Salam Lab | Laboratorium Działań dla Pokoju

„Świat baśni jednoczy wszystkie dzieci”. Bajki z różnych części globu to nie tylko lekcje różnorodności, ale i opowieści o tym, że na różnej szerokości czy długości geograficznej pojawiają się podobne wyzwania ubrane w szaty zbliżonych bajkowych motywów. W kontynuacji lekcji nr 2, czyli polecajek książkowych rozmawiamy o uniwersalnych motywach baśni i mitów oraz o tym, jak pozwalają one w bezpiecznych okolicznościach przeżyć dzieciom trudne emocje i doświadczenia.

W tym odcinku dyskutujemy też o literaturze dla nieco starszych dzieci i młodzieży, a więc i trochę o disclaimerach i cancel culture. Czy powinniśmy cancelować niektóre pozycje? Jak wspólnie z najmłodszymi rozmawiać o literaturze? Zapraszamy do wspólnego namysłu i słuchania!

Ewelina Kaczmarczyk – dziennikarka i współpracowniczka Salam Lab, redaktorka naczelna Salam Lab w latach 2024-2025, obecnie specjalistka ds. PR w Krakowskim Biurze Festiwalowym. Doktorka nauk humanistycznych i literaturoznawczyni, badaczka współczesnej literatury migracyjnej. Publikowała m.in. w miesięczniku „Znak”, „Nowej Europie Wschodniej” i Onet.pl.

Blanka Błaszczak-Rozenbaum – antropolożka z doświadczeniem badań dot. migracji i międzykulturowości, trenerka edukacji globalnej Salam Lab. Edukacją zajmuje się od ponad 10 lat. Działała w wielu państwowych muzeach (m.in. w Zamku Królewskim w Warszawie, Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Muzeum Fotografii w Krakowie, Zamku Królewskim na Wawelu), gdzie łączyła tematy z pogranicza historii i sztuki z refleksją nad wyzwaniami współczesności.

Sfinansowano ze środków Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach #PROO Społeczeństwo Obywatelskie KPRM

Na ponad 23 tys. szkół w Polsce przypada około 800 asystentów i asystentek międzykulturowych. Kim oni/one są, czym się zajmują? Jak wygląda polska szkoła z perspektywy asystenta/ki międzykulturowego/j? I czy asystent/ka międzykulturowy/a musi wyzbyć się wszystkich stereotypów?

O tym oraz o innych aktualnych tematach szkolnych rozmawiamy w kolejnej “Lekcji otwartości” z Tetianą Bulany - asystentką międzykulturową, liderką Ogólnopolskiej Grupy Asystentów Międzykulturowych. Czeka na Was rozmowa trochę wzruszająca, która pokaże Wam, kim jest ten pan lub ta pani, która wpada na lekcje Waszego dziecka.

Dlaczego już od najmłodszych lat warto rozmawiać z dziećmi o trudnych tematach? Jak to robić? I jak pomóc może w tym ilustracja? O tym, jak lektury z dzieciństwa kształtują wyobraźnię w trzeciej Lekcji otwartości Ewelinie Kaczmarczyk opowiada ilustratorka książek dla dzieci Joanna Rusinek.

Dyskutujemy o wyzwaniach, jakie niosą ze sobą tematy „tylko z pozoru przeznaczone dla dorosłych”: migracja, wielokulturowość czy wojna. Joanna Rusinek odsłania również kulisy pracy nad swoimi ilustracjami, między innymi do opowiadającej o migracji „Wędrówki Nabu” autorstwa Jarosława Mikołajewskiego. Rozmawiamy także o tym, że tego typu książki wymagają wspólnej lektury, a przede wszystkim uważności rodziców na to, jak dziecko odbiera tekst. Równocześnie to często pozycje, które pomagają i dorosłym przeżyć emocje czy przepracować pewne doświadczenia.

Zapraszamy do słuchania!

Joanna Rusinek – ilustratorka, projektantka okładek płyt i książek, pisarka. Ukończyła studia na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Jej ilustracje pojawiały się m.in. na łamach „Newsweeka”, „Dużego Formatu”, „Wysokich Obcasów Extra” i „Tygodnika Powszechnego”. Autorka ilustracji wielu książek dla najmłodszych, między innymi „Wędrówki Nabu”, „Chłopca z Lampedusy”, „Bezsenności Jutki”, „Wojny na pięknym Brzegu” czy „Kefira w Kairze”, ale też okładki ostatniego tomiku wierszy Wisławy Szymborskiej „Wystarczy”.

Ewelina Kaczmarczyk – dziennikarka i współpracowniczka Salam Lab, redaktorka naczelna Salam Lab w latach 2024-2025, obecnie specjalistka ds. PR w Krakowskim Biurze Festiwalowym. Doktorka nauk humanistycznych i literaturoznawczyni, badaczka współczesnej literatury migracyjnej. Publikowała m.in. w miesięczniku „Znak”, „Nowej Europie Wschodniej” i Onet.pl.

Sfinansowano ze środków Narodowy Instytut Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach #PROO Społeczeństwo Obywatelskie KPRM

Tematyka obcości, inności i wielokulturowości jest obecna w literaturze właściwie od samych jej początków. Figura przybysza (który zmienia zastany porządek) i motyw wędrówki to stałe elementy wielu znanych nam z dzieciństwa baśni i historii.

Dlatego w kolejnej lekcji otwartości Ewelina Kaczmarczyk i Blanka Błaszczak-Rozenbaum przekonują, że aby opowiedzieć najmłodszym o współczesnym wyzwaniu, jakim jest migracja, nie trzeba być na bieżąco z nowościami wydawniczymi. „Opowieści z Narnii”, „Mały Książę” czy „Ania z Zielonego Wzgórza” ukazują, jak spotkanie z przybyszem może nas wzbogacić i przemienić. W lekcji zdradzamy nasze ulubione historie z dzieciństwa i opowiadamy też o tym, jak literatura staje się pretekstem do rozmowy o sprawach ważnych. Nie zabraknie także poleceń książek nowszych i picturebooków dla dzieci w różnym wieku.

Zapraszamy do słuchania!

Ewelina Kaczmarczyk – dziennikarka i współpracowniczka Salam Lab, redaktorka naczelna Salam Lab w latach 2024-2025, obecnie specjalistka ds. PR w Krakowskim Biurze Festiwalowym. Doktorka nauk humanistycznych i literaturoznawczyni, badaczka współczesnej literatury migracyjnej. Publikowała m.in. w miesięczniku „Znak”, „Nowej Europie Wschodniej” i Onet.pl.

Blanka Błaszczak-Rozenbaum – antropolożka z doświadczeniem badań dot. migracji i międzykukturowości, trenerka edukacji globalnej Salam Lab. Edukacją zajmuje się od ponad 10 lat. Działała w wielu państwowych muzeach (m.in. w Zamku Królewskim w Warszawie, Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Muzeum Fotografii w Krakowie, Zamku Królewskim na Wawelu), gdzie łączyła tematy z pogranicza historii i sztuki z refleksją nad wyzwaniami współczesności.

Czym różni się weka od bułki paryskiej? Dlaczego lokalność jest tak ważna, gdy mówimy o edukacji globalnej? Czym w ogóle jest edukacja globalna? W jakim duchu edukuje Salam Lab? I w końcu: jak znaleźć czas, by porozmawiać z dzieckiem o otwartości i różnicach?

W pierwszym odcinku podcastu Salam Lab Ewelina Kaczmarczyk i Blanka Błaszczak-Rozenbaum opowiadają o tym, jak w prosty sposób opowiadać najmłodszym o różnorodności i przekonują, że nie trzeba do tego być obeznanym z najnowszymi publikacjami książkowymi (choć oczywiście warto!). Wystarczy poszperać trochę we własnej pamięci i czerpać z tego, co już mamy: z naszych rodzinnych historii, wynikających z nich zależności i inspirujących różnic. To podcast dla rodziców – tych zabieganych, ale zaangażowanych czy tych, którzy zastanawiają się, jak rozmawiać z najmłodszymi o wyzwaniach współczesności. Dla nauczycieli i nauczycielek. Dla edukatorów i edukatorek. Zapraszamy do słuchania również wszystkich tych, którym bliska jest edukacja antydyskryminacyjna czy po prostu tematyka migracji i różnorodności.

Ewelina Kaczmarczyk – dziennikarka i współpracowniczka Salam Lab, redaktorka naczelna Salam Lab w latach 2024-2025, obecnie specjalistka ds. PR w Krakowskim Biurze Festiwalowym. Doktorka nauk humanistycznych i literaturoznawczyni, badaczka współczesnej literatury migracyjnej. Publikowała m.in. w miesięczniku „Znak”, „Nowej Europie Wschodniej” i Onet.pl.

Blanka Błaszczak-Rozenbaum – antropolożka z doświadczeniem badań dot. migracji i międzykukturowości, trenerka edukacji globalnej Salam Lab. Edukacją zajmuje się od ponad 10 lat. Działała w wielu państwowych muzeach (m.in. w Zamku Królewskim w Warszawie, Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Muzeum Fotografii w Krakowie, Zamku Królewskim na Wawelu), gdzie łączyła tematy z pogranicza historii i sztuki z refleksją nad wyzwaniami współczesności. 

Mechanizmy neokolonialne mogą działać na wielu poziomach – od turystyki, przez gospodarkę, aż po kulturę. Wpływają także na indywidualne postawy i narracje o świecie, bo utrwalone stereotypy mają wpływ na postrzeganie rzeczywistości.

Czy kolonializm naprawdę się skończył, czy tylko przybrał nową formę? Jak o nim opowiadano kiedyś, a jak o nim mówić dzisiaj? Czy mamy wpływ na neokolonialne narracje? Jakie konsekwencje mają tzw. zachodnie inwestycje w Afryce, Azji czy Ameryce Łacińskiej?

Odpowiedzi na te i inne pytania usłyszycie w naszym podcaście, który jest rejestracją rozmowy lajw z 8.04.2025. Redaktorka Marta Burza rozmawia z Moniką Zielińską i Blanką Błaszczak-Rozenbaum – edukatorkami Salam Lab.

Rozmowę możesz obejrzeć również na naszym Instagramie oraz odsłuchać w formie podcastu w Apple Podcasts.

Apple: https://bit.ly/Apple-Podcast-Neokolonializm

A jeśli chcesz przyczynić się do tego, aby rozmów takich jak ta było więcej, wesprzyj nas w serwisie Patronite.

Możesz to zrobić tutaj:

https://patronite.pl/SalamLab

Czym właściwie jest ramadan i jak wygląda codzienne życie w tym wyjątkowym czasie?

W tym odcinku podcastu Ewelina Kaczmarczyk rozmawia z Huseyinem Çelikiem o najważniejszych aspektach ramadanu: wyznaczaniu daty rozpoczęcia postu, zasadach, wyjątkach i duchowym wymiarze tego świętego miesiąca.

Dowiesz się także, kto jest zwolniony z postu, jak wygląda dzień Huseyina w trakcie ramadanu i czym jest iftar. Rozmawiamy również o tym, o czym warto pamiętać, odwiedzając kraje z większością muzułmańską w trakcie ramadanu oraz jakie tradycje towarzyszą temu czasowi.

Podcast jest zapisem rozmowy, która odbyła się 4 marca 2025 na Instagramie Salam Lab.

***

Rozmowę możesz obejrzeć również na naszym Instagramie oraz odsłuchać w formie podcastu na naszych kanałach w aplikacjach Spotify oraz Apple Podcasts.

Spotify: https://bit.ly/Spotify-Ramadan-Bez-Tejemnic
Apple: https://bit.ly/Apple-Ramadan-Bez-Tejemnic

A jeśli chcesz przyczynić się do tego, aby spotkań takich jak to było więcej, wesprzyj nas w serwisie Patronite.

Możesz to zrobić tutaj: https://patronite.pl/SalamLab

Strefa Gazy – to tutaj ma miejsce jedna z największych katastrof, jakie widzi XXI wiek. Wraz z ludobójstwem i głodową śmiercią Palestyńczyków i Palestynek, której jesteśmy świadkami, do naszych myśli powracają skojarzenia z najbardziej haniebnymi kartami historii. Posty i grafiki porównujące sytuację w Strefie Gazy do Holokaustu są udostępniane na całym świecie. 

Brak radykalnych działań wobec dokonywanego ludobójstwa oznacza pęknięcie świata wartości stworzonego przez ład powojenny. Podczas gdy palestyńskie demonstracje są często tłumione, przywódcy wygłaszają w gruncie rzeczy mało istotne deklaracje, a Stany Zjednoczone i państwa europejskie wciąż dostarczają broń Izraelowi, słowa „nigdy więcej dla nikogo” stają się pustym sloganem.

Jakie konsekwencje etyczne niesie ze sobą brak ogólnoświatowej reakcji na śmierć niewinnych dzieci? W jaki sposób trwające ludobójstwo legitymizuje przemoc? Jaką rolę w postrzeganiu cierpienia Palestyńczyków odgrywa rozpowszechniona w krajach Globalnej Północy islamofobia? Jak radzić sobie z bezradnością wobec cierpienia?

Na te i inne pytania o rasizm, antysemityzm i postawy wobec Gazy w Polsce i na świecie odpowiada prof. Monika Bobako — filozofka, profesorka Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, absolwentka UAM oraz Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w Budapeszcie. Opublikowała m.in. książki „Demokracja wobec różnicy. Multikulturalizm i feminizm w perspektywie polityki uznania” (2010) oraz „Islamofobia jako technologia władzy. Studium z antropologii politycznej” (2017). Interesuje się kwestiami rasy i rasizmu, w tym islamofobii i antysemityzmu, także w powiązaniu z historią konfliktu izraelsko-palestyńskiego.

Artykuł Moniki Bobako „Instrumentalizacja Zagłady i antypalestyński rasizm”: https://krytykapolityczna.pl/swiat/instrumentalizacja-zaglady-i-antypalestynski-rasizm/

Zbiórka Lekarzy bez Granic, działających w Strefie Gazy: https://lekarze-bez-granic.pl/strefa-gazy/ 

***

Rozmowy możesz odsłuchać również w Apple Podcasts.

Apple Podcasts: https://podcasts.apple.com/pl/podcast/salam-lab-laboratorium-dzia%C5%82a%C5%84-dla-pokoju/id1524216573?l=pl

A jeśli chcesz przyczynić się do tego, aby rozmów takich jak ta było więcej, wesprzyj nas w serwisie Patronite!

Możesz to zrobić tutaj: https://patronite.pl/SalamLab

Migracja to nie tylko statystyki i nagłówki w mediach korporacyjnych. To przede wszystkim ludzie: ich wybory, strategie przetrwania i codzienność na granicach świata, które dla Europejczyka i Europejki są często niewidzialne.

W dzisiejszym odcinku podcastu rozmawiamy z Anną Mikulską – reporterką, która od lat jeździ do miejsc, gdzie toczy się walka o godność i bezpieczeństwo. Spotykając osoby z doświadczeniem migracji na szlakach migracyjnych, od granicy polsko-białoruskiej po obozy w Grecji, opowiada ich historie i pokazuje, jak naprawdę wygląda współczesna migracja.

Jak ludzie planują swoje trasy? Co widzą dziennikarze w terenie, a czego nie widać w oficjalnych komunikatach? Jak opowiadać o migracji odpowiedzialnie i bez uprzedzeń?

***

Rozmowę możesz obejrzeć również na naszym Instagramie oraz odsłuchać w formie podcastu na naszych kanałach w aplikacjach Spotify oraz Apple Podcasts.

Spotify: https://bit.ly/Spotify-jak-opowiadac-o-migracji

Apple: https://bit.ly/Apple-Podkasty-jak-opowiadac-o-migracji

A jeśli chcesz przyczynić się do tego, aby spotkań takich jak to było więcej, wesprzyj nas w serwisie Patronite!

Możesz to zrobić tutaj: https://patronite.pl/SalamLab

Wbrew obietnicom, polityka polskiego rządu wobec osób uchodźczych nie zmieniła kursu. Narracja o niebezpiecznych migrantach forsujących naszą granicę i dezinformacja nadal dominują w mediach. Czy utknęliśmy w sytuacji bez wyjścia? Co musi się wydarzyć, żeby ludzie przestali ginąć na polsko-białoruskiej granicy? Dlaczego polski rząd reaguje na kryzys dokładnie tak, jak chce tego Władimir Putin?

Za nami coraz śmielsze poczynania Łukaszenki, awantura medialna o osoby uchodźcze odpoczywające na przystanku w Czerlonce, i wreszcie: tragiczna śmierć polskiego żołnierza. Co przed nami?

O tym rozmawiamy z Bartkiem Rumieńczykiem – aktywistą Grupy Granica, a wcześniej dziennikarzem piszącym m.in. o migracjach. 

Rozmowa została nagrana 8 lipca 2024 roku.

***

Rozmowę możesz obejrzeć na naszym Instagramie oraz odsłuchać w formie podcastu na naszych kanałach w aplikacjach Spotify oraz Apple Podcasts.

Subskrybuj nasze kanały, aby być na bieżąco.

Spotify: Salam Lab Podcast

Apple: Salam Lab Podcast

A jeśli chcesz przyczynić się do tego, aby spotkań takich jak to było więcej, wesprzyj nas w serwisie Patronite!

Możesz to zrobić tutaj: https://patronite.pl/SalamLab