Materialne ślady średniowiecza są dość trudne do odnalezienia w Bytomiu. W XIX w. miasto znacznie się wzbogaciło i rozbudowało – wówczas to, co mogło pamiętać średniowiecze, okazało się przestarzałe i kłopotliwe. Jednak wciąż bardzo dobrze widać z lotu ptaka układ urbanistyczny, typowy dla miast lokowanych na prawie magdeburskim, z rynkiem poćrodku. Ważnym dla historii Bytomia śladem średniowiecza jest także grodzisko na Wzgórzu św. Małgorzaty, a także liczący niemal osiemset lat kościół Wniebowzięcia najświętszej Maryi Panny zlokalizowany przy rynku. O śladach średniowiecznego Bytomia opowiada Tomasz Śmiałek – historyk, autor i współautor wielu publikacji o Bytomiu.