Sıfır Sayı

Milyon Taşı… Büyük Valide Han…  Mese Yolu… Yarım saatte 3500 yıllık mesafe… Sabah sisinde uyuklayan Boğaz köyleri… İstanbul'da yürüdükçe güzelleşen manzara, yollar, insanlar…

Dünyanın en güzel şehrinde nasıl yürümeli?

Önceki bölümde başlayan yürüme bahsine devam ediyorum. 

Nietzsche, İsviçre dağlarında yürürken Böyle Buyurdu Zerdüşt’ü yazdı. Köningsberg sakinleri Kant’a bakıp saatini ayarlardı. Attila İlhan her gün aynı mesafeyi adımladı. 

Bu bölümün konusu, yürümenin zihne faydaları.

Yürümek ne işe yarar? İnsan en iyi nerede düşünür?

Kesintisiz düşünce hattı mümkün mü?‘Yürüme’ bahsi burada bitmeyecek, bu bölüm giriş niyetine…

2026 Nobel Edebiyat Ödülü’nü Kanadalı şair, yazar, çevirmen ve filolog Anne Carson aldı. İsmi bir süredir Nobelle anılmaya başlamıştı. Peki neden başkaları değil de o anılıyordu? Nobel’in artık bir algoritması mı var? Kime ne zaman sıra geliyor? Buyurun küresel bir sohbete. 

PS: Seneye Daniel Pennac alsın isterim, ondan sekerse Amitav Ghosh. Peki şansları var mı? Onu da bilahare anlattım. 

Memleket hayatından bir Zeki Müren geçti ama ne geçmek… Sesiyle sözüyle ve tartışmalarıyla Türkiye’nin popüler kültür hayatına gerçek anlamda damgasını vurdu. Türkiye’yi değiştirdi? O kadar büyük bir sanatçı ki tek bir Zeki Müren’den bahsedemiyoruz. Herkesin kendi Zeki Müren’i var. Popüler kültür uzmanı gazeteci Begüm Soydemir, Zeki Müren için basın arşivine daldı; onun şöhret yolculuğunun Türkiye’yi nasıl değiştirdiğinin izini arşivlerde sürerek ‘Eski Türkiye’de Zeki Müren’ isimli bir gösteri hazırladı.Sıfır Sayı’da Soydemir’le, dev sanatçının ölümünün 30’uncu yıldönümünde, Zeki Müren’li yıllarımızı konuşuyoruz.

Tek devlet, tek millet derken bir de tek kitap mı… 

Yapay zekâ tüm kitapları yutunca ortaya çıkan kitap nasıl olacak? Yapay zekânın kitapları yutar gibi okuduğu Panama Projesi’ni konuştuğumuz geçen bölümden sonra, bu bir devam bölümü.  Borges’in kütüphanesi gibi bir kütüphane hayali ama labirentler yok, dehlizler yok. Onun yerine tek bir kuyu var. 

Orada da işte o tek kitap var.

Hollanda Denizaşırı Topraklarındaki Manyok Ununun Kantitatif Değerlendirmesi…

New York Küçük Alacaklar Mahkemesinde Nasıl Kazanılır?

Ya da İspanya iç savaşı, Yeni Zelanda tarlaları ve aklınıza ne gelirse.

Yapay zekâ şirketleri, dil modeli yavrularına yedirmek için dünyanın dört tarafındaki sahaflardan yüz binlerce kitap sipariş ediyor, paralarını sorgusuz sualsiz ödüyor ve sonunda bu kitapları ‘giyotinle’ imha ediyorlar. Bunlardan en bilineni Panama Project.

Bu efektif okuma biçimi neyi çağrıştırıyor ve yok etmeden neden olmuyor olamıyor? Bugünün dünyasının anahtarlarından biri tam da bu. İki bölümlük ‘kitap okuyup imha etme günlerinin’ ilk bölümündeyiz.

Kitapçılar birbiri ardına kapanınca ne olur? Kitap satın almak isteyen yallah Amazon'a mı? Fransa bu işi nasıl çözdü?

Her bir kitapçının kapanması, medeniyet kaybını hızlandırıyor. Ciddi mesele. Bana göre, "internetten alırım ne var yani" demekle de çözülmeyecek mesele. Bu bölümde bağımsız kitapçıların elinde avucunda ne kaldığından bahsediyorum. Ya bizim elimizde ne kaldı?

Romanım çıktı. Hayatta en çok bu kitap için çalıştım ve sonunda bitti. 

‘Kuşlar İçin Ağaçlara Konma Kılavuzu’  ilk romanım. Doğan Kitap'tan.

Üzerimden bir yük kalktı… Bu başka bir his. Pür bir özgürlük hissi. 

Bu bölümde ne yazdığımdan değil, bir şey yazmanın bana ne hissettirdiğinden bahsediyorum. Bunun ne kadar tatmin edici bir his olduğundan… Biraz bencil bir bölüm. Saf ve sersem romancı bölümü…

Sınav zamanı…

Aşk kulak küçültür mü? 

Uçsuz kime denir?

Bir zamanlar elektrik almak mı, elektrikle çalışmak mı revaçtaydı?

İlk Güzin Ablamız kimdi?

Sevgili arkadaşım, çalışkan gazeteci, ‘one and only’ Begüm Soydemir’in ‘Eski ‘Türkiye’de Aşk ve Cinsi Münasebetler’ isimli canlı arşiv gösterisine hep katılmak istiyordum; bir versiyonunu podcast’e taşıdık; çok da güzel oldu. 

Biz aşktan bahsediyoruz ama Begüm'ün Eski Türkiye'de serisi farklı temalar da içeriyor, hepsi de çok zengin. "Bir zamanlar fırtınalar estirirdik" demek için kulak kesilin, takip edin.

Neyiz ve Nerelerdeyiz? 

Çalışıyoruz ama çalıştığımızdan ne anlıyoruz? Yaşıyoruz ama yaşadığımızdan ne anlıyoruz? Neyiz ve nerelerdeyiz? Gazeteci Ayça Örer, son iki yıldır işçi, beyaz yakalı, emekli, genç, doktor, kurye, öğretmen, ebeveyn, orta sınıf, dar gelirli; toplumun her kesimiyle konuştu, cevaplar aradı. Bu bölümde ben de ona soruyorum: Türkiye’de anlatılan kimin hikâyesi?

Bonus: Ayça Örer’den ‘40 yaşından önce 40 kitap’ önerileri…

Bu yayınla beraber, Sıfır Sayı’da ‘Neyiz ve Nerelerdeyiz?’ alt başlığı da başlıyor. Memlekette toplumun nabzını tutanlar ve nabzı bilenlerle hâl ve gidişi konuşacağım.