สะอาด Podcast

พลังงานสะอาดเริ่มที่บ้าน ฟังเรื่องราว “แสงสุรีพาวเวอร์” กิจการพลังงานชุมชน ที่สร้างช่างโซลาร์ ดูแลพลังงานได้ด้วยตัวเอง จะเกิดอะไรขึ้นถ้าพลังงานสะอาดไม่ใช่แค่เรื่องของรัฐหรือบริษัทใหญ่ แต่กลายเป็นสิ่งที่ “ชุมชนลงมือทำได้จริง” ชวนคุยกับ “พี่อ้อย” จากแสงสุรีพาวเวอร์ กิจการเพื่อสังคม ที่ฝึกอบรมช่างชุมชน สร้างความเข้าใจเรื่องโซลาร์เซลล์ และขยับไปสู่เป้าหมายใหญ่คือ “พลังงานสะอาดที่ชาวบ้านเป็นเจ้าของและใช้ประโยชน์ได้อย่างแท้จริง” จากแคมเปญ “304 กินได้” ที่ชูเรื่องความมั่นคงทางอาหาร ต่อยอดสู่การสร้างต้นแบบ “พลังงานของชุมชน” บนหลังคาเรือนและในแปลงเกษตรอินทรีย์ พร้อมแนวคิดน่าสนใจ เช่น ช่างโซลาร์จากชุมชนเอง ดูแลและซ่อมระบบได้ ทดลองใช้แผงเก่าในพื้นที่เกษตร ลดขยะ เพิ่มการเข้าถึง พัฒนาโครงสร้างให้ประชาชนขายไฟหากันเองได้จริง

พลังงานสะอาด ไม่ใช่แค่คำพูด แต่คือโซลาร์เซลล์บนทุกหลังคาเรือน ที่ทำให้ฟอสซิลไม่จำเป็นอีกต่อไป น้ำในคลองไม่ควรเป็นทางระบายน้ำร้อนจากโรงไฟฟ้า แต่ต้องเป็นชีวิตของคนและระบบนิเวศ  ก๊าซธรรมชาติไม่ใช่ทางออก ถ้าสุดท้ายคนต้องจ่ายค่าไฟแพงขึ้นโดยไม่จำเป็น ชวนฟังบทสนทนาจากเสียงจริงในพื้นที่ เพื่อค้นหาความเชื่อมโยงของระบบไฟฟ้ากับชีวิตชุมชน ผ่านเรื่องราวการต่อสู้ การค้นหาทางออก และความหวังของชุมชนในฉะเชิงเทราและปราจีนบุรี กับพลังงานสะอาดที่ทุกคนเป็นเจ้าของได้คุยกับ พี่อ้อย แสงสุรีย์พาวเวอร์ หนึ่งในผู้จุดประกายแนวคิด “พลังงานสะอาดที่ชุมชนเป็นเจ้าของได้” หลังจากการทำงานขับเคลื่อนด้านสิ่งแวดล้อมและพลังงานในพื้นที่ภาคตะวันออก ยาวนานกว่า 10 ปี 

เมื่อโครงสร้างระบบไฟฟ้าของไทยยังออกแบบมาเพื่อโรงไฟฟ้าใหญ่ไม่กี่แห่ง แต่โลกวันนี้กำลังเปลี่ยนไป ไฟฟ้าถูกผลิตจากหลากหลายแหล่ง ตั้งแต่โซลาร์บนหลังคาบ้าน ไปจนถึงแบตเตอรี่ในชุมชนเล็ก ๆ 

.

บทเรียนจากเหตุการณ์ไฟดับในยุโรป ประเด็นสำคัญไม่ใช่แค่การเพิ่มพลังงานหมุนเวียน แต่คือการยกระดับ ระบบไฟฟ้าไทย ให้ “แข็งแรง” และ “ฉลาด” ด้วยโครงสร้างพื้นฐานที่ทันสมัย การบริหารจัดการที่ยืดหยุ่น และการลงทุนในเทคโนโลยีใหม่อย่างระบบกักเก็บพลังงาน ไปพร้อมกับการออกแบบนโยบายที่ไม่ผลักภาระไปยังผู้ใช้ไฟฟ้าอย่างไม่เป็นธรรม ชวนคุยกับผู้เชี่ยวชาญทั้งสองท่าน ดร.สมชาย และ ดร.อารีพร ว่าประเทศไทยควรเตรียมตัวอย่างไร ตั้งแต่การทำให้ระบบไฟฟ้าไทยทั้ง “แข็งแรง” ด้วยโครงสร้างพื้นฐานที่รองรับความไม่แน่นอน และ “ฉลาด” (Smart Grid) ด้วยการใช้ข้อมูล เซ็นเซอร์ และเทคโนโลยีสื่อสาร / การกระจายศูนย์ผลิตไฟฟ้า ไม่กระจุกอยู่ในโรงไฟฟ้าขนาดใหญ่แต่ให้ชุมชนและประชาชนมีบทบาท / การลงทุนในระบบกักเก็บพลังงาน (Battery Storage) ที่ช่วยรักษาเสถียรภาพของไฟฟ้าในวันที่พลังงานหมุนเวียนแปรปรวน และการออกแบบบทบาทใหม่ของหน่วยงานรัฐใน ระบบไฟฟ้าเสรี ที่เปิดให้ผู้เล่นใหม่ ๆ เข้ามาร่วมผลิตและบริหารไฟฟ้า เพื่อมองภาพใหม่ของ “ไฟฟ้า” ที่ไม่ใช่แค่เรื่องเทคนิค แต่คือการออกแบบอนาคตของประเทศร่วมกันส่วนหนึ่งของโครงการที่ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากกองทุนพัฒนาไฟฟ้า สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน พ.ศ. 2567

ระบบไฟฟ้ายุโรป เผชิญเหตุการณ์ไฟดับครั้งใหญ่ จุดเริ่มต้นจากสายส่งในสเปนขยายสู่หลายประเทศใกล้เคียง ภายในไม่กี่วินาที จุดกระแสคำถาม ว่าต้นเหตุมากจากอะไร ? EP นี้ คุยกับ ดร.สมชาย ทรงศิริ ผู้ช่วยผู้ว่าการปฏิบัติการระบบไฟฟ้า การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค จะพาเจาะลึกเบื้องหลังเหตุการณ์ ทำให้เห็นโครงข่ายพลังงานที่เชื่อมโยงกันทั้งทวีป ตั้งแต่บนบกถึงใต้น้ำ และชี้ให้เห็นว่าเหตุการณ์นี้ไม่ได้เกิดจากพลังงานสะอาด แต่สะท้อนความจำเป็นในการออกแบบระบบให้พร้อมรองรับเทคโนโลยีใหม่ พร้อมบทเรียนสำคัญสำหรับไทย : การเดินหน้าสู่พลังงานสะอาดต้องมาคู่กับการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐาน การยกระดับมาตรฐานทางเทคนิค และการออกแบบตลาดไฟฟ้าที่มีความยืดหยุ่นและเปิดกว้างต่อผู้เล่นหลากหลาย เพราะการเปลี่ยนผ่านพลังงานที่แท้จริง ไม่ใช่แค่เพิ่มพลังงานสะอาด แต่คือการสร้างระบบไฟฟ้าที่มั่นคง ยั่งยืน และเป็นธรรมในระยะยาว

การขยายโมเดลพลังงานสะอาดจากเกาะจิกไปยังพื้นที่อื่น ๆ เป็นโจทย์ที่ท้าทาย ซึ่งต้องอาศัยปัจจัยมากกว่าการติดตั้งเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว ตอนใหม่ของ สะอาดPodcast พาไปสำรวจประเด็นนี้ในเชิงลึก ผ่านบทสนทนากับคุณธนัย โพธิสัตย์ ผู้ริเริ่มโครงการ ReCharge ที่เกาะจิก ซึ่งกลับมาร่วมพูดคุยอีกครั้งถึงบทเรียนสำคัญและแนวทางในการต่อยอดสู่อนาคต การนำระบบไมโครกริดไปใช้ในพื้นที่ที่มีบริบทแตกต่างกัน จำเป็นต้องพิจารณาอย่างรอบด้าน ตั้งแต่ความพร้อมของชุมชน กฎหมาย สภาพภูมิประเทศ ไปจนถึงแนวคิดในการจัดการพลังงานร่วมกันในระดับท้องถิ่น รวมถึงการออกแบบนโยบายและกลไกการจัดการที่ไม่สร้างความเหลื่อมล้ำ ซึ่งล้วนเป็นองค์ประกอบสำคัญของการเปลี่ยนผ่านสู่ระบบพลังงานที่เป็นธรรม ภาครัฐเองก็มีบทบาทสำคัญในกระบวนการนี้ ทั้งในด้านนโยบายที่สนับสนุนการกระจายอำนาจทางพลังงาน การมีส่วนร่วมกับชุมชนเพื่อให้เกิดผลลัพธ์อย่างเป็นรูปธรรม ตลอดจนการสนับสนุนด้านงบประมาณ เช่น เงินอุดหนุนสำหรับพื้นที่ห่างไกลที่ยังขาดความพร้อม กลไกเหล่านี้สามารถเป็นแรงผลักดันให้เกิดการใช้พลังงานสะอาดอย่างกว้างขวาง ส่งเสริมความร่วมมือจากทุกภาคส่วน และเปิดโอกาสให้ชุมชนสามารถเข้าถึงพลังงานที่มั่นคง ยั่งยืน และเท่าเทียม สะอาดPodcast ตอนนี้จึงไม่เพียงแต่ถอดบทเรียนจากเกาะจิก หากยังเป็นจุดเริ่มต้นของการตั้งคำถามใหม่ต่ออนาคตของระบบพลังงานในประเทศไทย ว่าการประยุกต์ใช้ ระบบไมโครกริด (Microgrid) จะสามารถออกแบบให้สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ต่าง ๆ ได้อย่างไร เพื่อให้พลังงานสะอาดกลายเป็นรากฐานของคุณภาพชีวิตของคนไทยทุกคนในระยะยาว

ในโลกที่พลังงานสะอาดคือคำตอบของอนาคตโครงการ “ReCharge” คือหนึ่งในความพยายามที่จะเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของผู้คนบนเกาะจิก จากเดิมที่เคยเป็นเกาะห่างไกลจากชายฝั่ง ไฟฟ้าจากสายส่งหลักเข้าไม่ถึง สู่พื้นที่ที่มีความมั่นคงทางพลังงาน โดยยึดหลักความยั่งยืนเป็นหัวใจสำคัญ โครงการ ReCharge คือตัวอย่างของชุมชนเล็ก ๆ ที่สามารถผลิตไฟฟ้าจาก โซลาร์เซลล์ ได้เกือบ 100% ผ่านการใช้ ระบบไมโครกริด (Microgrid) ทำให้ผู้คนบนเกาะสามารถบริหารจัดการพลังงานด้วยตนเอง นำไปสู่คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น แต่เส้นทางสู่ความสำเร็จนี้ไม่ง่าย ทั้งในเรื่องเงินทุน ความรู้ด้านเทคนิค ความมั่นคงของระบบ และที่สำคัญที่สุดคือ ความร่วมมือจากคนในชุมชนเอง

ประเทศไทยผลิตไฟฟ้าจากก๊าซธรรมชาติและถ่านหินเป็นหลักมาอย่างยาวนาน แต่เนื่องด้วยปรากฎการณ์ที่โลกร้อนขึ้นเช่นนี้ ทำให้หลาย ๆ ประเทศ รวมถึงไทยต้องหันมาสนใจพลังงานสะอาด รัฐบาลต้องหามาตรการในการสร้างแรงจูงใจให้เอกชนเข้ามาลงทุนในพลังงานหมุนเวียน เนื่องจากในอดีต พลังงานหมุนเวียนมีราคาสูงมาก จึงก่อให้เกิดมาตรการ Adder ที่เปรียบเสมือนเป็นการช่วยเอกชนลงทุนในเรื่องของต้นทุนไม่ว่าจะเป็นในพลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานลม และพลังงานชีวมวล ตามมาด้วยมาตรการ Feed in Tariff (FiT) ซึ่งเป็นมาตรการที่ศึกษามาอย่างดีแล้วว่าพลังงานหมุนเวียนแต่ละประเภทควรจะได้รับเงินสนับสนุนที่เท่าไหร่ แต่คำถามสำคัญคือ ปัจจุบันนี้ อะไรที่ทำให้มาตรการ FiT และ Adder โดนตีตราว่าเป็นตัวการที่ทำให้ค่าไฟแพง เป็นอย่างนั้นหรือไม่ มาร่วมหาคำตอบได้ใน สะอาดPodcast กับตอนทศวรรษของ FiT & Adder กับอนาคตพลังงานไทย

บทบาทของ โรงไฟฟ้าขนาดเล็ก (SPP) มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจไทยอย่างมากตั้งแต่ปี พ.ศ. 2535 ในอดีตโรงไฟฟ้าขนาดเล็กใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลเป็นหลัก เพื่อภาคอุตสาหกรรมมีไอน้ำและไฟฟ้าใช้ในกระบวนการผลิต โรงไฟฟ้าขนาดเล็กจึงมีส่วนช่วยผลักดันการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศ โดยในระยะหลังเกิดการนำเศษวัสดุทางการเกษตร ชีวมวล มาผลิตไฟฟ้า ทำให้โรงไฟฟ้าขนาดเล็กเปลี่ยนผ่านมาผลิตไฟฟ้าจากชีวมวล ไปจนถึงลมและแสงอาทิตย์

สะอาด Podcast ชวนมองบทบาทของ โรงไฟฟ้าขนาดเล็ก (SPP) ที่ปรับเปลี่ยนแหล่งพลังงานเพื่อการผลิตไฟฟ้าที่ตอบโจทย์ยุคพลังงานสะอาด แต่จะเดินหน้าได้ไกลแค่ไหน ชวนติดตามฟังใน สะอาดPodcast บทบาทโรงไฟฟ้าขนาดเล็กในวันที่อุตสาหกรรมไทยต้องการไฟสะอาด

Microgrid โครงข่ายพลังงานไฟฟ้าขนาดเล็กที่กำลังเปลี่ยนโฉมการใช้พลังงานสะอาดในชุมชน โดยเฉพาะในพื้นที่ห่างไกลและเกาะต่าง ๆ สะอาดPodcast พาสำรวจโลกโครงข่ายพลังงานขนาดเล็กแต่ประโยชน์ไม่เล็กของ Microgrid และ Microgrid มีจุดเด่นคือ การกระจายการผลิตพลังงาน เพิ่มโอกาสให้ประชาชนสามารถมีส่วนจัดการการผลิตไฟฟ้าในพื้นที่ของตนได้ อีกทั้งสอดรับกับเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อม เพราะรองรับการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานสะอาด

ประเทศไทยกำลังแบกหนี้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงจำนวนมหาศาล… จนมาถึงจุดที่จะมีการพิจารณายกเลิกกองทุนน้ำมันแต่การ “ยกเลิก” กลับไม่ใช่ทางออกเหมาะสม สะอาดPodcast ชวนสำรวจเบื้องหลังโครงสร้างราคาน้ำมัน จนถึงสาเหตุที่มาของหนี้กองทุนน้ำมันในปัจจุบันเพื่อเสนอทางออกที่เหมาะสมต่อโครงสร้างราคาและกองทุนน้ำมัน ในยุคที่ประเทศไทยต้องเดินหน้าสู่พลังงานสะอาดโดยคำนึงถึงค่าครองชีพประชาชน