"..สติปัฏฐานก็มีฐานที่ตั้งทั้ง 4 ก็สามารถรู้ฐานของเวทนาได้ด้วย ที่เรียกว่า 'เวทนานุปัสสนาสติปัฏฐาน' หรือ 'การพิจารณาเวทนาในเวทนา'

เวทนาก็คือความรู้สึก ก็มีความรู้สึกของกาย กับ ความรู้สึกของจิตใจ

ความรู้สึกของกายก็มีสุขเวทนา สบายกายก็รู้ ทุกขเวทนา ไม่สบายกายก็รู้ บางทีนั่งแล้วก็สบาย ๆ ก็รู้สึกได้ รับรู้ได้ บางทีนั่งมันปวดมันเมื่อย เกิดทุกขเวทนา เกิดการบีบเค้นขึ้น ก็รู้สึกได้ รับรู้ได้ อทุกขมสุขเวทนา เฉย ๆ ก็รู้

จริง ๆ แล้ว ความรู้สึกทางกายมันจะมี 2 อย่าง ไม่สบาย ก็สบาย เพียงแต่ว่าดีกรีมันต่างกันไป ทุกขเวทนามาก ทุกขเวทนาน้อยนั่นเอง

ส่วนความรู้สึกของจิตใจก็เรียกว่า สุขเวทนา ก็เรียกว่า โสมนัส ความรู้สึกสบายใจ มีความสุข ทุกขเวทนาก็เรียกว่าโทมนัส ความทุกข์ใจ ความรู้สึกบีบเค้นจิตใจ แล้วก็อทุกขมสุขก็เฉย ๆ

ท่านก็ยังแยกไปอีกว่าสุขเวทนาที่อิงอามิส ทุกขเวทนาที่อิงอามิส ก็เรียกว่า ความรู้สึกเกิดขึ้นจากการที่อิงอาศัยสิ่งภายนอกนั่นเอง เช่น ตากแดดก็รู้สึกร้อนขึ้นมา อยู่ในห้องแอร์เย็น ๆ ก็รู้สึกเย็นขึ้นมา รับประทานอาหารสัมผัสรสชาติที่อร่อย ก็รู้สึกสุขเวทนาขึ้นมา เรียกว่า ความรู้สึกที่อิงอามิส

การรู้เท่าทันเรื่องของเวทนาหรือความรู้สึกนี่มีความสำคัญในการฝึกปฏิบัติมากเลยนะ เพราะว่าถ้ายังไม่ได้รับการฝึกฝน กลไกที่ทำให้เกิดความทุกข์ก็มาจากเรื่องของเวทนานี่แหละ ที่มาของความทุกข์ทั้งหลายทั้งปวง ที่เราแสวงหาความสุขกันน่ะ เราก็รู้จักความสุขแบบโลก ๆ ก่อน ที่เราจะแสวงหาวัตถุสิ่งของต่าง ๆ มาบำรุงบำเรอ จริง ๆ แล้วมันก็คือสุขเวทนานั่นแหละ

อาหารอร่อย ๆ เกิดสุขเวทนาขึ้นมา ได้ทานอาหารอร่อย ได้อยู่ในบ้านที่มีสัมผัสที่ดี มีบรรยากาศที่ดี ให้ความรู้สึกที่ดี มีความสุข ไปดูหนังฟังเพลง เกิดความรู้สึกมีความสุขขึ้นมา มองดูสิ่งที่เราชอบสวย ๆ งาม ๆ แล้ว ความรู้สึกสุขขึ้นมา สบายใจขึ้นมา สัมผัสที่น่าใคร่น่าปรารถนาที่เรียกว่าความสุขอันเกิดจากกามาคุณอารมณ์ต่าง ๆ เรียกว่าเสพสุขแบบโลก ๆ นะ

ถ้าเรายังไม่ได้ฝึกปฏิบัติ เราก็รู้จักความสุขแบบนี้แหละ ความสุขแบบชาวโลก ความสุขจากกามาคุณอารมณ์ ซึ่งจริง ๆ แล้วความสุขแบบโลก ๆ ความสุขแบบกามาคุณอารมณ์นี่มันก็ให้ความสุข มันมีรสอร่อยของมันอยู่ ไม่เช่นนั้น ชาวโลกก็คงไม่ติดใจ แล้วก็ต้องขนขวายดิ้นรน ต่อให้ต้องแก่งแย่งชิงดีกันก็ยอม บางทีก็เกิดสงคราม เกิดการทะเลาะกัน ก็มาจากรสอร่อยพวกนี้แหละ ความสุขจะกามาคุณอารมณ์

มันมีด้านของความสุขที่เรียกว่ารสอร่อยก็จริงอยู่ แต่ในความเป็นจริงแล้วมันมีด้านของโทษภายในมากมายมหาศาลทีเดียว ถ้าเราไม่ได้ศึกษาปฏิบัติธรรม บางทีเราก็ไม่รู้ เราก็ดิ้นรนไปกับสิ่งเหล่านี้แหละ แต่หลายคนก็ตระหนักรู้ได้ว่ามันให้ผลเป็นความทุกข์ในการใช้ชีวิตมากมาย เพราะเราติดบ่วงตัวนี้ไปนั่นแหละ

กลไกของสภาวธรรมก็คือที่เรียกว่า กระแสปฏิจจสมุปบาท นั่นแหละ พอเกิดผัสสะ การกระทบ เกิดการเห็น การได้ยิน การได้กลิ่น การลิ้มรส การสัมผัส การรับรู้อารมณ์ทางใจ ความรู้สึกนึกคิดต่าง ๆ ความรู้สึกของจิตใจ ก็เกิดเวทนาขึ้นมา เกิดความรู้สึก

ถ้าเป็นสุขเวทนา ความรู้สึกที่ดีที่สบาย ก็เกิดความติดใจ เกิดความเพลิดเพลินใจขึ้นมา ถ้าเรายังไม่ได้ฝึกฝนเลยนะ ก็เกิดความติดใจ เพลิดเพลินใจ ก็เกิดสิ่งที่เรียกว่า ตัณหา ความทะยานอยาก ต้นตอของความทุกข์ทั้งหลายทั้งปวง ที่เรียกว่า เหตุแห่งความทุกข์ นั่นเอง ...มหากาพย์แห่งความทุกข์

พอติดใจแล้วมันเกิดความพอใจ ติดใจขึ้นมา เกิดกามตัณหาความทะยานอยากในกามคุณอารมณ์ ก็ทำให้เกิดอุปทาน การหลงยึดมั่นขึ้นมา จากนั้นก็เกิดพัฒนาการไปตามปฏิจจสมุปบาทนั่นแหละ จนไปจมกับกองทุกข์ขึ้นมานั่นแหละ ความโศก ความร่ำไรรำพัน ความไม่สบายกาย ความไม่สบายใจ ความคับแค้นใจ.."

...............................................………………………….

ถ่ายทอดธรรมโดย พระมหาวรพรต กิตฺติวโร

ติดตามธรรมะเพิ่มเติมได้ที่

Facebook ช่องทางสื่อสารหลัก : https://www.facebook.com/dhammaaree

Facebook ข่าวสารประชาสัมพันธ์ : https://www.facebook.com/dhammaareefoundation

YouTube คลังวิดีโอ : https://www.youtube.com/@dhamma_aree

Instagram คลังภาพ : https://www.instagram.com/dhamma_aree/

SoundCloud คลังเสียง : https://soundcloud.com/dhamma_aree

LineGroup สอบถามการปฏิบัติทั่วไป : https://bit.ly/3Fxu8Ol

LineOA ช่วยเหลือติดขัดสภาวธรรม : https://lin.ee/pXSQeyZ

Website เดินจิต : https://www.duenjit.com/

TikTok เดินจิต : https://www.tiktok.com/@dhamma.aree