In deze aflevering staat het thema besloten ruimtes centraal. Hoewel dit risico in de industrie goed gekend en sterk gereguleerd is, blijkt uit het gesprek dat er buiten die context – zoals in kmo’s, scholen, ziekenhuizen en appartementsgebouwen – nog veel onduidelijkheid bestaat.

In deze aflevering zitten we samen met Kenny Decruyenaere, actief binnen strafrecht bij advocatenkantoor Claeys & Engels. Hij komt toelichten wat dat nu precies is, een ernstig arbeidsongeval, en welke menselijke als juridische gevolgen dit kan hebben voor diverse directe én indirecte betrokken partijen.

In deze aflevering staat een opvallend cijfer centraal: vandaag is 70 procent van het langdurig verzuim in België afkomstig van vrouwen. Wat verklaart dat verschil? Welke rol spelen taboes rond vrouwengezondheid? En wat betekent dat voor HR, management en onze preventieadviseurs?Daarover gaat host in gesprek met Filip De Groeve, apotheker van opleiding, auteur van het boek Zwijgverzuim en expert in vrouwengezondheid op de werkvloer.

Wat we niet durven bespreken, kan ons grootste obstakel worden. Taboes zoals schulden, rouw, mentale gezondheid en chronische aandoeningen zorgen voor isolement en verzuim op de werkvloer. Filip De Groeve heeft het in deze aflevering van SafetyTalk over deze taboes en over het fenomeen van 'de verzuimkloof '. Een afleveringen meer specifiek voor management en preventiemedewerkers die willen inzetten op bewustwording van deze materie. Filip schreef er onlangs een boek over. De publicatie 'Zwijgverzuim' werd in 2026 bekroond tot Managementboek van het Jaar.

Dirk bouwde doorheen zijn carrière een indrukwekkend en veelzijdig parcours uit: van defensie en ambulancier tot het opzetten van EHBO-structuren binnen grote organisaties. Die praktijkervaring vormt de basis van zijn visie op veiligheid en specifiek op die van EHBO binnen het luik preventie en veiligheid op het werk. Volgens hem kan eerste hulp nooit los gezien worden van preventie: EHBO is geen eiland, maar een essentieel onderdeel van een geïntegreerd veiligheidsbeleid.

Van ingrijpen naar voorkomen

De focus van Dirk verschoof naar preventie na het meemaken van verschillende arbeidsongevallen. Hij zag hoe vaak zulke incidenten voortkomen uit menselijke fouten die eigenlijk vermijdbaar zijn. Preventie draait om het herkennen en beheersen van risico’s vóór er iets misloopt. EHBO komt pas in beeld wanneer die preventie faalt — voor het kleine, maar onvermijdelijke restrisico dat altijd blijft bestaan. Hoe sterker het preventiebeleid, hoe minder EHBO-interventies nodig zijn.

Opleiding, wetgeving en aansprakelijkheid

Binnen organisaties bestaan verschillende rollen rond eerste hulp: aangeduide personen, bedrijfshulpverleners en sinds 2024 ook de “bekwame hulpverlener”. Die nieuwe wetgeving schept meer duidelijkheid over wat iemand mag en moet doen, en verkleint de grijze zones rond aansprakelijkheid. Dirk benadrukt dat angst om fouten te maken mensen vaak tegenhoudt om te helpen, terwijl eerstehulpverleners in principe beschermd zijn zolang ze handelen binnen hun opleiding en zonder nalatigheid. Duidelijke opleiding, heldere afspraken en geruststelling zijn daarom cruciaal.

EHBO als pijler van het veiligheidsbeleid

EHBO vormt een relatief kleine, maar onmisbare schakel binnen het bredere veiligheidsbeleid. Opleidingen leggen de nadruk op het correct inschatten van een slachtoffer via een vast stappenplan: de situatie veilig maken, de toestand beoordelen, hulp inschakelen en gepaste eerste hulp toedienen. Daarnaast is een goed uitgewerkt EHBO-plan binnen het intern noodplan onmisbaar, afgestemd op de risico’s, de grootte van het bedrijf en de aanwezige infrastructuur.

Praktijk, registratie en betrokkenheid

Een vaak onderschat maar bijzonder waardevol instrument is het EHBO-register. Dat dient niet alleen voor verzekeringsdoeleinden, maar helpt ook om patronen in ongevallen te herkennen en preventieve maatregelen bij te sturen. Tot slot wijst Dirk op het belang van betrokken medewerkers, zichtbare EHBO-middelen en haalbare “quick wins”. Zijn kernboodschap is eenvoudig maar krachtig: iets doen is altijd beter dan niets doen — en EHBO verdient blijvende aandacht, ook in de meest veilige organisaties. 

In deze aflevering van Safety Talk, de podcast van Prebes, staat één centrale vraag centraal: is meertaligheid in veiligheid een vloek of een zegen? Te gast is Ibrahim Agdohan, preventieadviseur niveau 3 (in opleiding tot niveau 2) en veiligheidstrainer in vier talen: Nederlands, Frans, Engels en Turks.

Ibrahim begon zijn loopbaan in het magazijn bij Nike, waar veiligheid een echte bedrijfscultuur was. Later groeide hij bij Scania door tot teamleader, met veiligheid als dagelijkse verantwoordelijkheid. Daar ontdekte hij dat veiligheid voor hem méér was dan een taak: het werd een persoonlijke missie.

Via het onderwijs bracht hij zijn praktijkervaring en pedagogische vaardigheden samen. Vandaag geeft hij opleidingen rond veiligheid en welzijn, met bijzondere aandacht voor meertalige werkvloeren.

Volgens Ibrahim is taal nog te vaak een struikelblok. Bedrijven beschikken over procedures, handleidingen en instructiekaarten, maar wat als werknemers die niet begrijpen? Dat kan levensgevaarlijk zijn. Zijn visie is duidelijk: wie anderstalige medewerkers aanwerft, draagt ook de verantwoordelijkheid om hen veilig te laten werken. Dat kan door meertalige collega’s in te zetten als brugfiguren, opleidingen in meerdere talen aan te bieden, visueel te werken met pictogrammen en gebruik te maken van betrouwbare vertaaltools – steeds met controle en evaluatie.

Een dikke handleiding van 200 pagina’s leest niemand. Daarom pleit Ibrahim voor samenvattingen, visuele instructiekaarten en herhaling op verschillende plaatsen in het bedrijf. Hoe vaker mensen met duidelijke veiligheidsboodschappen geconfronteerd worden, hoe sterker het bewustzijn groeit. Investeren in taal is volgens hem investeren in mensen. En wie investeert in mensen, investeert automatisch in zijn bedrijf.

Ibrahim droomt van meertalige hulpdiensten en veiligheidsprofessionals in de drie landstalen. Maar zijn dagelijkse missie is concreet en haalbaar: elk bedrijf dat hij begeleidt achterlaten met praktische tools om veiligheid inclusiever en effectiever te maken.

Wat gebeurt er écht met mensen tijdens en na een schokkende gebeurtenis? Psycholoog en traumatherapeut Erik De Soir neemt ons mee in de realiteit achter het woord trauma — en waarom niet elke crisis automatisch traumatiserend is. Hij legt helder uit hoe ons brein onder dreiging overschakelt op overlevingsmodus, hoe je dissociatie kan herkennen én wat “Eerste Psychische Hulp” betekent op de werkvloer.

Zijn boodschap aan organisaties is duidelijk: een crisisplan in de kast is niet genoeg. Voorbereiding, training en een sterk intern opvangteam maken het verschil tussen kwetsbaarheid en veerkracht.

Door Elke’s interesse in organisatiepsychologie en welzijn op de werkvloer besliste ze om in 2019 Happy Humans op te richten, waar focussen ze op het verbeteren van organisatiewelzijn door o.a. op maat gemaakte risicoanalyses uit te werken voor bedrijven.

Happy Humans was één van de eerste partijen in België die voor COVID al een breder, generiek welzijnsconcept introduceerde met het 'welzijnswiel', gebaseerd op het model van Gallup. De impact van psychosociale risicoanalyses is groot, maar de effectiviteit hangt af van een aanpak op maat die inspeelt op de specifieke noden en context van elke organisatie. Zelfs bij universele thema's als communicatie is de concrete invulling en aanpak per organisatie verschillend en cruciaal voor succes, volgens haar.

De analyse die Stijn moest uitvoeren Raes Autogroep had enerzijds een wettelijk verplichtend karakter. Zo had een controle van FOD WASO aan het licht gebracht dat er bij Raes Autogroep nog geen psychosociale risicoanalyse was uitgevoerd. Anderzijds, wou het management ook inzicht krijgen in wat er daadwerkelijk leefde op de werkvloer binnen de zes filialen en onder de 150 werknemers. De organisatie heeft een grote diversiteit aan profielen (arbeiders, bedienden, zelfstandigen) en activiteiten (verkoop, onderhoud, carrosserie). Geen gemakkelijke opdracht voor Stijn, maar samen met Happy Humans koos hij ervoor om zich niet enkel te baseren op standaard vragenlijsten, maar om de analyse te optimaliseren en aan te passen aan Raes Autogroep

Concrete tips voor het aanpakken van psychosociale risico's
Om psychosociale risico's effectief aan te pakken, is het essentieel om te starten met het luisteren naar medewerkers via de op maat gemaakte, maar ook anonieme, bevragingen. Hierbij is het interessant om zowel ‘quick wins’ voor onmiddellijk resultaat, als grotere actiepunten voor op lage termijn te identificeren. Het behouden van vertrouwen door anonimiteit te waarborgen is hierbij cruciaal. Door mederwerkers écht een stem te geven (via bevragingen, luistergroepen of gesprekken) onstaat eerst ruimte om te luisteren en te begrijpen wat er leeft, nog vóór er wordt ingegrepen. Niet door blindelings terug te vallen op generieke vragenlijsten, maar door maatwerk te leveren dat aansluit bij de realiteit van de organisatie n zo de betrokkenheid vergroot. De resultaten die hieruit volge worden gebundeld in een helder en onderbouwd rapport waaruit zowel de belangrijkste aandachtspunten als snelle, haalbare verbeteringen naar voren komen. De eerder vermeldde quick wins zorgen ervoor dat medewerkers meteen voelen dat hun input ertoe doet. Grotere stappen kunnen in een latere fase genomen worden via een pragmatisch en op maat gemaakt actieplan. Anonimiteit blijft ook hier cruciaal: pogingen om te achterhalen wie wat heeft gezegd ondermijnen het vertrouwen en horen niet thuis in de rol van preventieadviseur. 
Wat heeft de op maat gemaakte risicoanalyse opgeleverd, wat waren randvoorwaarden bij de klant en Happy Humans om dit te doen slagen en wat zijn nu de vervolgstappen die zij samen zullen zetten? Kom het te weten in deze nieuwe aflevering van SafetyTalk van Prebes!

Meer informatie?

- Psychosociale risico’s op het werk omvatten professionele risico's die de werknemers psychische en eventueel ook lichamelijke schade kunnen berokkenen. Meer hierover kan je vinden via 

https://werk.belgie.be/nl/themas/welzijn-op-het-werk/psychosociale-risicos-op-het-werk 

- In de podcast wordt gesproken over het Welzijnswiel. Dit is gebaseerd op 

https://www.gallup.com/workplace/237020/five-essential-elements-wellbeing.aspx

Een preventiebeleid uitvoeren in een kleine onderneming, het blijft een uitdaging voor elke preventieadviseur.  Edwin van Opstal, momenteel preventieadviseur en diensthoofd van de interne preventiedienst in het Algemeen Ziekenhuis Sint-Maria in Halle, deelt zijn ervaringen over diverse opdrachten die hij als preventieadviseur uitvoerde in kleine ondernemingen. Zijn verhaal is doorspekt met realistische en herkenbare situaties die hij meemaakte als preventieadviseur bij onder andere een smederij, een jongerentheater en een bewakingsfirma. 

In deze aflevering van Safety Talk vertelt Steven Bruyndonckx, Team Leader Safety & Environment bij Atlas Copco Airpower, hoe veiligheid de laatste jaren evolueerde. Hij deelt eerlijke inzichten over leren uit incidenten, het belang van participatie en waarom uitleggen ‘waarom’ iets moet gebeuren sterker werkt dan regels opleggen.

Steven Bruyndonckx is sinds 2007 teamleader bij de preventiedienst van het Zweedse bedrijf Atlas Copco. De hoofdzetel voor compressietechniek bevindt zich in Wilrijk. In datzelfde jaar startte hij met de opleiding tot preventieadviseur. Vanaf 2010 engageerde hij zich ook actief in Prebes Antwerpen, onder meer via studiedagen en netwerkmomenten. Zo bouwde hij mee aan een sterke preventiecultuur, zowel binnen als buiten het bedrijf.

Steven ziet het veiligheidsbeleid de voorbije jaren duidelijk evolueren. Waar de focus vroeger vooral lag op technische en organisatorische maatregelen — zoals leuningen, afschermingen en balustrades — is vandaag gedragsveiligheid minstens even belangrijk. Hij vergelijkt het met het verkeer: auto’s en infrastructuur zijn technisch goed beveiligd, maar ongevallen gebeuren nog steeds, vaak door menselijk gedrag. Net dat gedrag vraagt binnen preventie en bescherming op het werk een doordachte, mensgerichte aanpak.

Een ernstig arbeidsongeval met een portaalrobot vormde bij Atlas Copco een kantelpunt. Het maakte duidelijk dat veiligheid niet alleen de verantwoordelijkheid is van de preventieadviseur, maar van iedereen op de werkvloer. Sindsdien wordt sterk ingezet op participatie en samenwerking tussen alle functies. Per machine werd een specifieke LOTOTO-procedure (lock out, tag out, try out) uitgewerkt, waarbij ook de praktijkervaringen en bijna-ongevallen van medewerkers worden meegenomen. Zo groeit veiligheid vanuit de werkvloer zelf.

Volgens Steven kan veilig gedrag niet worden opgelegd. Wat wél werkt, is inzicht creëren. Wanneer medewerkers begrijpen waarom bepaalde maatregelen nodig zijn, vermindert de weerstand en neemt het engagement toe. Zo ontstaan “veiligheidsambassadeurs” die het preventieverhaal actief mee uitdragen in hun team. Opleidingen worden daarom steeds vaker gegeven door operationele medewerkers zelf, wat de geloofwaardigheid en betrokkenheid versterkt.

Atlas Copco werkt volgens de PDCA-cyclus: Plan, Do, Check, Act. Machines, processen en mensen veranderen voortdurend, dus opvolging en bijsturing blijven essentieel. Nieuwe medewerkers krijgen een individuele en grondige inwerking, met veel aandacht voor veiligheid en welzijn. Ook bij verdere automatisering blijft de preventiedienst van bij de start nauw betrokken bij de invoering van nieuwe arbeidsmiddelen.

Tot slot benadrukt Steven het belang van netwerken en kennisdeling met collega-preventieadviseurs. Preventie en bescherming op het werk zijn een gedeeld verhaal. Veiligheid maak je samen: met werknemers, leidinggevenden, overlegorganen en externe partners, in een cultuur van betrokkenheid, dialoog en permanente verbetering.