โพธิปักขิยธรรม ๓๗ ประการ
๑. สติปัฏฐาน มี ๔ ประการ
๒. สัมมัปปธาน มี ๔ ประการ
๓. อิทธิบาท มี ๔ ประการ
๔. อินทรีย์ มี ๕ ประการ
๕. พละ มี ๕ ประการ
๖. โพชฌงค์ มี ๗ ประการ
๗. มรรค มี ๘ ประการ

สนทนาธรรมตามกาล เรื่องการเจริญสติเวลาใกล้ตาย

สนทนาธรรมตามกาล

ความรู้แจ้งในสังขตธรรม ความรู้แจ้งในปฏิจจสมุปปันนธรรม

รู้ชัดว่าสิ่งนี้ถูกปัจจัยอะไร ปรุงแต่งขึ้นเป็นสิ่งนี้ได้อย่างไร

รู้ชัดว่าสิ่งนี้อาศัยปัจจัยอะไร จึงเกิดสิ่งนี้ขึ้น

ความรู้ชัด ความรู้แจ้ง อย่างนี้ จะทำให้รู้ชัด เห็นชัดในความไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๗ หน้าที่ ๓๒๐

โอกกันตสังยุต

ด้วยวิธีนี้

ภิกษุพิจารณาเห็นกายในกายภายในอยู่

พิจารณาเห็นกายในกายภายนอกอยู่

หรือพิจารณาเห็นกายในกายทั้งภายในทั้งภายนอกอยู่

พิจารณาเห็นธรรมเป็นเหตุเกิดในกายอยู่

พิจารณาเห็นธรรมเป็นเหตุดับในกายอยู่

หรือพิจารณาเห็นทั้งธรรมเป็นเหตุเกิดทั้งธรรมเป็นเหตุดับในกายอยู่

ธรรมะเบื้องต้น ความจริงเบื้องต้น เป็นเรื่องที่ควรฟัง ควรทำความเข้าใจ

เมื่อฟังแล้วสงสัย ไม่เข้าใจ ไม่แจ่มแจ้ง ควรสอบถาม สนทนา ชี้แจง เพื่อให้เกิดความเห็นตรง อันเป็นสัมมาทิฏฐิ และเป็นที่พึ่งอันประเสริฐต่อไปได้

ต้มยำเป็นของปรุงแต่ง ถ้าเราไม่รู้ว่าต้มยำปรุงแต่งขึ้นอย่างไร ไม่รู้ว่าต้มยำทำจากอะไร ไม่รู้วิธีทำต้มยำ เราย่อมทำต้มยำให้เกิดขึ้นไม่ได้

เช่นเดียวกัน ปัญญา กุศลธรรมก็เป็นของปรุงแต่ง ถ้าเราไม่รู้ว่าปัญญาก็ดี กุศลธรรมก็ดี ปรุงแต่งจากอะไร มีเส้นทางการเกิดขึ้นได้อย่างไร เราย่อมปรุงแต่งให้เกิดปัญญา ให้เกิดกุศลธรรมไม่ได้ และย่อมออกจากทุกข์ไม่ได้เลย

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๒๑

ปัตตกัมมสูตร ว่าด้วยกรรมอันสมควร

การได้พบคำสอน การได้รู้แจ้งในคำสอน ย่อมนำพาชีวิตในอยู่อย่างเป็นสุขตามอัตภาพ เบาใจทั้งในปัจจุบัน เบาใจทั้งในสัมปรายภพ