“Belki de bazen üretmenin en güzel yolu, bir süre durmaktır.”

Her şeyin hızla akıp gittiği, herkesin sürekli bir şeyler ürettiği bu çağda durmak neredeyse bir lüks hâline geldi. Oysa Paul Lafargue’nin yıllar önce kaleme aldığı Tembellik Hakkı, bugün hâlâ bize aynı soruyu yöneltiyor: Hayatın içinde durabilme hakkımızı ne kadar kullanıyoruz?

Tembellik çoğu zaman yanlış anlaşılan bir kavram. Hiçbir şey yapmamak değil; zihni dinlendirmek, kendine alan açmak ve koşuşturmaya kısa bir ara verebilmek aslında. Toplum bize çalışmayı ve sürekli üretmeyi öğretirken durmanın değerinden neredeyse hiç bahsetmedi. Bu yüzden kahve içerken bile verimli olma baskısı hissediyor; basit bir kitabı okurken dahi kendimizi bir yarışın içinde bulabiliyoruz.

Lafargue tam da bu noktada tembelliği insanın temel bir ihtiyacı ve hakkı olarak görür. Ona göre günün yalnızca üç saati çalışmaya ayrılmalı; kalan zaman ise düşünmeye, dinlenmeye ve kişinin kendini yeniden inşa edebilmesine bırakılmalıdır. Bu bakış açısı ister istemez şu soruyu akla getiriyor: Daha az çalışsak, gerçekten daha çok yaşayabilir miyiz?

Türk hukukunda “tembellik hakkı” adıyla bir düzenleme bulunmasa da dinlenme hakkı anayasal güvence altındaki temel haklardan biridir. Ancak modern yaşamın temposu, yasal sınırlar içinde kalmayı bile zorlaştırabiliyor. İşten fiziksel olarak ayrılsak bile zihnimizin çalışmaya devam etmesi, gerçek anlamda dinlenmeyi neredeyse imkânsız hâle getiriyor.

Dijital dünyanın sürekli uyarı veren yapısı da bu durumu pekiştiriyor. Bildirimler, bitmeyen işler ve her an erişilebilir olma zorunluluğu, dinlenmeyi fiziksel bir molanın çok ötesine taşıyor. Bugün ‘durmak’ yalnızca bir tercih değil; zihinsel ve duygusal bütünlüğümüzü koruyabilmek için gerekli bir ihtiyaç hâline geliyor.

Sonuç olarak; tembellik hakkı bize insanın sadece çalışan bir varlık olmadığını hatırlatır. Düşünmek, hissetmek, ara vermek ve kendini yenilemek de yaşamın doğal parçalarıdır. Bazen durmak, yola daha sağlıklı ve daha anlamlı bir şekilde devam etmenin en insani yoludur.