Cả Nga và Ukraina trong tuần qua đều có những chiến lược mới trước để gây sức ép với đối phương. Nếu như Nga liên tục oanh tạc Kiev, khiến người dân thủ đô Ukraina rất khó duy trì sinh hoạt thường nhật, giao thông rối loạn … thì Ukraina cũng nhắm tới một mục tiêu mới : khiến không phận Nga không còn là nơi an toàn cho các chuyến bay thương mại.
Trên đài RFI, Xavier Tytelman, chuyên gia tư vấn về hàng không và quốc phòng, phân tích về chiến lược mới của Kiev. Ukraina rõ ràng muốn cô lập Matxcơva thêm một bước nữa và đưa chiến tranh vào đời sống thường nhật của người dân Nga :
« Đối với nước Nga hiện giờ, đây rõ ràng là một đòn mạnh. Trước hết là bởi giao thông hàng không của Nga vốn đã gặp khó khăn, các máy bay không còn đáp ứng những tiêu chuẩn hiện hành và máy bay Nga bị cấm hoạt động tại một số quốc gia. Họ không còn được phép bay đến châu Âu, cũng không còn được phép đến một số nơi, đặc biệt là Trung Quốc. Điều đó có nghĩa là các điểm đến còn mở cửa đối với người Nga sẽ ngày càng ít.
Những đường bay qua Thái Lan, Thổ Nhĩ Kỳ, Serbia… vốn được một số quốc gia duy trì, cho phép người Nga nối chuyến để đến châu Âu cũng như nhiều nơi khác trên thế giới, nay sẽ dần biến mất. Điều đó sẽ khiến người Nga bị mắc kẹt trong chính đất nước mình.
Một khó khăn khác là Nga là một quốc gia có diện tích vô cùng lớn, với hàng trăm chuyến bay nội địa mỗi ngày, và rõ ràng không thể thay thế một chuyến bay trên chặng đường hàng nghìn kilomet bằng một chuyến tàu.
Vì vậy, đối với chính người Nga, tình trạng này sẽ bắt đầu ảnh hưởng đến khả năng di chuyển của họ, và do đó cũng sẽ tác động đến kinh tế Nga. Đây chính là hiệu ứng thứ cấp mà phía Ukraina muốn đạt được ».
Liệu Ukraina có phương tiện đe dọa không phận Nga ? Trên đài RFI ngày 02/09, ông Etienne Marcuz, nhà nghiên cứu hợp tác với Quỹ Nghiên cứu Chiến lược, chuyên gia về các vấn đề vũ khí chiến lược, cũng cho rằng đây trước hết là một nỗ lực nhằm cô lập Nga : « Các hãng hàng không vốn rất e ngại các nguy cơ, rủi ro, do đó một số hãng có thể sẽ tìm cách đổi hướng bay, chẳng hạn vẫn bay qua Nga nhưng ở vị trí cách xa tiền tuyến Ukraina hơn. Một số hãng khác thậm chí có thể cân nhắc ngừng các chuyến bay. Thế nên, đây có thể là điều mà Zelensky hy vọng đạt được khi đưa ra tuyên bố này. Đồng thời, động thái này cũng nhằm cho thấy ông vẫn còn khả năng gia tăng sức ép trong cuộc xung đột ».
Trên thực tế liệu Ukraina có phương tiện để gây gián đoạn hoạt động hàng không trên bầu trời Nga không ? Chuyên gia Etienne Marcuz khẳng định là có. Nhà nghiên cứu hợp tác với Quỹ Nghiên cứu Chiến lược của Pháp nhận định : « Ukraina hoàn toàn có thể bắt đầu có các hoạt động đe dọa các sân bay dân dụng Nga, chẳng hạn như những sân bay quanh Matxcơva, tương tự như những gì Iran đã làm khi nhiều lần nhắm vào các sân bay ở Dubai. Ukraina có thể tiến hành những cuộc tấn công kiểu như vậy, và điều đó thực sự có thể làm tê liệt hoạt động hàng không tại một sân bay, đôi khi trong nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày nếu như các cuộc tấn công diễn ra trong thời gian dài ».
Anh quốc đối mặt với lời đe dọa từ Achentina « giành lại Falklands » ở Nam Đại Tây Dương Trong lúc quan hệ Anh-Hoa Kỳ xấu đi, chính phủ của thủ tướng Andy Burnham lại vừa phải đối mặt với lời đe dọa từ lãnh đạo Achentina nói họ sẽ trừng phạt các công ty dầu khí Anh khai thác ngoài khơi quần đảo Las Malvinas, tức Falklands, do Anh kiểm soát sau cuộc chiến năm 1982. Thông tín viên Nguyễn Giang từ Luân Đôn cho biết phản ứng từ Anh quốc :
« Phát biểu trên truyền hình tối 03/09, tổng thống Achentina, Javier Milei, đe dọa trừng phạt một liên doanh Anh-Israel sắp khai thác dầu ở ngoài khơi quần đảo Falklands, tức là Las Malvinas theo cách gọi tiếng Tây Ban Nha ở Achentina.
Ngay lập tức, bộ trưởng Quốc Phòng Anh, Wes Streeting, đã nói cam kết của Anh bảo vệ Falklands là “không hề lung lay”. Quan điểm của Luân Đôn là luôn tôn trọng quyền tự quyết của người dân vùng đảo xa xôi, đồng thời nhắc lại kết quả trưng cầu dân ý tháng 3/2013, khi mà chỉ có đúng 3 lá phiếu của hơn 1500 cư dân Falklands không muốn ở lại cùng Anh quốc. Tới 99,8% cư dân ở đây muốn duy trì quy chế ‘Lãnh thổ Hải ngoại Anh’ (British Overseas Territory).
Thế nhưng, tình hình đã thay đổi nhiều ở vùng Nam Mỹ. Dư luận Achentina theo xu hướng dân tộc chủ nghĩa đang dâng cao, thể hiện qua vụ việc đội tuyển bóng đá của họ đã mang biểu ngữ về Las Malvinas sau trận đấu với Anh ở giải World Cup tại Mỹ gần đây. Dù khả năng Achentina giành lại Falklands bằng quân sự chưa xảy ra nhưng việc cấm Anh khai thác dầu là hoàn toàn khả thi.
Anh yếu đi về quân sự và bị Hoa Kỳ 'bỏ rơi'? Năm 1982, khi nữ thủ tướng Margaret Thatcher đưa quân tới chiếm lại Falklands, phía Mỹ đã kín đáo hỗ trợ Anh về tin tình báo và vũ khí. Nhưng bây giờ, tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, đồng minh cánh hữu của ông Milei ở Achentina, công khai nói với truyền thông Anh (kênh GB News) rằng Hoa Kỳ sẽ không hỗ trợ Anh bảo vệ quần đảo này nữa. Nhắc lại cuộc chiến năm 1982, ông Trump nói đó là “chuyện đã rất lâu rồi” và đổ lỗi cho Anh gần đây “không giúp Mỹ” trong cuộc chiến với Iran.
Về năng lực quốc phòng, Anh đang ở vị thế yếu đi, còn Achentina đang có cơ hội gia tăng. Achentina sẽ cho xây căn cứ hải quân đối diện quần đảo để tiến tới một ngày giành lại “lãnh thổ thiêng liêng”, theo nguyên văn lời của ông Milei. Còn ở Anh đang có những nghi ngại về năng lực để đưa quân đi xa, giành lại Falklands nếu bị Achentina chiếm lần nữa”, theo đánh giá của nhà báo Mark Stone trên kênh Sky News.
Mới đây nhất, quân đội Anh phải hủy một cuộc tập trận vì thiếu tiền. Ngân sách quốc phòng vẫn chưa rõ là có được tăng lên 3% theo cam kết với các đồng minh Nato ở châu Âu. Phe đối lập trong Hạ Viện vừa yêu cầu chuẩn bị một ‘ngân sách khẩn cấp’ 10 tỷ bảng nhằm hỗ trợ ngay cho quân đội Anh.
Tuy nhiên, vấn đề này không đơn giản vì chi tiêu công đang bị cắt giảm và còn là việc chọn ưu tiên nào. Thủ tướng Andy Burnham ở vào thế bị động vì vừa nhấn mạnh các cam kết viện trợ quân sự cho Ukraina thì lại xảy ra câu chuyện Falkland, ảnh hưởng nghiêm trọng và trực diện tới chủ quyền lãnh thổ, quyền lợi kinh tế, quan hệ Anh-Mỹ và nhất là vị thế của Anh trên trường quốc tế ».
Dầu mỏ Venezuela : Thỏa thuận với Mỹ, ai sẽ thực sự hưởng lợi? Sau khi thông báo, trong hai ngày 28 và 29/08, về một thỏa thuận song phương có thể cho phép Washington kiểm soát khoảng 1/5 trữ lượng dầu mỏ của Venezuela, bà Delcy Rodriguez, tổng thống lâm thời Venezuela đã ký, vào thứ Tư 02/09, trước sự chứng kiến của bộ trưởng Năng Lượng Mỹ, hàng loạt hợp đồng năng lượng với nhiều tập đoàn quốc tế.
Tổng thống Mỹ Donald Trump từng quảng bá đây là “thỏa thuận dầu khí lịch sử” “nhằm bảo đảm vị thế thống trị năng lượng của Mỹ và thúc đẩy phục hồi kinh tế Venezuela”. Nhưng người dân Venezuela có thực sự tin rằng họ sẽ được hưởng những lợi ích tài chính mà các thỏa thuận mới này hứa hẹn?
Từ Caracas, thông tín viên Alice Campaignolle hôm 03/09 gửi về bài tường trình :
« Tập đoàn năng lượng ENI của Ý và tập đoàn Mỹ Chevron nằm trong số các công ty ký thỏa thuận với chính quyền lâm thời Venezuela hôm thứ Tư. Đây là những hợp đồng mới, đồng thời cũng là sự điều chỉnh các thỏa thuận cũ theo luật mới của Venezuela, vốn theo hướng tự do hóa mạnh hơn dưới sự chi phối của Mỹ.
Chính quyền Donald Trump cũng giành quyền kiểm soát một số mỏ dầu thô của Venezuela, với việc lần đầu tiên tham gia góp vốn vào một công ty dầu khí Venezuela, một động thái gây nhiều tranh cãi.
Tuy nhiên, bộ trưởng Năng Lượng Mỹ, Chris Wright, nhấn mạnh những lợi ích của các hợp đồng vừa ký : « Sứ mệnh của tổng thống Trump là mang lại hòa bình, tự do, cơ hội và thịnh vượng cho người dân Venezuela. Đây mới chỉ là bước khởi đầu, nhưng hôm nay là một ngày đặc biệt ».
Dẫu vậy, những chỉ trích xung quanh các hợp đồng này là rất nhiều : thiếu minh bạch, chính quyền của bà Delcy Rodriguez không có đủ tính chính danh để ký kết các hợp đồng dài hạn ràng buộc đất nước, và cuối cùng là sức ép từ Mỹ đối với chính quyền quốc gia vùng Caribe này.
Trong dân chúng Venezuela, nhiều người cũng hoài nghi về khả năng được hưởng lợi từ nguồn thu lớn được hứa hẹn ».
Seoul lo ngại bị gạt ra ngoài các cuộc đàm phán giữa Washington và Bình Nhưỡng Tại Hàn Quốc, khả năng diễn ra một cuộc gặp thượng đỉnh giữa Mỹ và Bắc Triều Tiên, theo mong muốn của tổng thống Mỹ Donald Trump, đang gây quan ngại. Ông Trump, với tính cách khó đoán định, dường như đang âm thầm có những động thái mà không thông báo trước cho đồng minh Hàn Quốc, khiến Seoul lo ngại bị gạt ra ngoài các cuộc đàm phán trong tương lai với Bắc Triều Tiên.
Từ Seoul, thông tín viên Celio Fioretti hôm 03/09/2026 gửi về bài tường trình :
« Liệu Washington và Bình Nhưỡng đã bắt đầu đối thoại ? Tình báo Hàn Quốc khẳng định hai nước đã có những trao đổi, nhưng chưa thể xác định bản chất của các cuộc tiếp xúc này. Đây có thể là bước mở đường cho một cuộc thượng đỉnh mới giữa tổng thống Mỹ Donald Trump và lãnh đạo Bắc Triều Tiên Kim Jong Un.
Tuy nhiên, tiến sĩ Cheong Seong-chang, giám đốc Viện Sejong, kêu gọi Seoul thận trọng : « Hàn Quốc không được chỉ là một khán giả, một bên khoanh tay đứng nhìn hay bên ủng hộ thụ động cho một cuộc thượng đỉnh giữa Mỹ và Bắc Triều Tiên. Hàn Quốc phải là bên định hình khuôn khổ đàm phán. Trước khi tổng thống Donald Trump gặp Kim Jong Un, chính phủ Hàn Quốc phải đưa cho Washington một đề xuất đàm phán cụ thể ».
Theo tiến sĩ Cheong, các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Bắc Triều Tiên có thể đi ngược lại lợi ích của Seoul. Ông phân tích tiếp : « Nếu Trump và Kim nhất trí hạn chế các tên lửa đạn đạo liên lục địa đe dọa lãnh thổ Mỹ, trong khi về cơ bản lại vẫn duy trì năng lực hạt nhân tầm ngắn và tầm trung, vốn đe dọa trực tiếp Hàn Quốc và Nhật Bản, thì thỏa thuận này có thể được Washington và Bình Nhưỡng ca ngợi là một thành công, nhưng sẽ khiến Seoul kém an toàn hơn và thậm chí là còn có thể nguy hiểm hơn đối với Hàn Quốc ».
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông muốn gặp lãnh đạo Bắc Triều Tiên trước cuối năm nay, có thể tại Thâm Quyến, Trung Quốc, bên lề hội nghị thượng đỉnh APEC vào tháng 11 ».
Nepal và bài toán tái thiết sau lũ quét Theo số liệu AFP cập nhật sáng 04/09, số người thiệt mạng do lũ quét tại Nepal đã lên đến ít nhất 1.287 người, con số này được dự báo sẽ còn tăng nhiều vì trên thực tế vẫn còn gần 5.100 người mất tích. Các nhà chức trách cũng đang đánh giá thiệt hại về vật chất. Họ ước tính rằng sẽ có vài nghìn ngôi nhà cần được xây dựng lại. Hiện vẫn còn quá sớm để tính toán chi phí tái thiết, vì cần phải có một cuộc đánh giá trên thực địa, nhưng việc tiếp cận một số khu vực hiện vẫn còn rất nguy hiểm.
Ưu tiên hiện nay là bố trí chỗ ở cho người dân. Dẫu vậy, chính phủ Nepal cũng đã bắt đầu xem xét việc tái thiết. Trên đài RFI ngày 03/09, Prakash Aryal, phó giám đốc Cục Phát triển Đô thị thuộc bộ Cơ sở Hạ tầng Nepal, cho biết thêm :
« Đó không chỉ là về nơi ở. Người dân còn có cửa hàng, cửa hiệu. Phần lớn họ không chỉ mất nhà cửa, mà còn mất cả nguồn thu nhập (…) Chúng tôi không có những luật quy hoạch đô thị thực sự nghiêm ngặt. Chúng tôi phải suy nghĩ về cách quy hoạch tốt hơn, chẳng hạn như khi xây dựng lại thì không nhất thiết phải xây đúng tại vị trí cũ mà có thể xây dựng ở khu vực quanh đó. Quy hoạch đô thị phải an toàn hơn và bền vững hơn. Chúng tôi cũng muốn xây dựng những công trình kiên cố hơn, chất lượng tốt hơn, bằng cách sử dụng các kỹ thuật và vật liệu ở địa phương ».
