Szczyt Europy

Mniej niż 100 metrów – na taką odległość rosyjski satelita wojskowy zbliżył się do europejskiego ICEYE. 160 km/h – przy takiej prędkości ukraińskie drony traciły łączność ze Starlinkiem. Wystarczyła jedna decyzja po drugiej stronie Atlantyku, by pokrzyżować misje ukraińskiej armii, a Europa przekonała się, jak bardzo jest uzależniona od cudzych satelitów.

Czy te wydarzenia zmobilizują Unię Europejską do budowy własnych systemów satelitarnych, które zastąpią Starlink, zanim będzie za późno? Czy to możliwe i czy w ogóle opłaca się Europie? Rozmawiamy o kosmicznej suwerenności Europy i o tym, gdzie w tej układance jest Polska.

Naszymi gośćmi są dr Paweł Bernat z Lotniczej Akademii Wojskowej w Dęblinie i prof. Marek Czajkowski z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Ruszyła polityczna gra o wpływy, stanowiska i nowe układy sił na półmetku kadencji. Czy dotychczasowe sojusze przetrwają? Czy skrajna prawica może namieszać w tej układance? I gdzie w tym wszystkim jest Polska. Tym razem zaglądamy za kulisy Parlamentu Europejskiego. Nasi rozmówcy to - Andrzej Halicki (KO, EPP) Beata Szydło (PiS, EKR) Krzysztof Śmiszek (Lewica, S&D) Anna Bryłka (Konfederacja, Patrioci) Michał Kobosko (UC, Renew) Ale zaczniemy od newsa na temat przyspieszenia procedur dotyczących immunitetów, wraz z niespodziewanym gościem.

Nie każda uciążliwa regulacja pochodzi z Brukseli. Często to państwa członkowskie, wdrażając unijne dyrektywy, dodają własne obowiązki, formalności i ograniczenia. Zjawisko to nazywa się goldplatingiem, czyli pozłacaniem przepisów.

W najnowszym odcinku podcastu „Szczyt Europy” Beata Płomecka i Maciej Sokołowski sprawdzają, gdzie kończą się wymagania Unii Europejskiej, a zaczyna krajowa nadgorliwość legislacyjna. Kto odpowiada za rozrost biurokracji? Czy dodatkowe regulacje rzeczywiście zwiększają bezpieczeństwo i ochronę obywateli, czy raczej utrudniają życie przedsiębiorcom i mieszkańcom?

🎧 Posłuchaj nowego odcinka podcastu „Szczyt Europy”.

Czy Unia Europejska wyciąga wnioski z poprzednich rozszerzeń? Bruksela otwiera drzwi, ale zostawia sobie klucz i montuje bezpieczniki. W odcinku omawiamy nową strategię, sprawdzamy, czy instytucje UE są gotowe na nowych członków i pytamy, kogo naprawdę mają przekonać nowe klauzule. Strategia powstała z myślą o czterech najbardziej zaawansowanych kandydatach: Czarnogórze, Albanii, Mołdawii i Ukrainie. Ta ostatnia jest największa, więc budzi też najwięcej wątpliwości. Bruksela nie chce jej dopuścić do wspólnej polityki rolnej.

Piotr Serafin, unijny komisarz ds. budżetu odsłania przed nami kulisy negocjacji w sprawie ogromnych pieniędzy. Dlaczego rozmowy przypominają Dzień Świstaka, czy uda się pogodzić skąpców ze zwolennikami zwiększania wydatków? No i ile pieniędzy dostanie Polska? Te wszystkie pytania zadaliśmy w specjalnym wydaniu podcastu, nagranym na żywo, przy udziale publiczności, z okazji konferencji na 100-lecie Polskiego Radia zorganizowanej w Brukseli. Stąd tym razem nie tylko zadajemy pytania, ale też odpowiadamy na pytania słuchaczy i opowiadamy o naszej pracy nad podcastem.

Kompasy, Akceleratory i omnibusy. Bruksela produkuje hasła szybciej niż przepisy. I tu zaczynają się paradoksy: żeby deregulować, UE pisze nowe regulacje. Polska i inne unijne kraje podpisują się pod listem, by na rok wcisnąć pauzę i przestać przyjmować nowe regulacje. To ma sprawić, że Unia stanie się bardziej konkurencyjna.

Czy raport Draghiego po dwóch latach to jeszcze plan, czy już tylko kolejne hasło w unijnym słowniku? Gdy okazało się, że wszystkie te piękne hasła trafiają w jedno miejsce – nie, nie do kosza, ale na Radę ds. Konkurencyjności – postanowiliśmy sprawdzić, co dzieje się na spotkaniach ministrów, którzy mają sprostać najważniejszym wyzwaniom, przed jakimi staje dziś unijna gospodarka. Rozmawiamy z Michałem Baranowskim, wiceministrem Rozwoju i Technologii, który na Radzie ds. Konkurencyjności reprezentuje Polskę.

Unia nigdy nie była tak silna jak dziś i jednocześnie nigdy nie wydawała się tak krucha. To jedna ze sprzeczności, które wybrzmiały w orędziu o stanie Unii przewodniczącej Komisji Europejskiej w Strasburgu. Europa chce być mocarstwem, ale wciąż szuka własnej siły. Rozbieramy orędzie na części: sprawdzamy, co było konkretem, co politycznym rytuałem, a co próbą dodania Europejczykom otuchy. Trochę krytycznie, trochę ze zrozumieniem, bo przemówienie o stanie Unii okazało się również opowieścią o stanie umysłu Europy.

Unia planuje nową arktyczną strategię, by dołączyć do wyścigu mocarstw po schowane pod lodem surowce. Szefowa KE poleciała na Grenlandię obserwować topniejące lodowce. Ale to, co dla klimatu może być zagrożeniem, dla przemysłu staje się szansą, a cienka kra otwiera morskie szlaki. To dlatego D. Trump od miesięcy powtarza, że Grenlandia powinna być amerykańska. Rosja rozbudowuje bazy za kołem podbiegunowym, choć po rozszerzeniu NATO to Sojusz wzmocnił swoją pozycję wokół bieguna północnego. Bieguna, na który Marek Kamiński dziś raczej musiałby dopłynąć, a nie dojść na nartach.

Dr Damian Szacawa — adiunkt w Instytucie Nauk o Polityce i Administracji UMCS, szef Zespołu Bałtycko-Nordyckiego w Instytucie Europy Środkowej — opowie o rywalizacji mocarstw: Rosji i Chin oraz o tym, co Arktyka znaczy dziś dla bezpieczeństwa Polski.

Prof. Jan Marcin Węsławski z Instytutu Oceanologii PAN, ekolog morza z ponad 50 miesiącami ekspedycji polarnych — w Rosji, Kanadzie, Grenlandii i na Spitsbergenie,

11 państw unii chce odejścia od jednomyślności w polityce zagranicznej. To nie pierwsza i pewnie nie ostatnia próba zmiany zasad podejmowania decyzji w Unii, stąd warto przyjrzeć się jak wygląda podejmowanie decyzji na unijnej Radzie. Kiedy konieczna jest jednomyślność a kiedy głosowanie, co to jest podwójna większość i jak zbudować mniejszość blokującą. Przypominamy też burzliwe spory o pierwiastki, hasła “Nicea albo śmierć” i mechanizmy z Joaniny.

Islandia znów stawia pytanie o swoją przyszłość w Europie. Czy po latach wróci do rozmów o członkostwie w Unii Europejskiej? Co zmieni referendum i dlaczego temat budzi na wyspie tyle emocji? Patrzymy też na Islandię z polskiej perspektywy — przez pryzmat tysięcy Polaków, którzy mieszkają tam od lat, pracują i współtworzą islandzkie społeczeństwo. Rozmawiał z nimi w Reykjaviku Maciej Sokołowski. W tym odcinku „Szczytu Europy” opowiadamy o kraju, który jest blisko Unii, ale wciąż pozostaje poza nią.