود را انتخاب کرده است. انسیه خزعلی مشاور امور زنان ریاست جمهوری می‌گوید مشکلات اقتصادی عامل کاهش نرخ رشد جمعیت نیست بلکه تجمل‌گرایی زنان عامل اصلی آن است.

مهم‌ترین علت کاهش نرخ زاد و ولد در ایران چیست؟ چرا زوج‌های جوان دیگر تمایلی به فرزندآوری ندارند؟

در هفت ماهی که از خیزش زن زندگی آزادی گذشته، عبارت سکولاریسم که به معنای جدایی دین از حکومت است، بارها از زبان فعالان سیاسی و مردم شنیده شده است. در برنامه دیشب به این موضوع پرداختیم تا بدانیم نگاه شما به این موضوع چیست. برخی از شما معتقد بودید بخش عمده‌ای از مردم با جدایی دین از حکومت مشکلی ندارند و گروهی هم گفتید که هنوز جامعه ایران شاکله مذهبی دارد و آماده پذیرش چنین چیزی نیست. به علت استقبال زیاد شما، برنامه امشب را هم به همین موضوع اختصاص داده‌ایم.

آیا جامعه ایران برای سکولاریسم یا همان جدایی دین از حکومت، آمادگی دارد؟

در هفت ماهی که از خیزش زن زندگی آزادی گذشته، عبارت سکولاریسم که به معنای جدایی دین از حکومت است، بارها از زبان فعالان سیاسی و مردم شنیده شده است. تقریباً همه معترضان بر این باورند که در حکومت آینده باید دین را از یک ابزار حکومتی به امری شخصی تبدیل کرد، کما اینکه در همه دموکراسی‌های دنیا شاهد چنین وضعیتی هستیم. در این میان عده‌ای معتقدند هنوز بخشی بزرگ از جامعه شناخت دقیقی از سکولاریسم ندارد و آن را امری ضد مذهب قلمداد می‌کنند و به همین علت، اهل فن باید این موضوع را بیشتر در معرض افکار عمومی بشکافند. پرسش روز: به نظر شما آیا بدنه اصلی جامعه ایران، خواهان جدایی دین از حکومت است؟

بورس تهران در دو روز گذشته بی‌سابقه‌ترین ریزش شاخص‌ها در تاریخ خود را تجربه کرد و برخی منابع در یک برآورد کلی اعلام کردند که هزار هزار میلیارد تومان از پول‌های سرمایه‌گذاران در بورس سوخت. بسیاری از فعالان این حوزه این موضوع را برنامه‌ریزی شده دانسته‌اند و معتقدند دولت در آن نقش داشته است. در سال ۱۳۹۹ هم اتفاق مشابهی رخ داد. دولت حسن روحانی با کمک صداوسیما و دستگاه‌های تبلیغی دیگر، بخش بزرگی از مردم را به بورس کشاند و پس از مدتی با ریزش ناگهانی شاخص‌ها و ورشکستگی مردم عادی، دولت وقت، مبلغ بزرگی را برای استفاده در هزینه‌های جاری کشور به دست آورد. پرسش روز: سنگین‌ترین سقوط آزاد در بازار بورس؛ آیا دولت با دستکاری در بورس، دست در جیب مردم کرده است؟

در هفته‌های اخیر شدت اجرای احکام اعدام در زندان‌های جمهوری اسلامی به طرز معناداری افزایش یافته است. اگرچه به گفته مقامات قضایی، اغلب این اعدام‌ها به جرائمی همچون مواد مخدر ربط دارد، با این حال نهادهای حقوق بشری و بسیاری از فعالان سیاسی به شدت آن را محکوم کرده و معتقدند که علت این شدت بخشیدن به اجرای احکام اعدام، ایجاد فضای رعب و وحشت و پیشگیری از اعتراضات سراسری مردم است. پرسش روز: هدف حکومت جمهوری اسلامی از شدت بخشیدن اجرای احکام اعدام در هفته‌های اخیر چیست؟

سال گذشته در چنین روزهایی طرح حذف یارانه آرد در قالب جراحی اقتصادی دولت ابراهیم رئیسی کلید خورد که از جمله تبعات آن گران شدن بسیاری از اقلام خوراکی از جمله نان و ماکارونی بود. در طول همین یک‌سال نرخ گوشت، برنج و اقلام دیگر هم با شیبی تند افزایش یافته است. این روزها هم زمزمه‌هایی مبنی بر افزایش حدود سی درصدی در قیمت لبنیات به گوش می‌رسد که همه اینها حاکی از آن است که سفره ایرانیان در سطح عمومی هر روز کوچک‌تر می‌شود. پرسش روز: پس از گذشت یک‌سال از جراحی اقتصادی دولت، کدام اقلام خوراکی از سفره زندگی شما حذف شده است؟

سجاد پادام مدیر کل بیمه‌های اجتماعی وزارت کار جمهوری اسلامی که گفته بود ممکن است در آینده برای پرداخت حقوق بازنشستگان مجبور شویم قشم و کیش و خوزستان را بفروشیم، به گزارش رسانه‌های داخلی از کار برکنار شد اما این بحث که در نگاه بخشی از حکومت امکان فروش بخشی از کشور وجود دارد همچنان بحث داغی است. تمامیت ارضی ایران یکی از موضوعاتی است که در ماه‌های گذشته در مباحث سیاسی اپوزیسیون بارها شنیده شده است. تریبون آزاد: از وضعیت این روزهای ایران، هر آنچه تمایل دارید بگویید؟

سجاد پادام مدیر کل بیمه‌های اجتماعی وزارت کار جمهوری اسلامی در اظهارنظری شگفت‌آور گفته است ممکن است در آینده برای پرداخت حقوق بازنشستگان مجبور شویم قشم و کیش و خوزستان را بفروشیم و متذکر شده که پیش از این یونان هم برای رفع مشکلات مالی خود جزایری را به فروش رسانده است. سوای اینکه دولت ابراهیم رئیسی در سال‌های اخیر دچار مشکلات جدی در تامین بودجه مواجه شده است، اما چنین اظهارنظری درباره فروش بخشی از خاک کشور، آن هم از سوی یک مقام رسمی دولتی موجب نگرانی بسیاری از مردم شده و در شبکه‌های اجتماعی بازتاب گسترده‌ای داشته است. پرسش روز: واکنش شما به فروش بخشی از خاک ایران برای تامین بودجه جاری کشور چیست؟

امروز دوازدهم اردیبهشت در ایران برابر بود با روز معلم. منتقدان نظام آموزشی می‌گویند کیفیت آموزش در مدارس پس از انقلاب ۵۷ به شدت افت کرد و البته در سالهای اخیر وضعیت بدتری هم پیدا کرده است، چرا که اغلب مفاهیم آموزشی در مدارس با ایدئولوژی نظام حاکم منطبق شده و به جای آموختن علم و اندیشه، باورهای خاصی در مدارس تبلیغ می‌شود. اگرچه در پی خیزش زن زندگی آزادی که نسل جوان و نوجوان در آن حضور پررنگی داشتند، مشخص شد که تمام این تلاش‌ها برای یکدست کردن باورهای دانش‌آموزان عملاً شکست خورده است. پرسش روز: مهمترین ضعف نظام آموزش و پرورش در ایران چیست؟

امروز برابر بود با یازدهم اردی‌بهشت / اول ماه مه و روز جهانی کارگر. در حالی که بر اساس آمارها در اغلب کشورهای جهان وضعیت کارگران نسبت به چند دهه پیش بهتر شده است اما ایران یکی از معدود کشورهایی است که در آن وضعیت کارگران هم از لحاظ حقوق دریافتی و هم رعایت حق و حقوق صنفی دچار مشکلات بدتر شده است. اعتراضات کارگری در یک دهه گذشته هر روز پررنگ‌تر از قبل تداوم داشته اما عملاً هیچ گونه بهبودی در زندگی این قشر ایجاد نشده است. پرسش روز: از دید شما مهمترین مشکلات کارگران در ایران چیست؟