Fragment publikacji "Filokalia. Teksty o modlitwie serca" / Czyta: Jan Paweł Konobrodzki OSB / Autorzy: Kalikst i Ignacy Ksantopuloi (XIV w.) Dwaj mnisi z Góry Atos, autorzy pierwszego podręcznika ascezy hezychastycznej. Żyli u schyłku Bizancjum. Był to okres, kiedy ustały spory palamickie i gdy wypracowano już „metodę” skupienia umysłu i modlitwy wewnętrznej. Ostateczny kształt przyjęła też modlitwa Jezusowa, która zajęła ważne miejsce w duchowości. Nadszedł więc czas podsumowań, komentarzy i syntezy, a nie tworzenia nowych, oryginalnych ujęć. Taki charakter ma niewątpliwie pismo Kaliksta i Ignacego.
Pochodzili oni z klasztoru Ksantopulos, wchodzącego w skład wielkiego atonickiego monasteru Pantokratora. Pierwszy z nich przez krótki czas był patriarchą Konstantynopola, znany jako Kalikst II. Zmarł trzy miesiące po wyborze, w 1397 roku. O Ignacym natomiast, poza tym, że był mnichem na Atosie, nic nie wiadomo.
Obaj mnisi napisali wspólne dzieło, zatytułowane "Centuria" ("Sto rozdziałów"), pełne prostoty i ładu, a także wyjątkowej żarliwości. Starali się przedstawić nie tyle teorię życia duchowego, ile praktyczne wskazania i zasady, jakie należy stosować w codziennej ascezie. Chętnie oddawali głos swym wielkim poprzednikom, często cytując ich dzieła.
Głównym motywem jest nieustanna modlitwa serca, skierowana do Jezusa. Autorzy ukazują ją w kontekście ascetycznym i sakramentalnym. Podają więc konkretne wskazania dotyczące zachowania wewnętrznego pokoju, skruchy, postu, lektury Pisma Świętego, nocnych czuwań, przyjmowania komunii świętej czystym sercem. Przypominają, iż nie można mówić o duchowym wyciszeniu ("hezychii") bez wiary i dobrych uczynków.
O tym traktacie słusznie pisał Mnich Kościoła Wschodniego: „Centurie" to bardzo wartościowy podręcznik. Nawet dziś nie potrafilibyśmy wskazać lepszego – po kilku niezbędnych adaptacjach – przewodnika, a przynajmniej lepszego wprowadzenia dla tych, którzy w modlitwie Jezusowej odnajdywaliby swą łaskę i swą drogę, a byliby w stanie zorganizować życie w oparciu o tę modlitwę”.