Londra’da yaşayan, 28 yaşında Türk bir yazılımcı: adı Emre. Üniversiteyi bitirmiş, iyi maaşlı bir iş bulmuş, ama içten içe “Ben ne yapıyorum? Her gün metro, ofis, ekran; sonunda ne var?” diye soran biri.

Kasım sabahı, Londra’nın ağır, gri sisi. Emre Tottenham’dan Victoria line’a biniyor. Metroda herkes kulaklık takmış, ekranına gömülmüş, gözlerde aynı yorgunluk. O an, aklına Dördüncü Söz’deki şu fikir geliyor: “Sabah vakti gençliğe benzer; yeni bir sayfa, taze bir nefes.” Kendine soruyor: “Benim sabahım niye yeni bir başlangıç gibi değil de, sanki dünün yorgunluğunun tekrar edişi gibi?”

Uzun zamandır kılmadığı sabah namazını, o gün işe gitmeden önce apartmanının arka bahçesinde kılmaya karar veriyor. Küçük, ıslak bir çimenlik, ileride tuğla duvarlar, üstünde gri gökyüzü. İlk tekbirde içinden geçiyor: “Şu an Londra’da milyonlarca insan güne koşuşturmaya hazırlanırken ben, görünmeyen ama gerçek bir merkeze bağlanıyorum.” Bu düşünce, Dördüncü Söz’ün “zaman içindeki duraklar” fikriyle birleşiyor: Zaman artık sadece akıp giden nötr bir şey değil; “randevu vakti”.

Psikolojik olarak küçük ama güçlü bir kırılma: O gün işe gittiğinde, aynı metro, aynı kalabalık; ama Emre ilk defa kendini onlardan bütünüyle kopmuş hissetmiyor. “Biz farklı ritimlerde de olsak, hepimiz bu sabahın misafiriyiz” düşüncesiyle, içindeki yalnızlık hissi hafifliyor .

Öğle: Ofis, Stres ve Görünmeyen Bir Halk

Şehrin merkezinde, cam duvarlı bir plazada çalışıyor. Ekranlar, sprint toplantıları, e‑postalar… Öğle vakti yaklaşırken, ekip toplantısında proje yöneticisi sert bir tonla konuşuyor: “Deadline kaçırılırsa müşteri kaybederiz.” Emre’nin göğsünde tanıdık sıkışma: “Ya yetişmezse? Ya hata yaparsam?”

Tam o esnada telefonundaki namaz vakti uygulaması sessizce titreşiyor. Dördüncü Söz’ün “öğle vakti, ömrün ortası, işlerin yoğunlaştığı an” betimlemesi zihninde beliriyor . İçinden geçiyor: “Şimdi sadece kod yazan bir çalışan değilim; tam günün ortasında, sabahla akşam arasında bir ‘şuur durak noktasındayım’.” Öğle arası 30 dakika. Normalde masasında sandviç yiyip YouTube videoları izlerken zaman öldürüyordu. Bu sefer, binanın 7. katındaki küçük mescide çıkıyor.

Mescide girdiğinde, onu beklemediği bir manzara karşılıyor: Pakistanlı bir temizlik görevlisi, Somalili bir güvenlikçi, Mısırlı bir veri analisti, yanında bir de İngiliz Müslüman genç. Farklı diller, farklı ten renkleri, ama tek saf. Dördüncü Söz’ün “vakitler, insan ömrünün ve kâinat hâllerinin toplu secdesi” fikri, Emre’nin gözünün önünde sosyolojik bir sahneye dönüşüyor: London City’nin göbeğinde, mikro bir “ümmet haritası”.

İmam tekbiri alınca, Emre arkasındaki temizlik görevlisinin yorgun ama huzurlu nefesini duyuyor. İçinden şöyle geçiyor: “Ben kod yazıyorum, o yer siliyor; dışarıda statülerimiz farklı. Ama şu an aynı Rabbin kullarıyız; aynı vakitte, aynı secdedeyiz.” Bu sahne, onun için dramatik ve hayret verici: kapitalist bir gökdelenin içinde, görünmeyen, sessiz bir “tevhid sahnesi”.

Ofise döndüğünde, proje yöneticisinin baskısı aynı; ama Emre’nin iç sesi değişmiş: “Ben mucize üretmiyorum, sadece bana verilen kabiliyeti kullanıyorum. Sonuç, benim mutlak kontrolümde değil.” Bu felsefî duruş, Dördüncü Söz’ün “vakitleri, fanilik ve vazife bilinciyle okumak” çağrısının bir yansıması . Kaygı tamamen bitmiyor; ama içindeki düğüm gevşiyor.

Akşam: Metroda Sessiz Bir Film ve İç Monolog

Akşam, Piccadilly Circus yakınlarında yağmur başlıyor. Emre, camdan dışarı bakarken, caddeden geçen insanların yüzlerini inceliyor: yorgun işçiler, eğlenmeye çıkan gençler, elinde market poşetiyle yürüyen yaşlı bir kadın. Dördüncü Söz’deki “akşam, ihtiyarlık ve dünyadan ayrılış” tasviri aklına geliyor . Birden, kalabalığı dünya hayatının son sahnesi gibi düşünüyor: “Herkes, kendi filminin sonuna doğru bir yürüyüşte.”

Metroya bindiğinde elinde bir kitap var: Dördüncü Söz’ün İngilizce tercümesi. Karşısına oturan genç bir kadın, kitabın kapağına bakıp soruyor:

— “Is that a religious book?”Emre kısa bir duraksamadan sonra gülümsüyor:— “Yes, it’s about prayer times and… actually about how our life is like one day: morning, noon, evening.”

Kadın merakla:— “That sounds… philosophical, not only religious.”

Bu cümle Emre’ye çarpıyor. Dördüncü Söz’ün yaptığı tam da bu: Namaz vakitlerini sadece bir “ibadet çizelgesi” olmaktan çıkarıp, hayat ve kâinat üzerine derin bir felsefeye dönüştürmek . Emre, kendini ilk defa Londra’da bir yabancı “misafir işçi” gibi değil, bu kültürle konuşan, paylaşan, köprü kuran biri gibi hissediyor. Sosyolojik olarak artık “içe kapanmış göçmen” rolünden, şehre katkı veren bir anlam taşıyıcısına doğru kayıyor .

Gece: Sessiz Oda, Felsefî Hesaplaşma

Eve döndüğünde odası dağınık, bilgisayar açık, bildirimler yanıp sönüyor. Yatsı vakti. İçinden bir ses: “Yorgunsun, bugünlük yeter.” Başka bir ses: “Bugün sabah ve öğleyi farklı yaşadın; akşamı eksik bırakma.” Yatsıyı kılıp odasına dönüyor, ışıkları hafifçe kısıyor. Londra’nın uzaktan gelen siren sesleri, üst katın gıcırtıları, caddeden geçen arabalar… Tüm o şehir gürültüsü içinde küçük bir ada gibi hissediyor kendini.

Dördüncü Söz’ün, “günün bitişi, ömrün sonuna bir işaret” oluşunu düşünüyor . Bir an için ölüm korkusunun üzerine gidiyor: “Bir gün bu şehir de, bu ekranlar da, bu işler de bitecek. O zaman bugünkü bu vakitler, sadece ‘zamanın geçişi’ mi olacak, yoksa ‘randevuya gelmiş kul’ kaydı mı?” Bu düşünce, dramatik bir iç yüzleşmeye dönüşüyor; ama saçma bir korku değil, anlamlı bir sarsılma. “Yaşamamın merkezine ‘vakit bilinci’ni koyarsam, hiçbir gün tamamen boşa gitmez.”

Psikolojik olarak artık gününü şöyle görmeye başlıyor:

* Sabah: Kim olduğumu hatırladığım sahne.

* Öğle: Ne için çalıştığımı ayarladığım sahne.

* Akşam/Yatsı: Nereye gittiğimi sorguladığım sahne.

Kendi kendine şöyle fısıldıyor:“Bugün aynı Londra, aynı iş, aynı metro… Ama ben, Dördüncü Söz’ün anlattığı gibi, günü ‘namaz vakitleriyle bölünmüş anlamlı bir film’ gibi yaşadım. Demek ki tevhid sadece camide değil, Victoria line’da, ofiste, yağmur altında da yaşanabiliyormuş.”

Sen kendi hayatını düşününce, bu hikâyedeki Emre’ye en çok hangi noktada benziyorsun: sabah yalnız metroda, öğle mescidinde toplulukla, yoksa akşam felsefî hesaplaşmada?

Get full access to Asım İşler at okulsuztoplum.substack.com/subscribe