Tạp chí đặc biệt

Xung đột Iran có nguy cơ trở thành « chiến tranh toàn diện » ? Đối với Ả Rập Xê Út, « mối đe dọa Israel » ít nguy hiểm hơn « mối đe dọa Iran » ; Tranh cãi về việc Pháp hợp tác với Nga sản xuất thanh nhiên liệu cho một nhà máy điện hạt nhân ở Đức ; Châu Âu trở thành mồi của hỏa hoạn mùa hè 2026. Trên đây là một số chủ đề của Tạp Chí Thế Giới Đó Đây tuần này.

Ngày 24/07/2026, lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) kêu gọi người dân ở Trung Đông « giữ khoảng cách 500 mét với bất kỳ địa điểm nào có quân đội Mỹ trú đóng để bảo đảm an toàn ». Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo Teheran sẽ trả đũa bất kỳ quốc gia nào « tham gia, hợp tác hoặc hỗ trợ » Hoa Kỳ. Ông nói thêm rằng Iran « bảo lưu quyền thực hiện mọi biện pháp cần thiết để tự vệ ».

Bahrain và Jordanie bị Iran oanh kích để đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ trong đêm thứ 13 liên tiếp (đêm 23-24/07), được Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ khẳng định là « nhằm giảm thiểu hơn nữa mối đe dọa do Iran gây ra cho các thủy thủ dân sự và tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz ». Trước đó, các nước có căn cứ của Mỹ như Koweit, Irak, Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất… cũng thường xuyên trúng drone của Iran, kể cả một số công trình dân sự, như một nhà máy khử muối nước biển ở Koweit.

Tại sao Iran lại nhắm đến những công trình dân sự ? Trả lời RFI, nhà nghiên cứu David Rigoulet-Roze, Viện Phân tích chiến lược Pháp kiêm tổng biên tập tạp chí Phương đông chiến lược (Revue Orient stratégique) phân tích :

« Iran đã ám chỉ rằng nếu cơ sở hạ tầng dân sự của họ bị nhắm đến, họ sẽ có phản ứng tương tự đối với phía bên kia Vùng Vịnh. ​​Và điều đó đã xảy ra bởi vì trong giai đoạn hai, Hoa Kỳ đã quyết định tấn công một số lượng đáng kể các cây cầu và nhà máy điện. Từ quan điểm của Iran, điều này giải thích cho việc họ có phản ứng tương tự, có nghĩa là thực hiện nhiều cuộc tấn công lớn, đặc biệt là nhắm vào Koweit, hai lần nhắm vào các nhà máy điện, máy phát điện và nhà máy khử muối. Đây rõ ràng là một sự leo thang có chủ ý, vì chúng ta biết rất rõ rằng nước là vấn đề trọng tâm, là lằn ranh đỏ đối với các quốc gia quân chủ dầu mỏ, đặc biệt là Koweit, quốc gia phụ thuộc đến 90% vào nước khử muối. Tỷ lệ này không giống nhau ở các quốc gia quân chủ dầu mỏ, ví dụ đối với Ả Rập Xê Út là 70%. Nhưng nói chung, đó là một vấn đề sống còn. Vì vậy, chúng ta đang bước vào một vùng còn chưa được rõ, xét đến bối cảnh leo thang đang diễn ra ».

Nguy cơ chiến tranh toàn diện ?

Về phía Mỹ, ngày 23/07, tổng thống Donald Trump dường như đang cân nhắc một cuộc tấn công « quy mô lớn » nhắm vào Iran, lớn hơn cả những cuộc tấn công trước đây. Hai quan chức Mỹ xác nhận với trang mạng Axios chưa có mệnh lệnh mới nào được ban hành cho quân đội. Trước đó, phía Iran cũng tuyên bố « sẽ dạy (cho Mỹ) những bài học đáng nhớ ». Những vụ oanh kích liên tục đang phá vỡ thỏa thuận khung được ký ngày 17/06 và làm gia tăng leo thang chiến tranh. Liệu một cuộc chiến toàn diện có nguy cơ xảy ra hay không ? Nhà nghiên cứu David Rigoulet-Roze phân tích :

« Rõ ràng đây không phải là trường hợp các cuộc tấn công lẻ tẻ. Ngoài ra còn có những dấu hiệu không thể nhầm lẫn, chẳng hạn sự gia tăng số lượng máy bay tiếp nhiên liệu KC-135, bởi vì đã có khoảng 60 chiếc ở Israel. Chúng không được tập trung ở những nước có căn cứ của Mỹ để tránh bị trúng hỏa lực của Iran, và dự kiến ​​sẽ có thêm khoảng 15 chiếc nữa đến Israel. Có nghĩa là xét về thời gian, việc này cho phép một chuỗi các cuộc tấn công gần như không gián đoạn trong vài tuần. Vì vậy, rõ ràng là đang có một kịch bản quy mô lớn, cả về thời gian và quy mô leo thang vừa về địa lý và quy mô tấn công được mở rộng bởi vì có sự thay đổi trong đối tượng tấn công.

Do đó, điều này là đáng lo ngại bởi vì, về phía Iran, Mohsen Rezaee, cố vấn quân sự của lãnh tụ tối cao Iran, từng nói đến một cuộc chiến tranh tổng lực, với những hậu quả rõ ràng khó kiểm soát khi chấp nhận viễn cảnh đó ».

Ả Rập Xê Út : “Mối đe dọa Israel” ít nguy hiểm hơn “mối đe dọa Iran”

Ả Rập Xê Út sẽ được làm giàu uranium ngay trên lãnh thổ để phát triển chương trình hạt nhân dân sự. Thỏa thuận mang tính « lịch sử » được ký với Mỹ ngày 22/07/2026 được Ryad hoan nghênh là « một thắng lợi » sau hơn ba thập niên thương lượng. Tuy nhiên, vài giờ sau khi ký thỏa thuận, tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt thêm một điều kiện : Bình thường hóa quan hệ với Israel. Liệu điều kiện mới, không được ghi trong văn bản ban đầu và khó được Ryad chấp nhận, có khai tử thỏa thuận hạt nhân dân sự vừa được ký kết không ?

Akram Zaoui, nhà nghiên cứu cộng tác viên tại trung tâm tư vấn ORF Middle East, ở Dubai (Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất), phân tích : « Tôi không biết liệu ông ấy có phá vỡ thỏa thuận hay không. Tôi nghĩ thực ra Ả Rập Xê Út có nhiều thời gian hơn Trump, và tôi nghĩ họ đã thành công trong việc thúc đẩy lập trường của mình. Họ đã có chữ ký của chính quyền Mỹ về một thỏa thuận hạt nhân dân sự, điều mà họ tìm kiếm từ rất lâu. Họ không bị ràng buộc bởi thời gian biểu như Trump, họ không bị đe dọa bởi các cuộc bầu cử… Nhưng họ đang thúc đẩy cuộc thảo luận ở Washington.

Liệu việc thực hiện thỏa thuận có bị đe dọa không ? Tôi nghĩ việc thực hiện thỏa thuận đã gây tranh cãi ngay từ đầu. Nhưng có một yếu tố chiến lược đã thay đổi trong khu vực : Đối với Ả Rập Xê Út, Israel ít gây ra đe dọa hơn, Iran mới được coi là mối đe dọa. Vì vậy, tôi cho rằng rủi ro chiến lược và an ninh mới, tức thời này - có nghĩa là mối đe dọa từ Iran thay cho đe dọa từ Israel - có thể tạo thuận lợi cho lựa chọn bình thường hóa quan hệ. Liệu điều đó có thể xảy ra ngay nay mai không? Tôi hoàn toàn không nghĩ vậy ».

Pháp hợp tác với Nga sản xuất thanh nhiên liệu cho một nhà máy điện hạt nhân ở Đức

Ngày 23/07/2026, cuối cùng Liên Hiệp Châu Âu cũng thông qua được loạt biện pháp trừng phạt kinh tế lần thứ 21 đối với Nga sau một thời gian chật vật đàm phán và nhân nhượng về lợi ích đối với một số nước thành viên. Tuy nhiên, vẫn có nhiều lĩnh vực được loại khỏi các gói trừng phạt, trong số này có thanh nhiên liệu mới cho các nhà máy điện hạt nhân ở Đông Âu do Nga xây dựng.

Tại Đức, một dự án như vậy vừa được cấp phép. Nhà máy điện hạt nhân Lingen ở bang Niedersachsen (tây bắc Đức) sẽ được cung cấp thanh nhiên liệu hạt nhân do một công ty con của tập đoàn hạt nhân Pháp Framatome hợp tác sản xuất với Rosatom - tập đoàn năng lượng nguyên tử Liên bang Nga. Dự án này đang gây tranh cãi tại Đức, theo tường trình ngày 22/07 của thông tín viên RFI Pascal Thibaut tại Berlin :

« Đây không đơn giản như một nhà máy sản xuất sôcôla mà là một tín hiệu thảm họa đối với tự chủ năng lượng của châu Âu ». Christian Meyer, chính khách thuộc đảng Xanh phụ trách môi trường của bang Niedersachsen, đã phải thốt lên như vậy. Ông vẫn phải cấp phép cho việc sản xuất nhiên liệu hạt nhân tại nhà máy Lingen nhưng không ngần ngại bày tỏ tất cả những suy nghĩ không hay về dự án này.

Bộ trưởng Môi Trường Liên bang Đức từng cho rằng do chưa áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Nga trong lĩnh vực hạt nhân, Liên Hiệp Châu Âu không thể cấm Pháp - Nga hợp tác trong lĩnh vực này. Các nhà bảo vệ môi trường, cùng với đảng Xanh, cũng như một số chính khách thuộc đảng Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU), đều lên tiếng phản đối dự án. Dân biểu Marc Heinrichmann của đảng CDU, chủ tịch Ủy ban Quốc hội giám sát các cơ quan tình báo, cảnh báo là Nga muốn « duy trì quyền kiểm soát đối với những điểm then chốt trong các cơ sở hạ tầng thiết yếu của chúng ta ».

Tuy nhiên, chính quyền Đức nhấn mạnh rằng nhiều biện pháp an ninh đã được triển khai trong bối cảnh hoạt động gián điệp và các cuộc tấn công mạng từ Nga ngày càng gia tăng. Nhân viên của công ty con thuộc tập đoàn Rosatom của Nga sẽ chỉ được phép vào khu vực nhà máy Lingen trong những trường hợp đặc biệt và được giới hạn chặt chẽ. Các thiết bị và phần mềm của Nga sẽ được kiểm tra kỹ lưỡng.

Dân biểu Heinrichmann của đảng CDU kêu gọi tập đoàn Pháp Framatome từ bỏ hợp tác với Nga, đồng thời nhấn mạnh đã có giải pháp thay thế : đó là Hoa Kỳ đang cung cấp các thanh nhiên liệu hạt nhân cho Ukraina ».

Châu Âu : Mồi của hỏa hoạn mùa hè 2026

Từ ngày 01/01/2026, khoảng 254.388 hecta rừng đã bị thiêu rụi ở Tây Âu và Nam Âu, riêng tại Pháp đã có hơn 50.000 hecta. Từ đầu tháng 07, những đám cháy rừng dữ dội, bùng phát mạnh do gió lớn và nhiệt độ cao, hoành hành tại nhiều vùng ở Tây Âu và Nam Âu, đặc biệt là vùng Madrid ở Tây Ban Nha, Pháp, miền nam Ý và đảo Sicilia… và cả ở Bắc Âu (Ireland, Scotland). Ngày 24/07, Pháp thống kê đến 32 vụ cháy, trong đó có nhiều vụ tạm thời ngoài tầm kiểm soát.

Khoảng 777 lính cứu hỏa đến từ các nước ở nửa đông bắc châu Âu đã được điều động  tới các quốc gia nam Âu để hỗ trợ chữa cháy. Trung tâm Điều phối Ứng phó Khẩn cấp của Cơ quan Phòng vệ Dân sự châu Âu được đặt trong tình trạng trực chiến, theo phóng sự ngày 23/07 của thông tín viên RFI Pierre Bénazet, bởi vì theo dự báo, điều kiện thời tiết sẽ xấu đi trong tuần tới.

« Phòng mà quý vị đang thấy là trung tâm điều hành của chúng tôi. Đây thực sự là đầu não của Cơ quan Phòng vệ Dân sự châu Âu. Chúng tôi theo dõi các loại thiên tai. Cách đây 5 năm, chúng tôi đã thành lập một nhóm chuyên trách phòng chống cháy rừng. Ngoài các sĩ quan trực có chuyên môn trong lĩnh vực này, chúng tôi còn mời các chuyên gia từ các nước thành viên đến làm việc luân phiên, mỗi đợt 2 tuần, trong suốt mùa cháy rừng ».

Bà Johanne La, phó trưởng nhóm, đang theo dõi hàng loạt màn hình hiển thị hình ảnh vệ tinh. Nhờ trung tâm này, Liên Hiệp Châu Âu có thể dự báo nguy cơ cháy rừng cho khoảng thời gian 7 ngày. Bà Hadja Lahbib, ủy viên châu Âu phụ trách công tác dự báo và xử lý khủng hoảng, tỏ ra lo ngại về nguy cơ cháy rừng trong tuần tới.

Bà nói : « Những gì sắp tới không mấy khả quan cho vùng Địa Trung Hải, đặc biệt là Pháp và Tây Ban Nha. Chúng tôi thấy gió sẽ mạnh lên, làm gia tăng nguy cơ các đám cháy ngày càng lan rộng hơn. Khi một đám cháy có thể lan với tốc độ 6 km/giờ, cần huy động nguồn lực kỹ thuật và nhân lực rất lớn để khống chế ».

Từ năm 2025, Liên Hiệp Châu Âu đã bắt đầu mua sắm các phương tiện cứu hỏa cho riêng khối để hỗ trợ các quốc gia thành viên chữa cháy rừng. Hiện giờ, Liên Hiệp Châu Âu đã có 18 máy bay chữa cháy trong kho dự trữ chiến lược. Số máy bay này bổ sung cho phi đội máy bay do khoảng 20 quốc gia thành viên góp chung nhằm bảo đảm khả năng triển khai lực lượng nhanh nhất khi xảy ra cháy rừng ».

Bầu cử giữa nhiệm kỳ chưa bắt đầu, TT. D.Trump đã « mở lối » gieo rắc hoài nghi về kết quả bỏ phiếu. Bruxelles hợp tác với Kiev để cùng sản xuất drone : Sự kết hợp giữa óc sáng tạo của Ukraina và sức mạnh công nghiệp của Liên Âu. Mạng xã hội và internet : Liên Hiệp Châu Âu muốn siết chặt quyền truy cập của trẻ vị thành niên. Cháy rừng hoành hành từ châu Âu sang châu Mỹ. Trên đây là những chủ đề chính trong tạp chí Thế Giới Đó Đây tuần này.

Chiến thuật gieo rắc hoài nghi của TT. Mỹ Donald Trump

Vài tháng trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ, tổng thống Donald Trump tối thứ Năm 16/07/2026 đã có bài phát biểu với quốc dân. Trong bài diễn văn này, nguyên thủ Hoa Kỳ một lần nữa nhắc lại những cáo buộc chưa bao giờ được chứng minh : đó là gian lận bầu cử trên diện rộng có lợi cho ông Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2020.

Ông Trump tố cáo điều mà ông xem là những « lỗ hổng gây chấn động » trong hệ thống bầu cử của Mỹ, gia tăng sức ép đối với các nghị sĩ đảng Cộng Hòa nhằm buộc họ thông qua dự luật Save American Act, đồng thời hướng mũi nhọn chỉ trích sang Trung Quốc. Ông tuyên bố Nhà Trắng sẽ công bố các tài liệu cho thấy Bắc Kinh đã thu thập trái phép hồ sơ của 220 triệu cử tri Mỹ, cho dù trên thực tế, đây phần lớn là các thông tin công khai và dễ được công chúng tiếp cận.

Theo ông Romuald Sciora, giám đốc Đài quan sát Chính trị và Địa chiến lược về Hoa Kỳ, thuộc Viện Quan hệ Quốc tế và Chiến lược của Pháp (IRIS), điều mà Donald Trump hướng tới trước hết là củng cố nhận thức về sự tồn tại của một mối đe dọa, cả từ bên trong lẫn bên ngoài nước Mỹ, đối với một cuộc bầu cử dù chưa bắt đầu nhưng đã bị ông hoài nghi về tính chính danh.

Trên đài RFI hôm 17/07, ông Romuald Sciora nhận định :

« Những gì chúng ta vừa chứng kiến nằm trong một chiến lược nhất quán. Cách đây khoảng 10 ngày, nhân dịp Quốc khánh 04/07, tổng thống Donald Trump đã nói về mối đe dọa của cộng sản ngay từ bên trong nước Mỹ. Bây giờ ông lại nói đến những cuộc bầu cử bị Trung Quốc thao túng trên quy mô lớn, nhưng đồng thời có sự tiếp tay của các lực lượng ở bên trong nước Mỹ.

Mục tiêu là hết sức rõ ràng : đó là gieo rắc nỗi hoài nghi về tiến trình bầu cử, qua đó chuẩn bị cho khả năng chính quyền sẽ bác bỏ các kết quả bỏ phiếu nếu kết quả đó bất lợi cho họ, nhằm duy trì quyền lực. Từ hơn một năm qua, chúng ta đã chứng kiến những cuộc tấn công liên tiếp nhằm vào nền dân chủ Mỹ cũng như các thiết chế đối trọng của nền dân chủ này.

Tôi e rằng chúng ta đang đứng trước một dạng thức « quy trình đảo chính » (theo nghĩa bóng), với mục tiêu là tiếp tục nắm giữ quyền lực. Song song với đó, chúng ta cũng cần nhìn nhận đúng thực tế. Chính quyền Mỹ cững vừa vượt qua ngưỡng mới trong quan hệ với báo chí : tổng thống Donald Trump đã yêu cầu tước giấy phép hoạt động của các cơ quan truyền thông quốc gia lớn đã từ chối phát sóng bài phát biểu của ông ».

Bruxelles hợp tác với Ukraina để cùng sản xuất drone

Một thỏa thuận giữa Liên Hiệp Châu Âu và Ukraina trong lĩnh vực drone quân sự được ký kết. Đó là thông báo được chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, Ursula von der Leyen, đưa ra hôm thứ Tư 15/07/2026 trong chuyến thăm Kiev. Theo thông báo của chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, Bruxelles sẽ hợp tác với Ukraina để cùng sản xuất drone, tận dụng kinh nghiệm mà Kiev đã tích lũy được trong cuộc chiến khốc liệt chống Nga.

« Thỏa thuận này cho thấy chúng tôi đặc biệt coi trọng kinh nghiệm mà Ukraina đã tích lũy trên chiến trường. Những kiến thức mà quý vị có được về cách sử dụng drone và các hệ thống chống drone thực sự là độc nhất vô nhị. Và chúng ta cần cùng nhau khai thác những kinh nghiệm đó, bởi chúng ta đều nhận thức rõ các mối đe dọa mà châu Âu đang phải đối mặt trong lĩnh vực này.

Châu Âu hiện có năng lực công nghệ và công nghiệp rất lớn, đồng thời sở hữu các cơ sở sản xuất an toàn và được bảo vệ tốt. Nhưng chúng tôi không có điều mà Ukraina đã đạt được : đó là kinh nghiệm và bí quyết được tôi luyện qua chiến đấu. Điều tôi muốn nói là chúng ta phải kết hợp sức mạnh để cùng phát triển hoạt động sản xuất drone. Thỏa thuận này sẽ kết hợp óc sáng tạo của Ukraina với sức mạnh công nghiệp của châu Âu ».

Bà Ursula von der Leyen đặc biệt nhấn mạnh là đã đến lúc đầu tư vào Ukraina, bởi điều đó cũng có nghĩa là đầu tư vào châu Âu và đầu tư cho nền an ninh chung của Liên Âu.

Về phần mình, theo AFP, tổng thống Zelensky cho biết Ukraina hiện sản xuất khoảng 10 triệu drone mỗi năm, trong đó có một số loại có tầm hoạt động rất xa, và đặt mục tiêu tăng gấp đôi sản lượng này.

Xin nhắc lại là Kiev đã ký nhiều thỏa thuận liên quan đến drone với một số quốc gia như Qatar và Ả Rập Xê Út, trong bối cảnh cuộc chiến tại Trung Đông bùng nổ. Nhiều thỏa thuận khác cũng đang được chuẩn bị, đặc biệt với Đức, Na Uy, Phần Lan và Canada.

Mạng xã hội và internet : Liên Âu hạn chế quyền truy cập của thanh thiếu niên

Chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, Ursula von der Leyen, hôm thứ Hai 13/07/2026 đã lên tiếng ủng hộ việc áp dụng các biện pháp hạn chế quyền truy cập mạng xã hội đối với trẻ em và thanh thiếu niên, với các mức giới hạn khác nhau tùy theo độ tuổi.

Trước đây, Ủy Ban Châu Âu đã khuyến nghị áp dụng các biện pháp hạn chế quyền truy cập vào mạng xã hội, đồng thời đề xuất một công cụ xác minh độ tuổi của người dùng. Tuy nhiên, đó mới chỉ là một lập trường mang tính chính trị nhằm đáp ứng những lời kêu gọi ngày càng nhiều từ 27 chính phủ thành viên Liên Hiệp Châu Âu về việc xây dựng một khuôn khổ quy định thống nhất trong toàn khối.

Giờ đây, Ủy Ban Châu Âu có thể bắt tay vào giai đoạn thực chất và chuẩn bị một dự thảo luật, sau khi đã nhận được báo cáo của nhóm chuyên gia về chủ đề này. Trong báo cáo, các chuyên gia khuyến nghị áp dụng những biện pháp hạn chế nghiêm ngặt đối với việc trẻ vị thành niên tiếp cận mạng xã hội và internet.

Từ Bruxelles, thông tín viên Pierre Benazet ngày 13/07/2026 gửi về bài tường trình :

« Trước khi đủ ba tuổi, trẻ em không được tiếp xúc với bất kỳ loại màn hình nào. Đó là kết luận đầu tiên của báo cáo. Sau độ tuổi này, trẻ dưới 13 tuổi chỉ nên được phép truy cập internet và các mạng xã hội trong khuôn khổ có sự kiểm soát của cha mẹ hoặc có sự hướng dẫn mang tính giáo dục, và trong khoảng thời gian theo hạn định.

Bác sĩ tâm thần nhi khoa Jörg Fegert, đồng chủ trì nhóm soạn thảo báo cáo, cho rằng việc hạn chế quyền truy cập là điều kiện tiên quyết để bảo đảm sự phát triển của trẻ em. Ông nhấn mạnh : « Dựa trên các dữ liệu hiện có, chúng tôi khuyến nghị Liên Hiệp Châu Âu áp dụng một quy định thống nhất trong toàn khối nhằm hạn chế trẻ em dưới 13 tuổi tiếp cận mạng xã hội.

Đối với lứa tuổi vị thành niên, việc phát triển tính tự chủ là một yếu tố then chốt trong quá trình trưởng thành. Vì vậy, thanh thiếu niên từ 13 đến 18 tuổi nên được tiếp cận một cách ngày càng tự chủ hơn với các mạng xã hội phù hợp với độ tuổi của các em. Các nhà cung cấp mạng xã hội sẽ phải chứng minh rằng dịch vụ của họ đáp ứng được các yêu cầu về an toàn kỹ thuật và phù hợp với từng nhóm tuổi thì mới được phép cung cấp cho người dùng vị thành niên trong thị trường chung của Liên Hiệp châu Âu ».

Báo cáo cũng khuyến nghị cho phép mỗi quốc gia trong số 27 thành viên Liên Hiệp Châu Âu áp dụng các biện pháp hạn chế bổ sung đối với người dùng trên 13 tuổi. Tuy nhiên, để thực hiện được điều này, hệ thống xác minh độ tuổi trên các mạng xã hội và internet phải hoạt động hiệu quả, đồng thời không thể bị người dùng lách hoặc vô hiệu hóa biện pháp này ».

Cháy rừng hoành hành từ châu Âu sang châu Mỹ

Trong tuần này, sau Tây Ban Nha, cháy rừng hoành hành ở nhiều nước, từ Pháp, Đức … cho đến Canada. Vụ cháy rừng ở Tây Ban Nha đã cướp đi sinh mạng của 13 người, trong đó có 12 người nước ngoài.

Tại Đức, vụ cháy rừng lớn đầu tiên đợt này được ghi nhận trong vườn quốc gia Mürit ở miền đông bắc, trung tâm vùng được mệnh danh là « xứ sở của một nghìn hồ nước ». Đám cháy bùng phát từ hôm thứ Hai 13/07 đã lan rộng ra khoảng 200 hecta tính đến tối thứ Tư 15/07.

Nhìn sang Canada, từ đầu năm tới nay đã có 1,9 triệu ha rừng bị thiêu rụi, gần bằng diện tích của đất nước Slovenia. Hôm 15/07 có tới 838 điểm cháy rừng trên toàn quốc. Khói từ các đám cháy lan sang tận Mỹ và làm chất lượng không khí suy giảm, nhất là ở các bang Pennsylvania, New York, Connecticut, Massachusetts, Maine và New Hampshire. Toronto, thành phố lớn nhất của Canada, ô nhiễm nghiêm trọng do khói từ các đám cháy cách đó cả trăm km. Giới chức Toronto ban hành mức cảnh báo ô nhiễm màu cam (cao nhất là mức báo động đỏ) và khuyến cáo người dân ở trong nhà.

Riêng vể vụ cháy tại Pháp thiêu rụi 2.000 ha rừng Fontainebleau, ngoại ô phía nam thủ đô Paris, có 4 người đã bị tạm giữ để thẩm vấn. Hai người trong số này đã thừa nhận gây ra đám cháy. Một người đàn ông 46 tuổi bị phát hiện trong xe có giấy vò nát và một chiếc bật lửa. Người còn lại là một lính cứu hỏa tình nguyện 18 tuổi, khai đã dùng xăng để đốt các cành cây khô.

Từ đầu mùa cháy rừng đến nay, khoảng 60 người đã bị bắt vì gây ra các vụ hỏa hoạn. 2/3 số này bị cho là đã cố ý châm lửa. Thông thường, những kẻ phóng hỏa hành động nhằm xóa dấu vết, hưởng lợi từ cơ quan bảo hiểm hoặc trả thù ai đó.

Tuy nhiên, những người đốt rừng lại có động cơ rất khác. Trong phần lớn các vụ việc, thủ phạm phóng hỏa là nam giới. Thủ phạm trong các vụ việc này thường là trẻ em hoặc thanh thiếu niên. Từ đầu mùa hè đến nay, hơn một chục trẻ vị thành niên đã bị bắt giữ.

Chứng rối loạn hành vi phóng hỏa (pyromanie) không được xem là một bệnh tâm thần mà đúng hơn là một kiểu rối loạn hành vi. Những người này cũng có nhiều đặc điểm xã hội và tâm lý giống với các đối tượng phạm pháp thông thường, nhưng  ít tái phạm hơn sau khi chấp hành xong án phạt.

Trên đài RFI ngày 15/07, nhà tâm lý học Julien Chakiba, chuyên gia tư pháp thuộc Tòa phúc thẩm Bordeaux, giải thích thêm :

« Họ không có động cơ vụ lợi rõ ràng. Đó chủ yếu là cách để giải tỏa một sự căng thẳng nội tâm. Một số tác giả của các nghiên cứu thậm chí còn cho rằng việc phóng hỏa giúp giải tỏa cảm giác buồn chán. Ngay từ thời thơ ấu, một số người như đã bị lửa mê hoặc. Họ có cảm giác mình đang kiểm soát một thứ vốn rất nguy hiểm.

Cũng có một dạng khác, kiểu như vô tình gây hại. Đó là những người tin rằng họ có thể kiểm soát được ngọn lửa, nhưng rồi chỉ cần châm lửa là đám cháy nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát.

Đối với những người này, chúng tôi thường ghi nhận sự thiếu thốn về giáo dục hoặc môi trường xã hội ở thời thơ ấu và ở độ tuổi vị thành niên.

Một nhóm khác là những người có nhân cách chống đối xã hội, cũng thuộc dạng nhân cách bốc đồng. Đặc trưng của họ là thường coi thường người khác. Trong nhóm này, tỷ lệ người lạm dụng các chất gây nghiện rất cao, đặc biệt là nghiện rượu ».

Trung Quốc phóng thử tên lửa ở Thái Bình Dương, các nước trong khu vực càng đoàn kết ; Iran mượn tang lễ lãnh tụ tối cao Ali Khamenei để « nhắc nhở » các nước láng giềng ; Khả năng của NATO trong trường hợp phải đối đầu trực tiếp với Nga ; Ukraina trong cuộc chiến bảo vệ tuyến đường xuất khẩu huyết mạch ở Hắc Hải ; Những thông điệp phân biệt chủng tộc lên ngôi trong mùa World Cup 2026. Trên đây là những chủ đề chính trong tạp chí thế giới đó đây tuần này.

Về thời sự châu Á, hoạt động thử tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân của Trung Quốc hôm 06/07/2026 ở Nam Thái Bình Dương đã vấp phải sự phản đối của nhiều quốc gia. Hành động này được giới quan sát nhận định là một thông điệp quân sự và ngoại giao trực tiếp tới Hoa Kỳ, cũng như một màn phô trương sức mạnh với các nước trong khu vực. Các quốc gia này đã và đang tăng cường xây dựng những thỏa thuận hợp tác trong vài tháng qua để đáp trả tham vọng bành trướng trên biển của Trung Quốc.

Trả lời RFI Pháp ngữ, nhà địa lý và giáo sư nghiên cứu tại Trung tâm Địa chính trị HEC Emmanuel Véron giải thích :

Sự trỗi dậy ngày càng mạnh mẽ của Trung Quốc và những tham vọng mà nước này thể hiện đối với các vùng biển lân cận, đặc biệt là hướng về Đài Loan, khu vực quanh Nhật Bản và Đông Nam Á, đã làm thay đổi cấu trúc an ninh ở khu vực Thái Bình Dương. Trong bối cảnh đó, việc tăng cường quan hệ giữa Úc và Fiji, cùng với sự điều phối của Nhật Bản và của Mỹ, đang góp phần định hình lại khuôn khổ an ninh của khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương.

Nói cách khác, chính quỹ đạo vươn lên thành cường quốc của Trung Quốc đã dẫn đến một sự tái cấu trúc các mối quan hệ địa chính trị trên toàn khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương, trong đó Úc là một tác nhân quan trọng.

Trên phương diện ngoại giao, nhiều nước như Úc, New Zealand, cũng như các quốc đảo ở Thái Bình Dương như Fiji đã ra các tuyên bố chung thể hiện mối quan ngại về vụ phóng tên lửa đạn đạo từ một tàu ngầm hạt nhân của Trung Quốc.

Đến viếng giáo chủ Khamenei, phái đoàn các nước bị Iran « nhắc khéo »

Về thời sự Trung Cận Đông, trong tuần qua, Iran đã cử hành tang lễ cho giáo chủ Ali Khamenei, thiệt mạng trong cuộc oanh kích của Israel và Mỹ cách đây bốn tháng. Phái đoàn từ gần 30 quốc gia đã đến viếng, trong đó có nhiều đại diện của các quốc gia vùng Vịnh. Teheran đã tận dụng sự kiện này để « nhắc nhở » các quốc gia, bằng giọng điệu khá tế nhị nhưng không kém phần gay gắt qua những dòng kinh Coran.

Từ Teheran, đặc phái viên Sami Boukhelifa giải thích cụ thể :

Tại Cộng hòa Hồi giáo Iran, ngoại giao cũng được tiến hành thông qua những câu trong Kinh Coran. Đầu tiên, các phái đoàn nước ngoài được đón tiếp với đầy đủ nghi thức quân đội. Đến đây thì mọi thứ vẫn hoàn toàn bình thường.

Theo nghi thức thông thường thì thảm đỏ được trải sẵn, phái đoàn tiến lên, dừng lại vài giây trước linh cữu của vị Lãnh tụ Tối cao, rồi cúi chào thi hài ông. Một lời tiễn biệt cuối cùng.

Nhưng trên vùng đất Hồi giáo này, các phái đoàn còn được dành cho một nghi lễ đặc biệt đó là đọc các câu kinh Coran. Điều đáng chú ý là mỗi phái đoàn lại được đọc những câu kinh được lựa chọn riêng.

Có thể lấy hai ví dụ. Đối với phái đoàn Ả Rập Xê Út, câu kinh được chọn kể về câu chuyện của hai đạo quân giao chiến. Một bên đứng về chính nghĩa, bên còn lại hậu thuẫn các thế lực của cái Ác. Theo cách nhìn của Teheran, đây là một sự ám chỉ rõ ràng tới liên minh giữa Riad và Washington.

Phái đoàn Thổ Nhĩ Kỳ cũng không tránh khỏi những lời nhắc nhở. Câu kinh dành cho họ ca ngợi những người Hồi giáo dám đứng lên chiến đấu, chứ không phải những người khoanh tay đứng nhìn. Đó là cách Teheran chỉ trích sự thụ động của Thổ Nhĩ Kỳ, một quốc gia Hồi giáo lớn với 90 triệu dân, nhưng không hề có bất kỳ hành động nào trong lúc nước láng giềng Iran phải hứng chịu cuộc tấn công của Israel và Mỹ.

Có những câu kinh mang tính khiển trách dành cho một số phái đoàn, nhưng ngược lại cũng có những câu kinh ca ngợi dành cho các phái đoàn khác. Đó là những đoàn đến từ những lực lượng mà Iran gọi là "trục kháng chiến", bao gồm  Hezbollah ở Liban, Hamas ở Palestine và Houthi ở Yemen, cùng một số đoàn khác, đều được đọc những câu kinh có nội dung ôn hòa hơn.

NATO đang làm gì để chuẩn bị cho trường hợp phải đối đầu trực tiếp với Nga ?

Hội nghị thượng đỉnh Liên minh Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ hôm 07/07/2026, là một trong những sự kiện quan trọng trong tuần qua. Trong khi Mỹ vẫn đe dọa rời khỏi NATO và thể hiện sự giận dữ với các đồng minh, Thổ Nhĩ Kỳ lại tận dụng cơ hội để khẳng định vai trò. Về phần mình, châu Âu vẫn tìm cách củng cố liên minh trước Nga.

Câu hỏi đặt ra là nếu xảy ra một cuộc đối đầu trực tiếp với Nga, liệu các lực lượng NATO có thể chống đỡ được không? Trả lời RFI Pháp ngữ, tướng Pierre Vandier, tư lệnh Pháp hoạt động trong NATO (Commandant suprême allié pour la transformation de l'Otan) cho biết :

Chiến lược của NATO khá đơn giản, đó là thuyết phục Nga mỗi ngày rằng bây giờ không phải là thời điểm thích hợp để họ tấn công. Để làm được như vậy, chúng tôi đã thực hiện hàng loạt các cuộc diễn tập với các lực lượng được triển khai. Ví dụ như Pháp hiện diện ở các nước Baltic, qua hàng loạt các hoạt động chặn bắt tín hiệu, các hoạt động giám sát cáp. Tất cả những cuộc diễn tập này đang được triển khai hàng ngày. Mục tiêu là để chứng minh cho Nga thấy bây giờ không phải là thời điểm để tấn công NATO.

Chúng tôi học hỏi từ những gì chúng tôi thấy ở Ukraina, ở Trung Đông, và chúng tôi luôn đi trước một bước. Chúng tôi nỗ lực mang lại lợi thế cho các đồng minh trong bối cảnh chiến tranh đang thay đổi, trong những cách thức mới để tận dụng công nghệ của chúng ta, và trong việc tính đến sự thích nghi của đối phương để chúng ta vẫn duy trì được vai trò răn đe hiệu quả.

Ukraina bảo vệ hành lang xuất khẩu huyết mạch ở Hắc Hải trước drone Nga

Về chiến tranh Nga-Ukraina, theo báo cáo mới đây từ phía Kiev, từ đầu năm đến nay, quân đội Matxcơva đã thực hiện số lượng cuộc tấn công kỷ lục nhằm vào các cơ sở hạ tầng cảng biển của Ukraina. Tổng cộng đã có 180 vụ oanh kích trong vòng sáu tháng đầu năm 2026, tức là nhiều hơn 30 vụ so với cả năm 2025. Hắc Hải, hành lang giao thông quan trọng cho hàng xuất khẩu của Ukraina, là một trong những mặt trận chủ đạo trong cuộc chiến tranh tiêu hao do Nga tiến hành. Bảo vệ hạm đội thương mại là nhiệm vụ chiến lược của lực lượng hải quân Kiev, một nhiệm vụ đầy nguy hiểm dưới mối đe dọa thường trực từ drone Nga. Thông tín viên RFI Lucas Lazo tại Ukraina đã có cơ hội lên một tàu tuần tra ở vùng Odessa và phỏng vấn thuyền trưởng :

Thuyền trưởng Mykolai tăng ga cho chiếc tàu tuần tra được trang bị các súng máy hạng nặng, hướng ra khơi. Trên tàu có 5 người, được trang bị đầy đủ để chiến đấu. Bên mạn trái, vừa ra khỏi luồng lạch, là những xác tàu buôn mắc cạn với phần thân tàu cháy đen.

Thuyền trưởng cho biết : « Mục tiêu chính của chúng tôi ở đây là bảo đảm an toàn cho các tàu thương mại. Chúng tôi thực hiện các nhiệm vụ giám sát và rà soát thủy lôi: tìm kiếm những quả thủy lôi có thể đang trôi dạt ở đâu đó trên biển. Tôi tin rằng các thủy thủ trên những tàu thương mại không thực sự nhận thức được về những mối nguy hiểm từ cuộc chiến, về những gì có thể đang hiện diện ngoài khơi này. Đây là một hình thức gây sức ép lên chúng tôi, lên nền kinh tế của chúng tôi, lên các cảng của chúng tôi. Còn đối với họ, đây chẳng khác nào một chiến tuyến khác. »

« Họ » ở đây chính là người Nga. Và họ bất ngờ khiến thủy thủ đoàn phải cảnh giác khi trên màn hình radar xuất hiện một tín hiệu chuyển động khả nghi.

« Chúng ta không còn thời gian nữa, vì các drone Shahed đang tới.» Vẫn giữ vẻ bình tĩnh, Mykolai lập tức cho tàu quay đầu và ẩn mình sâu trong vịnh. Hai khẩu súng máy hạng nặng Douchka lắp ở phía đuôi tàu cũng không thay đổi được tình thế. Trước những drone giờ đây đã có khả năng truy đuổi các mục tiêu đang di chuyển, Mykolai không còn lựa chọn nào khác: cuộc tuần tra buộc phải dừng lại.

World Cup thúc đẩy tinh thần đoàn kết thể thao hay khuyếch đại nạn phân biệt chủng tộc ?

Vốn thường được coi là sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh, giúp kết nối cả thế giới, World Cup giờ đây lại trở thành nơi những thông điệp phân biệt chủng tộc lên ngôi. Những phát biểu đầy thù hận và mang tính phân biệt chủng tộc của một nữ nghị sĩ Paraguay về cầu thủ Pháp Kylian Mbappé trong tuần rồi đã thổi bùng lên ngọn lửa tranh luận.

Sau khi Pháp loại Paraguay trong một trận đấu đầy căng thẳng, trong đó Mbappé ghi bàn thắng quyết định trên chấm phạt đền rồi từ chối bắt tay thủ môn đối phương, nữ nghị sĩ Paraguay Celeste Amarilla đã đăng tải hàng loạt thông điệp mang nội dung thù hận và phân biệt chủng tộc. Bà gọi Mbappé là « một người Cameroon bị đô hộ, giả vờ là người Pháp (…) trọc phú, kiêu ngạo, xấu xí », chỉ hiểu biết về « loài tinh tinh », v.v.

Phân biệt chủng tộc trong bóng đá không phải là một hiện tượng mới, nhưng kỷ nguyên mạng xã hội đã khuếch đại nó lên một quy mô chưa từng có. Những số liệu do FIFA tổng hợp cho thấy tình hình đáng báo động. Sau khi phân tích hàng triệu bài đăng, cơ quan quản lý bóng đá thế giới nhận thấy số lượng các thông điệp bị đánh giá là « mang tính xúc phạm » đã tăng gấp 13 lần so với vòng bảng của World Cup 2022. Nghiêm trọng hơn nữa, tỷ lệ các thông điệp mang tính phân biệt chủng tộc đã tăng từ 8% năm 2022 lên 11% trong năm nay.

Xu hướng đáng lo ngại này đã bị Liên đoàn Công đoàn Cầu thủ Chuyên nghiệp Thế giới lên án, trong khi các tổ chức như Human Rights Watch cho rằng sự gia tăng này có liên quan trực tiếp đến bầu không khí chính trị tại Mỹ, với những phát ngôn mang tính bài ngoại của chính quyền Trump.

Trung Quốc kỷ niệm 105 năm thành lập đảng Cộng Sản, khẳng định tiếp tục chống tham nhũng; Cầu nối đất liền triệu đô ở Thái Lan gây tranh cãi; Chính phủ Venezuela bị chỉ trích vì xử lý yếu kém thảm kịch động đất; Châu Âu và nước cờ khó trước dự án của con rể ông Trump ở Albania, World Cup phá kỷ lục người xem bóng đá ở Mỹ.., đó là những chủ đề chính trong tạp chí thế giới đó đây tuần này.

Trong tuần vừa qua, Trung Quốc đã kỷ niệm 105 năm thành lập đảng Cộng Sản, hôm 01/07/2026. Trước Đại lễ đường nhân dân ở Bắc Kinh, chủ tịch Tập Cận Bình đã có bài phát biểu kéo dài 40 phút, nhấn mạnh tầm quan trọng của quân đội, phải « mạnh  mẽ » và tuyên thệ phải duy trì đường lối lãnh đạo độc đảng đối với quân đội và hiện đại hóa quốc phòng và lực lượng vũ trang… đồng thời tiếp tục cuộc chiến chống tham nhũng. Ông Tập cũng nói thêm rằng đảng Cộng Sản phải « tiến hành cuộc chiến chống tham nhũng một cách quyết liệt, lâu dài và toàn diện ».

Cuộc thanh trừng tham nhũng càn quét giới quân đội

Cách nay hai tháng, Quân Ủy Trung Ương, đứng đầu là Tập Cận Bình, đã thông qua những biện pháp mới « để thiết lập kỷ luật, huấn luyện và giám sát các sĩ quan quân đội cấp cao ». Tuy nhiên, chiến dịch chống tham nhũng này đã vấp phải nhiều chỉ trích, mà giới chuyên gia đánh giá là làm suy yếu hàng ngũ lãnh đạo cấp cao, đặt dấu hỏi về hiệu quả chiến đấu của quân đội Trung Quốc. Ông Emmanuel Lincot, giám đốc nghiên cứu, chuyên gia về Trung Quốc tại  IRIS, nhận định trên RFI Pháp ngữ :

« Qua bài phát biểu này, rõ ràng Bắc Kinh có ý định siết chặt kiểm soát, vì kiểu phát ngôn này cho thấy ông Tập Cận Bình đang tự thừa nhận điểm yếu của mình. Lãnh đạo Trung Quốc chắc chắn đang cảm thấy khó xử trước các cuộc thanh trừng này. Cách nay ba tháng, phó chủ tịch Quân ủy Trung ương Hà Vệ Đông đã bị bãi nhiệm, và cựu bộ trưởng Quốc phòng Lý Thượng Phúc bị kết án tử hình. Đây là những sự kiện rất đáng chú ý.

Như vậy, những vụ cách chức này rõ ràng có liên quan đến một hình thức phản kháng thụ động hoặc chủ động nào đó trong chính quân đội, hoặc thậm chí trong nội bộ đảng Cộng sản Trung Quốc, và do đó, rõ ràng đó là dấu hiệu của sự căng thẳng. Nếu mọi việc diễn ra suôn sẻ thì đã không cần phải có bài phát biểu như vậy ».

Cỗ máy kiểm duyệt bị thách thức

Vẫn liên quan đến Trung Quốc, hôm thứ Năm, 02/07, chính quyền Trung Quốc chính thức công bố thông tin về vụ tai nạn máy bay, đâm vào tháp Cự Tín (Citic Tower), tòa nhà cao nhất ở Bắc Kinh (528 mét, 108 tầng). Chính quyền xác nhận phi công có dấu hiệu trầm cảm, lo âu, đã cố tình lao máy bay vào tòa nhà để tự sát. Tai nạn xảy ra vào ngày 26/06, khiến phi công thiệt mạng, và 13 người dưới mặt đất bị thương. Ngay sau vụ việc, bộ máy kiểm duyệt của Trung Quốc đã nhanh chóng vào cuộc, toàn bộ hình ảnh, video và các bài viết liên quan đến vụ tai nạn đã nhanh chóng bị gỡ bỏ trên các nền tảng mạng xã hội, nhằm kiểm soát thông tin, ngăn chặn tình trạng hoang mang trong dư luận.

Theo France 24, vụ việc là phép thử đối với hệ thống kiểm duyệt ở Trung Quốc. Dù chính quyền nỗ lực kiểm duyệt để duy trì sự ổn định chính trị, vụ tai nạn xảy ra giữa lòng thủ đô gây ra hoài nghi trong dư luận, khiến chính quyền khó có thể bưng bít thông tin. Người dân Trung Quốc cũng đặt ra nhiều suy đoán, những lý do nào đẩy một cá nhân thực hiện hành động cực đoan đến thế.

Theo chuyên gia địa chính trị Roggiers Creemers, những thông tin được cung cấp về vụ việc không làm sáng tỏ việc làm sao chiếc máy bay có thể vượt qua hệ thống phòng không ở thủ đô Trung Quốc, tại khu vực cấm bay nghiêm ngặt, gần trụ sở các cơ quan hành chính cấp cao. Các chuyên gia cũng đặt ra nghi vấn về phòng thủ của thủ đô, trong bối cảnh các cuộc chiến tranh ở Ukraina và Iran cho thấy sức công phá của các drone.

Dùng eo biển Hormuz làm cớ để xây cầu triệu đô ở Thái Lan

Vẫn về thời sự châu Á, tại Thái Lan, chiến tranh Trung Đông ngăn chặn lưu thông ở eo biển Hormuz đã được chính phủ dùng làm luận điểm để tái khới xướng dự án xây dựng cầu bắc qua biển Andaman ở vịnh Thái Lan, bị bỏ ngỏ từ nhiều năm qua. Dự án xây cầu trị giá hơn 30 tỷ euro, Land Bridge, được cho là giải pháp giao thông thay thế eo biển Malacca, đã gây ra nhiều tranh cãi ở miền nam Thái Lan. Nhiều người dân lo ngại mất đi khả năng sinh kế. Từ cuối tháng Sáu, hàng trăm người biểu tình đến từ nhiều tỉnh khác nhau từ miền nam Thái Lan, đã đến cắm trại trước trụ sở chính phủ Thái Lan, biểu tình kêu gọi từ bỏ dự án này. Thông tín viên Valentin Cebron cho biết thêm thông tin :

« Ngủ dưới những tấm lều bạt, đặt trước văn phòng của thủ tướng, người dân ở miền nam Thái Lan đã đóng tại đây từ nhiều ngày để bày tỏ phản đối dự án xây cầu nối đất liền, được coi là hành lang hậu cần, vừa được chính phủ khởi xướng lại.

Trước tấm băng rôn « Nói không với Land Bridge » là Thom, đến từ Ranong, gần biển Andaman, khu vực được dự trù xây dựng một trong hai cảng nước sâu của dự án này. Cảng dự trù sẽ được kết nối bằng đường bộ và đường sắt với tỉnh Chumphon, ở phía bên kia bán đảo, giáp vịnh Thái Lan.

Ông Thom nói : « Ngay cả khi đến đây để phản đối dự án này, chúng tôi không đủ sức để đấu lại họ. Nhưng tôi muốn nói rõ rằng : « Người dân ở Ranong không muốn dự án Land Bridge và cũng phản đối luật về hành lang kinh tế này ».

Giống như những người biểu tình khác, người phụ nữ 67 tuổi này lo ngại về những hệ quả của dự án này : Người dân bị mất đất, khu đánh cá bị hủy hoại, môi trường suy thoái, lợi ích rơi vào tay những người đầu tư, thay vì cộng đồng địa phương. Bà nói : « Các ngư dân sẽ không thể kiếm sống bằng nghề đánh cá được nữa. Những người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là những người phải di dời, là những người không có giấy tờ tùy thân, người thuộc tộc Moken, là những cộng đồng ngư dân sống dựa vào biển cả. Họ sẽ đi đâu về đâu ? Vì vậy mà chúng tôi dựng lều ở đây ».

Chính phủ hiện vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng. Hiện Bangkok đang chờ báo cáo khả thi cuối cùng về dự án tiền tỷ này, dự trù được đệ trình lại lên chính phủ vào tháng Tám. »

Biểu tình chống dự án của Kushner ở Albania và thế khó của châu Âu

Từ gần một tháng qua, các cuộc biểu tình diễn ra gần như thường nhật, chủ yếu là ôn hòa, tại Albania, phản đối dự án bất động sản của con gái và con rể của tổng thống Mỹ Donald Trump, biến khu vực được bảo tồn thành khu nghỉ dưỡng cấp cao trị giá hàng tỷ đô la ở đảo Sazan và Zvernec. Hôm thứ Năm vừa qua, 02/07, căng thẳng tiếp tục gia tăng, nhiều cuộc đụng độ đã nổ ra giữa người biểu tình và cảnh sát ngay trước Quốc Hội của nước Balkan. Một số nhóm người biểu tình tìm cách chặn lối vào Quốc Hội, chất vất các nghị sĩ. Cảnh sát đã dùng hơi cay, vòi rồng để giải tán đám đông.

Cuộc biểu tình, còn được gọi là « Cuộc cách mạng hồng hạc », loài chim sinh sống tại các khu bảo tồn, chưa bao giờ thu hút đông đảo người tham gia đến thế tại Albania. Chuyên gia về địa chính trị Ermak Hasimja, giải thích trên RFI Pháp ngữ: « Đó là những người trẻ 20, 30 tuổi, trước đó được coi là thờ ơ với tình hình chính trị. Nhưng trong tình cảnh hiện nay, ngay những ngày đầu tiên, các cuộc biểu tình đã thu hút hơn 10 000, 15 000 người trẻ tuổi. Và đó chính là một mối lo của chính phủ Albania. »

Không chỉ ở trong nước, những cộng đồng người Albania ở nước ngoài đã tổ chức những sự kiện thể hiện tinh thần đoàn kết trên khắp châu Âu, Bắc Mỹ và Úc. Nếu ban đầu người biểu tình sử dụng hình ảnh hồng hạc với những biểu ngữ « Albania không phải để bán », thì nay họ dần chuyển sang phản đối những vấn đề sâu rộng hơn, phản đối tham nhũng, kêu gọi thay đổi, về một « Albania mới ».

Tình hình nội bộ Albania không chỉ giới hạn ở chính phủ Tirana mà còn liên đới sang châu Âu, do quốc gia vùng Balkan này được coi là một trong những ứng viên gia nhập Liên Âu.

Theo bài nghiên cứu của Viện Jean Jaurès, cuộc cách mạng chim hồng hạc đang phơi bày bài toán hóc búa của Liên Hiệp Châu Âu, khi Tirana là một ứng viên sáng giá trong tiến trình mở rộng khối, kết nạp thêm thành viên. Nếu những năm gần đây, Albania thường được khen ngợi vì những cải cách hành chính, thì nay, châu Âu phải nhìn nhận lại. Các cuộc biểu tình cho thấy các báo cáo của Albania về việc tuân thủ các chuẩn mực của châu Âu dường như tỷ lệ nghịch với niềm tin vào dân chủ của dân chúng. Truyền thông bị bóp nghẹt, dự án đô thị thiếu minh bạch, môi trường bị tàn phá, và « không phải cứ gia nhập Liên Âu là có dân chủ ». Trả lời RFI Pháp ngữ, nghị sĩ châu Âu Tineke Strik nhận định : « Liên Hiệp Châu Âu hiện chỉ đưa ra một quan điểm đó là nếu vẫn cố chấp thực hiện dự án này, Albania sẽ gặp vấn đề trong các cuộc đàm phán liên quan đến môi trường. Tôi không nói rằng điều này sẽ là rào cản ngăn Albania gia nhập khối, những tôi e là tiến tình này sẽ bị chậm lại ».

Albania được coi là yếu tố ổn định ở vùng Balkan và được châu Âu chú trọng nhiều hơn kể từ khi xung đột Ukraina nổ ra, và hiện Bruxelles tỏ ra khá thận trọng. Ủy viên châu Âu phụ trách vấn đề mở rộng lại trấn an rằng dự án của tập đoàn Kushner vẫn sẽ bảo đảm các tiêu chuẩn châu Âu. Điều này dấy lên hoài nghi rằng EU chỉ quan tâm đến lòng trung thành của chính phủ sở tại thay vì lắng nghe xã hội dân sự.

Venezuela : Chính phủ bị chỉ trích vì xử lý kém hậu quả của động đất

Nhìn sang khu vực châu Mỹ, vụ động đất kép tại Venezuela vẫn là chủ đề được quan tâm trong tuần vừa qua, với số thương vong được xác nhận không ngừng tăng lên, ước tính hơn 2000 người đã thiệt mạng, hơn 50 000 người mất tích. Để tưởng nhớ các nạn nhân, Venezuela đã thông báo để quốc tang 7 ngày. Cơ hội tìm thấy người sống sót ngày càng lụi tàn, nhưng điều đáng chú ý hiện nay là cách xử lý của chính phủ lâm thời Venezuela. Từ Caracas, đặc phái viên Melissa Barra cho biết thêm :

Mặc dù giai đoạn quốc tang này nhằm mục đích gắn kết đất nước trong niềm tiếc thương và tinh thần kiên cường, để cùng nhau vượt lên trên những chia rẽ chính trị, thì nhiều người lại coi đây là chiêu trò nhằm làm rối loạn tình hình...

Trong vài ngày qua, chính quyền tỏ ra lúng túng trước các sự kiện, không thể triển khai hiệu quả công tác cứu hộ hay bố trí nơi ở cho những người bị ảnh hưởng. Việc tái định cư chính là một trong những vấn đề bị chỉ trích gay gắt nhất: dù có tới 50 trung tâm tiếp nhận, sức chứa lại không đủ để đáp ứng nhu cầu của 12.000 người phải rời bỏ nhà cửa. Rất nhiều gia đình đang phải ngủ tại các công viên, ở các vòng xuyến ngay trên đường, trong lều trại hoặc phơi mình giữa trời mưa nắng, và một cơn bão dữ dội đã càn quét khu vực này vào thứ Hai.

Bà Delcy Rodríguez đã thông báo thành lập một ủy ban cấp tổng thống nhằm đẩy nhanh tiến độ sửa chữa và tái thiết nhà cửa. Tuy nhiên, như một nhiếp ảnh gia vừa chia sẻ với chúng tôi, vẫn còn những khu vực tại La Guaira, nằm sâu trong đất liền, mà các đội cứu hộ thậm chí còn chưa tiếp cận được. Vì vậy, khi chính phủ tuyên bố « chỉ đạo đẩy mạnh tốc độ triển khai », người dân không khỏi hoài nghi, nhất là trong bối cảnh toàn bộ công tác ứng phó nhân đạo hiện nay đều đang phụ thuộc vào sự hỗ trợ và tình đoàn kết quốc tế.

World Cup 2026 : Trái bóng tròn lôi cuốn người Mỹ

Sau ba tuần diễn ra World Cup, chặng đua vô địch đang tiến gần vạch đích với các trận cầu đầy kịch tính, căng thẳng, khuấy đảo người hâm mộ bóng đá khắp thế giới tại Canada, Mêhicô, và đặc biệt là tại Mỹ, nơi bóng đá không phải là môn thể thao vua.

Bầu không khí sôi động của World Cup đã biến những thành phố tổ chức sự kiện thành bữa tiệc thể thao, nhất là khi đội tuyển quốc gia đã liên tục ghi bàn thắng, giành tấm vé vào vòng 1/8. Thông tín viên Thomas de Saint-Léger cho biết thêm thông tin :

Mặc dù trong trận này, Mỹ không chơi nhưng tại các quán bar, nhà hàng, những người Mỹ bàn về thể thao, nói về Mbappé, Messi, về chiến thắng của đội tuyển Pháp với các cầu thủ đa dạng nguồn gốc, giống với Mỹ.

Người đàn ông này nhận định : « Đó là đội tuyển rất giống kiểu Mỹ, với văn hóa đa dạng, do đó rất gần gũi với chúng tôi. »

Trên đường phố, nhiều người mặc áo đội bóng, nhiều người đã bị trái bóng tròn hoặc là bầu không khí thể thao thu hút. World Cup đã thổi một làn gió vào một xã hội bị chia rẽ. Một người đàn ông khác nói : « Thể thao quy tụ chúng tôi lại. Mọi người không nghĩ về chính trị hay những điều khác nữa. Chúng tôi đến đây chỉ để ủng hộ đội tuyển quốc gia, và điều này tốt cho đất nước ».

Bóng đá cũng thu hút lượng lớn khán giả xem bóng đá qua TV, khoảng 25 triệu người ngay trận đầu tiên ở vòng loại với Paraguay. Số người xem đã tăng lên kể từ đó và thậm chí còn cao hơn số người xem những trận chung kết bóng rổ NBA.

Jonathan Tannewald, nhà báo của tờ Philadelphia Inquirer, cho biết : “Người dân Mỹ đều mong muốn đội tuyển quốc gia giành chiến thắng, tôi chắc chắn rằng số người xem bóng đá sẽ tăng lên, nhất là nếu Mỹ tiếp tục chiến thắng. Về trận tiếp theo giữa tuyển Mỹ và Bỉ, tôi cho rằng đó sẽ là trận bóng đá được theo dõi nhiều nhất lịch sử nước Mỹ”.

Giới chuyên gia ước tính rằng ít nhất 50  triệu người Mỹ có thể theo dõi trận chung kết World Cup, nếu Mỹ tiến xa hơn. Tuy nhiên con số này chỉ mang tính tương đối. Lấy ví dụ trận SuperBowl vừa qua đã ghi nhận hơn 120 triệu người Mỹ theo dõi. 

Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) bắt đầu chiến dịch sơ tán thủy thủ bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư ; Nga và Ukraina giao tranh dữ dội ở Donbass ; Phủ thủ tướng Anh – một thập kỷ đầy biến động ; Nắng nóng ở Pháp – bên lợi, bên thiệt và Bóng đá đi bộ lên ngôi ở Pháp. Trên đây là những chủ đề thời sự đáng chú ý trong tuần này.

Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) ngày 25/06/2026, thông báo tạm ngưng kế hoạch sơ tán nhằm giải cứu 11 ngàn thủy thủ bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư sau khi một tầu thương mại bị tấn công vì đã sử dụng tuyến đường chiến lược ngoài « khuôn khổ của chiến dịch ».

Sơ tán thủy thủ : Một kế hoạch « dài hơi »

AFP nhắc lại, hôm thứ Ba, 23/06/2026, IMO thông báo khởi động chiến dịch sơ tán đã được chuẩn bị từ lâu. Tuy nhiên, lãnh đạo tổ chức quốc tế này cũng cảnh báo kế hoạch sơ tán này sẽ phải mất nhiều tuần do việc Iran đóng lại eo biển Hormuz. Trả lời truyền thông, IMO cho biết, quy trình này được tiến hành theo từng bước có sự phối hợp với Iran, Oman, các quốc gia vùng Vịnh, Hoa Kỳ và ngành công nghiệp hàng hải.

Tổng thư ký của IMO, Arsenio Dominguez, nhấn mạnh, chiến dịch này không bao gồm bất kỳ các phương tiện hộ tống cũng như hỗ trợ quân sự nào, và được thực hiện : Hoặc theo tuyến đường ở phía bắc dọc theo bờ biển Iran, hoặc đi theo bờ nam gần vương quốc Oman.

Trên làn sóng RFI Pháp ngữ, Damien Chevalier giám đốc phụ trách an toàn hàng hải, giải thích, tại tuyến đường thông thường do IMO thiết lập vào năm 1968 trong khuôn khổ cơ chế phân luồng lưu thông, Iran đã rải hơn 80 thủy lôi.

« Tuyến đường biển mà chúng tôi sử dụng trước khi xung đột bắt đầu hiện không thể sử dụng được do có thủy lôi. Chúng tôi thực sự có thông tin rất chính xác và được xác nhận về sự hiện diện của những thủy lôi đó. Vì lý do này mà chúng tôi đã thiết lập hai tuyến đường thay thế : Hành lang phía bắc Iran và tuyến phía nam, gần bờ biển Oman.

Điều quan trọng cần hiểu là thách thức lớn nhất mà chúng tôi phải đối mặt, trước hết và trên hết, là khả năng tái lập liên lạc và các cuộc đối thoại giữa các quốc gia thành viên. Kế hoạch này chỉ có thể thực hiện được ngày hôm nay là bởi vì chúng tôi đã nối lại được đối thoại và sự trở lại của ngoại giao là cần thiết.

Từ góc độ hoạt động, chiến dịch hiện đang diễn ra rất tốt và chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ với các nhà chức trách, đặc biệt là với Oman. Chúng tôi có một nhóm đang đóng tại Oman để quản lý tất cả các vấn đề về hoạt động theo từng giờ ».

Theo AFP, trong thỏa thuận khung được ký kết ngày 17/06/2026 giữa Iran và Hoa Kỳ, chính quyền Teheran cam kết rà phá mìn khu vực trong thời hạn 30 ngày. Paris và Luân Đôn những tuần qua cũng đề nghị tham gia bảo đảm an toàn eo biển Hormuz trong khuôn khổ một liên minh gồm 40 quốc gia, chủ yếu bằng cách cung cấp phương tiện rà phá thủy lôi.

Ukraina đánh Crimée nhưng gặp khó khăn ở Donbass

Từ nhiều tuần qua, các cuộc tấn công bằng drone của Ukraina nhắm vào bán đảo Crimée bị Nga sáp nhập bất hợp pháp vào năm 2014 đã thu hút mọi sự chú ý của giới báo chí và các nhà quan sát và che khuất một diễn tiến khác : Nga đã đẩy các quân cờ của mình ở vùng Donbass. Quân đội Nga đang tiến về phía bắc, đông và nam của các thành phố lớn Kramatorsk và Sloviansk, hiện vẫn do Ukraina kiểm soát. Giao tranh được cho là đang diễn ra ở thành phố Kostiantynivska, một cứ điểm phía nam Kramatorsk.

Trả lời RFI Pháp ngữ, Ulrich Bounat, nhà nghiên cứu cộng tác tại Euro Creative, phân tích :

« Chiến dịch tấn công mùa hè của Nga đã diễn ra trong vài tuần nay. Cuộc tấn công này tập trung vào phần Donbas mà Nga chưa chiếm được, bao gồm các thành phố Sloviansk và Kramatorsk, với một cuộc tấn công trực diện. Mục tiêu chính là cố gắng chiếm thành phố Konstantinipska, nằm trên trục đường chính để tiến đến vùng đô thị Sloviansk và Kramatorsk. Vì vậy, giao tranh đã diễn ra ở thành phố này trong vài tuần nay, với cường độ cực kỳ dữ dội.

Rất khó để biết chiến sự đã đi đến đâu, nhưng nếu dựa vào các thông tin được đăng tải trên trang web Deepstate, một trang web khá thân cận với quân đội Ukraina, thì một số lực lượng Nga được cho là đang ở thành phố Konstantinipska, và ​​các cuộc giao tranh trên đường phố dường như đang diễn ra.

Điều này cho thấy đà tiến của quân Nga, và rõ ràng, một lần nữa Nga phải trả giá bằng những tổn thất khủng khiếp. Nhưng giờ đây, cuộc tấn công của Nga đang bắt đầu gây thiệt hại nặng nề đến sinh mạng của người dân Konstantinipska. Và đây chắc chắn là một trong những lý do khiến Vladimir Putin tin rằng ông chưa cần phải chấp nhận lời đề nghị đàm phán từ Liên Hiệp Châu Âu hoặc Volodymyr Zelensky vào thời điểm này. »

Anh Quốc : Phố Downing, « mười năm đổi bảy chủ »

Thứ Hai, ngày 22/06/2026, thủ tướng Anh Keir Starmer thông báo từ chức do sức ép từ trong nội bộ đảng Lao Động cầm quyền. Số 10 phố Downing sắp có chủ nhân thứ bảy trong vòng mười năm : Một tốc độ chưa từng thấy trong gần hai thế kỷ. Nhật báo kinh tế Les Echos điểm lại những vị thủ tướng gần đây nhất từng sống tại đây.

• David Cameron, và cuộc cược thất bại :

Ông là vị thủ tướng tại vị lâu nhất (2010-2016). Nhưng thắng lợi của phe Brexit, đòi ra khỏi Liên Âu, trong cuộc trưng cầu dân ý ngày 23/06/2016 buộc ông phải từ chức ngay ngày hôm sau.

• Theresa May và thỏa thuận bất khả thi : 

Nữ bộ trưởng Nội Vụ lên kế nhiệm ông Cameron ngày 13/07/2016, đối mặt với nhiệm vụ cực kỳ khó khăn là đàm phán Brexit. Tuy nhiên, nỗ lực một « Brexit mềm » của bà khiến nội bộ đảng Bảo Thủ bị chia rẽ, không thể thông qua thỏa thuận, dẫn đến việc bà từ chức vào ngày 24/05/2019.

• Boris Johnson và khẩu hiệu « Hoàn thành Brexit » : 

Từng là thị trưởng Luân Đôn, ông thay Theresa May làm thủ tướng ngày 24/07/2019. Hoài nghi châu Âu, nhiệm kỳ của ông được đánh dấu với việc đạt thỏa thuận và đưa Vương quốc Anh chính thức rời Liên Âu ngày 31/01/2020. Nhưng hàng loạt vụ tai tiếng, đặc biệt là « Partygate », trong thời gian phong tỏa đại dịch Covid-19 buộc ông phải từ chức vào ngày 07/07/2022.

• Lizz Truss, thủ tướng có nhiệm kỳ ngắn nhất.

Thuộc đảng Bảo Thủ và từng nắm giữ nhiều chức vụ bộ trưởng (Ngân khố, Tư Pháp, Ngoại giao v.v…), Lizz Truss nhậm chức tại số 10 phố Downing ngày 06/09/2022 nhưng chỉ tại quyền có 49 ngày do mắc phải sai lầm về chính sách kinh tế, đặc biệt là kế hoạch cắt giảm thuế 45 tỷ bảng Anh mà không có nguồn tài trợ, gây khủng hoảng thị trường.

• Rishi Sunak, vị lãnh đạo trẻ tuổi nhất.

Là vị thủ tướng gốc Ấn đầu tiên, ông bước vào số 10 phố Downing ngày 25/10/2022 trong bối cảnh kinh tế và chính trị bất ổn. Tuy nhiên, chính sách chống nhập cư gây tranh cãi dẫn đến thất bại thảm hại đảng Bảo Thủ trong cuộc bầu cử tháng 7/2024, đưa đảng Lao Động trở lại cầm quyền.

• Keir Starmer đánh dấu sự trở lại của đảng Lao Động.

Lên cầm quyền sau thắng lợi bầu cử tháng 7/2024, nhiệm kỳ của Keir Starmer cũng không mấy gì phẳng lặng. Các chính sách cắt giảm trợ cấp xã hội gây tranh cãi và nhất là việc bổ nhiệm Peter Mandelson, có liên can đến vụ tai tiếng Jeffrey Epstein, làm đại sứ Anh tại Washington khiến tỷ lệ ủng hộ ông bị sụt giảm và gây bất đồng nội bộ. Việc từ chức của ông là điều không thể tránh khỏi.

Nắng nóng cực độ : Kẻ cười, Người khóc

Các nước Tây Âu đang trải qua một kỳ nắng nóng kỷ lục. Tại Pháp, quốc gia có khí hậu ôn hòa, việc nhiệt kế đột ngột tăng vọt lên đến 43°C ở nhiều nơi khiến người dân phải chuyển sang « chế độ tiêu dùng mùa nắng nóng ». Doanh thu tại các cửa hàng kem, thức uống mát lạnh tăng vọt từ gần 30% đến 50%. Người dân cũng đổ xô đi mua quạt, máy điều hòa, hay đến rạp chiếu bóng, nhưng tránh các hàng quán ở trung tâm thành phố. Theo chủ tịch hiệp hội các chủ nhà hàng, Franck Chaumes, được tờ Sud Ouest trích dẫn, lượng khách lui tới tại các nhà hàng giảm mạnh từ 60-80% tính từ đầu mùa nắng nóng cách nay một tuần.

Nếu như xã hội loài người, đang tìm cách tự bảo vệ bằng những cơ chế thích hợp và các hệ thống làm mát, phải chịu đựng các đợt nắng nóng, động vật nuôi trong nhà như chó, mèo.. và gia súc, vì thiếu những hệ thống này, có tỷ lệ tử vong đáng báo động. Nhà sinh học Marc-André Selosse, trên đài France Culture lưu ý rằng, « đợt nắng nóng năm 2003 đã làm tăng tỷ lệ tử vong ở động vật lên mức 25% » và nói chung « toàn bộ hệ sinh thái của chúng ta đang trở nên kém hiệu quả hơn trong các chức năng hỗ trợ, đặc biệt là trong sản xuất lương thực. »

Trên bình diện kinh tế, nắng nóng gay gắt còn có những tác động tiêu cực cho tăng trưởng. Các nghiên cứu gần đây cho thấy, năng suất lao động giảm mạnh khi nhiệt độ bắt đầu tăng từ 28°C. Một khảo sát do kinh tế gia Adrien Bilal thực hiện, và được France Culture trích dẫn, đưa ra các quan sát khá ấn tượng : Khi nhiệt độ trung bình hành tinh tăng thêm một độ, tổng sản phẩm nội địa GDP toàn cầu sụt giảm mất đến 18% trong vòng 5 đến 8 năm.

Tuy nhiên, Patrick Artus, cố vấn kinh tế tại Ossiam, trên đài France Culture, lưu ý, sự sụt giảm năng suất liên quan đến hiện tượng nóng lên toàn cầu sẽ không đồng đều : « Điều này đặc biệt xảy ra ở những quốc gia có nền kinh tế phụ thuộc vào nông nghiệp và có ít biện pháp bảo vệ. Ở các nước phương Tây, người ta có ước tính thấp hơn và ở các quốc gia Đông Nam Á chẳng hạn, hoặc ở Ấn Độ, người ta ghi nhận tác động lớn hơn nhiều so với mức trung bình. »

Walking Foot : Thành công của môn « bóng đá đi bộ »

Vào lúc thế giới đang háo hức theo dõi các trận cầu sôi động của World Cup tại Mỹ, RFI Tiếng Việt mời quý vị khám phá một môn bóng mới : « Bóng đá đi bộ ». Ra đời năm 2011 tại Anh Quốc, « bóng đá đi bộ » bắt đầu trở nên thịnh hành ở Pháp. Đặc thù của môn thể thao này là tuyển thủ trên 70 tuổi hay những người thương tật nhưng vẫn muốn có một hoạt động thể thao thường xuyên.

Luật chơi của « bóng đá đi bộ », tuy có nhiều tương đồng với bóng đá truyền thống, nhưng môn bóng này cũng đặt ra một số luật riêng để « hạn chế chấn thương », giúp môn thể thao dễ tiếp cận hơn. Trong số này, quy định nổi tiếng nhất là cấm chạy. Cầu thủ phải luôn giữ một chân tiếp xúc với mặt đất. Marc Escudero, huấn luyện viên trưởng đội tuyển France H70+, giải thích với trang Ouest France : « Quý vị luôn có một chân trên mặt đất. Bởi vì, khi chạy hai chân không chạm mặt đất. »

Số cầu thủ trong trận đấu ít hơn so với sân bóng truyền thống. Ngoài ra, luật còn cấm tắc bóng, đánh đầu, hạn chế nghiêm ngặt va chạm thân thể, và bóng không được vượt quá độ cao của khung thành, nhưng luật chơi cho phép việt vị. Lẽ dễ hiểu, vì tuyển thủ chỉ có đi bộ suốt trận đấu.

Nếu có một World Cup cho « bóng đá đi bộ », các nhà bình luận sẽ phải theo dõi và bình luận như thế nào nhỉ ?

Những chủ đề chính trong tạp chí Thế Giới Đó Đây tuần này : Sai lầm chiến lược then chốt ngay từ đầu của Mỹ - Israel phải chăng là không giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz với Iran ? Eo biển Hormuz và thách thức đa dạng hóa nguồn cung năng lượng ở Đông Nam Á ; Các nhà lãnh đạo nhóm G7 muốn bàn về Trung Quốc hơn là đối thoại với Trung Quốc ; Giorgia Meloni và Sanae Takaichi : Sự đồng thuận quốc phòng - kinh tế của hai nữ lãnh đạo nhóm G7. 

Sai lầm chiến lược then chốt ngay từ đầu của Mỹ - Israel : Không giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz ?

Tại Israel, thỏa thuận đạt được giữa Washington và Teheran được đông đảo công luận nhìn nhận như một sai lầm chiến lược của chính quyền Donald Trump, và một chiến thắng của Iran. Nhiều nhà phân tích cho rằng thỏa thuận này củng cố vị thế của Cộng hòa Hồi giáo Iran, trong khi vẫn chưa đáp ứng được những đòi hỏi của phía Israel.

Bà Sima Shine, chuyên gia của Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia tại Tel Aviv, chuyên gia về Iran và là cựu thành viên Mossad, cơ quan tình báo đối ngoại của Israel, hôm 16/06/2026 giải thích với thông tín viên RFI Frédérique Misslin tại Tel Aviv lý do dẫn đến những lợi thế cho Teheran :

« Nếu như Iran cảm thấy mình mạnh mẽ và đàm phán như đang ở thế thắng cuộc, thì đó là bởi vì Teheran nhìn nhận tình hình dưới một góc độ khác. Mục tiêu đề ra ban đầu của cuộc chiến này là lật đổ chế độ Teheran. Thế nhưng, chế độ đó đã sống sót, và điều này khiến giới chức Iran có cảm giác rằng họ đã tìm thấy sức mạnh để tái tổ chức hệ thống trước những đội quân hùng mạnh của Hoa Kỳ và Israel.

Họ ngày càng ít quan tâm đến người dân Iran. Họ không bận tâm đến việc thường dân thiệt mạng. Họ cũng chẳng bận tâm đến việc binh sĩ bị giết chết, hay các thành viên của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo mất mạng ...

Và dĩ nhiên, điều quan trọng nhất là ngay từ đầu cuộc chiến Iran đã thành công trong việc phong tỏa eo biển Hormuz. Đây là một thất bại lớn, một thất bại thực sự lớn, đối với cả Hoa Kỳ và Israel. Tôi cho rằng, ngay vào thời điểm mà giáo chủ Iran Khamenei bị trừ khử, thì việc cần làm ngay lập tức lẽ ra phải là giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz ».

Đông Nam Á : Eo biển Hormuz và thách thức đa dạng hóa nguồn cung năng lượng

Trong bài phát biểu đầu tiên của ông kể từ khi Mỹ và Iran công bố bản ghi nhớ thỏa thuận, hôm thứ Ba 16/06, khi công bố báo cáo về triển vọng năng lượng ở Đông Nam Á tại một sự kiện ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Fatih Birol, nhận định việc mở lại « càng sớm càng tốt » eo biển Hormuz là điều cần thiết để các nguồn năng lượng « có thể tiếp tục được vận chuyển tới châu Á và các khu vực khác ».

Tổng giám đốc IEA cũng dự báo tác động của cuộc khủng hoảng sẽ còn kéo dài : « Ngay cả khi giá năng lượng quay trở lại mức mà thế giới từng biết trước đây, cuộc khủng hoảng này vẫn đã tạo ra những làn sóng chấn động đối với toàn bộ ngành năng lượng toàn cầu ». Theo ông Fatih Birol, cuộc khủng hoảng này đã khiến và sẽ tiếp tục khiến nhiều nước phải xem xét lại chính sách năng lượng, chiến lược phát triển, các lựa chọn cũng như các đối tác của mình, bởi vì ngoài vấn đề giá cả, niềm tin về sự bảo đảm an toàn nguồn cung ứng đã trở thành một yếu tố then chốt trong lĩnh vực năng lượng.

Trả lời phỏng vấn của RFI Tiếng Việt, ngày 17/06, nhà nghiên cứu Didier Chaudet, chuyên gia địa chính trị về thế giới Ba Tư, Nam - Trung Á cũng cho rằng cuộc chiến hơn 100 ngày vừa qua giữa « bộ đôi » Mỹ - Israel với Iran đang làm chuyển dịch các thế cờ chiến lược ở Trung Đông và Nam Á.

Còn đối với khu vực Đông Nam Á thì sao ?

« Tại Đông Nam Á, tình hình có phần khác và có thể được tóm gọn trong một điểm : tất cả các nước thành viên ASEAN đều đã hiểu rằng họ phải giảm lệ thuộc vào dầu mỏ và khí đốt tự nhiên, đồng thời khẩn trương đa dạng hóa nguồn cung năng lượng.

Đây thực sự là một vấn đề lớn đối với khu vực Đông Nam Á. Hiện nay, khu vực này được cho là phải chi khoảng 80 tỷ đô la mỗi năm để nhập khẩu năng lượng, và phần lớn chất đốt đi qua eo biển Hormuz. Trước khi xảy ra cuộc khủng hoảng, các dự báo cho thấy con số này có thể tăng mạnh lên tới 245 tỷ đô la vào năm 2035.

Khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, các nước đã hiểu rằng mức độ phụ thuộc của khu vực Đông Nam Á lớn đến mức nào. Khi xảy ra một cuộc khủng hoảng kiểu như vậy nổ ra, kinh tế khu vực nhanh chóng bị tác động nặng nề, và đời sống hằng ngày của người dân cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Vì thế, sẽ cần có những khoản đầu tư quy mô lớn, không chỉ ở quy mô các hộ gia đình hay tầm mức khu vực, mà cần phải có những chiến lược ở cấp quốc gia. Mỗi nước phải khẩn trương đa dạng hóa nguồn cung năng lượng của mình.

Đối với Đông Bắc Á, tình hình có phần khác biệt. Nhật Bản và Hàn Quốc một lần nữa đã nhận thấy tình hình những rủi ro từ sự phụ thuộc năng lượng khi đối mặt với một cuộc khủng hoảng như hiện nay. Trong khi đó, Trung Quốc cho thấy chiến lược đa dạng hóa nguồn cung, mà họ chuẩn bị từ nhiều năm qua, đã đi đúng hướng ».

G7 : Các nhà lãnh đạo muốn bàn về Trung Quốc hơn là đối thoại với Bắc Kinh

Nhóm G7, bao gồm 7 cường quốc công nghiệp hàng đầu thế giới (Hoa Kỳ, Anh, Pháp, Đức, Nhật, Ý và Canada) đã có kỳ thượng đỉnh 3 ngày, từ 15 đến 17/16/2026 ở thành phố Evian của Pháp. Trong tuyên bố chung kết thúc thượng đỉnh, G7 phản đối việc sử dụng vũ lực để thay đổi bất kỳ nguyên trạng tại các vùng biển có nhiều tranh chấp ở châu Á - Thái Bình Dương, trong đó phải kể tới eo biển Đài Loan, Biển Đông và Biển Hoa Đông.

Dù không nêu đích danh Trung Quốc, nhưng Bắc Kinh rõ ràng bị nhắm tới. Truyền thông Nhật Bản nhấn mạnh là thủ tướng Takaichi đã tìm mọi cách để « Trung Quốc là chủ đề trọng tâm xuyên suốt các cuộc họp » của G7 tại Evian.

Trung Quốc, không phải thành viên nhóm 7 nước có nền công nghiệp phát triển nhất, không tham dự thượng đỉnh, nhưng lại hiện diện trong hầu hết các cuộc thảo luận. Trọng lượng kinh tế của Trung Quốc lớn đến mức nhiều người đặt câu hỏi : G7 không có Trung Quốc có còn giữ được ý nghĩa nữa hay không ? Trên thực tế, các nhà lãnh đạo phương Tây dường như muốn bàn về Trung Quốc hơn là đối thoại với Trung Quốc.

Từ Bắc Kinh, thông tín viên Clea Broadhurst ngày 16/06 gửi về bài tường trình :

« Trung Quốc không có mặt quanh bàn họp thượng đỉnh G7, nhưng lại xuất hiện trong gần như mọi cuộc thảo luận.

Là nước xuất khẩu lớn nhất thế giới, nắm giữ vị thế gần như độc quyền đối với một số loại đất hiếm và là nền kinh tế lớn thứ hai toàn cầu, Bắc Kinh đã trở thành một nhân tố không thể bỏ qua, đến mức một số chuyên gia ví von rằng một hội nghị G7 mà không có Trung Quốc thì chẳng khác nào một kỳ World Cup không có đội tuyển Brazil.

Tuy nhiên, khả năng Trung Quốc gia nhập nhóm này gần như là bằng 0. G7 trước hết là câu lạc bộ của các nền dân chủ tự do, một tiêu chí mà Trung Quốc dưới sự lãnh đạo của chủ tịch Tập Cận Bình không thể đáp ứng.

Và kết quả là, các nhà lãnh đạo phương Tây tìm cách phối hợp với nhau để đối phó với Trung Quốc, mà họ xem là một thách thức chung, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã đưa vấn đề mất cân bằng thương mại với Bắc Kinh thành một trong những chủ đề trọng tâm của hội nghị thượng đỉnh lần này.

Thế nhưng, Trung Quốc dường như không có ý định điều chỉnh mô hình kinh tế của mình. Trong một cuộc họp trực tuyến được tổ chức trước thềm G7, Bắc Kinh đã bảo vệ chủ nghĩa đa phương và bác bỏ mọi lời kêu gọi thay đổi chiến lược kinh tế hiện tại ».

Có lẽ đó là dấu hiệu cho thấy thách thức lớn nhất của G7 không còn là làm thế nào để kiềm chế Trung Quốc, mà là làm thế nào để chung sống và thích ứng với sự phát triển của nước này ».

Meloni - Takaichi và sự đồng thuận về quốc phòng - kinh tế của hai nữ lãnh đạo nhóm G7

Trước thềm thượng đỉnh G7 tại Evian, Pháp, ngày 15/06/2026, thủ tướng Ý Giorgia Meloni chào đón người đồng cấp Nhật Bản, bà Sanae Takaichi, tại Villa Pamphilj, Roma. Trong cuộc hội đàm, cả hai nhà lãnh đạo đã bày tỏ sự đồng thuận về quốc phòng và kinh tế.

Từ Liège, Bỉ, thông tín viên Duy An cho biết thêm :

« Bà Takaichi, nắm quyền từ tháng 10/2025, đến Roma trong chuyến thăm châu Âu đầu tiên của mình tính từ sau chuyến đi đến Vương quốc Anh. Về phần mình, bà Meloni tuyên bố tại cuộc họp báo, nhắc lại “sự đồng cảm chính trị” của mình đối với nhà lãnh đạo cánh hữu lớn khác đứng đầu một quốc gia thành viên G7 : “Tôi hy vọng rằng trong thời gian ngắn ngủi này, tôi đã có thể đáp lại sự đón tiếp nồng nhiệt mà tôi nhận được hồi tháng Giêng, trong chuyến thăm Tokyo”.

Thủ tướng Ý cũng tái khẳng định sự đồng thuận với Nhật Bản về sự cần thiết của “một nền hòa bình công bằng và lâu dài” ở Ukraina sau “sự xâm lược không thể chấp nhận được của Nga”.

Tuy nhiên, trọng tâm của cuộc gặp song phương là mối quan hệ giữa hai nước, vốn là đồng minh lâu đời. Bà Meloni tuyên bố: "Chúng tôi đã đặt ra những mục tiêu cụ thể, và vì chúng tôi đều là phụ nữ, những nhà lãnh đạo ở quốc gia của mình, chúng tôi đã đạt được chúng chỉ trong vài tháng”.

Hai nước đã có những thông báo quan trọng liên quan đến việc đăng cai tổ chức cuộc họp tiếp theo của Nhóm Doanh nghiệp Ý-Nhật tại Ý và việc khởi động các chương trình hợp tác không gian mới, bao gồm “các chuyến bay có người lái và trở lại mặt trăng”.

Và trên hết, đó là việc tái vũ trang với GCAP (Chương trình Không quân Chiến đấu Toàn cầu), dự án của Nhật Bản, Ý và Anh nhằm phát triển máy bay chiến đấu thế hệ thứ sáu. “Cuối cùng chúng ta đã bước vào giai đoạn hoạt động” bà Meloni xác nhận. Quyết định đẩy nhanh tiến độ được đưa ra một tuần sau khi dự án máy bay quân sự Pháp-Đức (SCAF), được tổng thống Pháp Emmanuel Macron và bà Angela Merkel, khi đó là thủ tướng Đức, định hình vào năm 2017, rồi bị đình chỉ hoàn toàn. Căng thẳng trên trục Paris-Berlin trong những năm gần đây đã cản trở tiến độ một cách đáng kể. Điều này đã làm dấy lên những đồn đoán về việc Pháp và Đức muốn tham gia GCAP, dự án mà Ả Rập Xê Út có thể cũng sẽ tham gia. Dự kiến ​​sẽ chính thức khởi động vào năm 2035.

Cuối cùng, còn một khía cạnh nữa, có lẽ ít được biết đến hơn, liên kết Roma và Tokyo. Đó là dự án cầu bắc qua eo biển Messina, phía nam Ý, trong đó nhiều công ty Nhật Bản cũng tham gia. Dự án sẽ trở thành biểu tượng của sự hợp tác kinh tế giữa hai nước ».

Những chuyện ngoài lề World Cup 2026 : Áo của đội tuyển Croatia bị xếp hạng "xấu nhất" mùa giải ; Từ năm 1970, Adidas tự hào cung cấp bóng cho FIFA ; Giáo hoàng Lêô XIV ban phước cho ngọn tháp cao nhất của nhà thờ Sagrada Familia, vẫn chưa xây xong từ 144 năm nay ; Armenia tách Nga, hướng sang Liên Âu ; New Delhi phản đối Mỹ oanh kích tàu thương mại ở ngoài khơi Oman, khiến ba thủy thủ Ấn Độ thiệt mạng. Đây là những chủ đề của tạp chí Thế giới Đó đây.

Cup Bóng Đá Thế Giới 2026 là giải vô địch đắt đỏ nhất lịch sử nhưng cũng dự kiến tạo doanh thu kỷ lục 13 tỷ đô la, 7 triệu vé đã được bán. Khoảng 5 tỷ khán giả trên thế giới sẽ theo dõi các trận đấu qua màn hình. Giải vô địch bóng đá thế giới lần này cũng ghi nhận rất nhiều « điều chưa từng có » : 2 triệu đô la là giá của tấm vé đắt nhất, được FIFA cấp phép cho một đại lý ; Nhiều vé có giá tới 30.000 đô la, bên cạnh những vé chỉ 60 đô la ; Có 48 đội tham gia, thay vì 32 đội như trước đây, với 104 trận tại ba nước chủ nhà : Mỹ, Mêhicô, Canada.

Ngoài ra còn nhiều câu chuyện bên lề đáng chú ý. Vì xung đột ở Trung Đông, đội Iran thi đấu ở Mỹ nhưng đóng bản doanh ở Mêhicô sau một thời gian nín thở chờ Washington cấp thị thực. Visa không phải là vấn đề đối với đội tuyển Thụy Sĩ (đóng tại San Diego, California) và Na Uy (ở Greensboro, Bắc Carolina) nhưng cầu thủ của hai nước phải làm quen với khả năng « đối đầu » với rắn vì đóng bản doanh và sân luyện tập nằm gần « Khu vực có rắn ».

Áo thi đấu của đội tuyển Croatia… « xấu nhất », theo báo New York Times

Nhưng « bức xúc » hơn cả, có lẽ là cầu thủ của đội tuyển Croatia. Chưa ra quân, áo thi đấu của họ đã bị xếp « xấu nhất » trong bảng xếp hạng của nhật báo Mỹ nổi tiếng New York Times. Thông tín viên RFI Laurent Rouy tại Beograd giải thích :

« “Một bàn cờ đỏ-trắng với những ô vuông quá nhỏ và một vệt trắng ngớ ngẩn ở giữa. Cứ như thể chiếc áo này được thiết kế trên điện thoại di động, và người thiết kế đã mất hứng trước khi hoàn thành vậy”. Đây là lời mô tả này về áo thi đấu của đội tuyển quốc gia Croatia trong bảng xếp hạng 48 bộ trang phục của các đội tuyển được chọn tham dự World Cup, do chuyên trang thể thao The Athletic của tờ New York Times thực hiện. Croatia bị xếp ở vị trí cuối bảng. Theo đánh giá của tờ báo Mỹ, áo thi đấu của Croatia là xấu nhất năm nay.

Thông tin này nhanh chóng được các phương tiện truyền thông khắp vùng Balkan đăng tải và lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội. Tuy nhiên, dường như lời chê bai là chưa đủ để làm lung lay niềm tin của các cầu thủ của Luka Modric. Dù sao, bảng xếp hạng nói trên lại giúp đội tuyển Canada thở phào vì họ tránh được vị trí cuối bảng và chỉ xếp áp chót trong danh sách những mẫu áo thi đấu kém ấn tượng nhất. Trong khi đó, áo thi đấu đẹp nhất thuộc về đội tuyển Ghana với trang phục lấy cảm hứng từ các họa tiết truyền thống ».

Đức có mặt ở tất cả World Cup từ hơn nửa thế kỷ… nhờ trái bóng

Đội tuyển Đức kỳ vọng vô địch thế giới lần thứ 4. Nhưng dù thế nào thì nước Đức cũng đều hiện diện trong cả 48 trận thi đấu : Đó là nhờ trái bóng được Adidas cung cấp cho FIFA từ hơn nửa thế kỷ nay. Phiên bản được sản xuất cho World Cup 2026 mang tính đột phá ở nhiều khía cạnh, theo tường thuật của thông tín viên RFI Pascal Thibaut tại Berlin :

« “Trionda” là biệt danh của trái bóng Adidas cho World Cup. Nó có nghĩa là “ba làn sóng” trong tiếng Tây Ban Nha. Nói cách khác, ba nước chủ nhà được thể hiện trên quả bóng với màu sắc và biểu tượng của họ : màu đỏ và lá phong tượng trưng cho Canada, màu xanh lam và các ngôi sao cho Hoa Kỳ, và màu xanh lá cây và hình chim đại bàng cho Mêhicô.

Không chỉ là một quả bóng thi đấu thông thường, đây là một trong những sản phẩm công nghệ tinh vi nhất từng được sản xuất. Nó chỉ gồm bốn mảnh ghép - một thiết kế chưa từng có. Đường nối các mảnh được tính toán kỹ lưỡng nhằm tăng độ ổn định trong quỹ đạo bay, còn lớp bề mặt nhám giúp cầu thủ thực hiện các đường chuyền chính xác hơn, ngay cả khi thời tiết ẩm ướt. Nhưng điều đáng nói hơn cả là trái bóng tích hợp nhiều công nghệ : một cảm biến điện tử, được gắn vào một trong bốn mảnh ghép, có khả năng truyền dữ liệu 500 lần mỗi giây. Mọi pha chạm bóng, đường chuyền, sự thay đổi hướng, độ xoáy và vận tốc đều được ghi lại. Dữ liệu này có thể được trọng tài sử dụng nếu cần thiết.

Mặc dù trái bóng không phải là nguồn đóng góp chính vào doanh thu của Adidas, so với áo thi đấu và các thiết bị thể thao khác, nhưng đây là một hợp đồng danh giá đối với công ty Đức, nhà cung cấp chính thức cho FIFA từ năm 1970 ».

Tây Ban Nha : Giáo hoàng ban phước cho ngọn tháp cao nhất của nhà thờ Sagrada Familia

Nhà thờ Sagrada Familia ở Barcelona, Tây Ban Nha, nổi tiếng với nhiều « cái nhất » : xây dựng lâu nhất, gần 150 năm vẫn chưa xong, nhà thờ cao nhất thế giới, công trình phải mua vé vào cửa được tham quan nhiều nhất Tây Ban Nha. Dù vẫn dang dở nhưng cũng có thêm một hạng mục đã xong : tháp Chúa Giêsu, cao 172,5 mét, nằm ở giữa nhà thờ (khánh thành tháng 02/2026). Trên đỉnh tháp là một cây thánh giá hiện đại có bốn cạnh, được ốp bằng kính và gốm tráng men trắng.

Ngày 10/06/2026, tròn 100 năm ngày mất của tác giả là kiến trúc sư Antoni Gaudi, ngọn tháp đã được giáo hoàng Lêô XIV ban phước trong buổi lễ được tổ chức hoành tráng, theo tường thuật của thông tín viên RFI Elise Gazengel tại Barcelona :

« Cuối cùng, 144 năm sau khi khởi công xây dựng nhà thờ Sagrada Familia, ngọn tháp Chúa Giêsu đã thắp sáng bầu trời Barcelona tối 10/06, sau buổi thánh lễ kéo dài một tiếng rưỡi do giáo hoàng cử hành. Trong buổi lễ ngài nhắc nhở : « Không thể tin vào Chúa Giêsu mà lại cổ vũ cho chiến tranh ». Giáo hoàng Lêô XIV bước ra bậc thềm của vương cung thánh đường để ban phước cho tháp chuông, sau đó ngồi cạnh quốc vương Tây Ban Nha trên khán đài của quảng trường, cùng với 4.000 khách mời lễ khánh thành.

Buổi lễ diễn ra trong âm thanh và ánh sáng cùng với dàn đồng ca của học sinh tu viện Montserrat, xung quanh là khán giả giơ những chiếc đèn lồng được ban tổ chức phân phát, khi cây thánh giá trên tháp sáng lên trên bầu trời. Khoảnh khắc lịch sử này được tôn vinh cùng với người dân Barcelona trong ánh đèn và buổi trình diễn. Nhìn vào nét mặt ngạc nhiên và xúc động của họ thì tối nay đã ghi dấu một sự kiện trước và sau trong lịch sử của thành phố Barcelona ».

Armenia tách rời Nga, hướng sang Liên Âu

Thời sự quốc tế đáng chú ý trong tuần là cuộc bầu cử Quốc Hội tại Armenia với kết quả là đảng Khế ước Dân sự (Civil Contract) thân châu Âu của thủ tướng Nikol Pashinyan giành chiến thắng. Từng giữ quan hệ mật thiết với Nga nhưng Armenia hướng sang Liên Hiệp Châu Âu từ năm 2024.

Sau chiến thắng của đảng Khế ước Dân sự, thủ tướng Nikol Pashinyan sẽ phải tiếp tục khéo léo tìm cách cân bằng giữa việc xích lại gần phương Tây và xoa dịu Matxcơva trong bối cảnh Armenia phụ thuộc vào Nga về thương mại, năng lượng và vũ khí, theo nhận định của Tigran Yegavian, giám đốc nghiên cứu của tạp chí Conflicts :

« Câu hỏi đặt ra là, ông Pashinyan có thể đi xa đến đâu ? Những gì ông đã làm trong nhiều tháng, nhiều năm qua, là trắc nghiệm Nga. Ông thử vì ông biết Nga đang suy yếu, không còn sức mạnh như trước để áp đặt quan điểm của họ bằng vũ lực. Và hơn nữa, những gì ông Pashinyan đang làm là giảm nhẹ tình trạng mối quan hệ đang xấu đi bằng cách nói rằng đó chỉ là sự đa dạng hóa quan hệ ngoại giao, chứ không phải là bỏ rơi hay đoạn tuyệt với Nga.

Vấn đề là Nga vẫn kiên định lập trường của họ, có nghĩa là không chấp nhận chuyện gia nhập Liên Hiệp Châu Âu mà vẫn giữ tư cách thành viên trong Liên minh Á-Âu. Đối với Nga, đó là một lằn ranh đỏ thực sự. Câu hỏi đặt ra là liệu Nga còn đủ sức cần thiết để ngăn việc xích lại gần nhau này không ? Đặc biệt là khi châu Âu đang tích cực vận động về vấn đề này. Tôi nghĩ Nga đang rất lo lắng ».

Trung Đông : New Delhi phản đối Mỹ oanh kích tàu thương mại, khiến ba thủy thủ Ấn Độ thiệt mạng

Sự kiện thứ hai liên quan đến mối quan hệ giữa Ấn Độ và Mỹ trở nên căng thẳng trong tuần này sau khi Mỹ bắn vào nhiều tàu ở ngoài khơi Oman, trong bối cảnh Mỹ phong tỏa các hải cảng của Iran ở eo biển Hormuz. Ngày 11/06, Ấn Độ thông báo có ba công dân bị chết trong các vụ oanh kích. Trong hai ngày liên tiếp 11 và 12/06, bộ Ngoại Giao Ấn Độ triệu mời Jason Meeks, đại biện lâm thời của cơ quan ngoại giao Mỹ ở New Delhi, lên phản đối.

Trả lời đài RFI, ông Manoj Yadav, tổng thư ký nghiệp đoàn thủy thủ Ấn Độ, lên án hành động của Mỹ là « không thể chấp nhận được » :

« Đó chỉ là một tàu thương mại, hoàn toàn không gây ra mối đe dọa nào ; không ai trên tàu có đạn dược hay bất cứ thứ gì khác có thể gây nguy hiểm cho lực lượng quân sự. Con tàu bị tấn công cũng không nằm trong diện trừng phạt. Lẽ ra lực lượng Mỹ hoàn toàn có thể lên tàu và tiến hành kiểm tra cần thiết. Nhưng thay vì làm việc đó lại là một quả tên lửa, nhắm vào các thủy thủ và con tàu.

Chúng tôi kịch liệt lên án vụ tấn công này và kêu gọi toàn thể cộng đồng quốc tế, bao gồm Liên Hiệp Quốc, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) và thủ tướng Ấn Độ, can thiệp ngay lập tức. Bởi vì 20.000 thủy thủ Ấn Độ hiện ở trong khu vực xung đột này đang chịu áp lực tâm lý rất lớn và đối mặt với mối đe dọa nghiêm trọng sau những sự việc này ».

Liban, một quân cờ mới trên bàn đám phán Hoa Kỳ - Iran ; Bất đồng chiến lược giữa Mỹ và Israel ; Nga bước vào suy thoái kinh tế ; Trung Quốc bị tố cáo tài trợ ồ ạt các doanh nghiệp trong nước ; và Hoa Kỳ tiếp tục siết chặt kinh tế Cuba. Trên đây là những chủ đề thời sự đáng chú ý trong tuần.

Liban : « Con cờ mặc cả » trong đàm phán Mỹ - Iran ?

Ngày 01/06/2026, Iran thông báo đình chỉ các cuộc tiếp xúc với Mỹ thông qua các bên trung gian khi lên án các chiến dịch quân sự ở Liban, đồng thời đe dọa mở thêm các mặt trận mới. Hai ngày sau, 03/06, tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng các cuộc đàm phán với Iran có thể sớm kết thúc vào « cuối tuần này », nhưng ông không loại trừ khả năng thất bại, và cho biết thêm, ông muốn tách rời vấn đề Liban khỏi các cuộc đàm phán hiện nay với Teheran.

Tuy nhiên, trong cùng ngày, ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi có những phát biểu khác biệt hoàn toàn khi khẳng định rằng « chưa có một tiến bộ đáng kể nào » trong đàm phán với Mỹ để chấm dứt chiến tranh ở Trung Đông. Trả lời một kênh truyền hình Liban được hãng tin Tasnim dẫn lại, lãnh đạo ngành ngoại giao Iran tuyên bố : « Điều kiện để quay trở lại bàn đàm phán là Iran muốn có một sự bảo đảm về các quyền của nhân dân Iran, chấm dứt chiến tranh ở Liban và giảm các căng thẳng trong vùng ».

Vì sao Iran lại muốn đưa hồ sơ Liban vào bàn đàm phán lúc này ?

Theo phân tích từ trang Iran International, một trang tin đối lập chống chế độ Iran, được tuần báo Pháp Courrier International lược dịch, chế độ Teheran đang nghĩ rằng lợi thế hiện nay đang nghiêng về phía họ và Iran có thể thoát khỏi cuộc chiến trên thế thượng phong. Bất chấp các cuộc oanh tạc dữ dội của Mỹ và Israel, bắn phá các vị trí quân sự cũng như nhiều cơ sở hạt nhân, nhưng chế độ Teheran vẫn « sống sót », quân đội không bị suy suyễn dù có những thiệt hại, vấn đề hạt nhân chưa được giải quyết và Washington buộc phải tiếp tục đàm phán với họ.

Từ những đánh giá này, Iran tin rằng trên bình diện ngoại giao, họ có thể đi xa hơn ngoài khuôn khổ hạt nhân, và buộc Hoa Kỳ phải tính đến cả tình hình ở Liban. Theo nhà báo Yaakov Katz, song tịch Mỹ - Israel, được trang Iran International dẫn lại, « đây sẽ là một thảm họa nếu hai hồ sơ này được kết nối với nhau ». Nếu Mỹ chấp nhận Liban là một phần trong khuôn khổ đàm phán, Teheran rất có thể sẽ sử dụng một cách có hệ thống cuộc đối đầu giữa Hezbollah và Israel như là một đòn bẩy mỗi khi xuất hiện một bất đồng ngoại giao.

Phải chăng những động thái này của Iran nằm trong chiến lược « toàn diện » hơn ?

Những lo ngại này đang nổi lên vào lúc tổng thống Trump cố gắng cân bằng hai mục tiêu trái ngược nhau : Muốn tránh leo thang chiến tranh trong khu vực và duy trì đồng thời kênh ngoại giao với Teheran. Trong khi đó, Iran đe dọa mở thêm mặt trận mới, như gia tăng áp lực lên eo biển Bab el-Mandeb, một tuyến đường huyết mạch khác cho vận tải thương mại, vào lúc căng thẳng vẫn ở mức cao tại eo biển Hormuz. Những lời đe dọa này đã làm dấy lên lo ngại về nguồn cung ứng năng lượng toàn cầu và hậu quả kinh tế từ một cuộc đối đầu khu vực rộng lớn hơn.

Eric Mandel, nhà sáng lập Middle East Political and Information Network, cho rằng cuộc khủng hoảng ở Liban, các mối đe dọa về lưu thông hàng hải và việc đình chỉ đàm phán tất cả đều nằm trong một chiến lược toàn diện hơn và có điều phối của Iran, khi tìm cách kéo dài thời gian các cuộc đàm phán, và gây áp lực kinh tế và địa chính trị với Washington. Mục tiêu là trắc nghiệm chính quyền Trump có sẵn sàng can dự vào một cuộc xung đột kéo dài hay không với hy vọng rằng các biến động về giá dầu, gián đoạn thương mại hàng hải và những bất ổn về kinh tế cuối cùng sẽ cho phép họ có được các nhượng bộ từ Washington. Vị chuyên gia này kết luận tính chất bất định đang có lợi cho Iran và điều Iran muốn là « gây ra một suy thoái toàn cầu ».

Nhưng cách tiếp cận này có thể được diễn giải bởi một tầm nhìn mang tính ý thức hệ của chế độ ?

Danny Citrinowicz, Viện Nghiên cứu Anh ninh Quốc gia Israel, cựu lãnh đạo cơ quan tình báo Iran thuộc Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), có một cách nhìn khác, khi lập luận rằng hệ tư tưởng vẫn là yếu tố quyết định. Iran không coi khu vũ khí tên lửa, chương trình hạt nhân và Hezbollah như là những con bài mặc cả, mà đúng hơn là những trụ cột hỗ trợ chế độ. Đối với Iran, việc không đáp trả các hoạt động của Israel ở Liban sẽ đồng nghĩa với việc từ bỏ cam kết chiến lược với Hezbollah và làm suy yếu các nguyên tắc mà chế độ này coi là điều cốt lõi cho sự tồn tại của mình. Sự khác biệt này có thể chứng tỏ rất quan trọng khi Washington xem xét các bước đi tiếp theo.

Dù vậy, cả ba chuyên gia nhìn nhận : Liban giờ không còn là vấn đề thứ yếu. Quốc gia này đã trở thành một phép thử quan trọng cho nền ngoại giao mong manh giữa Washington và Iran. Nếu Trump buộc Israel chấm dứt các hoạt động quân sự, Teheran sẽ có thể tuyên bố rằng họ đã gây sức ép đối với Washington. Nếu không thành công, Iran dường như sẵn sàng lợi dụng Liban, eo biển Hormuz và các mặt trận tiềm năng khác để lập luận rằng thỏa thuận ngừng bắn đã vô hiệu. Bằng cách này hay cách khác, Teheran, đang nỗ lực gây ảnh hưởng đến giai đoạn đàm phán tiếp theo, dường như sẵn sàng làm tăng chi phí cả về ngoại giao và đối đầu quân sự.

Hezbollah làm Israel và Mỹ bất hòa ?

Ngày 04/06/2026, Israel và Liban dưới sự chủ trì của Mỹ, thông báo đạt đồng thuận « thực thi lệnh ngừng bắn », thiết lập các khu vực thí điểm dưới sự kiểm soát của quân đội Liban và sẽ tiếp tục các cuộc đàm phán mới từ ngày 22/06. Theo tuyên bố chung của ba bên tham gia đàm phán tại Washington, lệnh ngừng bắn này còn phụ thuộc vào việc Hezbollah hoàn toàn chấm dứt các hoạt động bắn phá. Ngay sau thông báo trên, lực lượng vũ trang Liban Hezbollah thân Iran đã lên tiếng bác bỏ, trong khi quân đội Israel vẫn tiếp tục các cuộc không kích ở miền nam Liban.

Trả lời ban tiếng Pháp đài RFI ngày 01/06/2026, chuyên gia về Trung Đông Sébastien Boussois, giám đốc Viện Địa chính trị châu Âu từng nhận định, sự việc cho thấy các mục tiêu của Mỹ và Israel ngày càng khác biệt :

« Từ hơn ba tháng nay, người ta nhận thấy là Hoa Kỳ và Israel không có cùng một chiến lược, không có cùng một mục tiêu. Bởi vì, chúng ta hiện có, một bên là Nhà nước Do Thái từ chối mọi cuộc đàm phán và muốn tiêu diệt Cộng hòa Hồi giáo và bên kia là một tổng thống Mỹ đang cố gắng thoát khỏi vũng lầy để chuẩn bị cho World Cup và cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11/2026.

Hiện nay, người ta nhận thấy Iran vẫn luôn là một thế lực gây rối lớn đến mức nào. Người ta thấy rõ mọi việc sẽ kết thúc ra sao và đó là một hình thức đàm phán bởi vì các cường quốc phương Tây, nói một cách đơn giản là Mỹ và Israel, đã thất bại trong việc lật đổ Cộng hòa Hồi giáo, quốc gia có lẽ có một ảnh hưởng thật sự đối với toàn bộ các nhánh bạch tuộc hệ phái Shia. Do vậy, chúng ta hiện trong một tình thế hướng tới một thỏa thuận tồi tệ, hơn là sự sụp đổ của Cộng hòa Hồi giáo ».

Nga khai mạc Diễn đàn Kinh tế Saint-Petersburg vào lúc kinh tế Nga ảm đạm ?

Ngày 03/06/2026, Nga khai mạc Diễn đàn Kinh tế Saint-Petersburg thường niên, một điểm hẹn kinh tế lớn khác của thế giới, thường được ví như là « Davos Nga ». Tuy nhiên, diễn đàn năm nay diễn ra trong bối cảnh Nga và Ukraina gia tăng cường độ oanh kích lẫn nhau. Phía Ukraina ngày càng tấn công sâu hơn vào lãnh thổ Nga, nhắm vào các cơ sở lọc dầu và cảng dầu của nước Nga.

Trên chiến trường, đà tiến của quân Nga dường như bị chững lại từ nhiều tuần qua, trong khi chi tiêu quân sự có nguy cơ vượt quá ngân sách của tổng thống Vladimir Putin. Một số quan chức cấp cao đang cảnh báo chính phủ Nga về chi phí chiến tranh ngày càng tăng, có nguy cơ bóp nghẹt ngân sách nhà nước.

Trên đài RFI Pháp ngữ, Ulrich Bounat, nhà địa chính trị học, thuộc trung tâm tư vấn Euro Creative, phân tích :

« Điều này đã mang lại cho Nga một sự thúc đẩy tạm thời vì một lượng lớn ngân sách công đã được đầu tư vào các công ty quốc phòng để tăng năng suất sản xuất. Do thiếu hụt lao động, tiền lương đã tăng vọt, cả cho việc tuyển quân và cho những người làm việc trong ngành công nghiệp quốc phòng. Vì vậy, tất cả những điều này đã góp phần vào sự xuất hiện của một tầng lớp trung lưu mới ở Nga và cho tăng trưởng kinh tế.

Trên thực tế, những khoản đầu tư này là không bền vững vì khi chi tiêu để chế tạo một chiếc xe tăng mà chỉ một tháng sau nó đã bị phá hủy ở Donbas. Về cơ bản, tất cả đều là tiền lãng phí. Và những gì chúng ta thấy ngày nay là tất cả các khoản đầu tư cho các lĩnh vực khác, những lĩnh vực thực sự thúc đẩy tăng trưởng bền vững, hầu như đã biến mất.

Người ta nói nhiều về ngân sách liên bang, nhưng còn một khía cạnh khác cần xem xét : ngân sách của tất cả các vùng ở Nga đều đang thâm hụt nghiêm trọng, và tình hình đang xấu đi. Nhiều vùng bắt đầu gặp phải những vấn đề thực sự, đặc biệt là về bảo trì cơ sở hạ tầng. »

Trung Quốc bị tố cáo tài trợ ồ ạt các doanh nghiệp

Vào lúc các nhà xưởng tại châu Âu và Mỹ lần lượt đóng cửa, do bị các đối thủ cạnh tranh châu Á nuốt chửng, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) hôm thứ Hai, 01/06/2026, công bố một báo cáo tài chính tổng hợp của khoảng 525 công ty quốc tế lớn hoạt động trong 15 lĩnh vực công nghiệp trọng điểm : Hàng không và Quốc phòng, Nhôm, Xe ô tô, Xi-măng, Hóa chất, Phân bón, Thủy tinh và Gốm sứ, Máy móc hạng nặng, Linh kiện bán dẫn, Đóng tầu, Tấm pin quang điện, Thép, Trang thiết bị viễn thông, phương tiện vận chuyển, tua bin điện gió.

Theo báo cáo, 60% thị phần toàn cầu mà các công ty Trung Quốc đạt được là nhờ các khoản trợ cấp nhà nước rộng rãi mà họ nhận được thông qua các mức giảm thuế hay các khoản vay với lãi suất ưu đãi. Bắc Kinh ồ ạt tài trợ cho các doanh nghiệp đặc biệt trong các lĩnh vực sản xuất các tấm pin quang điện, xe ô tô hay bình điện cho ô tô chạy bằng điện, theo như cáo buộc của tổng thư ký OECD, Mathias Cormann :

« Trợ cấp có thể làm tăng thị phần, nhưng không cải thiện năng suất hoặc lợi nhuận. Nó giống như việc sử dụng doping trong thể thao. Rủi ro là trợ cấp giúp những tác nhân trung bình giành chiến thắng không công bằng, gây thiệt hại cho những tác nhân giỏi hơn, sáng tạo hơn và hiệu quả hơn. Trong giai đoạn 2024-2025, các công ty có trụ sở tại Trung Quốc đã nhận được trợ cấp của chính phủ trung bình cao gấp ba đến tám lần so với các công ty ở những nước OECD. Và những khoản trợ cấp này không chỉ là vấn đề tài chính mà chúng đang định hình lại thị trường toàn cầu. »

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế lưu ý rằng những khoản trợ cấp đó giúp hàng hóa Trung Quốc tràn ngập và làm bão hòa thị trường một số sản phẩm giá rẻ. Tổ chức này kêu gọi 38 nước thành viên nên nhanh chóng tìm kiếm các giải pháp để đối phó.

Cuba trong cơn bão cấm vận của Mỹ

Chính phủ Mỹ chiều qua 04/06/2026 ban hành lệnh trừng phạt kinh tế nhắm vào đương kim chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel và nhiều thành viên gia đình Castro. Lệnh trừng phạt mới này đưa ra vào lúc nhiều doanh nghiệp nước ngoài lần lượt thông báo ngưng hoạt động ở Cuba như công ty khai thác khoáng sản Sherritt của Canada, chuỗi khách sạn Bleu Diamond Resorts cũng của Canada… Nguyên nhân là kể từ thứ Bảy, 06/06/2026, việc thanh toán bằng thẻ Visa và Mastercard sẽ ngừng hoạt động.

Các công ty nước ngoài lo ngại các lệnh trừng phạt của Mỹ, chẳng hạn như bị loại khỏi hệ thống tài chính quốc tế hoặc bị đóng băng tài sản. Trong khi đó, chính quyền Trump tiếp tục khẳng định rằng chế độ Cuba là một « mối đe dọa to lớn » cho an ninh quốc gia Hoa Kỳ.

Theo giải thích của nhà kinh tế học Jérôme Leleu, chuyên gia về Cuba với RFI Tiếng Pháp, quyết định này của chính quyền Trump phản ảnh chiến lược của Mỹ bóp nghẹt kinh tế đất nước để thay đổi chế độ :

« Hệ thống Visa, Mastercard là một thứ khá phát triển trên thế giới, nhưng nó có thể phát sinh các vấn đề cho hoạt động xuất-nhập khẩu hoặc thanh toán tại chỗ. Đối với người dân, họ có những hệ thống nội bộ tồn tại với các thẻ thanh toán riêng biệt. Ngoài ra, họ còn có khả năng chi trả bằng tiền mặt, và khá phổ biến ở Cuba, ngay cả khi họ đang cố gắng phát triển thanh toán điện tử. Có thể nói, chúng có thể gây phức tạp hơn cho hoạt động thương mại.

Quyết định này của Mỹ có thể có những tác động đối với ngành du lịch, nhưng du lịch ngày nay gần như không còn gì. Những tác động có thể, chính là chiến lược của Mỹ bắt đầu những năm 60 và giờ chúng được đẩy lên đến đỉnh điểm. Mục tiêu của lệnh cấm vận ngay từ đầu là thay đổi chế độ, trong mọi trường hợp, là tác động lên hoạt động kinh tế bằng cách giảm bớt, cản trở những hoạt động đó.

Hoa Kỳ đang thực hiện chính sách bóp nghẹt toàn diện, và tình trạng này sẽ ảnh hưởng đến mọi thành phần kinh tế - xã hội. Đó là tôi chưa nói đến tình trạng thiếu hụt năng lượng, đang có những ảnh hưởng đến toàn bộ người dân và các thành phần kinh tế. »

Giải thưởng cao quý nhất của Liên hoan phim Cannes lần thứ 79 đã được trao cho cho đạo diễn Cristian Mungiu, với phim Fjord. Vẫn trung thành với cách làm phim từ nhiều năm qua, đạo diễn người Rumani khẳng định rằng phim nghệ thuật phải dám nói lên những điều táo bạo, thôi thúc người xem đặt ra những câu hỏi về giá trị nhân sinh, giá trị của chính mình. “Một bộ phim hay một bộ phim vượt qua được phép thử của thời gian”.

19 năm sau Cành Cọ Vàng đầu tiên với bộ phim 4 tháng, 3 tuần và hai ngày, đạo diễn người Rumani, Cristian Mungiu đã thuyết phục được ban giám khảo của, Pak Chan Wook, với phimg Fjord, giành Cành Cọ thứ hai, gia nhập câu lạc bộ chưa đến 10 đạo diễn hai lần thắng giải cao quý này ( Francis Ford Coppola, Bille August, Emir Kusturica, Shohei Imamura, les frères Dardenne, Michael Haneke, Ken Loach, Ruben Östlun).

Phim kể về Mihai và Lisbet Georghiu, từ Rumani, đến định cư cùng 5 người con ở một hòn đảo nhỏ ngoài khơi Na Nuy, gần một Fjord, tức vịnh hẹp đặc trưng ở vùng Bắc Âu, với những vách đã dốc đứng, sâu thẳm, xen giữa lòng nước biển. Gia đình nhà Georghiu nhanh chóng tìm được những công việc ổn định, kết thân với những hàng xóm và cư dân ít ỏi trên đảo, mang theo những giá trị bảo thủ trong Ki tô giáo, thực hành tín ngưỡng nghiêm túc và cách nuôi dạy con cái nghiêm khắc. Nỗi kinh hoàng ập đến khi những vết bầm tím được phát hiện trên thân thể của đứa con cả, và bị báo cáo cho Cơ quan bảo vệ trẻ em. Ở Na Uy, bạo lực đối với trẻ em cấu thành một tội và ngay lập tức bị tước quyền nuôi con.

Hình ảnh các vách đá ở vịnh hẹp, bị nước biển chia cắt, tạo ra khoảng trống không thể san lấp, là một phép ẩn dụ độc đáo, kết hợp với chất điện ảnh nêu bật một bên là tư tưởng bảo thủ, tôn giáo truyền thống của cặp vợ chồng nhập cư, bên kia là hệ thống pháp luật tiến bộ, vô thần, nhưng lạnh lùng, vô cảm, giả tạo của phương tây. Trong từng thước phim, từng câu thoại, đạo diễn như thôi miên khán giả, khéo léo truyền tải lời cảnh tỉnh về tình trạng xã hội bị rạn nứt, chia rẽ, và cực đoan hóa, khó thể dung hòa. Bộ phim khiến chính những người tưởng mình đang ở phe tiến bộ, theo chủ nghĩa thế tục phải chựng lại đặt câu hỏi đâu giá trị của chính bản thân mình.

Ngay sau lễ trao giải tại Cung liên hoan ở Cannes, hôm 23/05, RFI Tiếng Việt cùng một số nhà báo khác đã có dịp phỏng vấn đạo diễn người Rumani, nghe ông chia sẻ về bộ phim này.

Liệu cảm xúc của ông có còn nguyên vẹn khi giành được Cành Cọ Vàng lần thứ hai ?

Thực sự là có chứ. Thú thật là tôi cảm thấy có chút tội lỗi khi nhận Cành Cọ Vàng thứ hai, bởi có rất nhiều đạo diễn tài ba ngoài kia, nhưng chưa từng được vinh danh một lần nào tại LHP Cannes. Mỗi giải thưởng được trao thường là kết quả của một bối cảnh nhất định. Bản thân tôi cũng đã nhiều lần từng làm giám khảo, và tôi hiểu điều đó. Dĩ nhiên đó là điều tuyệt vời khi có tên trong danh sách nhận giải, và bộ phim được công nhận là dấu ấn của năm. Nhưng tôi nghĩ phép thử của thời gian vẫn quan trọng hơn. Trong 10, 20 năm nữa, liệu phim này có thực sự để lại dấu ấn nào đó trong lòng khán giả hay không. Hiện thì tôi rất vui, vì nhờ giải này mà phim sẽ được biết đến rộng rãi. Đối với tôi, điều quan trọng là Cành Cọ Vàng có thể khơi dậy sự tò mò đối với khản giả, thôi thúc họ đến rạp để xem những bộ phim như thế này. 

19 năm sau Cành Cọ Vàng đầu tiên, dường như ông không hề thay đổi cách làm phim, hoặc ít nhất và vẫn giữ nguyên vẹn phong cách sáng tạo điện ảnh của mình ?

Tôi thấy mình vẫn luôn làm phim theo một cách duy nhất. Tôi tôn trọng khả năng biểu đạt của điện ảnh. Tôi không tin rằng làm phim là phải hoành tráng, giật gân. Điều quan trọng là phải hiểu điều gì xảy ra ngay cạnh chúng ta, và dành đủ thời gian chiêm nghiệm trước khi bấm máy. Bởi vì tôi cho rằng, đôi khi chúng ta sản xuất quá nhiều phim, và sẽ rất lãng phí nếu làm ra một bộ phim tiêu tốn nhiều ngân sách công, nhưng lại chẳng có gì đáng nói. Tất nhiên, một bộ phim phải là một tác phẩm điện ảnh, và tôi không tin rằng phim nghệ thuật nào cũng gây buồn ngủ, nhàm chán. Đối với tôi, phim nghệ thuật là dám nói lên những điều táo bạo. Giờ đây, tôi muốn khuyến khích mọi người hãy thành thật hơn với chính mình, và thừa nhận những giới hạn trong quan điểm cá nhân, hiểu rằng, để chạm đến sự thật, thì cần phải thực sự dám biểu đạt, và không nên có một kiểu diễn văn hai mặt, tức là nói một đằng trước công chúng, nhưng khi ở nhà lại nghĩ một nẻo.

Ông giải thích như thế nào về tính mơ hồ trong phim Fjord ?

Tôi cho rằng tính mơ hồ là phần tất yếu của cuộc sống. Nếu tôi làm một bộ phim lấy cảm hứng từ hiện thực, như cách mà tôi cố gắng thực hiện, thì việc đưa yếu tố mơ hồ vào là điều cần thiết. Bởi vì trong cuộc sống của chúng ta, khi một biến cố nào đó xảy ra xung quanh chúng ta, và không có lời giải thích. Điều này đòi hỏi phải có tư duy phản biện để hiểu được nó. Đó cũng là điều mà bộ phim muốn nói, rằng bạn đủ thông minh để không mù quáng chạy theo một hệ tư tưởng, mà tự phân tích một tình huống phức tạp. Nó phức tạp vì buộc người xem hiểu đâu là giá trị của bản thân mình, và liệu là có thể chấp nhận chia sẻ với những người không có cùng giá trị với mình hay không ?

Ông đã từng nói rằng ông cảm thấy hổ thẹn về thế giới mà chúng ta để lại cho hậu thế. Trong phim, ông đề cập đến vấn nạn bạo lực đối với trẻ em trong một gia đình, nhưng liệu đó có phải là một hình thức bạo lực mang tính tập thể ?

Đúng vậy, bạo lực mang tính tập thể, và tôi cho rằng chúng ta luôn có một góc nhìn lạc quan khi nhìn vào thế hệ trẻ. Nếu chúng ta cứ kỳ vọng mãi vào thế hệ tiếp theo, sẽ phải thay đổi thế giới thế nào, thì phải tự hỏi bằng cách nào ? Khi mà chúng ta còn trẻ, chúng ta cũng đâu có thay đổi được thế giới, bởi chúng ta được nhào nặn bởi chính phương pháp mà cha mẹ mình từng nhận được. Tôi cho rằng sự thay đổi chỉ thực sự bắt đầu khi chúng ta dám nhìn nhận cách mình giáo dục con cái. Có lẽ điều tốt nhất là phơi bày trước mắt chúng những sự thật, các sự kiện, các quan điểm, giá trị của mình, và để chúng có quyền tự do quyết định. Bởi vì nếu chúng ta cứ khăng khăng áp đặt các giá trị của mình đối với con cái, hy vọng rằng chúng sẽ khôn ngoan hơn chúng ta thì, theo tôi, đó là một ảo tưởng hão huyền. 

Ông thấy thế nào khi đã thành công truyền tải thông điệp chính trị,  về sự chia rẽ, phân cực hiện nay của xã hội, qua bộ phim này ?

Tôi nghĩ cách mà tôi sử dụng để truyền tải thông điệp cũng khá quan trọng. Tôi nghĩ chúng ta đã làm quá nhiều bộ phim « chính trị » mang tính chất tuyên truyền cho những giá trị tốt đẹp. Điều đó cũng tốt thôi, nhưng cũng cần hiểu rằng trong xã hội, luôn có một bên áp đảo, và đôi khi ngay cả khi muốn lan tỏa những giá trị tử tế, thì cách tiếp cận lại thiếu tinh tế, và không mang lại hiệu quả như kỳ vọng.

Tôi tin rằng chúng ta đang ở giai đoạn mà cả giới chính trị gia, và xã hội, đều phải thừa nhận rằng chúng ta đã « đi quá đà », ở những thời điểm khác nhau. Do đó, tôi nghĩ rằng tiết chế là điều vô cùng cần thiết, ngay cả khi nghĩ rằng mình đang làm điều tốt cho người khác. Chúng ta phải thuyết phục được họ, chứ không thể áp đặt lựa chọn của mình cho họ. Điều đó phức tạp hơn, đòi hỏi thời gian, tâm sức, và giáo dục, nhưng đó là cách duy nhất để chung sống hòa bình với nhau.

Liệu ông có thể giải thích về cách ông xây dựng hình ảnh Fjord được đánh giá là phép ẩn dụ độc đáo xuyên suốt bộ phim ?

Sự thật là trong điện ảnh, tôi luôn cố gắng tìm kiếm những hình ảnh mang tính ngôn ngữ trực quan, để biểu đạt cho những khái niệm trừu tượng. Làm sao để hiện thực hóa sự trìu mến hay lòng trắc ẩn lên màn ảnh? Và mình phải đi tìm những cảnh quay, những hình tượng biết nói. Tôi luôn mải miết kiếm tìm những khung hình như thế.

Và cuối cùng, tôi muốn nhắn nhủ khán giả: Đừng chỉ chăm chăm lắng nghe lời thoại, cũng đừng tin hoàn toàn vào những gì các nhân vật nói với nhau. Bởi trong phim, các nhân vật cũng đầy tính thao túng và đôi khi họ cũng dối lừa y như trong đời thực.

Vậy nên, hãy dùng tư duy phản biện và tâm hồn của chính mình để cảm nhận những hình ảnh. Bộ phim chứa đựng rất nhiều thước phim mang tính mơ hồ như chính hiện thực cuộc sống, và chúng đều có ngôn ngữ riêng. Đó là thứ ngôn ngữ đòi hỏi bạn phải đi xuyên qua bộ óc phản biện của bản thân để hiểu được những giá trị đích thực của tác phẩm.

Cành cọ Vàng thứ hai này có ý nghĩa như thế nào đối với ông ? Ông sẽ đặt cạnh Cành cọ đầu tiên ? 

Nói thật là tôi không mấy khi nhìn ngắm những giải thưởng của mình, vì tôi nghĩ một người làm phim cần phải giữ sự khiêm nhường. Điều quan trọng nhất là nghĩ về những đứa con tinh thần của mình, là trăn trở xem liệu mình có tìm thấy một đề tài nào khác đủ sức nặng để làm một bộ phim tiếp theo hay không. Lần nào tôi cũng hy vọng như vậy, nhưng chưa bao giờ dám chắc liệu mình có thể làm thêm một bộ phim nữa. Đối với tôi, việc đó quan trọng hơn nhiều so với việc mãi đắm chìm trong men say chiến thắng của một bộ phim đã thuộc về quá khứ.

 

 

Lần đầu tiên từ 8 năm nay, một đội thể thao Bắc Triều Tiên sang miền Nam thi đấu. Chính quyền miền Nam chi tiền cho các hoạt động cổ vũ đội miền Bắc. Tổng thống Nga Putin công du Trung Quốc, hợp tác hai nhà nước siết chặt nhưng về văn hóa, đông đảo dân Nga, đặc biệt là giới trẻ vẫn ngả nhiều hơn về phương Tây.

Eo biển Hormuz về cơ bản vẫn tiếp tục bị phong tỏa sau chuyến đi Bắc Kinh của tổng thống Mỹ Donald Trump. Tuy nhiên có một số dấu hiệu cho thấy Mỹ nới lỏng kiểm soát tàu chở dầu, đặc biệt là tàu đi Trung Quốc. Nghị Viện Châu Âu và 27 quốc gia Liên Âu, trong bối cảnh áp lực mạnh từ Washington, đạt đồng thuận về một thỏa thuận thương mại với Mỹ, bị nhiều người lên án là « thỏa thuận đầu hàng ». Nỗi sợ Trí thông minh Nhân tạo (AI) tại Mỹ và nhiều nơi gia tăng. Giáo hoàng Lêô XIV dành « tông huấn » đầu tiên cho mục tiêu « bảo vệ con người » trước các đe dọa của AI. Trên đây là một số chủ đề chính của Tạp chí Thế giới Đó đây tuần này.

***

Lần đầu tiên kể từ 8 năm nay, một đội thể thao miền Bắc Triều Tiên sang miền Nam thi đấu trong khuôn khổ Giải của Liên đoàn bóng đá châu Á. Nhưng vấn đề không chỉ là thể thao. Trận đấu diễn ra vào lúc quan hệ hai miền có nhiều dấu hiệu giảm căng thẳng rõ rệt, làm dấy lên hy vọng về hòa bình Nam Bắc và thậm chí là niềm hy vọng thống nhất, với nhiều người dân Hàn Quốc.

Hôm 20/05, tại sân vận động không mái che Suwon, khoảng 7.000 cổ động viên Hàn Quốc cổ vũ cho đội miền Bắc, dưới trời mưa. Đội bóng đá nữ Bắc Triều Tiền Naegohyang FC hạ đội Suwon với tỉ số 2-1 trong trận bán kết. Sự ủng hộ quá đỗi nồng nhiệt dành cho đội khách khiến chính huấn luyện viên đội Hàn Quốc Park Gil-young cũng cảm thấy chạnh lòng.

« Chúng ta là một dân tộc, hy vọng ngày sum họp, hòa thuận »

Phóng sự của thông tín viên Camille Ruiz từ Suwon bên lề trận chung kết giữa đội Bắc Triều Tiên và đội Nhật Bản hôm nay, 23/05/2026 :  

« Sát sân vận động Suwon, một đám đông thu hút nhiều chú ý. Khoảng mươi lăm người nhảy múa, một số mang trang phục truyền thống. Họ đến để cổ vũ đội tuyển bóng đá nữ Bắc Triều Tiên trong trận chung kết giải Liên đoàn Bóng đá châu Á. Các nhà hoạt động ủng hộ thống nhất vẫy cờ Hàn Quốc, hát vang một bài hát về tình yêu nước.

Ye-heun, 25 tuổi, mặc một chiếc váy màu đỏ tươi và đội mũ truyền thống. Cô nói: ‘‘Vì chúng ta là một dân tộc, tôi hy vọng sẽ đến ngày tất cả chúng ta có thể sum họp, sống hòa thuận.”

Ye-heun, giống như gia đình cô và hàng chục người khác, đã nhận được vé xem từ các tổ chức ủng hộ thống nhất. Các cổ động viên tập trung dưới những chiếc lều trắng để nhận vé, một chai nước và bánh ngọt.

Lee Ju-sung, tổng thư ký Hội đồng các Tổ chức Xã hội Dân sự vì Hợp tác Liên Triều, nói: “Gần đây, Bắc Triều Tiên đã mô tả mối quan hệ giữa Hàn Quốc và Bắc Triều Tiên là thù địch. Tôi không đồng ý với bất kỳ biện pháp nào góp phần làm gia tăng sự thù địch trên bán đảo Triều Tiên. Chúng ta cũng không thể từ bỏ việc thống nhất đất nước. Tôi muốn gửi một thông điệp hòa bình đến Bắc Triều Tiên. Và các nhà hoạt động của chúng tôi, những người cùng quan điểm với tôi và tham gia vào công tác viện trợ nhân đạo ở Bắc Triều Tiên, hôm nay có mặt ở đây để ủng hộ đội tuyển miền Bắc.”

Chính phủ Hàn Quốc đã chi một khoản tiền hơn một trăm nghìn euro. Mục tiêu là để tài trợ cho các hiệp hội ủng hộ đội Bắc Triều Tiên. Bởi không có người hâm mộ nào ở miền Bắc có thể vượt biên giới sang miền Nam xem thi đấu. »

Hàn Quốc - Bắc Triều Tiên: Từng bước hướng đến công nhận nhau 

Đầu tuần này (18/05/2026), chính phủ Hàn Quốc lần đầu tiên đưa quan điểm « quan hệ hòa bình giữa hai Nhà nước » vào Sách trắng Thống nhất, khẳng định tôn trọng chế độ Bắc Triều Tiên, không theo đuổi thống nhất bằng sáp nhập và chấm dứt các hành động thù địch. Hồi đầu tháng 5/2026, Seoul chính thức thông báo việc Bắc Triều Tiên sửa đổi Hiến pháp (từ tháng 3/2026), không còn coi Hàn Quốc là « kẻ thù số một », thừa nhận lãnh thổ hai miền Nam Bắc tách biệt, xóa bỏ mục tiêu « thống nhất quốc gia » hay « thắng lợi hoàn toàn của chủ nghĩa xã hội » ở Bắc Triều Tiên.

• Đọc thêm : Hàn Quốc lần đầu đưa quan điểm “quan hệ hai Nhà nước hòa bình” vào Sách trắng Thống nhất

Thay đổi lớn trong chính sách của Hàn Quốc với Bắc Triều Tiên được đưa ra trong bối cảnh quan hệ giữa Seoul và chính quyền Trump đang đứng trước bước ngoặt thay đổi. Phát biểu sau đây của cựu đại sứ Mỹ tại Hàn Quốc, James Laney, 98 tuổi, một tiếng nói được lắng nghe tại Hàn Quốc, cho thấy điều đó : « Tôi rất buồn khi phải nói điều này. Thật sự tôi chưa bao giờ nghĩ mình sẽ phải nói điều này. Nhưng tôi nghĩ Hàn Quốc cần phải bắt đầu tự định đoạt tương lai của mình. Tất nhiên, họ sẽ làm điều đó một cách khôn ngoan và thận trọng, nhưng lợi ích của họ không còn phù hợp với lợi ích của Nhà Trắng nữa. » (cựu đại  sứ phát biểu trong buổi nhận giải Building Bridges Award của Viện Pacific Century Institute hồi tháng 3/2026. Trong số cử tọa có cựu tổng thống Moon Jae-in) (« U.S.-South Korea Relations Are at Breaking Point », Foreign Policy, 02/04/2026). 

Matxcơva - Bắc Kinh khẳng định quan hệ khăng khít, dân Nga vẫn ngóng về trời Tây

Tổng thống Nga Vladimir Putin có chuyến công du Trung Quốc trong hai ngày đầu tuần này, để khẳng định quan hệ « không gì lay chuyển » giữa hai cường quốc, bất chấp những biến động quốc tế. Quan hệ giữa hai chính quyền được siết chặt, nhưng về phía người dân Nga thì không hẳn.

Thông tín viên Anissa el Jabri tường trình từ Matxcơva :

« Đèn lồng đỏ, rồng, một chút nhạc Trung Quốc tại trung tâm thành phố. Một vài lớp học thư pháp và các màn trình diễn xiếc. Phải đến năm 2024, Matxcơva mới chú ý đến việc tổ chức Tết Nguyên đán của Trung Quốc. Kể từ đó, mỗi năm đều như vậy, giới ngoại giao Nga đầu tư mạnh cho nhiều sự kiện chính thức. Người phát ngôn bộ Ngoại Giao Nga Maria Zakharova chính thức chúc mừng năm mới bằng một thứ tiếng Trung Quốc lưu loát, như mùa đông vừa qua.

Cho đến gần đây, những dịp lễ hội như thế này thường được tổ chức ở quy mô rất nhỏ. Tuy nhiên, trong khi quan hệ ở cấp nhà nước được củng cố, ảnh hưởng của Trung Quốc trong dân chúng Nga mờ nhạt hơn. Trong đời sống hàng ngày ở Nga, người dân vẫn tìm cách mua sắm iPhone thông qua các kênh nhập khẩu gọi là ‘‘ngoài luồng’’. Họ không mặc đồ hiệu Trung Quốc, thậm chí các nhà hàng Trung Quốc cũng ít hơn so với tại các thủ đô châu Âu. Phần lớn dân số Nga sống ở phía tây dãy núi Ural, và vẫn hướng tới các sản phẩm phương Tây.

Kể từ năm 2022 và trong bối cảnh phương Tây áp lệnh trừng phạt, các cuộc thăm dò dư luận cho thấy một tâm lý ổn định như sau trong xã hội Nga. Hơn một nửa người Nga muốn các thương hiệu phương Tây quay trở lại, trong khi chỉ có một phần tư phản đối. Sự khác biệt giữa các thế hệ là rất rõ : có đến 84% người từ 18-29 tuổi ủng hộ, so với 38% ở những người trên 60 tuổi. Nhu cầu mạnh nhất là đối với ô tô, tiếp theo là phim ảnh, âm nhạc và trò chơi điện tử. »

Eo biển Hormuz : Trở về từ Trung Quốc, Trump tiếp tục cuộc giằng co với Iran

Tổng thống Mỹ có chuyến công du hai ngày tại Trung Quốc hồi tuần trước. Sau chuyến đi của tổng thống Mỹ, eo biển về cơ bản vẫn bị phong tỏa. Nhưng có một điểm mới, là hàng chục tàu thuyền đã ra khỏi eo biển, mà không bị phía Mỹ ngăn cản, đặc biệt là các tàu đi Trung Quốc.

Trả lời đài France 24, thông tín viên Siavosh Ghazi cho biết cụ thể :

« Về phía Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng đã cho phép khoảng 30 tàu Trung Quốc đi qua sau các đàm phán với Trung Quốc. Sáng nay, hai tàu Ấn Độ cũng đã được phép đi qua eo biển Hormuz, và cũng phải trả phí. Các nước thân thiện với Iran có thể sử dụng eo biển Hormuz, nhưng các nước thù địch tuyệt đối không được phép.

Lập trường này đã được ngoại trưởng Iran nhắc lại ngày hôm qua. Ví dụ, Irak có quyền đưa dầu đi qua. Qatar có thể được phép ở một mức độ nào đó, nhưng không được quá, bởi vì vào đầu cuộc chiến, Qatar đã cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ và lãnh thổ. Trong khi đó, Kuwait, Bahrain, Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất không được phép sử dụng eo biển Hormuz.

Teheran có lập trường rất kiên quyết. Mỗi tàu phải nộp thuế và phải đi theo các tuyến đường do Lực lượng Vệ binh Cách mạng chỉ định. Có thể nói, Iran đang kiên định lập trường bất chấp những tuyên bố đao to búa lớn của tổng thống Trump. »

• Đọc thêm : Dầu mỏ, « vũ khí » chủ lực trong cuộc xung đột Mỹ - Iran

Đầu tuần này, Teheran thông báo thành lập « Cơ quan quản lý eo biển vùng Vịnh Ba Tư ». Theo báo Mỹ  New York Times, hôm 21/05, Iran đang đàm phán với Oman để phối hợp thu phí tàu thuyền qua eo biển, bất chấp đe dọa của Mỹ. Đại sứ Iran tại Pháp Mohammad Amin-Nejad, cho hãng tin Mỹ Bloomberg biết, hôm 20/05, « Iran và Oman phải huy động tất cả các nguồn lực của mình để vừa cung cấp các dịch vụ an ninh, vừa quản lý việc lưu thông hàng hải một cách phù hợp nhất ».

EU miễn cưỡng phê chuẩn thỏa thuận thương mại với Mỹ

Đêm thứ Ba 19 qua ngày thứ Tư 20/05, Nghị Viện Châu Âu và 27 quốc gia thành viên đạt thỏa thuận về việc luật hóa thỏa thuận thương mại, đã được chủ tịch Ủy Ban Châu Âu cam kết với tổng thống Mỹ, tại Tunberry, Scotland. Thỏa thuận này bị nhiều phản đối trong nội bộ châu Âu, nhiều người thậm chí gọi đây là « thỏa thuận đầu hàng ». 

Tuy nhiên, giới lãnh đạo châu Âu dường như không còn lựa chọn nào khác hơn để duy trì sự ổn định tương đối quan hệ thương mại với đối tác số một. Thông tín viên Pierre Bénazet tường trình từ Bruxelles :

« Một số người thậm chí đã gọi thỏa thuận này là ''hành động đầu hàng tại Turnberry''. Những tổn hại cho châu Âu, nếu thông qua thỏa thuận này, phần nào giải thích thái độ do dự kéo dài của Nghị Viện Châu Âu trong việc phê chuẩn.

Các cuộc đàm phán nội bộ của Liên Âu cũng bị cản trở bởi các đe dọa của Mỹ đối với đảo Groenland và bởi phán quyết hồi tháng Hai của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ, vô hiệu hóa tất cả các loại thuế quan do Nhà Trắng áp đặt. Tuy nhiên, thời gian đang cạn dần, vì tổng thống Trump đã đe dọa sẽ áp đặt mức thuế quan kỷ lục bắt đầu từ ngày 4/7.

Rút cục, đêm qua, các nghị sĩ châu Âu đã đạt được đảm bảo về các biện pháp bảo vệ đi kèm với thỏa thuận Turnberry, chẳng hạn như giới hạn thời gian có hiệu lực trong vòng bốn năm và cho phép đình chỉ, nếu phía Mỹ gây thiệt hại đáng kể cho các nhà sản xuất châu Âu.

Tuy nhiên, thỏa thuận mất cân bằng nghiêm trọng này chắc chắn xứng đáng với cái tên ''hành động đầu hàng tại Turnberry'', vì mở cửa thị trường châu Âu cho 400 sản phẩm của Mỹ mà không áp thuế và đổi lại, áp thuế 15% đối với tất cả các sản phẩm của châu Âu. » 

Ai: Tham vọng của chính quyền Trump, các đại hiểm họa và những nỗ lực hóa giải

Chính quyền Trump đặt cược vào chiến thắng trong cuộc đua Trí tuệ nhân tạo sẽ là yếu tố quyết định giúp khẳng định vị thế siêu cường của Mỹ. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây lo ngại ngày một gia tăng trong chính xã hội Mỹ. Theo một cuộc khảo sát của Semafor, 70% người Mỹ tin rằng trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển quá nhanh, hơn 50% lo sợ. Chỉ 18% người trẻ coi đây là nguồn hy vọng.

• Đọc thêm : "Bạo chúa" Trump và "Trí tuệ Nhân tạo Toàn năng" : Nước Mỹ đêm trước chế độ phát xít ?

Ngành công nghệ Mỹ đã cắt giảm hơn 52.000 việc làm trong quý đầu tiên, tăng 40% so với cùng kỳ năm ngoái, theo công ty tư vấn Challenger, Gray & Christmas. Hôm 20/05, Meta quyết định sa thải 8.000 người, tương đương khoảng 10% nhân viên.

Hôm 21/05, chính quyền California, thủ phủ của công nghệ trí tuệ nhân tạo Mỹ, đã chính thức ban hành kế hoạch xây dựng chính sách để giải quyết các hậu quả của AI với việc làm, như trợ cấp thôi việc, bảo hiểm thất nghiệp, quyền sở hữu cổ phần của người lao động (universal basic capital ) hay đào tạo nghề…. Đây là bang đầu tiên của Mỹ bắt tay vào việc này.

• Đọc thêm - Công ty Palantir : Chủ trương độc tài kỹ thuật số, vai trò trung tâm trong chiến lược chiến tranh mới của Mỹ (phần cuối trong bài) 

Vượt xa vấn đề việc làm. Nhiều trụ cột của mô hình kinh tế hiện nay đang bắt đầu được xem xét lại. Thu nhập tối thiểu đủ sống cho tất cả mọi người (universal basic income - UBI), đánh thuế các dòng vốn đầu tư, hay giảm thời gian lao động, các biện pháp tưởng như được coi là yêu sách của cánh tả, được chính lãnh đạo nhiều công ty Trí tuệ nhân tạo hàng đầu như OpenAI hay Anthropic… đề xuất gần đây.

• Đọc thêm : Trí tuệ nhân tạo, một hồ sơ gai góc trong thượng đỉnh Donald Trump – Tập Cận Bình

AI khiến an ninh mạng trở nên ngày càng mong manh trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ khốc liệt và chiến tranh tự động hóa là các hiểm họa khác của trí tuệ nhân tạo. Trong tuần qua, tổng thống Trump hoãn ký một sắc lệnh về AI và an ninh mạng, một trong các lý do chủ yếu đằng sau được nói đến nhiều là lo ngại việc kiểm soát siết chặt khiến các tập đoàn công nghệ Mỹ yếu thế trong cuộc cạnh tranh với Trung Quốc.

Vatican và công ty Anthropic: Hợp tác để hóa giải xu thế Trí tuệ nhân tạo nô dịch con người

Đối phó với những đại hiểm họa do Trí tuệ nhân tạo gây ra là ưu tiên hàng đầu của Giáo hoàng Lêô XIV. Ngày 15/05, Giáo hoàng phê chuẩn Thông điệp (encyclia) « Magnifica humanitas » (tạm dịch là Nhân loại Tuyệt vời), với mục tiêu bảo vệ con người trong kỉ nguyên Trí tuệ Nhân tạo. Thông điệp về Trí tuệ Nhân tạo, Thông điệp đầu tiên của Giáo hoàng Lêô XVI, được ký đúng 135 năm sau Thông điệp nổi tiếng của giáo hoàng Lêô XIII « Rerum novarum », được coi là học thuyết xã hội của Giáo hội Công giáo trong kỉ nguyên công nghiệp hóa và tư bản chủ nghĩa.

« … Thông điệp này đặt câu hỏi về những hứa hẹn và các hiểm họa của mô hình kỹ trị: sự say mê quyền lực, việc biến con người thành hàng hóa, sự thao túng lương tâm, sự chia rẽ xã hội và các hình thức thống trị mới, hoặc chiến tranh vô hình. Nhưng khác xa với lối diễn đạt đầy sợ hãi hay lên án, Magnifica Humanitas kêu gọi xây dựng một ‘‘nền văn minh của tình yêu’’ nơi công nghệ phục vụ cho nhân loại và sứ mệnh cao cả nhất của con người » (giới thiệu về Thông điệp « Magnifica humanitas »).

Tham dự buổi ra mắt Thông điệp tại Vatican (ngày 25/05/2026), có sự hiện diện của Christopher Olah, đồng sáng lập công ty hàng đầu thế giới về Trí tuệ Nhân tạo Anthropic, với tư cách đối tác chính của Giáo hội Công giáo.

Quan điểm của Anthropic khác biệt với đông đảo giới tinh hoa Thung lũng Silicon. Giáo sư Carlo Alberto Carnevale Maffè, một chuyên gia hàng đầu về lĩnh vực này, khuyên công chúng nên đọc kỹ tiểu luận « Machines of Loving Grace » (tạm dịch là Những cỗ máy của lòng nhân ái), để hiểu rõ quan điểm của lãnh đạo Anthropic, Dario Amodei. Vị chuyên gia này nhấn mạnh : « Luận điểm của các tác giả là rất rõ ràng: Chúng tôi không thấy bất cứ lý do căn bản nào cho phép hy vọng rằng trí tuệ nhân tạo có thể tự nhiên dẫn đến dân chủ và hòa bình. Đây là một sự thừa nhận mà không một đồng nghiệp nào của họ có đủ can đảm để diễn đạt rõ ràng như vậy. » (báo Ý Il Folio, ngày 18/05/2026).