Makkár vuordámuat gávdojit ieguet sohkabeallái? Dan birra ságastit DULVI prográmma nuppi oasis.

Lyssna på alla avsnitt i Sveriges Radios app.

Lea go nu ahte nissonolmmoš ferte oahppat duddjot? Mii dáhpáhuvvá jus áidna bárdni veagas ii hálit bargat boazodoaluin? Dán prográmmas mii hupmat makkár vuordámušat leat, manin dat gávdnojit ja movt galgá botket boares jurddašanmálle.

I DULVI varje vecka hör du också historierna som ger dig kalla kårar! Här i andra programmet hör vi en berättelse som nedtecknades för över hundra år sedan och som Kristina Utsi Boine har läst in.

Mii lea ruoktu ja maid dat mearkkaa dutnje. Dan birra ságastit DULVI vuosttas oasis.

Lyssna på alla avsnitt i Sveriges Radios app.

Láve dadjat ahte ruoktu lea doppe gos du váibmu lea. DULVI lea dan oasis fáddan ruoktu! Mii lea dutnje ruoktu, goas ferte johttit iežas orohahkii ja movt oažžu guoimmi johtit du váimmu báikái? Dan birra ságasta DULVI joavku Ida Labba, Nils-Joel Partapuoli ja Pia-Maria Labba. 
I DULVI varje vecka hör du också historierna som ger dig kalla kårar! Här i första programmet har vi fått in en riktigt skrämmande lyssnarberättelse.

Muitalus manne ládjogahpir gildojuvvoi 1700-logus gitta otnáii go lea váldon fás adnui.

Lyssna på alla avsnitt i Sveriges Radios app.

Ládjogahpir máttaráhkuid gábagahpir, lea ođđa girji mii almmuhuvvoi giđđat. Lea Outi Peski ja Eeva-Kristina Harlin geat leaba čállán ja roggan ládjogahpira historjjas.
Ládjogahpir álggii gildojuvvot atnimis 1700-logus ja girječállit leaba geahččalan muitalit manne nu šattái ja maiddái movt dilli lea rievdan otnážii go eanet olbmot leat geavahišgoahtán dan erenoamáš gahpira fas.
”Lea somá lohkat dan girjji ja mun lean oahppan hui olu das. Muhto lea beare ollu fáktadieđut boares čállagiin nu ahte šaddá eanet dego fáktagirjji, ii nu olu muitalus dego livččen háliidan”, dadjá Lea Simma.

Diidadálvvis beassát uovvut mumenstálu go vuostta geardde lihkka beare árrat.

Lyssna på alla avsnitt i Sveriges Radios app.

Heaika Wuolab Wollberg lea lohkan Diidadálvvi girjji man Tove Jansson lea čállán juo 1957. Girji lea jorgaluvvon máŋga gillii ja sámegillii lea Inker-Susanna Nutti jorgalan 2014.
Girjjis beassát čuovvut mumenstálu go moriha ilá árrat ja lea gasku dálvvi ja movt son birge go nu lea šaddan.
"Lea somá lohkat girjji go dovdá sisdoallu ja lea nu čadnon mánnávuhtii ja mu bajás šaddamii", dadjá Heaika Wuolab Wollberg.

Oasseválddit: Lea Simma ja Heaika Wollberg Wuolab
Prográmmajođiheaddji: Anne-Marit Päiviö

Eallima Govat girjjis lea álli muitalan sámi eallima ja kultuvrra birra.

Lyssna på alla avsnitt i Sveriges Radios app.

Ella Karin Blind váidni čilge girjjistis ahte son háliidii almmuhit muitalusaid nu ahte gávdnojit boahtte áigái ja girjjis son muitala su sámi eallima birra nu go son lea oahppan ja diehtán, ja čállá su suopmanii.
”Lea dego ođđaáigasaš ”Muitalus sámiid birra”, man Johan Turi lea čállán. Son lea čállán dan maid son lea háliidan muitalit,” dadjá Lea Simma gii lea lohkan girjji.
Ella Karin Blind váidni riegádii Gárasavvonis 1925 muhto 40-logus jođii Dálmmai, Girona gielddas.

Oasseválddit: Lea Simma ja Heaika Wollberg Wuolab
Prográmmajođiheaddji: Anne-Marit Päiviö

Bárbmoáirras lea máinnasromána mas girjeálli Kerttu Vuolab lea állán golmma áigeárppus, dolois dálá.

Lyssna på alla avsnitt i Sveriges Radios app.

Bárbmoáirras lea máinnasromána mas girječálli Kerttu Vuolab lea čállán golmma áigeárppus, doložis dálážii. Das lea fikšuvdna ja vuoseha man rikkis máinnasárbi gávdno sámekultuvrras.
”Lei hui váttis girji mii gáibida ahte don bisánat ja jurddašat, sihke gielalaččat ja maiddái muitalusas. Lei hástalus ja mus lei váttis geargat girjjiin”, dadjá Heaika Wuolab Wollberg.

Oasseválddit: Lea Simma ja Heaika Wollberg Wuolab
Prográmmajođiheaddji: Anne-Marit Päiviö

Ann-Helen Laestadius muitalus Badje-Sohpparis sámegilli

Lyssna på alla avsnitt i Sveriges Radios app.

Dušše bijadit nammasaš girjjis beassát čuovvut nuorra bártni Johannesa gii lea bájas šaddan boazodoalu birrasis muhto geas leat niegut eará áššiid birra. Son dovdá ahte ferte bargat boazodoalus go su bearaš gáibida dan, muhto son ii háliit dan.

”Dán girjjis lea čielga konflikta. Mun jáhkán ahte gávdnojit bártnit geat ellet seamma dilis ja dovdet ahte fertejit bargat boazodoalus, muhto háliidit eará”, dadjá Heaika Wuolab Wollberg.

Ann-Helen Laestadius lea dovddus girječálli ja lea vuoitán beakkán Augustpriset bálkkašumi su girjjiid ja muitalusaid dihte. Son čállá ruoŧagilli ja dán girjji lea John E Utsi jorgalan sámegilli.

Oasseválddit: Lea Simma ja Heaika Wollberg Wuolab
Prográmmajođiheaddji: Anne-Marit Päiviö

Marry Ailonieida Somby vuosttas romána gos muitala polithka ja ráhkisvuoa birra.

Lyssna på alla avsnitt i Sveriges Radios app.

Girječállii lokte váttisvuođaid sisabahkkemiiguin Sámis. Muitalusas son lokte dála áiggi polithkalaš fearániid. Girjjis beassat čuovvut Agnesa ja movt son vásiha dan dáhpáhusa ja su dovdduid.

”Lea buorre girji mii lokte fátta mainna mii Sámis ain rahčat go leat sisabahkkemat ain”, dadjá Lea Simma.

Marry Ailonieida Somby lei mielde 1979:s vuođđudeamin Sámi girejčalliid searvvi ja lei guhka dan ovdal almmuhan girjjiid Sámis ja sámegilli.

Oasseválddit: Lea Simma ja Heaika Wollberg Wuolab
Prográmmajođiheaddji: Anne-Marit Päiviö

Anders Larsen romána Beaiveálgu almmuhuvvui vuostta geardde 1912.

Lyssna på alla avsnitt i Sveriges Radios app.

Sámi vuosttaš romána almmuhuvvui 1912, muhto 100 jági maŋŋel dan, 2013 bođii fas ođđasit, ja dalle maiddái jorgaluvvon dárgogillii seammá girjjis. Lea Simma lea lohkan girjji mii su mielas lea álki lohkat go ii leat nu guhkki.
Girjjis muitala Anders Larsen mearrasámiid dili birra 1900-logu álggus ja movt dáruiduhttin váikkuha sin kultuvrra.

Oasseválddit: Lea Simma ja Heaika Wollberg Wuolab
Prográmmajođiheaddji: Anne-Marit Päiviö