در سه دهۀ گذشته "امنیت" به جای رهایی و عدالت اجتماعی به شاه بیت مطالبات اجتماعی در جامعۀ فرانسه تبدیل شده یا در حقیقت تمام این مطالبات را که تاریخاً مرزهای فکری میان احزاب چپ و راست را ترسیم می کردند به حاشیه رانده است.هوشیاری به "فضیلت سیاسی" در جامعه ای تبدیل شده که هدف اصلی اش نه بهزیستی، که ادامه بقاء در سایۀ ترس و بی اعتمادی همگانی است. اما، هیچ دموکراسی حقیقی بر پایۀ بی اعتمادی و سوءظن افراد نسبت به یکدیگر ساخته نمی شود. هیچ دموکراسی بر اساس تبانی و همسویی مطلق افراد با دستگاه دولتی و پلیس و نیروی انتظامی در مقابل یک دشمن داخلی، یعنی بخشی از خود جامعه، ساخته نمی شود.

"دیدار با خاطرات"* عنوان آخرین اثر ادگار مورن متفکر بزرگ فرانسوی است که در ۴۵۰ صفحه توسط انتشارات "فایر" در فرانسه به چاپ رسیده است. در این کتاب که ادگار مورن در سن ۹٧ سالگی منتشر می کند فقط با سرگذشت فردی و روشنفکری راوی روبرو نیستیم...

در توسعۀ تروریسم اسلامگرایی هم مسلمانان فرانسه نقش داشته اند هم رهبران سیاسی این کشور. مسلمانان فرانسه به این خاطر که راه را بر نقد دین بسته اند و رهبران فرانسه به این خاطر که طی چهل سال گذشته در قبال رژیم‌های اسلامگرای مروّج خشونت و تروریسم سیاست مماشات و همکاری را در پیش گرفته‌اند.

چند روز پیش از هفتاد و چهارمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل، رئیس جمهوری فرانسه در ملاقات با سفرای این کشور از تغییرات محسوس در جهت‌گیری و سیاست خارجی فرانسه خبر داد. نشانه های این تغییر بعضاً در آخرین نشست گروه هفت قدرت اقتصادی جهان در «بیاریتز» محسوس بود. در این نشست امانوئل ماکرون کوشید بررسی موضوع هایی نظیر بحران های ایران و اوکراین و همچنین جنگ تجاری میان آمریکا و چین را در فهرست گفتگوهای رهبران کشورهای شرکت کننده در نشست قرار بدهد.

در بیست سال گذشته حکومت های پیاپی در فرانسه صرف نظر از اینکه راست بوده اند یا چپ ناتوانی خود را برای تجهیز، هدایت و ساماندهی نیروی انتظامی از طریق محدود کردن آزادی های اساسی جبران کرده اند تا بتوانند از این طریق اقبال و رأی عمومی را در زمان انتخابات به دست آورند، هر چند با این کار جامعۀ فرانسه بیش از پیش با آداب و اصول یک جامعۀ حقیقتاً دموکراتیک فاصله گرفته است.

کارمند پیشین "آژانس ملی امنیت" آمریکا، ادوارد اسنودن، که از سال ۲۰۱۳ ناچار شد در روسیه پناهنده شود اخیراً ابراز امیدواری کرده که فرانسه با درخواست پناهندگی او موافقت کند. او در مصاحبه با یکی از رسانه های فرانسوی گفته است : "هیچکس نمی خواهد که فرانسه شبیه یکی از کشورهایی شود که مورد علاقه مردم نیست. محزون ترین بخش از ماجرای زندگی من این است که تنها جایی که فردی همچون من امروز می تواند حزف بزند، نه اروپا، بلکه روسیه است."

جنبش مه ۱۹۶۸ را عموماً عصیان جوانان علیه ارزش های سنتی جامعۀ پدرسالار خوانده اند که در شخصیت تاریخی ژنرال دوگل تجسم می یافت. به همین دلیل شاید مهمترین دستاورد اجتماعی این جنبش رهایی زنان و دستیابی آنان به حقوقی باشد که جامعۀ محافظه کار فرانسه آنها را به راحتی نمی پذیرفت و در برابرشان سخت مقاومت می کرد. اما، این عصیان به ویژه عصیان زنان علیه تبعیض های جنسیتی یک شبه پدید نیامد. به گمان پژوهشگر فرانسوی، ورونیک بلان شر، زمینه های تاریخی این عصیان را باید در رفتار گروه اجتماعی جدیدی از دختران نوجوان پاریسی دهه های ۱۹۶۰-١٩۵٠ یافت که ادبیات رسمی یا اجتماعی وقت آنان را "دختران هرزه" (mauvaises filles) یا "منحرف" (déviantes) می نامید.

همانند بسیاری از کشورهای دیگر، فرانسه  کشوری است چند زبانه و به دلایل مختلف از جمله به دلیل جغرافیایی همواره چنین نیز بوده است. بخش مهمی از کودکان این کشور قادرند به زبان های دیگر به غیر از زبان رسمی کشور، یعنی زبان فرانسوی، صحبت کنند یا بنویسند. اما، این واقعیت اجتماعی دائماً در نزاع با تلقی از دولت-ملت است که طی سده ها تک زبانی را در انگارهٔ عمومی و ساختارها، به ویژه نظام آموزشی کشور، نهادینه کرده است.

در ۲۵ ژوئیه گذشته فلورانس پرلی، وزیر دفاع فرانسه، با معرفی راهبرد دفاع فضایی این کشور اعلام کرد که فرانسه ۷۰۰ میلیون یورو دیگر به بودجهٔ دفاع فعال از ماهواره هایش اضافه می کند. بودجهٔ دفاع فضایی فرانسه در چارچوب قانون برنامه ریزی نظامی این کشور تا سال ۲۰۲۵ به ۳ میلیارد و ۶۰۰ میلیون یورو بالغ می شود. در سخنانش وزیر دفاع فرانسه از فضای ماورای جو به عنوان «جبههٔ جدید» یاد کرد. این «جبهه» از منظر قدرت‌های نظامی بیش از پیش به نوعی فضای جدید تخاصم، اعم از عملیات مخفیانه و یا رویارویی مستقیم تبدیل شده است.

مدارس فرانسه در خارج از کشور وظیفۀ پرورش روح انتقادی، آشنا کردن دانش آموزان با فرهنگ شهروندی و لائیسیته در محیط های چندفرهنگی و چندزبانه را دارند که در نهایت بخشی از ارزش افزودۀ سیاست خارجی فرانسه محسوب می شوند. شبکۀ مدارس فرانسوی در خارج از کشور از شهرتی عالی در زمینۀ آموزش برخوردار است به طوری که ۹٧ درصد دانش آموزان دبیرستان های آن در آخرین سال تحصیلی موفق به اخذ دیپلم می شوند. با این حال، کمک دولت فرانسه به این مدارس به طور پیوسته رو به کاهش بوده است.