Tạp chí đặc biệt

Tại Pháp, phong trào đấu tranh của học sinh trung học đòi cải thiện điều kiện học tập trong tuần này đang lan rộng ra toàn quốc, vượt tầm kiểm soát của chính phủ, dẫn đến nhiều vụ bạo lực, đốt phá. Chính phủ lên án đảng cực tả Nước Pháp Bất Khuất kích động phong trào. 

Kể từ ngày 01/10/2026, phong trào đã có sự tham gia của các sinh viên, như tình hình tại Saint-Denis, ngay lối vào Đại học Paris 8 ở phía bắc Paris, nơi mà thông tín viên Baptiste Coulon gởi về bài phóng sự ngày 01/10:

“Bên ngoài trường đại học đang bị phong tỏa, các sinh viên đang dùng cọ vẽ để hoàn tất những tấm biểu ngữ. Những khẩu hiệu họ viết ra cũng tương đồng với các yêu sách mà học sinh trung học đã đưa ra. Paul là sinh viên năm thứ nhất cao học chuyên ngành địa chính trị: "Có những trường trung học bị xuống cấp và đầy chuột bọ, chúng tôi cũng gặp tình trạng tương tự tại Đại học Paris 8. Thư viện trường bị dột, có lúc phải đóng cửa vì không có hệ thống sưởi, lúc khác là vì thiếu máy điều hòa. Tóm lại, hoàn cảnh của chúng tôi thật sự giống nhau. Đó là lý do tại sao chúng tôi phải chung sức với họ." 

Việc chung sức là cách để thay đổi tương quan lực lượng. Iris, sinh viên năm nhất khoa Lịch sử, giải thích: "Đó là điều chúng tôi muốn chứng minh: Đây là phong trào của giới trẻ, một tiếng nói chung trên toàn quốc. Điều quan trọng là phải cho chính phủ và cảnh sát thấy rằng lực lượng của chúng tôi rất đông đảo." 

Nhiều người, trong số đó có Elias, lên án hành vi bạo lực trong các cuộc trấn áp của cảnh sát: "Tôi đã tận mắt chứng kiến ​​cảnh đó vào hôm kia, cảnh sát đánh trực diện vào học sinh trung học, những đứa trẻ mới 14, 15, 16 tuổi... Thật sự là quá mức chịu đựng." Một số học sinh trung học mới tham gia biểu tình lần đầu và cần được hướng dẫn về các biện pháp đảm bảo an toàn, đó là lý do Cassandra tham gia hỗ trợ: "Mục đích không phải là giành lấy cuộc đấu tranh của họ, mà là để ủng hộ họ. Chúng tôi cố gắng cung cấp thông tin liên hệ của luật sư, hướng dẫn các biện pháp cơ bản để đối phó với trấn áp, cũng như chia sẻ một chút kinh nghiệm của bản thân."

Sau đó, cùng buổi sáng, một cuộc tuần hành bắt đầu từ trường đại học hướng về một trường trung học gần đó, nơi diễn ra buổi họp chung quy tụ cả học sinh trung học lẫn sinh viên đại học.”

Nhưng phong trào xuất phát từ những yêu sách chính đáng đã dần biến thành một làn sóng bạo lực đô thị với cao điểm là ngày 01/10. Hôm đó, lực lượng an ninh đã thực hiện gần 2.000 vụ bắt giữ. Hơn 300 cảnh sát và hiến binh đã bị thương. Đến mức các chính quyền địa phương đã  ban hành lệnh cấm biểu tình tại khu vực lân cận các trường trung học đang đóng cửa. Tính đến ngày 02/10, tổng cộng đã có hơn 400 trường trung học trên tổng số khoảng 3.700 trường phải đóng cửa. Ngoài ra, theo bộ Giáo Dục Pháp, từ đầu phong trào cho đến ngày 02/10, đã có 40 hiệu trưởng bị thương, nhưng đa số các hiệu trưởng khẳng định những người tấn công họ không phải là học sinh của trường.

Ý: Xăng dầu tăng giá, đời sống thêm khó khăn

Tại Ý, chính phủ của thủ tướng Meloni đang dần cắt giảm ngân sách dành cho biện pháp giảm tạm thời thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nhiên liệu, vốn được áp dụng từ ngày 19/03/2026, ngay sau khi khủng hoảng tại Trung Đông bùng phát. Biện pháp mới nhất, được thông qua vào ngày 18/09 và chỉ áp dụng cho dầu diesel, đã bị cắt giảm một nửa vào ngày 26/09. Chính sách này dự kiến ​​sẽ hết hiệu lực vào ngày 05/10. 

Trong khi đó, tập đoàn năng lượng ENI đang áp dụng mức trần giá nhiên liệu tại các trạm xăng dầu của tập đoàn này trong vòng 30 ngày kể từ thứ Hai tuần này, với mức giá 2,19 euro/lít cho dầu diesel và 1,99 euro/lít cho xăng. Chính phủ đã hoan nghênh sáng kiến ​​đó là một hành động "đáng khen ngợi". Tuy nhiên, người dân Ý, mà sức mua đang ngày càng sụt giảm, cho rằng hành động của ENI chỉ có tác động hạn chế, bởi hệ thống 3.847 trạm xăng dầu của hãng chỉ chiếm 20% mạng lưới trạm xăng dầu trên toàn quốc.

Từ Roma, thông tín viên Anne Lenir gởi về bài tường trình ngày 29/09/2026:

“Hiện tại, giá trung bình là 2,20 euro/lít đối với xăng và 2,39 euro/lít đối với dầu diesel, ngoại trừ tại các trạm của ENI, nơi giá vừa được ấn định mức trần thấp hơn khoảng 20 xu mỗi lít cho đến ngày 28/10. Tuy vậy, đối với Franco, một kỹ sư trẻ sống ở miền Bắc nước Ý, biện pháp nói trên chẳng thay đổi được bao nhiêu. Anh cho biết: “"Tôi đã phải chuyển từ xe chạy xăng sang xe hybrid để tiết kiệm chi phí. Quyết định của ENI có thể giúp ích đôi chút, nhưng phải có một giải pháp cơ bản hơn. Rất may là tôi vẫn sống cùng bố mẹ!" 

Valerio, một tài xế taxi 54 tuổi ở Roma, tỏ ra bức xúc hơn nhiều. Ông than thở: "Chẳng hề có thông tin gì về các khoản hỗ trợ cụ thể cho ngành của chúng tôi, trong khi chúng tôi đang đứng bên bờ vực phá sản! Tôi nghĩ chúng tôi sẽ tổ chức một hoặc nhiều cuộc đình công."

Còn Salvatore, một công chức đã nghỉ hưu, nay hoàn toàn dựa vào phương tiện giao thông công cộng. "Tôi đã bỏ dùng xe cá nhân vì chi phí nhiên liệu quá đắt đỏ. Chính phủ không hề quan tâm đến lợi ích của chúng tôi." 

Theo hiệp hội người tiêu dùng Codacons, những người Ý thường xuyên lái xe hơi sẽ chi từ 160 đến 180 euro cho nhiên liệu trong tháng 10. Khoản chi này chiếm ít nhất 10% mức lương tháng trung bình, được ước tính khoảng 1.600 euro.”

Tây Ban Nha: Người dân vẫn bất mãn về vấn đề nhà ở

Tại Tây Ban Nha, chính quyền của thủ tướng Pedro Sánchez hy vọng sẽ xoa dịu sự phẫn nộ về vấn đề quyền nhà ở, với việc thông qua hai sắc lệnh sau nhiều ngày đàm phán căng thẳng giữa đảng Xã Hội và đảng cực tả Sumar, đồng minh chính của chính phủ. Các cải cách này được đưa ra biểu quyết ở Quốc Hội ngày 02/10/2026 trong một phiên họp toàn thể bất thường. Mặc dù các luật này giải quyết một phần yêu sách của những người biểu tình, đã cắm trại tại quảng trường Puerta del Sol từ thứ Bảy tuần trước, các nhà hoạt động vẫn kiên quyết duy trì khu trại này. 

Từ Madrid, thông tín viên Dianne Cambon tường trình ngày 29/09/2026

“Không hề có chuyện dỡ bỏ khu trại tại Puerta del Sol, đó là quyết tâm đang lan truyền từ lều này sang lều khác. Sau khi chính phủ của ông Pedro Sánchez công bố hai sắc lệnh nói trên, phong trào biểu tình thực tế lại càng trở nên mạnh mẽ hơn, như chia sẻ của Marta, người phụ trách bếp ăn chung cho khu trại. Giống như đa số các nhà hoạt động khác, cô không chấp nhận những lời hứa suông và đang chờ xem các điều khoản cụ thể sẽ được thông qua trong sắc lệnh.

"Chúng tôi cần các hợp đồng thuê nhà không thời hạn; đó là một điều khoản trong sắc lệnh không thể thương lượng. Vì vậy, chúng tôi sẽ tiếp tục ở lại và theo dõi sát sao diễn biến tại Hạ viện. Chúng tôi sẽ xem liệu họ có thông qua các biện pháp đó hay không, và cho đến lúc đó, chúng tôi sẽ không rời đi."

Nhiều nhà hoạt động như Pedro tỏ vẻ hoài nghi: "Trên giấy tờ, sắc lệnh trông rất tuyệt, nhưng thường thì các biện pháp này lại không được thực thi trên thực tế. Dù vậy, phải thừa nhận đây là một bước khởi đầu."

Tại các cuộc họp nhóm, sự hài lòng khi buộc được chính phủ phải phản hồi là chủ đề thảo luận chính. "Chính phủ này – vốn không làm gì để cải thiện tình trạng nhà ở trong suốt nhiệm kỳ – nay chỉ trong vòng sáu ngày và dưới áp lực từ hàng ngàn người xuống đường, đã đưa ra một sắc lệnh bao gồm các biện pháp mà chúng tôi từng yêu cầu";

Vẫn còn phải chờ xem liệu có đạt được đa số phiếu cần thiết tại Quốc hội để thông qua toàn bộ sắc lệnh này hay không. Trong khi đó, một số thành phố khác đã tham gia phong trào chiếm giữ các quảng trường công cộng nhằm duy trì áp lực.”

Thổ Nhĩ Kỳ: Chính quyền tiếp tục trấn áp cộng đồng LGBT+

Tại Thổ Nhĩ Kỳ, chính quyền vẫn tiếp tục các chiến dịch nhắm vào cộng đồng LGBT+. Sau khi bắt giữ hàng chục nhà hoạt động vào giữa tháng 9 và đóng cửa nhiều tài khoản mạng xã hội trong những tuần gần đây, ngày 30/09/2026, một tòa án tại Istanbul đã ra lệnh chặn trang web và các tài khoản mạng xã hội của T24, một trong những tờ báo trực tuyến hàng đầu của Thổ Nhĩ Kỳ. Cơ quan truyền thông này bị cáo buộc tham gia vào hoạt động "tuyên truyền về LGBT". 

Từ Ankara, thông tín viên Anne Andlauer gởi về bài tường trình ngày 29/09: 

“Chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ coi quyết định này là một phần của cuộc điều tra tư pháp trên toàn quốc mang tên "Gia đình tôi an toàn". Cuộc điều tra nhắm vào các tổ chức phi chính phủ và các nhà hoạt động vì quyền của người LGBT+, cũng như bất kỳ ai bị cáo buộc có hành vi cổ xúy cho đồng tính. Các công tố viên cáo buộc T24 trong năm qua đã đăng tải 118 nội dung "tuyên truyền về LGBT".

Đồng tính luyến ái không phải là hành vi bất hợp pháp tại Thổ Nhĩ Kỳ và trong bộ luật hình sự cũng không có tội danh "tuyên truyền về LGBT". Tuy nhiên, chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ, vừa tuyên bố phát động "Thập kỷ Gia đình", viện dẫn các tội danh khác như "đồi trụy", "thuần phong mỹ tục" và "bảo vệ trẻ em" để tiến hành cuộc điều tra quy mô lớn này.

Điều tra chủ yếu nhắm vào T24, một trong những cơ quan truyền thông trực tuyến lớn nhất của Thổ Nhĩ Kỳ, với hơn 18 triệu lượt truy cập trong tháng 8 và gần 2 triệu người theo dõi trên mạng xã hội X. Cơ quan truyền thông độc lập này cho biết gần đây họ đã trở thành mục tiêu của một chiến dịch bôi nhọ trên mạng xã hội, tập trung vào nguồn tài chính và nội dung của họ, với cáo buộc rằng các nội dung này làm suy yếu "cấu trúc gia đình" của Thổ Nhĩ Kỳ.”

Ấn Độ: Biểu tình phản đối Ủy ban Bầu cử 

Ngày 02/10 là Ngày Quốc tế Bất bạo động, một ngày lấy cảm hứng từ Gandhi, nhân vật mà hôm nay Ấn Độ tổ chức lễ kỷ niệm ngày sinh. Đây là ngày nghỉ lễ chính thức tại nước này, nhưng cũng chính là ngày mà các phong trào thanh niên và phe đối lập chọn để bày tỏ sự phẫn nộ. Họ lên án việc sửa đổi danh sách cử tri, dẫn đến việc loại bỏ khoảng 130 triệu cử tri đã đăng ký và cáo buộc Ủy ban Bầu cử thiên vị đảng cầm quyền BJP. Chính quyền đã cấm các cuộc tụ tập này.

Từ New Delhi, thông tín viên Abdoollah Earally gởi về bài tường trình ngày 02/10: 

"Bên ngoài sở cảnh sát Delhi, đám đông đang chờ đợi quyết định. Liệu cuộc biểu tình của sinh viên có được cấp phép? Yêu cầu bị bác bỏ, nhưng các sinh viên vẫn kiên quyết và yêu cầu người đứng đầu Ủy ban Bầu cử, ông Gyanesh Kumar, phải từ chức.

Abhigyan, tổng thư ký  AISA (Hiệp hội Sinh viên Toàn Ấn), một.phong trào sinh viên cánh tả, tuyên bố:  "Cuộc biểu tình phản đối Gyanesh Kumar sẽ vẫn diễn ra. Cuộc biểu tình vì sự minh bạch của cuộc bỏ phiếu sẽ vẫn diễn ra. Đó là quyền cơ bản của chúng tôi, bất kể cảnh sát có thực thi nhiệm vụ của họ hay không."

Việc loại bỏ 130 triệu cử tri, một hành động được cho là có lợi cho chính quyền của thủ tướng Narendra Modi, đang thúc đẩy phe đối lập đoàn kết lại. Bà Mamata Banerjee, một chính khách hàng đầu từ vùng Tây Bengal đã tới Delhi để yêu cầu người đứng đầu Ủy ban Bầu cử từ chức. Bà nói: "Ông ấy phải từ chức ngay lập tức. Hãy cùng bảo vệ nền dân chủ. Quyền bỏ phiếu là quyền được Hiến pháp quy định."

Những người biểu tình dự kiến ​​sẽ tập trung tại Jantar Mantar, khu vực hiện đang bị chính quyền phong tỏa. Một số phong trào đã tuyên bố sẽ bất chấp lệnh cấm, điển hình là nhà hoạt động tại vùng nông thôn Atul Tripathi: "Chúng tôi sẽ xuống đường vì những giá trị dân chủ của mình. Các bậc tiền bối lập quốc, Gandhi, Nehru và Ambedkar, đã để lại quyền hiến định này cho chúng tôi."

Trong khi đó, tại trung tâm tài chính Mumbai, "Đảng Con Gián" (Cockroach Party) kêu gọi người dân bất chấp lệnh phong tỏa của cảnh sát. Ngày 12/10, ngày lễ kỷ niệm sinh nhật Gandhi và thường là ngày của hòa bình, sẽ diễn ra trong bầu không khí căng thẳng.”

Nhật Bản: Cây hoa anh đào lâm nguy!

Tại Nhật Bản, chính phủ vừa triển khai một kế hoạch khẩn cấp nhằm cứu những cây hoa anh đào mang tính biểu tượng của nước này, cũng như các loại cây ăn quả khác khỏi sự tàn phá của loài xén tóc cổ đỏ đến từ Trung Quốc, một loại côn trùng có sức ăn khủng khiếp.

Năm ngoái, 47.000 cây hoa anh đào đã bị loài côn trùng này tấn công, nhiều cây sau đó đã phải bị đốn hạ vì đã suy yếu nghiêm trọng, có nguy cơ đổ gục, gây mất an toàn cho cộng đồng.

Từ Tokyo, thông tín viên Bruno Duval gởi về bài tường trình ngày 01/10/2026:

“Tại công viên này, thân cây hoa anh đào được quấn nhiều lớp màng nhựa dày, nhằm bảo vệ chúng khỏi loài xén tóc, hoặc vì đã quá muộn để cứu chúng, như lời giải thích của vị quan chức này:

“Thật không may, những cây hoa anh đào này coi như đã mất, ấu trùng của loài bọ cánh cứng tai hại này đã ăn rỗng thân cây. Vì vậy, trong trường hợp này, lớp nhựa thực chất đóng vai trò ‘bẫy’ ấu trùng, ngăn chúng phát tán đi tàn phá những cây khác, chẳng hạn như những cây  tuyệt đẹp đằng kia. Nhưng liệu những cây đó có thoát khỏi thảm họa này không? Tôi thực sự rất lo lắng.”

Hai lần một tuần, sau giờ học, nam sinh trung học này cùng vài người bạn cùng lớp lại đi săn lùng loài bọ cánh cứng này, cố gắng bắt được càng nhiều càng tốt:

“Chúng tôi rất đau lòng khi thấy nhiều cây hoa anh đào héo úa trên đường đến trường. Chúng tôi tự nhủ mình không thể cứ đứng nhìn mà không làm gì cả, mọi người phải chung tay chống lại tai họa này.”

Tuy nhiên, việc loại bỏ loài côn trùng này sẽ rất khó khăn, theo nhận định của một nữ chuyên gia từ Viện Nghiên cứu Lâm nghiệp: “Loài côn trùng này phát tán và sinh sôi với tốc độ chóng mặt; chúng có thể đẻ tới 1.000 quả trứng trên những cây mà chúng tấn công. Rất tiếc là việc sử dụng thuốc trừ sâu với liều lượng lớn thường lại là giải pháp duy nhất, nhưng rõ ràng là không hề tốt cho môi trường.”

Hiện nay, loài bọ cánh sừng dài đang tàn phá 22 trong số 47 tỉnh thành của Nhật Bản, con số này cao gấp bốn lần so với thời điểm đầu năm 2020."

Sau gần 20 năm, Pháp lại đón một giáo hoàng. Từ ngày 25-28/09/2026, giáo hoàng Lêô XIV lần lượt đến thăm Paris, Lourdes (Lộ Đức) và Metz, đồng thời có một điểm dừng chân quan trọng tại trụ sở UNESCO ở Paris. Khoảng 600.000 người sẽ tham dự thánh lễ tại Quảng trường Concorde thứ Bảy 26/09/2026. Theo Sở cảnh sát Paris, hơn 15.000 nhân viên an ninh được huy động trong những ngày giáo hoàng lưu trú tại Paris.

Không khí phấn khởi, hào hứng tại Giáo xứ Việt Nam ở Paris

Số người tham dự thánh lễ tại Paris cao gấp 3 lần so với 200.000 người dự thánh lễ của giáo hoàng Biển Đức XVI vào ngày 12/09/2008. Chương trình thăm viếng mục vụ nước Pháp của giáo hoàng Lêô XIV được đăng trên website của Giáo xứ Việt Nam tại Paris. Trả lời RFI Tiếng Việt, Cha Gioan Vũ Minh Sinh, giám đốc Giáo xứ Việt Nam Paris, cho biết :

« Giáo xứ Việt Nam tại Paris rất phấn khởi khi nghe tin Đức Giáo hoàng sẽ tới Paris, giống như cách đây cũng khá lâu, năm 2008, Đức Giáo hoàng Biển Đức XVI tới Paris. Nhưng bầu không khí lần này thì thấy rằng nước Pháp lâu rồi không có một giáo hoàng thăm chính thức và nhất là ngài làm lễ tại Paris. Khi biết tin chắc chắn, Đức Tổng giám mục Paris thường xuyên gửi thư đến các linh mục cũng như những lời mời gọi chuẩn bị tâm tình đến đón Đức Giáo hoàng. Lần này bầu không khí rất là phấn khởi và mọi người rất hào hứng để đón Đức Giáo hoàng.

Tại Giáo xứ Việt Nam ở Paris, khi nghe tin Đức Giáo hoàng sẽ tiếp giới trẻ thì lập tức các bạn háo hức hỏi đăng ký như thế nào để có thể đi được. Nhưng tất cả được mở đăng ký tự do trên mạng cho nên khi mở đăng ký, thì rất nhanh, nghe nói chỉ trong vòng 1 tiếng thôi, đã hết chỗ trong sân vận động. Qua đó thấy rằng các bạn trẻ của Giáo xứ Việt Nam ở Paris, cũng như giới trẻ của Giáo hội Pháp đang rất háo hức để đón Đức Giáo hoàng.

Điểm thứ hai, đối với giới linh mục, tu sĩ được gặp Đức Giáo hoàng vào giờ Kinh Chiều thứ Sáu (25/09) tại Nhà thờ Đức Bà Paris (Notre-Dame de Paris), cũng vậy, đăng ký rất nhanh. Theo con số của Đức Tổng giám mục Paris, hiện nay đã có hơn 2.400 linh mục đã đăng ký đọc kinh và sẽ đồng tế thánh lễ với Đức Giáo hoàng vào chiều thứ Bảy (26/09) tại Quảng trường Concorde. Có thể thấy là rất là đông vì con số đăng ký đã hơn 600.000 người tham dự thánh lễ của giáo hoàng tại Quảng trường Concorde. Có thể là vì vấn đề an ninh nên không được đăng ký nữa. Qua đó có thể thấy mọi người rất hào hứng để đón Đức Giáo hoàng lần này ».

Khẩu hiệu « Để thế gian được sống » (Giăng 6, 51) là chủ đề chính thức cho chuyến tông du của giáo hoàng Lêô XIV tại Pháp cùng với logo biểu tượng lấy cảm hứng từ cửa sổ hoa hồng của nhà thờ, kết hợp với hình chim bồ câu của Chúa Thánh Thần và cành ô liu. Đây là hình ảnh về sự hiệp thông và hòa bình được chọn để giới thiệu chuyến thăm của giáo hoàng. Những logo, khẩu hiệu này được trang hoàng tại Giáo xứ Việt Nam ở Paris, theo giải thích của Cha Gioan Vũ Minh Sinh :

« Ngay trong Giáo xứ có rất nhiều logo và tờ quảng cáo Đức Giáo hoàng tới Paris với chủ đề « Pour que le monde ait la vie » (Để thế gian được sống). Tại Giáo xứ, rất nhiều bà con hỏi rằng đi như thế nào, tổ chức làm sao. Có một số Giáo xứ tổ chức đi chung rất dễ dàng nhưng riêng Giáo xứ Việt Nam tại Paris, bởi vì bà con sống ở vùng Ile-de-France (Paris và vùng phụ cận), nếu về Giáo xứ đi cùng thì lại rất bất tiện bởi vì đăng ký là theo cá nhân. Số người đăng ký ở Giáo xứ rất là đông.

Cũng chính vì thế, chiều thứ Bảy tuần này (26/09), bình thường có sinh hoạt thiếu nhi thánh thể, cuối cùng các em cũng xin không sinh hoạt để đi tham dự thánh lễ của Đức Giáo hoàng. Có thể thấy tại Giáo xứ Việt Nam, mọi người rất phấn khởi và chờ đợi sự kiện này để được đi tham dự thánh lễ với Đức Giáo hoàng ».

Tại sao giáo hoàng nhận lời mời đến Pháp ?

Giáo hoàng Lêô XIV đến thăm Pháp theo lời mời của tổng thống Emmanuel Macron, các giám mục Pháp và tổng giám đốc UNESCO. Theo trang web chính thức Pape-France, « Giáo hoàng đến để ủng hộ một Giáo hội đối mặt với chủ nghĩa thế tục và vật chất, nhưng đang có dấu hiệu hồi sinh khi số người trưởng thành được rửa tội gia tăng (tăng 28%)… Đức Giáo hoàng đến trước hết với tư cách một mục tử, nhằm gặp gỡ các tín hữu Công giáo Pháp, đồng thời gửi thông điệp đến toàn xã hội. Điều này được thể hiện rõ qua việc Ngài dừng chân tại UNESCO ».

Theo chương trình, giáo hoàng Lêô XIV có 3 chặng dừng chân chính : Tại Paris, gặp gỡ cộng đoàn, giới trẻ và cử hành các sự kiện biểu tượng ; tại Lộ Đức (Lourdes), cầu nguyện cùng những người đau khổ và bệnh nhân ; tại Metz, chia sẻ sứ điệp hòa bình và tương lai châu Âu.

Trả lời RFI Pháp ngữ, ông François Mabille, điều hành Đài quan sát địa-chính trị về Tôn giáo, giải thích ý nghĩa của những địa điểm này :

Giáo hoàng rõ ràng quan tâm đến đối thoại giữa các nền văn minh, cho nên đến Pháp cũng là đến UNESCO và phát biểu về chủ đề này. Hơn nữa, Pháp cũng là một quốc gia đã nhiều lần chịu ảnh hưởng bởi cuộc xung đột Pháp-Đức. Đến Metz mang lại cơ hội để phát biểu về an ninh châu Âu, nhưng cũng là về sự hòa giải giữa các cựu thù.

Chặng dừng chân tại thánh địa Lộ Đức cho thấy mối liên hệ của giáo hoàng với những địa điểm biểu tượng của Công giáo Pháp. Tại đây, Ngài hiện diện như một người hành hương giữa những người hành hương khác và sẽ gặp trực tiếp những nạn nhân bị lạm dụng tình dục. Ông François Mabille giải thích tiếp :

Với một quá khứ mà ở nhiều phương diện đã trở thành gánh nặng, giáo hoàng Lêô XIV khó có thể đến Pháp với tư cách của một người tự nhận mình là chuyên gia về nhân loại. Vì thế, lập trường của ngài có phần khác biệt và khiêm tốn hơn nhiều : Ngài thực sự xuất hiện như một người hành hương giữa những người hành hương khác. Có lẽ đây cũng là một trong những điểm điều chỉnh so với triều đại giáo hoàng trước. Dù vẫn có những nét tiếp nối, tôi cho rằng dưới thời Lêô XIV, yếu tố biểu tượng được nhấn mạnh rõ hơn so với thời giáo hoàng Phanxicô.

An ninh nghiêm ngặt cho sự kiện quy mô lớn

Trong thời gian lưu lại Paris, giáo hoàng Lêô XIV sẽ ở đâu ? Theo truyền thống sẽ là Tòa Sứ thần Tòa Thánh. Tòa đại diện của Vatican tại Paris nằm trong một biệt thự trên đại lộ Président Wilson, quận 16.

Số lượng người đăng ký tham dự các sự kiện tôn giáo rất lớn. Khoảng 600.000 người đăng ký dự thánh lễ ngoài trời ngày 26/09 tại Quảng trường Concorde, dọc Champs-Élysées, qua quảng trường Étoile đến đại lộ Grande Armée. Khoảng 250.000 người dự lễ Kinh Chiều tại Nhà thờ Đức Bà Paris và 80.000 thanh niên dự lễ canh thức cầu nguyện tại Sân vận động Pháp ở Saint-Denis. Ngoài ra, ít nhất 100.000 người không có mã QR đăng ký cũng được dự báo sẽ tập trung tại Paris trong thời điểm này.

Làm thế nào để bảo đảm an ninh cho sự kiện có quy mô lớn như vậy ? Trả lời họp báo ngày 22/09, cảnh sát trưởng Paris Patrice Faure cho biết :

« Lực lượng an ninh sẽ được triển khai ở khắp các khu vực, kể cả dọc bờ sông, với cả lực lượng mặc thường phục và quân phục đi tuần nhằm kiểm soát chặt chẽ mọi hoạt động và di chuyển của đám đông, đồng thời bổ sung cho lực lượng an ninh trên mặt đất. Quy mô lực lượng trên mặt đất cũng sẽ rất lớn.

Khoảng 14.000 nhân viên thực thi pháp luật, bao gồm cảnh sát, hiến binh và binh sĩ thuộc Chiến dịch Sentinelle, sẽ được huy động. Lực lượng này sẽ được tăng cường thêm 2.500 cảnh sát vào thứ Sáu (25/09) và 12.000 cảnh sát vào thứ Bảy (26/09), cùng với 2.500 nhân viên cứu hỏa và các lực lượng an ninh dân sự được điều động để củng cố toàn bộ hệ thống.

Hệ thống này được hỗ trợ bởi việc ứng dụng các công nghệ trí tuệ nhân tạo theo khuôn khổ mà luật Ripost cho phép, đặc biệt là công nghệ giám sát bằng video. Công cụ này được tích hợp đầy đủ với các nhà khai thác, qua đó cho phép chúng tôi triển khai lực lượng một cách linh hoạt và hiệu quả, đồng thời bảo đảm mức độ an ninh cao nhất cho toàn bộ hệ thống giao thông ».

27 triệu euro kinh phí : Ai chi ?

Hội đồng Giám mục Pháp (CEF) ước tính ngân sách cho chuyến thăm Pháp bốn ngày của giáo hoàng Lêô XIV là 27 triệu euro, trong đó phần lớn (khoảng 20 triệu euro) dành cho chuyến thăm Paris. Công tác hậu cần vô cùng lớn : chỉ riêng cho thánh lễ thứ Bảy, hơn 40 màn hình khổng lồ (với chi phí 50.000 euro mỗi màn hình), hơn 3.000 nhà vệ sinh di động được lắp đặt trên đại lộ Champs-Élysées, thuê sân vận động Pháp tại Saint-Denis, sân khấu, âm thanh, phục vụ tình nguyện viên…

Đây là khoản tiền rất lớn, so với 4 triệu euro cho chuyến tông du của giáo hoàng Biển Đức XVI năm 2008, và chủ yếu do Giáo hội Công giáo Pháp chi trả. Vatican hầu như không bao giờ tài trợ cho các chuyến tông du của giáo hoàng và tình hình tài chính của Tòa Thánh cũng không khả quan. Nhà nước Pháp cũng không tài trợ, phù hợp với nguyên tắc thế tục (luật ngày 09/12/1905 về sự phân lập giữa Giáo hội và Nhà nước), nhưng vẫn đảm nhiệm công tác an ninh giống như « bất kỳ sự kiện công cộng nào ».

Các giáo phận Paris, Metz và Lộ Đức (Lourdes) đã tổ chức chiến dịch quyên góp. Trong một đoạn video kêu gọi lòng hảo tâm của tín hữu, tổng giám mục Paris Laurent Ulrich khẳng định : « Dù số tiền là bao nhiêu, sự đóng góp của các bạn sẽ góp phần thiết thực vào việc biến cuộc gặp gỡ đặc biệt này thành hiện thực ». Theo AFP, chiến dịch gây quỹ tại Paris đã quyên góp được 9 triệu euro và sẽ tiếp tục sau chuyến thăm. Giáo hội cũng trông cậy vào sự tài trợ của các công ty. Air France, chẳng hạn, tài trợ các chuyến bay cho phái đoàn giáo hoàng.

Nga và Ukraina mở mặt trận tại châu Phi, Canada có thể "sẵn sàng thay đổi châu lục”, trở thành thành viên liên kết đầu tiên của Liên Hiệp Châu Âu, Ả Rập Xê Út đơn độc trong cuộc chiến chống Houthi, AI đe dọa tiêu diệt nhân loại,..., trên đây là những chủ đề chính trong tạp chí thế giới đó đây tuần này. 

Về chiến tranh Ukraina, một báo cáo của CNN gần đây chỉ ra rằng các quân nhân Ukraina không chỉ chiến đấu với Nga tại đất nước mà còn đang chống lại lực lượng Nga ở châu Phi, tại các nước Mali, Lybie và cả Sudan. Riêng tại Mali, báo Mỹ xác nhận rằng ít nhất 15 binh lính Ukraina đang hỗ trợ nhóm phiến quân thuộc Mặt trận giải phóng Azawad, phối hợp cùng một lực lượng khác, chiếm được thành phố Kidal chiến lược. Các quân nhân Ukraina không trực tiếp tham gia vào chiến sự nhưng hỗ trợ lực lượng nổi dậy, đào tạo, huấn luyện họ, đặc biệt trong việc sử dụng drone.

Một quan chức thuộc cơ quan tình báo Ukraina, trả lời CNN cho biết việc triển khai lực lượng ở nước ngoài là để “gây áp lực cho Nga, đồng thời làm suy yếu quan điểm cho rằng Matxcơva có thể là một đồng minh đáng tin cậỵ…, chúng tôi đang sử dụng kinh nghiệm drone làm công cụ ngoại giao”. Kiev cũng muốn có thêm kinh nghiệm từ các chiến trường khác nhau. Ví dụ tại nhiều nước ở châu Phi, khí hậu khô nóng, khiến các thiết bị quân sự khó có thể vận hành hiệu quả như ở Ukraina.

Chuyên gia về quân sự và địa chính trị tại Euro Créative, Ulrich Bounat trả lời RFI Pháp ngữ, nhận định rằng : “Ukraina đạt được nhiều lợi ích. Thứ nhất, Kiev buộc Nga phải huy động thêm lực lượng tại các khu vực này. Tất cả binh lính của Africa Corps của Nga, tham chiến tại châu Phi sẽ không được điều động đến Ukraina. Thứ hai, Kiev cũng sẽ nhận được ủng hộ từ những nước được gọi là Nam bán cầu. Thứ ba, tôi cho rằng đó là mong muốn mở rộng phạm vi xung đột, ví dụ như trường hợp tại Libya. Trên thực tế, nhiều tàu thuộc hạm đội tàu ma của Nga đã bị drone tấn công ở Địa Trung Hải và có khả năng cao là các drone được phóng từ Libya”.

Không chỉ Ukraina, Nga cũng đang tận dụng các chiến trường ở châu Phi để cải tiến các công nghệ quân sự. Theo CNN, hãng chuyên xuất khẩu vũ khí của Nga Rosoboronexport gần đây đã ra mắt các loại tên lửa và drone mới tại Triển lãm hàng không quốc tế El Alamein ở Ai Cập. Lãnh đạo của cơ quan này trả lời hãng thông tấn TASS của Nga, nhận định rằng các loại vũ khí này đã được kiểm chứng qua thực chiến tại châu Phi và Trung Đông.

Còn tại Ukraina, các bê bối về tham nhũng liên quan đến những người thân cận với tổng thống Ukraina vẫn là chủ đề gây rúng động công luận. Phải kể đến trường hợp của tổng chưởng lý Ruslan Kravchenko, đã từ chức ngày 07/09 sau khi một cuộc điều tra về mạng lưới tham nhũng và rửa tiền nhắm vào văn phòng của ông. Mặc dù ông Kravchenko không trực tiếp bị nêu tên, nhưng một trong những trợ lý của ông bị cáo buộc là người đứng đầu đường dây này. Ông cũng đã có nhiều hành động chống lại cơ quan chống tham nhũng của nước này. Trong lúc các cuộc điều tra đang diễn ra và quyết định từ phía Quốc Hội, ông  Ruslan Kravchenko đã tự ký thư quyết định cử mình đi công tác năm ngày ở nước ngoài, đến Pháp vào ngày 14/09.

Không có "chiếc ô Mỹ" bảo vệ, Ả Rập Xê Út một mình chống chọi với Houthi

Về thời sự tại Trung Đông, cuộc chiến lan rộng, tiếp tục leo thang giữa Ả Rập Xê Út và lực lượng Houthi ở Yemen được Iran yểm trợ. Hiện Houthi vẫn kiểm soát eo biển chiến lược Bab el Mandeb, nằm giữa biển Đỏ và vịnh Aden, tuyên bố rằng chỉ các tàu của Ả Rập Xê Út đi qua khu vực này mới bị nhắm tới. Tình hình này tác động nghiêm trọng tới ngành xuất khẩu dầu mỏ của quốc gia vùng Vịnh, vốn đã bị ảnh hưởng nặng nề bởi eo biển Hormuz bị Iran ngăn chặn.

Vào tuần trước, báo Mỹ Axios cho biết Washington đã từ chối can thiệp hỗ trợ đồng minh tấn công Houthi vì theo tổng thống Trump, lực lượng phiến quân ở Yemen đã đề nghị Mỹ không can thiệp, và hứa sẽ bảo đảm an toàn cho tàu của Mỹ đi qua khu vực. Thái tử Ả Rập Xê Út Mohammed ben Salmane, đã hai lần “kêu cứu” Washington, theo Axios, thế nhưng hành động của Nhà Trắng nhằm giải cứu đồng minh hiện nay là việc thông qua hợp đồng bán 48 chiến đấu cơ F-35 cho nước này, hôm 17/09, “nhằm đối phó với các đe doạ hiện tại và trong tương lai,” và không đưa ra can thiệp cụ thể nào nhằm đối phó Houthi. Quyết định bán vũ khí nói trên vẫn cần phải được Quốc Hội Mỹ thông qua.

Trả lời RFI Pháp ngữ, nhà nghiên cứu tại Viện quan hệ quốc tế và chiến lược Pháp (IRIS), Jean-Paul Ghoneim nhận định rằng trong cuộc chiến này Ả Rập Xê Út phải chiến đấu một mình khi xét đến các nước đồng minh trong khu vực. Ông phân tích : “Xét đến trường hợp của Ai Cập, mặc dù nước này cũng bị ảnh hưởng bởi tất cả các tàu bè đi qua Biển Đỏ đều đi qua kênh đào Suez. Tuy nhiên tôi không nghĩ rằng Ai Cập sẽ can thiệp vào cuộc chiến này. Quốc gia Bắc Phi từng phải gánh chịu những thương tổn sâu sắc trong các cuộc chiến năm 1967, 1973. Nước này cũng vẫn giữ những ký ức cay đắng trong cuộc chiến với Yemen trong những năm 1960. Về phía Mỹ, tổng thống Trump đã nói thẳng với thái tử MBS rằng Nhà Trắng không muốn can thiệp. Thổ Nhĩ Kỳ thì có các căn cứ quân sự ở Somalia, hiện diện tại sừng châu Phi. Tuy nhiên, nước này thận trọng và không can thiệp ngay cả tại vùng Vịnh. Tôi cũng không nghĩ rằng Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất sẽ hỗ trợ Ryad. Bởi chính Ả Rập Xê Út đã đẩy lực lượng của nước này ra khỏi miền nam Yemen. Tôi cho rằng Ryad phải tự lực cánh sinh. Nếu không thể xuất khẩu hàng hóa qua Biển Đỏ thì giao thương của nước này bị bọp nghẹt. Mỗi ngày, ước tính 5 đến 6 triệu thùng dầu được vận chuyển qua cảng Yanbu."

Không những vậy, Ả Rập Xê Út cũng đã phải thừa nhận sự thờ ơ từ phía Pakistan, dù hai bên đã ký thoả thuận quốc phòng hồi đầu tháng 9. Bộ Ngoại Giao Pakistan vào tuần trước đã nêu rõ rằng hiệp ước nói trên nhằm thiết lập “khả năng răn đe nhằm đảm bảo an ninh khu vực”. Đây được coi là một cách nói khéo léo để ám chỉ rằng Pakistan không có kế hoạch tấn công tức thời nào vào nhóm phiến quân đồng minh của Iran.

Báo Pháp Libération nhận định rằng Ả Rập Xê Út đã bị Yemen "sỉ nhục". Ryad có ngân sách quốc phòng lên tới 83 tỷ đô la vào năm 2025, sở hữu nhiều loại vũ khí Mỹ tối tân. Trong khi đó, lực lượng Houthi đông đảo, khoảng 350 000 lính, nhưng không có không quân, và phải chịu lệnh cấm vận vũ khí của Liên Hiệp Quốc cũng như lệnh phong tỏa đường không và đường biển do Ryad áp đặt kể từ năm 2015.

Châu Âu muốn kết nạp Canada làm thành viên liên kết đầu tiên

Về thời sự châu Âu, việc châu Âu đề xuất kết nạp Canada làm “thành viên liên kết” đầu tiên của khối là sự kiện tốn nhiều giấy mực của báo chí trong tuần qua. Trong bài phát biểu hiếm hoi của một nước không phải thành viên EU tại Nghị Viện Châu Âu, thủ tướng Canada Mark Carney khẳng định rằng các cuộc thăm dò cho thấy phần lớn người Canada ủng hộ xích lại gần với châu Âu :“Canada và châu Âu có thể bảo đảm tự chủ chiến lược thông qua các hợp tác trong nhiều lĩnh vực, từ khoáng sản chiến lược cho đến an ninh năng lượng hay AI”.

Trong bài phân tích trên The Conversation, giảng viên tại đại học British Columbia, Stewart Prest nhận định rằng Canada “dường như sẵn sàng thay đổi châu lục”, để xích lại gần châu Âu. Điều này nghe có vẻ phi logic nhưng nếu xét lại thời gian vừa qua, Canada chia sẻ nhiều giá trị chung với châu Âu hơn là với láng giềng Mỹ. Và tất cả là “nhờ vào tổng thống Trump, khởi xướng cuộc chiến thương mại gắt gao. Chỉ chưa đầy một năm, Hoa Kỳ từ một đồng minh thân cận, trở thành mối đe dọa chính đối với chủ quyền của Canada. Sáng kiến này đã bị tổng thống Mỹ mạnh mẽ chỉ trích, đe dọa ngừng giao thương với Liên Hiệp Châu Âu. 

Theo ông Stewart Prest, hiện Canada không ở vị thế có thể cạnh tranh với các cường quốc hàng đầu thế giới, nhưng nếu hợp tác với các nước có chung giá trị, thì Ottawa vẫn có thể tự bảo vệ mình và mở rộng tầm ảnh hưởng.

Trả lời RFI Pháp Ngữ, nghị sĩ châu Âu, Sandro Gozi thuộc nhóm Renew hoan nghênh sáng kiến này. Ông cho rằng : “Động thái này nhằm cứu lấy chủ nghĩa đa phương, là phản ứng trước chủ nghĩa đế quốc kiểu mới, dù là Nga với cuộc xâm lược ở Ukraina hay Trung Quốc với những chính sách ngày càng hung hăng cả về địa chính trị lẫn kinh tế, và đặc biệt là với chủ nghĩa đế quốc của Donald Trump với những đe dọa từ Hoa Kỳ.  Tuy nhiên, tôi cho rằng cần phải thiết lập rõ ràng quy chế liên kết này. Việc liên kết với Canada qua một hiệp ước chính thức là điều tích cực, nhưng tôi cho rằng châu Âu cũng cần phải tỏ ra sáng tạo hơn. Ví dụ thủ tướng Canada cũng có thể trở thành khách mời thường trực trong các thượng đỉnh của châu Âu, của Hội Đồng Châu Âu. Chúng tôi cũng nên xích lại gần thị trường Canada, như đã làm với Na Uy và Anh Quốc. Châu Âu cũng cần phải hợp tác với Canada xây dựng một khái niệm mới về an ninh và ổn định, không chỉ tại châu Âu mà còn trên phạm vi toàn cầu.”

Liệu AI có thể đặt dấu chấm hết cho nhân loại ?

Trí tuệ Nhân tạo (AI) tiếp tục là chủ đề được tranh luận sôi nổi trong tuần qua, đặc biệt là lời kêu gọi của các ông lớn tiên phong ngành công nghệ này, từ Open AI, Anthropic cho đến Elon Musk, hạn chế các nghiên cứu phát triển AI, để chờ quản lý rủi ro tốt hơn và có các quy định siết chặt việc nghiên cứu sử dụng công nghệ này. Hồi đầu tuần, phó tổng thống Mỹ JD Vance nhận định rằng “thật khó hiểu khi nhiều doanh nghiệp công nghệ đến cầu xin chính phủ kiểm soát họ, hãy quản lý họ”. Ông coi hiện tượng này chẳng khác nào con ngựa thành Troy."

Những ngày vừa qua, ngày càng nhiều chuyên gia hàng đầu về AI đưa ra các cảnh báo, đáng chú ý là sự đồng thuận của nhiều chuyên gia cho rằng họ đang phát triển loại AI có thể tiêu diệt nhân loại trong một thập kỷ nữa nếu không có biện pháp ngăn chặn.

Một loạt những sự cố được tiết lộ gần đây cho thấy con người không phải lúc nào cũng có thể kiểm soát được các mô hình Trí tuệ nhân tạo. Ví dụ như việc một “nhân viên” AI của Open AI tự ý tấn công mạng vào một nền tảng khác, dù không được yêu cầu, cho thấy khả năng hành động “lạm quyền” “tự tìm giải pháp” bất chấp giá nào của AI. Hồi đầu tháng này, một báo cáo tiết lộ các mô hình AI của Sam Altman đã sử dụng một trang diễn đàn làm nơi trao đổi thông tin với nhau, tìm cách tấn công một trang web khác. Hay một mô hình Claude Mythos của Anthropic được chính phủ Anh thử nghiệm đã hoạt động ngoài tầm kiểm soát, cố gắng thuyết phục một người thật, phê duyệt việc cài mã độc vào một hệ thống mã nguồn mở…

CNN đặt ra câu hỏi, bằng cách nào một phần mềm máy tính, dù siêu việt nhất, có thể tiêu diệt 8,3 tỷ con người bằng xương bằng thịt trong vòng một thập kỷ?

Một trong những kịch bản được nêu ra là việc AI siêu thông minh, thuyết phục một con người nào đó phát triển một loại virus chết người, sử dụng vũ khí hoá học, thậm chí là vũ khí hạt nhân để xoá sổ nhân loại. Kịch bản thứ hai là con người có thể bị tàn sát bởi robot nếu cuộc đua phát triển người máy siêu thông minh tích hợp AI tiếp tục đà phát triển. Các robot có thể biết nói chuyện, tự tạo ra các nhà máy, tự sản xuất thêm robot.

Trước những cảnh báo nói trên, liệu cuộc đua ai phát triển ra mô hình AI siêu việt hơn có bị chững lại hay không. Theo The Guardian, các đề xuất kêu gọi phối hợp quốc tế về AI trước tiên vấp phải sự phản đối của tổng thống Mỹ đương nhiệm, muốn đưa Mỹ thành siêu cường AI, bất chấp những lo ngại về tính an toàn.

Washington coi việc phát triển AI là cuộc đua một sống một còn với Trung Quốc, nhằm giành ưu thế công nghệ. Đây cũng sẽ là một trong những chủ đề quan trọng được đề cập trong cuộc gặp sắp tới giữa Donald Trump và Tập Cận Bình, dự trù vào cuối tháng này.

Donald Trump dỡ bỏ lệnh hạn chế gây ô nhiễm đối với ngành công nghiệp than đá

Về thời sự nước Mỹ, trong tuần vừa qua Tòa Án Tối Cao đã bác bỏ đề nghị của tổng thống Donald Trump, liên quan đến việc siết chặt bỏ phiếu bầu qua thư, vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11. Hiện tòa chưa xét lại các kháng cáo của chính quyền Trump ở các tòa cấp dưới, mà chỉ cho biết quyết định áp dụng luật mới là quá vội vã, có thể tác động xấu đến cuộc bầu cử. Chưa kể là nhiều bang ở Hoa Kỳ hiện đã bắt đầu bỏ phiếu qua thư. Donald Trump đã nhiều lần bày tỏ phản đối việc bỏ phiếu qua thư vì cho rằng hình thức này thúc đẩy gian lận dù không đưa ra được bằng chứng. Trong hai kỳ bầu cử tổng thống 2020 và 2024, hầu hết các phiếu bầu qua bưu điện gây bất lợi cho ông Trump.

Một điểm cũng đáng chú ý khác tại Hoa Kỳ, liên quan đến chính sách hoài nghi về biến đổi khí hậu của tổng thống Mỹ. Ông Trump thường xuyên nhắc lại lập trường của mình cho rằng hiện tượng trái đất nóng lên là bịa đặt, lừa đảo. Trong tuần vừa qua, Washington vừa dỡ bỏ các quy định được đưa ra dưới thời tổng thống Joe Biden về việc hạn chế ô nhiễm của các nhà máy nhiệt điện, hoặc điện than.

Từ Washington, thông tín viên RFI Vincent Souriau cho biết thêm thông tin :

"Từ hai năm qua, các nhà máy nhiệt điện đã phải chuẩn bị để đáp ứng yêu cầu giữ lại 90 % khí thải nhà kính thải ra môi trường. Đây là một trong những biện pháp trọng tâm của chính quyền Biden. Với lập trường cứng rắn hồi cuối nhiệm kỳ, Joe Biden từng tuyên bố : 'Một là tuân thủ quy định mới, hai là đóng cửa'. Nhưng đó là quan điểm của Nhà Trắng vào thời điểm đó. Tuy nhiên, việc thu giữ lượng khí thải lớn như vậy đòi hỏi các khoản đầu tư khổng lồ, lên đến 800 triệu đô la, để lắp đặt các hệ thống thu giữ carbon tiên tiến, tại các ống phát thải của các nhà máy. Ngành công nghiệp than đá luôn coi những chính sách này là một cách trá hình nhằm loại bỏ hoạt động khai thác và sử dụng than ở Hoa Kỳ. Và không có gì ngạc nhiên khi chính quyền Trump ra tay giải cứu bằng cách hủy bỏ biện pháp nói trên. Điều này cũng hoàn toàn dễ hiểu bởi các tập đoàn năng lượng lớn là những nhà tài trợ hào phóng cho chiến dịch tranh cử của ông Trump và giờ là lúc để ông Trump đáp lễ. Bất chấp những rủi ro đối với sức khỏe, tổng thống Trump đã ban hành một sắc lệnh vào năm ngoái, công nhận rằng than đá là một nguồn tài nguyên chiến lược quốc gia, và yêu cầu tăng sản xuất, đồng thời giải ngân 700 triệu đô la để bảo trì và nâng cấp các nhà máy lâu đời nhất."

Tại Ukraina, khoảng 3 triệu học sinh đã trở lại trường học từ ngày 01/09 trong điều kiện chiến tranh : trên khắp cả nước, giờ học thường bị rút ngắn hoặc gián đoạn do các cảnh báo không kích và các cuộc oanh kích của kẻ thù. Tại những vùng lãnh thổ bị chiếm đóng, nơi ước tính có khoảng 1,6 triệu trẻ em, chính quyền do Nga kiểm soát đang tìm mọi cách để xóa bỏ bản sắc Ukraina của các em học sinh.

Từ Kiev, thông tín viên Emmanuelle Chaze ngày 09/09 gửi về bài tường trình :

« Những video, được lan truyền trên các mạng xã hội tại Nga trong nhiều ngày qua, cho thấy là tại các trường học ở những vùng lãnh thổ Ukraina bị Nga chiếm đóng trái phép, có những binh sĩ mang những chồng sách giáo khoa ra khỏi trường. Họ thu giữ rồi tiêu hủy các cuốn sách giáo khoa của Ukraina.

Kể từ ngày 01/09, những bộ sách lịch sử mới do bộ Giáo Dục Nga biên soạn đã được phân phát. Trong những cuốn sách mới này, Matxcơva viết lại lịch sử của các vùng Donetsk, Luhansk, Zaporizhzhia và Kherson theo cách diễn giải của Nga.

Bộ Giáo Dục Nga trình bày một « lịch sử thống nhất của nước Nga », một cách kể lại lịch sử nhằm làm xóa nhòa khát vọng độc lập của các dân tộc từng chịu sự thống trị của Nga. Việc học các nội dung này là bắt buộc đối với học sinh trung học tại các vùng lãnh thổ của Ukraina bị Nga chiếm đóng.

Chiến lược « giáo dục lại » kiểu như vậy đã bị Kiev lên án. Chính quyền Ukraina cho rằng Nga tìm cách tuyên truyền và lôi kéo trẻ em Ukraina ngay từ độ tuổi nhỏ nhất, bằng cách viết lại chương trình học, sau đó buộc các em tham gia những nhóm ngoại khóa gọi là « ái quốc », nhằm từng bước khuyến khích các em gia nhập quân đội Nga và cầm vũ khí chống lại đất nước mình ».

Tập trận chung, nhưng lòng tin của Nhật - Hàn với Mỹ bị xói mòn

Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản hôm 07/09 bắt đầu cuộc tập trận chung kéo dài 5 ngày, đến 11/09, tại căn cứ không quân Yokota - Nhật Bản. Theo Seoul, đây là các cuộc tập trận nhằm đáp trả những mối đe dọa hạt nhân và tên lửa đạn đạo từ Bình Nhưỡng. Tuy nhiên, sự đoàn kết bề ngoài này dường như khó che giấu được các bất đồng. Hai tuần trước, ngày 19/08, Washington đã rút ngắn cuộc tập trận chung với Hàn Quốc, một động thái nhằm chìa tay hòa giải với Bắc Triều Tiên. Điều này rõ ràng càng làm suy giảm lòng tin của các đồng minh châu Á đối với Mỹ.

Trên đài RFI, Philip Golub, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Mỹ ở Paris, phân tích : « Vấn đề năng lực hạt nhân của Bắc Triều Tiên rõ ràng vẫn là một vấn đề thường trực đối với Hàn Quốc và Nhật Bản. Trong khi đó, chính sách của Hoa Kỳ dưới thời Trump lại khó đoán định, không ai biết chính xác tổng thống Mỹ có thể quyết định điều gì trong trường hợp xảy ra xung đột. Không phải là một cuộc xung đột sắp xảy ra, nhưng nguy cơ xung đột vẫn tồn tại.

Các đồng minh của Mỹ trong khu vực đang cố gắng tranh thủ sự hỗ trợ có thể có từ quân đội Mỹ. Nhưng rốt cuộc, uy tín của những cam kết từ phía Hoa Kỳ trong khu vực đang bị xói mòn, và đồng thời, năng lực thực tế của Mỹ cũng đang suy giảm do cuộc chiến tại Iran. Chúng ta đang ở trong một tình thế mà mọi thứ ngày càng trở nên bất định ».

Groenland : Liên Âu tìm cách củng cố ảnh hưởng trước tham vọng sáp nhập của Trump

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen hôm thứ Hai 07/09 đã kết thúc chuyến thăm Groenland kéo dài 2 ngày, cùng thủ hiến Groenland Jens-Frederik Nielsen và thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen. Vùng lãnh thổ Bắc Cực này vẫn nằm trong tầm ngắm của Nhà Trắng. Ông Trump từng nhiều lần đòi sáp nhập Groenland vào Mỹ, thậm chí không loại trừ việc sử dụng vũ lực.

Đối với Liên Hiệp Châu Âu, việc thể hiện tình đoàn kết với Groenland và Đan Mạch là cấp thiết. Vì vậy, Liên Âu đang tiến hành một chiến dịch nhằm tranh thủ thiện cảm của người dân Groenland. Trong chuyến đi lần này, chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, Ursula von der Leyen, công bố khoản tài trợ 200 triệu euro từ các quỹ của châu Âu dành cho Groenland.

Từ Bruxelles, thông tín viên Pierre Benazet cho biết thêm :

« Trước hết Liên Hiệp Châu Âu sẽ tài trợ, ngay từ năm nay và cả trong năm tới, việc kết nối internet băng thông rộng trên toàn Groenland, với cả cơ sở hạ tầng trên mặt đất và kết nối vệ tinh. Đây không phải là điều vô cớ. Mục tiêu rõ ràng là cho người dân Groenland thấy rằng Liên Âu có thể giúp cải thiện cuộc sống hàng ngày của họ.

Hạng mục thứ hai cũng đáp ứng những mối quan tâm của xã hội Groenland, đó là phát triển năng lượng sạch.

Đối với châu Âu, mục tiêu là chứng minh rằng mối quan hệ với Đan Mạch mang lại lợi ích cho vùng lãnh thổ này, đặc biệt thông qua sự hiện diện thường xuyên hơn của Liên Hiệp Châu Âu, dù họ mới chỉ mở văn phòng đại diện tại Groenland từ năm 2024.

Đổi lại, điều này cũng đi kèm một mục tiêu được công khai rõ ràng : đó là mong muốn của châu Âu một ngày nào đó được khai thác nguồn khoáng sản nằm dưới lòng đất Groenland, cũng chính là những nguồn tài nguyên đang khiến Mỹ thèm khát.

Nhưng để làm được điều đó, dường như châu Âu đã hiểu rằng họ sẽ cần sự ủng hộ của người dân Groenland. Đây là một ưu tiên căn bản đối với tham vọng địa chính trị của Liên Âu, đặc biệt tại vùng cực Bắc, sau thất bại gần đây của phe ủng hộ việc gia nhập Liên Hiệp Châu Âu trong cuộc trưng cầu dân ý ở Iceland ».

Cầu mới nối Nga và Bắc Triều Tiên : Bình Nhưỡng là bên hưởng lợi chính ?

Ngày 07/09/2026, cây cầu đường bộ đầu tiên giữa Nga và Bắc Triều Tiên cuối cùng đã được khánh thành. Công trình này thay thế cho một tuyến đường sắt cũ được xây dựng từ cuối những năm 1950, cho đến nay là tuyến đường duy nhất từng tồn tại nối Nga và Bắc Triều Tiên. Cây cầu mới được kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi cho giao thương giữa hai nước.

Trên đài RFI, ông Martyn Williams, chuyên gia về Bắc Triều Tiên cho biết bên được hưởng lợi chính có lẽ là Bình Nhưỡng :

« Nga cung cấp cho Bắc Triều Tiên nhiều mặt hàng tiêu dùng, nguyên liệu. Nhìn chung, Nga hỗ trợ cho nền kinh tế Bắc Triều Tiên.

Tuy nhiên, không rõ quy mô trao đổi thương mại giữa hai nước là bao nhiêu về khối lượng. Bắc Triều Tiên rất kín tiếng, họ không cung cấp những thông tin kiểu này ... nhưng từ Bình Nhưỡng có những lời kể cho thấy ngày càng có nhiều sản phẩm của Nga xuất hiện trong các siêu thị.

Bắc Triều Tiên đang phần nào chịu sức ép phải cải thiện điều kiện sống của người dân. Có thêm nhiều sản phẩm nước ngoài, những sản phẩm có chất lượng tốt hơn ... điều đó có thể góp phần củng cố cảm nhận rằng cuộc sống trong nước đang được cải thiện.

Do đó, cây cầu mới này là công trình thiết yếu đối với phần lớn hoạt động trao đổi thương mại, mà hiện nay chủ yếu là hàng hóa từ Nga sang Bắc Triều Tiên ».

Tại châu Phi, Trung Quốc dùng năng lượng xanh thách thức ưu thế dầu mỏ của Mỹ

Với khẩu hiệu « Drill, baby, drill » (Khoan nữa đi, cưng !), tổng thống Donald Trump hứa hẹn Mỹ ngày càng khai thác thêm nhiều dầu mỏ. Thế nhưng tại châu Phi, giá nhiên liệu tăng cao cùng với làn sóng công nghệ năng lượng mặt trời giá rẻ từ Trung Quốc có thể làm thay đổi cục diện thị trường năng lượng. Nói cách khác ; tại châu Phi, cuộc cạnh tranh năng lượng diễn ra trên mặt trận giá cả. Và trong cuộc đấu này, dầu mỏ có nguy cơ mất dần lợi thế trước các công nghệ của Trung Quốc.

Từ Bắc Kinh, thông tín viên Cléa Broadhurst cho biết thêm :

« Công suất điện mặt trời tại châu Phi đã tăng vọt 54% trong năm 2025, với thêm 4,5 gigawatt. Đà tăng này phần lớn có được là nhờ giá pin mặt trời và ắc uy điện do Trung Quốc sản xuất đã giảm.

Đối với các quốc gia châu Phi, bài toán rất đơn giản : giảm lệ thuộc vào dầu mỏ nhập khẩu và bảo đảm nguồn điện. Và chính nguồn cung từ Trung Quốc đang khiến quá trình chuyển đổi này trở nên khả thi về mặt tài chính.

Tại Nigeria, nơi lưới điện chỉ cung cấp điện khoảng 7 tiếng đồng hồ mỗi ngày, có tới 22 triệu máy phát điện chạy bằng dầu diesel hoặc xăng đang được sử dụng. Chi phí lên tới 12 tỷ đô la mỗi năm. Trước khoản chi khổng lồ này, điện mặt trời của Trung Quốc trở thành một giải pháp thay thế vừa mang tính kinh tế, vừa thân thiện với môi trường.

Nhưng Bắc Kinh không chỉ dừng lại ở việc xuất khẩu thiết bị. Trung Quốc còn tài trợ và xây dựng các đập thủy điện, các trang trại điện gió và các nhà máy điện mặt trời, từ Ai Cập đến Nam Phi. Tại Maroc, Trung Quốc cũng đầu tư vào các nhà máy sản xuất bình ắc quy dành cho ô tô điện.

Nghịch lý đối với Washington là tổng thống Mỹ Donald Trump muốn gia tăng sản lượng dầu mỏ, trong khi Trung Quốc lại cung cấp cho châu Phi các công nghệ và cơ sở hạ tầng giúp các nước này giảm tiêu thụ dầu. Về lâu dài, điều này có thể dẫn tới nguy cơ dư thừa nguồn cung dầu và khiến giá dầu sụt giảm ».

Cả Nga và Ukraina trong tuần qua đều có những chiến lược mới trước để gây sức ép với đối phương. Nếu như Nga liên tục oanh tạc Kiev, khiến người dân thủ đô Ukraina rất khó duy trì sinh hoạt thường nhật, giao thông rối loạn … thì Ukraina cũng nhắm tới một mục tiêu mới : khiến không phận Nga không còn là nơi an toàn cho các chuyến bay thương mại.

Trên đài RFI, Xavier Tytelman, chuyên gia tư vấn về hàng không và quốc phòng, phân tích về chiến lược mới của Kiev. Ukraina rõ ràng muốn cô lập Matxcơva thêm một bước nữa và đưa chiến tranh vào đời sống thường nhật của người dân Nga :

« Đối với nước Nga hiện giờ, đây rõ ràng là một đòn mạnh. Trước hết là bởi giao thông hàng không của Nga vốn đã gặp khó khăn, các máy bay không còn đáp ứng những tiêu chuẩn hiện hành và máy bay Nga bị cấm hoạt động tại một số quốc gia. Họ không còn được phép bay đến châu Âu, cũng không còn được phép đến một số nơi, đặc biệt là Trung Quốc. Điều đó có nghĩa là các điểm đến còn mở cửa đối với người Nga sẽ ngày càng ít.

Những đường bay qua Thái Lan, Thổ Nhĩ Kỳ, Serbia… vốn được một số quốc gia duy trì, cho phép người Nga nối chuyến để đến châu Âu cũng như nhiều nơi khác trên thế giới, nay sẽ dần biến mất. Điều đó sẽ khiến người Nga bị mắc kẹt trong chính đất nước mình.

Một khó khăn khác là Nga là một quốc gia có diện tích vô cùng lớn, với hàng trăm chuyến bay nội địa mỗi ngày, và rõ ràng không thể thay thế một chuyến bay trên chặng đường hàng nghìn kilomet bằng một chuyến tàu.

Vì vậy, đối với chính người Nga, tình trạng này sẽ bắt đầu ảnh hưởng đến khả năng di chuyển của họ, và do đó cũng sẽ tác động đến kinh tế Nga. Đây chính là hiệu ứng thứ cấp mà phía Ukraina muốn đạt được ».

Liệu Ukraina có phương tiện đe dọa không phận Nga ?

Trên đài RFI ngày 02/09, ông Etienne Marcuz, nhà nghiên cứu hợp tác với Quỹ Nghiên cứu Chiến lược, chuyên gia về các vấn đề vũ khí chiến lược, cũng cho rằng đây trước hết là một nỗ lực nhằm cô lập Nga : « Các hãng hàng không vốn rất e ngại các nguy cơ, rủi ro, do đó một số hãng có thể sẽ tìm cách đổi hướng bay, chẳng hạn vẫn bay qua Nga nhưng ở vị trí cách xa tiền tuyến Ukraina hơn. Một số hãng khác thậm chí có thể cân nhắc ngừng các chuyến bay. Thế nên, đây có thể là điều mà Zelensky hy vọng đạt được khi đưa ra tuyên bố này. Đồng thời, động thái này cũng nhằm cho thấy ông vẫn còn khả năng gia tăng sức ép trong cuộc xung đột ».

Trên thực tế liệu Ukraina có phương tiện để gây gián đoạn hoạt động hàng không trên bầu trời Nga không ? Chuyên gia Etienne Marcuz khẳng định là có. Nhà nghiên cứu hợp tác với Quỹ Nghiên cứu Chiến lược của Pháp nhận định : « Ukraina hoàn toàn có thể bắt đầu có các hoạt động đe dọa các sân bay dân dụng Nga, chẳng hạn như những sân bay quanh Matxcơva, tương tự như những gì Iran đã làm khi nhiều lần nhắm vào các sân bay ở Dubai. Ukraina có thể tiến hành những cuộc tấn công kiểu như vậy, và điều đó thực sự có thể làm tê liệt hoạt động hàng không tại một sân bay, đôi khi trong nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày nếu như các cuộc tấn công diễn ra trong thời gian dài ».

Anh quốc đối mặt với lời đe dọa từ Achentina « giành lại Falklands » ở Nam Đại Tây Dương

Trong lúc quan hệ Anh-Hoa Kỳ xấu đi, chính phủ của thủ tướng Andy Burnham lại vừa phải đối mặt với lời đe dọa từ lãnh đạo Achentina nói họ sẽ trừng phạt các công ty dầu khí Anh khai thác ngoài khơi quần đảo Las Malvinas, tức Falklands, do Anh kiểm soát sau cuộc chiến năm 1982. Thông tín viên Nguyễn Giang từ Luân Đôn cho biết phản ứng từ Anh quốc :

«  Phát biểu trên truyền hình tối 03/09, tổng thống Achentina, Javier Milei, đe dọa trừng phạt một liên doanh Anh-Israel sắp khai thác dầu ở ngoài khơi quần đảo Falklands, tức là Las Malvinas theo cách gọi tiếng Tây Ban Nha ở Achentina.

Ngay lập tức, bộ trưởng Quốc Phòng Anh, Wes Streeting, đã nói cam kết của Anh bảo vệ Falklands là “không hề lung lay”. Quan điểm của Luân Đôn là luôn tôn trọng quyền tự quyết của người dân vùng đảo xa xôi, đồng thời nhắc lại kết quả trưng cầu dân ý tháng 3/2013, khi mà chỉ có đúng 3 lá phiếu của hơn 1500 cư dân Falklands không muốn ở lại cùng Anh quốc. Tới 99,8% cư dân ở đây muốn duy trì quy chế ‘Lãnh thổ Hải ngoại Anh’ (British Overseas Territory).

Thế nhưng, tình hình đã thay đổi nhiều ở vùng Nam Mỹ. Dư luận Achentina theo xu hướng dân tộc chủ nghĩa đang dâng cao, thể hiện qua vụ việc đội tuyển bóng đá của họ đã mang biểu ngữ về Las Malvinas sau trận đấu với Anh ở giải World Cup tại Mỹ gần đây. Dù khả năng Achentina giành lại Falklands bằng quân sự chưa xảy ra nhưng việc cấm Anh khai thác dầu là hoàn toàn khả thi.

Anh yếu đi về quân sự và bị Hoa Kỳ 'bỏ rơi'?

Năm 1982, khi nữ thủ tướng Margaret Thatcher đưa quân tới chiếm lại Falklands, phía Mỹ đã kín đáo hỗ trợ Anh về tin tình báo và vũ khí. Nhưng bây giờ, tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, đồng minh cánh hữu của ông Milei ở Achentina, công khai nói với truyền thông Anh (kênh GB News) rằng Hoa Kỳ sẽ không hỗ trợ Anh bảo vệ quần đảo này nữa. Nhắc lại cuộc chiến năm 1982, ông Trump nói đó là “chuyện đã rất lâu rồi” và đổ lỗi cho Anh gần đây “không giúp Mỹ” trong cuộc chiến với Iran.

Về năng lực quốc phòng, Anh đang ở vị thế yếu đi, còn Achentina đang có cơ hội gia tăng. Achentina sẽ cho xây căn cứ hải quân đối diện quần đảo để tiến tới một ngày giành lại “lãnh thổ thiêng liêng”, theo nguyên văn lời của ông Milei. Còn ở Anh đang có những nghi ngại về năng lực để đưa quân đi xa, giành lại Falklands nếu bị Achentina chiếm lần nữa”, theo đánh giá của nhà báo Mark Stone trên kênh Sky News.

Mới đây nhất, quân đội Anh phải hủy một cuộc tập trận vì thiếu tiền. Ngân sách quốc phòng vẫn chưa rõ là có được tăng lên 3% theo cam kết với các đồng minh Nato ở châu Âu. Phe đối lập trong Hạ Viện vừa yêu cầu chuẩn bị một ‘ngân sách khẩn cấp’ 10 tỷ bảng nhằm hỗ trợ ngay cho quân đội Anh.

Tuy nhiên, vấn đề này không đơn giản vì chi tiêu công đang bị cắt giảm và còn là việc chọn ưu tiên nào. Thủ tướng Andy Burnham ở vào thế bị động vì vừa nhấn mạnh các cam kết viện trợ quân sự cho Ukraina thì lại xảy ra câu chuyện Falkland, ảnh hưởng nghiêm trọng và trực diện tới chủ quyền lãnh thổ, quyền lợi kinh tế, quan hệ Anh-Mỹ và nhất là vị thế của Anh trên trường quốc tế ».

Dầu mỏ Venezuela : Thỏa thuận với Mỹ, ai sẽ thực sự hưởng lợi?

Sau khi thông báo, trong hai ngày 28 và 29/08, về một thỏa thuận song phương có thể cho phép Washington kiểm soát khoảng 1/5 trữ lượng dầu mỏ của Venezuela, bà Delcy Rodriguez, tổng thống lâm thời Venezuela đã ký, vào thứ Tư 02/09, trước sự chứng kiến của bộ trưởng Năng Lượng Mỹ, hàng loạt hợp đồng năng lượng với nhiều tập đoàn quốc tế.

Tổng thống Mỹ Donald Trump từng quảng bá đây là “thỏa thuận dầu khí lịch sử” “nhằm bảo đảm vị thế thống trị năng lượng của Mỹ và thúc đẩy phục hồi kinh tế Venezuela”. Nhưng người dân Venezuela có thực sự tin rằng họ sẽ được hưởng những lợi ích tài chính mà các thỏa thuận mới này hứa hẹn?

Từ Caracas, thông tín viên Alice Campaignolle hôm 03/09 gửi về bài tường trình :

« Tập đoàn năng lượng ENI của Ý và tập đoàn Mỹ Chevron nằm trong số các công ty ký thỏa thuận với chính quyền lâm thời Venezuela hôm thứ Tư. Đây là những hợp đồng mới, đồng thời cũng là sự điều chỉnh các thỏa thuận cũ theo luật mới của Venezuela, vốn theo hướng tự do hóa mạnh hơn dưới sự chi phối của Mỹ.

Chính quyền Donald Trump cũng giành quyền kiểm soát một số mỏ dầu thô của Venezuela, với việc lần đầu tiên tham gia góp vốn vào một công ty dầu khí Venezuela, một động thái gây nhiều tranh cãi.

Tuy nhiên, bộ trưởng Năng Lượng Mỹ, Chris Wright, nhấn mạnh những lợi ích của các hợp đồng vừa ký : « Sứ mệnh của tổng thống Trump là mang lại hòa bình, tự do, cơ hội và thịnh vượng cho người dân Venezuela. Đây mới chỉ là bước khởi đầu, nhưng hôm nay là một ngày đặc biệt ».

Dẫu vậy, những chỉ trích xung quanh các hợp đồng này là rất nhiều : thiếu minh bạch, chính quyền của bà Delcy Rodriguez không có đủ tính chính danh để ký kết các hợp đồng dài hạn ràng buộc đất nước, và cuối cùng là sức ép từ Mỹ đối với chính quyền quốc gia vùng Caribe này.

Trong dân chúng Venezuela, nhiều người cũng hoài nghi về khả năng được hưởng lợi từ nguồn thu lớn được hứa hẹn ».

Seoul lo ngại bị gạt ra ngoài các cuộc đàm phán giữa Washington và Bình Nhưỡng

Tại Hàn Quốc, khả năng diễn ra một cuộc gặp thượng đỉnh giữa Mỹ và Bắc Triều Tiên, theo mong muốn của tổng thống Mỹ Donald Trump, đang gây quan ngại. Ông Trump, với tính cách khó đoán định, dường như đang âm thầm có những động thái mà không thông báo trước cho đồng minh Hàn Quốc, khiến Seoul lo ngại bị gạt ra ngoài các cuộc đàm phán trong tương lai với Bắc Triều Tiên.

Từ Seoul, thông tín viên Celio Fioretti hôm 03/09/2026 gửi về bài tường trình :

« Liệu Washington và Bình Nhưỡng đã bắt đầu đối thoại ? Tình báo Hàn Quốc khẳng định hai nước đã có những trao đổi, nhưng chưa thể xác định bản chất của các cuộc tiếp xúc này. Đây có thể là bước mở đường cho một cuộc thượng đỉnh mới giữa tổng thống Mỹ Donald Trump và lãnh đạo Bắc Triều Tiên Kim Jong Un.

Tuy nhiên, tiến sĩ Cheong Seong-chang, giám đốc Viện Sejong, kêu gọi Seoul thận trọng : « Hàn Quốc không được chỉ là một khán giả, một bên khoanh tay đứng nhìn hay bên ủng hộ thụ động cho một cuộc thượng đỉnh giữa Mỹ và Bắc Triều Tiên. Hàn Quốc phải là bên định hình khuôn khổ đàm phán. Trước khi tổng thống Donald Trump gặp Kim Jong Un, chính phủ Hàn Quốc phải đưa cho Washington một đề xuất đàm phán cụ thể ».

Theo tiến sĩ Cheong, các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Bắc Triều Tiên có thể đi ngược lại lợi ích của Seoul. Ông phân tích tiếp : « Nếu Trump và Kim nhất trí hạn chế các tên lửa đạn đạo liên lục địa đe dọa lãnh thổ Mỹ, trong khi về cơ bản lại vẫn duy trì năng lực hạt nhân tầm ngắn và tầm trung, vốn đe dọa trực tiếp Hàn Quốc và Nhật Bản, thì thỏa thuận này có thể được Washington và Bình Nhưỡng ca ngợi là một thành công, nhưng sẽ khiến Seoul kém an toàn hơn và thậm chí là còn có thể nguy hiểm hơn đối với Hàn Quốc ».

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông muốn gặp lãnh đạo Bắc Triều Tiên trước cuối năm nay, có thể tại Thâm Quyến, Trung Quốc, bên lề hội nghị thượng đỉnh APEC vào tháng 11 ».

Nepal và bài toán tái thiết sau lũ quét

Theo số liệu AFP cập nhật sáng 04/09, số người thiệt mạng do lũ quét tại Nepal đã lên đến ít nhất 1.287 người, con số này được dự báo sẽ còn tăng nhiều vì trên thực tế vẫn còn gần 5.100 người mất tích. Các nhà chức trách cũng đang đánh giá thiệt hại về vật chất. Họ ước tính rằng sẽ có vài nghìn ngôi nhà cần được xây dựng lại. Hiện vẫn còn quá sớm để tính toán chi phí tái thiết, vì cần phải có một cuộc đánh giá trên thực địa, nhưng việc tiếp cận một số khu vực hiện vẫn còn rất nguy hiểm.

Ưu tiên hiện nay là bố trí chỗ ở cho người dân. Dẫu vậy, chính phủ Nepal cũng đã bắt đầu xem xét việc tái thiết. Trên đài RFI ngày 03/09, Prakash Aryal, phó giám đốc Cục Phát triển Đô thị thuộc bộ Cơ sở Hạ tầng Nepal, cho biết thêm :  

« Đó không chỉ là về nơi ở. Người dân còn có cửa hàng, cửa hiệu. Phần lớn họ không chỉ mất nhà cửa, mà còn mất cả nguồn thu nhập (…) Chúng tôi không có những luật quy hoạch đô thị thực sự nghiêm ngặt. Chúng tôi phải suy nghĩ về cách quy hoạch tốt hơn, chẳng hạn như khi xây dựng lại thì không nhất thiết phải xây đúng tại vị trí cũ mà có thể xây dựng ở khu vực quanh đó. Quy hoạch đô thị phải an toàn hơn và bền vững hơn. Chúng tôi cũng muốn xây dựng những công trình kiên cố hơn, chất lượng tốt hơn, bằng cách sử dụng các kỹ thuật và vật liệu ở địa phương ».

Không bên nào thắng trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Canada ; Tại Cox’Baza, trại tị nạn lớn nhất thế giới ở Bangladesh: Một nửa người tị nạn Rohingya là trẻ em ; Duy trì hợp tác với Nga mang lại lợi ích cho Syria ; Hungary nghi ngờ chất lượng thi công của tập đoàn điện hạt nhân Nga Rosatom ; Theo nữ phi hành gia Pháp Sophie Adenot, “có thể nhìn thấy rất rõ hậu quả của biến đổi khí hậu từ không gian”. Đây là một số chủ đề của Tạp chí Thế giới Đó đây.

Chiến tranh thương mại Mỹ - Canada : Cuộc đối đầu không có bên thắng

Mỹ và Canada không đạt được thỏa thuận về thuế, dẫn đến việc hai bên lần lượt tăng thuế đối với khoảng 20 tỷ đô la hàng hóa của nhau. Một trong những bất đồng liên quan đến tiếng Pháp. Ottawa chỉ trích Washington đưa điều khoản này vào phút chót, yêu cầu loại bỏ tiếng Pháp trên các bao bì, nhãn hàng sản phẩm bán tại Canada, đồng thời đặt vấn đề về việc tài trợ cho văn hóa Pháp ngữ và vị trí của các cơ quan truyền thông trực tuyến Pháp ngữ.

Thủ tướng Mark Carney phản đối yêu cầu này, nhấn mạnh “sự khác biệt rất lớn giữa quan điểm” của hai nước về văn hóa. Tiếng Pháp trên bao bì, nhãn hàng chính là “khả năng nhận diện” các sản phẩm của Québec. Ngày 26/08, tổng thống Mỹ xoa dịu căng thẳng khi tuyên bố trên mạng Truth Social ông “yêu người Canada nói tiếng Pháp” và “không bao giờ can thiệp” vào vấn đề của họ. Nhưng ngay hôm sau, 27/08, ông ký sắc lệnh đổi tên Hồ Ontario, nằm giữa Mỹ và Canada, thành Hồ America.

Đọc thêmChiến tranh thuế quan với Mỹ : Đòn đáp trả cứng rắn nhưng cân bằng của Canada

Các biện pháp đáp trả của Canada được đánh giá là “có trọng tâm” và “chiến lược”, cũng như định bảo vệ tiếng Pháp, còn hướng đến những mục tiêu chính trị. Trả lời RFI, giáo sư Julien Martin, Khoa Khoa học Kinh tế, Đại học Québec ở Montréal, giải thích :

“Các biện pháp của ông Trump đối với Canada không được người dân ủng hộ. Vì vậy, Canada cần thận trọng trong cách phản ứng, tránh để cử tri Mỹ có cái nhìn tiêu cực, cho rằng “Canada không phải là một quốc gia thân thiện hay tốt đẹp”. Nếu như thế, ông Trump lại thành có lý.

Ngoài ra, còn có khía cạnh chính trị liên quan đến các cuộc bầu cử ở Québec và cuộc trưng cầu dân ý về độc lập ở Alberta… Qua việc bảo vệ tiếng Pháp, ông Carney muốn gửi thông điệp trực tiếp tới Québec, nơi tiếng Pháp có vai trò vô cùng quan trọng, rằng chính phủ Canada không bỏ rơi họ mà đang bảo vệ bản sắc văn hóa trước sức ép từ Mỹ. Vì vậy, lập trường của ông cần được nhìn nhận trong bối cảnh chính trị ba chiều : tình hình tại Alberta, bầu cử ở Québec và cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ”.

Vẫn theo giáo sư Julien Martin, cuộc chiến thương mại này sẽ không có bên thắng cuộc và gây thiệt hại cho cả hai nền kinh tế :

“Giải pháp duy nhất là hai bên ngồi lại và đối thoại. Tuy nhiên, tổ chức một cuộc đối thoại như vậy với chính quyền Mỹ hiện rất khó khăn. Chừng nào chính sách thương mại vẫn hoàn toàn nằm trong tay ông Trump và Quốc Hội không có tiếng nói, thì sẽ rất khó để hai bên ngồi lại và tìm một giải pháp có lợi cho cả hai nền kinh tế”.

Tại Cox’Baza, một nửa người tị nạn Rohingya là trẻ em

Ngày 25/08/2017, quân đội Miến Điện phát động chiến dịch đàn áp tàn bạo người Rohingya. Hơn một triệu người thuộc cộng đồng thiểu số Hồi giáo đã phải chạy trốn, chủ yếu sang Bangladesh, tập trung ở Cox'Baza. Chín năm sau, Cox's Bazar trở thành trại tị nạn lớn nhất thế giới với hơn một triệu người sống chen chúc trên diện tích khoảng 24 km2, trong đó một nửa là trẻ em.

Đọc thêmLHQ : Gần 900 người Rohingya thiệt mạng hoặc mất tích khi vượt biển năm 2025

Tại Cox’Baza, tổ chức phi chính phủ Save the Children có một bệnh viện, cung cấp nước sạch và dạy học cho trẻ em. Nhưng nguồn tài trợ ngày càng giảm khiến hoạt động của tổ chức gặp khó khăn. Trả lời RFI, Golam Mostofa, phụ trách tại chỗ của Save the Children, giải thích :

“Nhiều đứa trẻ sinh ra ở đây, giờ đã chín tuổi, sống trong trại tị nạn quá tải này và không thể rời đi. Các cháu cần những nhu cầu cơ bản : giáo dục, thực phẩm và nước sạch. Các cháu là những người thiệt thòi nhất. Tổ chức chúng tôi đã mất 5 triệu đô la. Nguồn lực giảm trong khi nhu cầu tăng lên. Mỗi năm, có 35.000 trẻ em được sinh ra ở đây. Tôi kêu gọi tất cả các nhà tài trợ tiếp tục hỗ trợ chúng tôi. Những đứa trẻ này là những người chịu nhiều đau khổ nhất và hoàn toàn phụ thuộc vào viện trợ nhân đạo. Nếu không có hỗ trợ, các cháu sẽ mất hy vọng về tương lai”.

Duy trì hợp tác với Nga mang lại lợi ích cho Syria

Ngày 26/08, tổng thống Syria Ahmad al-Sharaa điện đàm với đồng nhiệm Nga Vladimir Putin nhằm tăng cường quan hệ song phương. Trong cuộc tiếp xúc đầu tiên kể từ khi công bố thỏa thuận về tương lai các căn cứ quân sự Nga tại Syria, hai nhà lãnh đạo thảo luận về phát triển hợp tác, phối hợp vì lợi ích chung, an ninh và ổn định tại Syria cũng như khu vực.

Theo ông Igor Delanoë, phó giám đốc Đài quan sát Pháp-Nga, hợp tác với Matxcơva mang lại nhiều lợi ích cho Damas, đặc biệt trong bối cảnh Syria đang tìm cách củng cố vị thế và ổn định đất nước.

“Tôi cho rằng từ cuối năm 2024, ông Al-Sharaa đã sớm hiểu rằng cắt đứt bang giao với Nga có hại nhiều hơn là có lợi. Trong bất kỳ trường hợp nào, Nga cũng có thể trở thành một lợi thế trong ván bài của ông. Syria vẫn đang gặp khó khăn về duy trì gắn kết xã hội và sự hiện diện của người Kurdistan vẫn còn rất lớn, trong khi Matxcơva có mối quan hệ hiệu quả, thậm chí là khá tốt với lực lượng này từ lâu.

Đọc thêmMỹ và Nga tranh giành ảnh hưởng ở Syria

Nga có thể đầu tư một phần nào đó, ví dụ vào nông nghiệp hoặc cơ sở hạ tầng. Ngoài ra, chính quyền Syria quan tâm đến một yếu tố khác : Nga cung cấp ngũ cốc và năng lượng, chẳng hạn dầu diesel hoặc các vật liệu tương tự, để cung cấp năng lượng cho tất cả các máy phát điện rải rác khắp cả nước, vốn đang thiếu năng lượng”.

Hungary nghi ngờ chất lượng thi công của tập đoàn điện hạt nhân Nga Rosatom

Tại Hungary, nhà máy điện hạt nhân Paks, cách Budapest 140 km về phía nam, đã gần trở lại hoạt động bình thường sau khi mực nước sông Danube được nâng lên nhờ một đập chìm tạm thời. Trước đó, do hạn hán và nước bốc hơi khiến mực nước giảm mạnh, nhà máy có nguy cơ ngừng hoạt động vì không đủ nước làm mát các lò phản ứng.

Tuy nhiên, theo thông tín viên RFI Florence La Bruyère tại Budapest, thủ tướng Péter Magyar đang đối mặt với vấn đề lớn hơn : Có nên tiếp tục tin tưởng Rosatom trong dự án tổ hợp hạt nhân thứ hai trong khi tập đoàn hạt nhân Nga đang bị nghi ngờ thi công sai sót tại Ai Cập ?

“Năm 2014, chính phủ của thủ tướng Viktor Orban đã ký một hợp đồng khổng lồ với tập đoàn hạt nhân Rosatom của Nga để xây dựng thêm tổ hợp lò phản ứng thứ hai cho nhà máy điện hạt nhân của Hungary. Tuy nhiên, công trình chỉ được khởi công vào tháng Hai vừa qua, tức là hai tháng trước khi ông Orban thất bại trong cuộc bầu cử. Chi phí dự án, ban đầu được ước tính 12,5 tỷ euro, trong đó 10 tỷ euro do Nga cho vay, hiện đã tăng lên tới 24 tỷ euro.

Đọc thêmChâu Âu : Các dòng sông lớn cạn kiệt, đe dọa năng lượng và kinh tế

Trong khi đó, Rosatom cũng đang bị nghi vấn liên quan đến dự án xây dựng các lò phản ứng tại Ai Cập. Theo một bức thư mật của cơ quan an toàn hạt nhân Ai Cập mà Politico tham khảo được, tập đoàn Nga bị cáo buộc thi công kém chất lượng, với những sai sót được phát hiện ở các tấm móng và cấu trúc tường bao quanh một trong các lò phản ứng. Rosatom cũng bị cáo buộc sử dụng “các phương pháp gian dối”, “cố ý cẩu thả” và “vi phạm an toàn hạt nhân”.

Những cáo buộc này phủ bóng đen lên dự án tại Hungary. Chính phủ của thủ tướng Péter Magyar đã bắt đầu xem xét lại toàn bộ hợp đồng với Rosatom. Điều này đặt ra một vấn đề nan giải : Cho đến nay, Hungary vẫn trông đợi vào tổ hợp lò phản ứng thứ hai bởi vì tổ hợp đầu tiên đang dần xuống cấp. Quốc gia này phụ thuộc rất nhiều vào năng lượng hạt nhân, hiện cung cấp tới 40% sản lượng điện”.

Sophie Adenot : “Có thể nhìn thấy rất rõ hậu quả của biến đổi khí hậu từ không gian”

Ngày 26/08, một ngày sau khi bước ra không gian lần thứ hai để lắp ăng-ten mới nối Trạm Vũ trụ Quốc tế - ISS với trung tâm điều khiển tại Houston (Mỹ), nữ phi hành gia Pháp Sophie Adenot đã trả lời phỏng vấn đài RFI và kênh France 24. Từ ISS, cách Trái Đất 400 km, có thể quan sát được hệ quả của năm đợt nắng nóng gây hạn hán và cháy rừng tại Pháp, cũng như tình trạng biến đổi khí hậu :

“Biến đổi khí hậu hoặc những mùa hè nóng, khô hạn được nhìn thấy rất rõ. Điều khiến tôi ấn tượng nhất vào mùa khô này là sự khác biệt về màu sắc trên khắp nước Pháp. Chúng tôi khởi hành vào tháng Hai, phần lớn nước Pháp vẫn xanh tươi. Nhưng đến mùa hè, mọi thứ đều xám xịt và vàng úa, giống những cánh đồng lúa mì đã thu hoạch. Sự thay đổi màu sắc này rất nổi bật khi quan sát từ trên cao. Một dấu hiệu khác là các đám cháy, chủ yếu là những vệt khói lớn bị gió cuốn đi, rất dễ nhìn thấy.

Về biến đổi khí hậu, chúng tôi nhìn thấy nhiều hồ đang khô cạn. Biển Aral là một ví dụ rõ ràng : diện tích mặt nước giảm nhanh. Nhiều nơi không còn nước thì biến thành rừng. Tôi nhớ là đã rất ngạc nhiên, vì không nghĩ là nhìn được từ trên cao, khi lần đầu tiên nhìn thấy những hòn đảo bị ngập lụt hoặc những hòn đảo chỉ có một lớp nước mỏng phía trên, mà vài năm trước đó có lẽ là đảo. Có thể nhìn thấy rất rõ hậu quả của biến đổi khí hậu từ trên cao”.

 

Chiến lược chiến tranh tiêu hao của Iran với Mỹ, Ukraina gây áp lực, tấn công với quy mô lớn vào lãnh thổ Nga, Hungary huy động quân đội để ứng phó với mực nước sông xuống thấp kỷ lục, chính sách của Trump đe dọa hàng triệu hecta rừng... : Đó là những chủ đề chính trong mục tạp chí Thế giới đó đây tuần này.

Chiến sự giữa Mỹ và Iran vẫn là chủ đề nóng bỏng trong tuần vừa qua. Sau nhiều báo cáo về kho vũ khí cạn kiệt chủ yếu là do chiến tranh Trung Đông, hôm thứ Hai, 17/08 Lầu Năm Góc đã thông báo ký hợp đồng trị giá gần 23 tỷ đô la với tập đoàn Raytheon nhằm đẩy nhanh việc sản xuất tên lửa Tomahawk, tầm bắn lên tới 1600 km. Hợp đồng có thời hạn 7 năm, với mục tiêu chế tạo 1000 tên lửa mỗi năm, thay vì 60 quả như hiện nay

Trong bối cảnh đàm phán bế tắc, hôm 18/08 tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã đe dọa áp đòn kinh tế “mạnh tay nhất”, chưa từng được đưa ra đối với bất cứ quốc gia nào hỗ trợ. Nguyên thủ Hoa Kỳ cũng nêu ra khả năng tấn công cả vào những nước bị tình nghi giúp Iran rửa tiền, buôn lậu dầu mỏ, làm bình phong giúp Iran lách trừng phạt.

Về phần mình, Iran được cho là sử dụng chiến lược chiến tranh tiêu hao. Chuyên gia về Trung Đông Joseph Hage nhận định trên RFI Pháp ngữ : “ Khi Iran tuyên bố kiểm soát Eo biển Hormuz, mục tiêu của họ là đẩy giá dầu lên trên mức 100, 150 hay thậm chí là 200 đô la mỗi thùng. Tuy nhiên, toan tính đó đã không hoàn toàn thành công, một phần do nguồn cung vẫn được duy trì thông qua Ả Rập Xê Út và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, vì vậy, dù có mang lại một số tác động, chiến lược gây sức ép lên nền kinh tế toàn cầu vẫn chưa đạt được thành công trọn vẹn.

Iran cũng đang nỗ lực hết sức để củng cố vị thế trong cuộc đàm phán giả định, mặc dù hiện tại không có cuộc đàm phán nào diễn ra sau khi biên bản ghi nhớ 60 ngày hết hạn. Tổng thống Trump đã khẳng định rằng không có cuộc đàm phán nào giữa hai bên và tuyên bố sẽ tiếp tục phong tỏa các cảng biển của Iran. 

Xét về tổng thể, Iran đang ở thế yếu cả về quân sự lẫn kinh tế; Hoa Kỳ đang tìm cách chặn mọi con đường để ngăn cản nước này hoạt động trong khu vực, với hy vọng buộc họ phải đầu hàng. Tôi cho rằng họ sẽ không đầu hàng trừ khi có biến động nội bộ xảy ra tại Iran; chừng nào Lực lượng Vệ binh Cách mạng còn nắm quyền, xung đột sẽ có xu hướng leo thang trở lại thay vì dẫn đến một thỏa thuận hòa bình.

Ukraina gia tăng áp lực với Nga, tấn công quy mô lớn vào lãnh thổ Nga

Ukraina đã thực hiện nhiều chiến dịch tấn công với quy mô chưa từng có từ đầu cuộc chiến nhắm vào lãnh thổ Nga. Hôm 18/08, hơn 620 drone đã được phóng vào thủ đô Matxcơva và vùng lân cận, đa phần đã bị bắn hạ, nhưng cũng đã khiến 3 người bị thương. Vào cuối tuần trước, Ukraina cũng đã tăng cường các cuộc tấn công vào Matxcơva, khiến 12 người thiệt mạng. Việc Kiev gia tăng các cuộc tấn công vào Nga được cho là để gây áp lực đối với Điện Kremlin trong bối cảnh sắp diễn ra bầu cử lập pháp. Các vụ tấn công này cũng cho thấy khả năng sản xuất drone của Ukraina, theo nhận định của chuyên gia địa chính trị tại Euro Creativ, trả lời RFI Pháp ngữ: 

« Hiện nay, Ukraina thực sự có năng lực sản xuất hàng trăm drone tấn công tầm xa mỗi ngày. Cụ thể, đối với mẫu FP1, một trong những loại drone chủ lực được sử dụng cho các cuộc tấn công tầm xa này, Ukraina có thể sản xuất khoảng 300 chiếc mỗi ngày. Điều này cho thấy quy mô sản xuất khổng lồ của Ukraina để tiến hành các cuộc tấn công như vậy. Một khía cạnh khác là Kiev muốn gây áp lực chính trị đối với Nga và Matxcơva cũng sử dụng tên lửa đạn đạo để tạo ra áp lực chính trị theo cách riêng của mình.

Đó là lý do tại sao tôi cho rằng khu vực Matxcơva là mục tiêu chủ yếu. Đây có thể coi là khu vực thu hút sự chú ý lớn nhất của công chúng Nga. Hơn nữa, nhiều khả năng Ukraina đang điều chỉnh các hành động cho phù hợp với tình hình chính trị tại Nga. Chỉ còn một tháng nữa là bầu cử Quốc Hội, vì vậy về cơ bản, Ukraina đang cố gắng gia tăng sự bức xúc trong dư luận ngay trước thềm cuộc bỏ phiếu, với hy vọng điều này có thể làm thay đổi lập trường của Điện Kremlin về cuộc chiến ở Ukraina.

Hungary huy động quân đội xây đập vì sông cạn nước

Tại châu Âu, tình trạng khô hạn xảy ra tại nhiều quốc gia trong thời gian dài. Đáng chú ý là con sông Danube, dài thứ hai châu lục, đi qua Đức, Rumani và nhiều nước khác, hiện đang phải đối mặt với mực nước thấp kỷ lục. Tình hình này đe dọa đến hoạt động sản xuất điện tại nhiều nơi, đặc biệt là ở Hungary, quốc gia có duy nhất một nhà máy điện hạt nhân và cung cấp 40 % nhu cầu cho cả nước.

Để làm mát các lò phản ứng, nhà máy điện này cần bơm nước từ sông Danube hiện đang khô cạn. Nếu mực nước sông xuống thêm 5 cm, nhà máy có thể sẽ phải ngừng hoạt động. Trước tình trạng này Hungary trong tuần này đã khởi xướng một công trình khẩn cấp nhằm nâng mực nước sông, huy động cả quân đội tham gia.

Từ Budapest, thông tín viên Florence La Bruyère cho biết thêm :

 « Hàng trăm quân nhân được huy động đến công trình khẩn cấp, xây dựng một đập chìm dưới mặt nước, nhằm nâng mực nước sông, trước nhà máy điện hạt nhân. Hiện mức nước đã xuống thấp và ảnh hưởng lớn đến năng suất của nhà máy điện. Thủ tướng Péter Magyar cho biết : « Mực nước sống Danube sụt giảm trong thời gian dài đang gây thiệt hại lớn cho nền kinh tế Hungary và cần phải tìm ra giải pháp có thể triển khai ngay lập tức ».

Tuy nhiên, việc hoàn thành việc xây dựng đập sẽ mất vài tuần. Do đó, chính quyền đã cho đánh chìm hai con tàu xuống lòng sông để tạm thời nâng mực nước lên thêm vài centimet, cho phép nhà máy bơm được nước. Thủ tướng Hungary, đội mũ bảo hộ, đến thị sát trên bờ sông Danube. Ông khẳng định "chính quyền và các chuyên gia đều đồng thuận về hai giải pháp : xây đập và đánh chìm tàu xuống lòng sông, để bảo đảm an toàn của nhà máy điện".

Thủ tướng Péter Magyar đã biến sự kiện này thành một cảnh như trong phim hành động. Trong các video đăng tải trên mạng xã hội, ông đến thị sát bằng trực thăng, với những hình ảnh vị thủ tướng đến hiện trường liên tục cả ngày lẫn đêm, giải thích thường xuyên về tiến độ công việc. Ông Magyar thông báo rằng thứ ba và thứ Tư sẽ là những ngày then chốt, khi mực nước sông Danube xuống mức thấp nhất ».

Chính sách của Trump đe dọa hàng triệu hecta rừng

Hôm thứ Ba, 18/08, chính quyền của tổng thống Trump một lần nữa thu hồi Quy định về khu vực không đường sá. Quy định này bảo vệ hệ sinh thái rừng từ hàng thập kỷ qua, nhằm ngăn chặn việc xây dựng đường sá, khai thác gỗ và mỏ tại khoảng hàng trục triệu hecta rừng ở Hoa Kỳ.

Trong một thông cáo, bộ trưởng Nông nghiệp Hoa Kỳ Brooke Rollins khẳng định « các khu rừng của chúng ta không thể chờ đợi thêm một thập kỷ nào nữa mà không có hành động nào », và đã đến lúc lật sang trang mới. Chính quyền Trump cho rằng sự thay đổi này sẽ thúc đẩy hoạt động kinh tế. 

Từ New York, thông tín viên Loubna Anaki cho biết thêm thông tin :

« Tại Hoa Kỳ, các khu rừng có thể sớm được mở cửa cho các hoạt động xây dựng đường sá, khoan thăm dò khai thác khoáng sản và gỗ. Đề xuất do chính quyền của Donald Trump đưa ra sẽ chấm dứt quy định về Khu vực không có đường (Roadless rule) được ban hành năm 2021 dưới thời Bill Clinton. Hơn 18 triệu hecta rừng có thể bị ảnh hưởng. Hành động này khiến các tổ chức bảo vệ môi trường quan ngại, bởi Donald Trump từng công khai bày tỏ lập trường phản đối quy định mà ông mô tả là "vô lý và hạn chế quá mức".

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, tổng thống phe Cộng Hòa đã từng dỡ bỏ quy định nói trên, cho phép khai thác gỗ tại gần 4 triệu hecta rừng ở Tongass, Alaska. Quyết định này đã bị tổng thống Joe Biden đảo ngược.

Những khu rừng là nơi sinh sống của hàng trăm loài động vật được bảo vệ, chẳng hạn như loài đại bàng cổ trắng mang tính biểu tượng của Hoa Kỳ, gấu nâu và nhiều loài động vật khác.

Tuy nhiên, các nguồn tài nguyên thiên nhiên của những khu rừng này trở thành mục tiêu mà nhiều bên thèm khát.

Từ nhiều năm qua, một số bang Cộng Hòa và những tập đoàn công nghiệp lớn tìm cách dỡ bỏ các biện pháp bảo vệ thiên nhiên này. Các tổ chức bảo vệ môi trường đã tuyên bố sẵn sàng thực hiện các thủ tục pháp lý. »

Giải pháp bằng tre để chống sa mạc hóa

Hội nghị Liên Hiệp Quốc về chống sa mạc hóa khai mạc tại Mông Cổ trong tuần vừa, với trọng tâm tìm ra giải pháp, đặc biệt là giải pháp tài chính, để ứng phó với 40 % diện tích đất toàn cầu bị suy thoái do biến đổi khí hậu và hiện tượng Trái đất nóng lên. Tại Trung Quốc, khoảng 30 % lãnh thổ là sa mạc, chủ yếu ở khu vực phía bắc vùng Nội Mông và biên giới với Mông Cổ. Từ gần năm năm qua, Bắc Kinh đã thử nghiệm nhiều giải pháp nhằm phủ xanh miền bắc nước này, tiêu biểu là kế hoạch « Vạn Lý Trường Thành Xanh ». Nhiều nhà nghiên cứu hiện đang thử nghiệm vật liệu làm bằng tre, được mô tả là bền vững hơn các loại rơm và nhựa.

Từ Bắc Kinh, thông tín viên Cléa Broadhurst cho biết thêm thông tin :

« Từ nhiều thập kỷ qua, Trung Quốc sử dụng các loại lưới bằng rơm, trồng các bụi cây hoặc dựng các rào chắn nhựa để cố định các cồn cát. Tuy nhiên, rơm bị phân hủy nhanh chóng, còn vật liệu nhựa gây quan ngại về môi trường. Để giải quyết vấn đề này, các nhà nghiên cứu thuộc Viện hàn lâm Lâm nghiệp Trung Quốc đề xuất thay thế một phần các giải pháp nói trên bằng các cấu trúc bằng tre. Là vật liệu tái tạo, có khả năng phân hủy sinh học và có độ bền cao, tre có thể dùng được trong 10 năm và giảm chi phí bảo trì, theo kết quả thử nghiệm ban đầu, được thực hiện tại Thanh Hải và Nội Mông. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải đáp.

Tre được trồng chủ yếu ở miền nam Trung Quốc, cách xa vùng sa mạc và đặt ra bài toán về chi phí vận chuyển cũng như phát thải khí CO2. Đáng chú ý là các thử nghiệm này hiện vẫn ở quy mô hạn chế, và hiệu quả trên diện ộng vẫn chưa được kiểm chứng.

Bên cạnh yếu tố về đổi mới kỹ thuật, thử nghiệm này phản ánh nỗ lực của Bắc Kinh trong việc phủ xanh cuộc chiến chống sa mạc hóa, thông qua việc sử dụng các vật liệu sinh học. Chiến lược này là một trong những tham vọng lớn hơn của Bắc Kinh nhằm phát triển các giải pháp thay thế nhựa về lâu về dài, đồng thời củng cố vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực môi trường. »

Hàng chục nghìn lính Bắc Triều Tiên có giúp được Nga bù quân trong cuộc chiến tại Ukraina ? Hàng triệu cuốn sách biến thành tro bụi : Văn hóa, bản sắc Ukraina dưới bom đạn Nga ; Bán đảo Ả Rập đang trở thành điểm nóng căng thẳng ; Trung Quốc khai thác tuyến hàng hải đi qua Bắc Cực ; Vac-xin, tự kỷ và các phát biểu gây tranh cãi của tổng thống Trump. Trên đây là một số chủ đề của tạp chí thế giới đó đây tuần này.

Hàng chục nghìn lính Bắc Triều Tiên có giúp được Nga bù quân ?

Nga đã tiếp nhận tên lửa đạn đạo mới do Bắc Triều Tiên cung cấp và nhanh chóng sử dụng trong các cuộc oanh kích ban đêm vào Ukraina. Đồng thời, khoảng 30.000-50.000 binh sĩ Bắc Triều Tiên được cho là sẽ « triển khai trên lãnh thổ Nga », vượt con số 30.000 người mà tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky ước tính cuối tháng 7.

Với Bình Nhưỡng, việc hỗ trợ Nga thể hiện cam kết trong quan hệ đối tác toàn diện, dù binh sĩ có nguy cơ trở thành « lá chắn sống ». Đối với Matxcơva, lực lượng này giúp bổ sung nhân lực trong bối cảnh chiến tranh kéo dài và khó khăn tuyển quân. Tuy nhiên, sự hỗ trợ mới từ Bắc Triều Tiên vẫn chưa đủ để làm thay đổi đáng kể cục diện chiến trường.

Đọc thêmLính Bắc Triều Tiên ở Kursk, những tấm bia đỡ đạn cho Nga

Trả lời RFI ngày 10/08/2026, giáo sư Marie Mendras, Trường Quan hệ Quốc tế Sciences Po, tác giả cuốn sách Chiến tranh vĩnh viễn: Chiến lược tối thượng của Điện Kremlin (La guerre permanente : l’ultime stratégie du Kremlin, NXB Calmann-Lévy), phân tích :

« Một số dữ liệu, đáng chú ý là phần nào đã được Bộ Tổng tham mưu Nga xác nhận, cho thấy ít nhất khoảng 1,5 triệu binh sĩ Nga đã thiệt mạng, bị thương hoặc mất khả năng chiến đấu trong bốn năm qua. Con số thực tế có thể còn cao hơn đáng kể.

Trong khi đó, trên chiến trường ở miền đông và đông nam Ukraina, quân đội Nga đã không đạt được nhiều tiến triển trong vài tháng gần đây, thậm chí tại một số khu vực họ còn phải rút lui. Vì vậy, ưu tiên hiện nay của Nga dường như là củng cố và duy trì các vị trí đang kiểm soát, đồng thời tránh để mất thêm lãnh thổ đã chiếm được.

Có thể thấy chiến sự ngày càng chuyển sang hình thức đối đầu bằng tên lửa đạn đạo. Nga có xu hướng gia tăng các đợt tập kích, đôi khi phóng gần 100 tên lửa trong một lần. Điều này phản ánh các hoạt động tác chiến trên bộ của họ phần nào đã thất bại. Tuy nhiên, có nhiều khả năng sự tham chiến của binh sĩ Bắc Triều Tiên cũng sẽ không đủ để làm thay đổi đáng kể cục diện tình hình ».

Hàng triệu cuốn sách biến thành tro bụi : Văn hóa, bản sắc Ukraina dưới bom đạn Nga

Ukraina đang thiếu tên lửa đánh chặn để đối phó các cuộc tấn công của Nga, khiến thương vong gia tăng gần như mỗi ngày. Tên lửa và drone Nga không chỉ gây thiệt hại về người mà còn tàn phá ngành xuất bản và văn hóa Ukraina. Mỗi năm, Ukraina xuất bản khoảng 25 triệu cuốn sách, nhưng từ đầu mùa hè, hơn 9,5 triệu cuốn đã bị phá hủy.

Sau trận oanh kích của Nga ngày 01/08, kho sách của nhiều nhà xuất bản tại Kharkiv (miền đông Ukraina) là một đống hoang tàn, theo tường thuật của thông tín viên RFI Emmanuelle Chaze ngày 12/08 :

« Kho sách ở Kharkiv mà chúng tôi đang đứng giờ đây gần như chỉ còn là đống đổ nát. Sau vụ hỏa hoạn do các đợt tấn công bằng drone của Nga, khoảng 8 triệu cuốn sách đã bị thiêu rụi. Ông Viktor Kruhlov, giám đốc nhà xuất bản Ranok, cho biết : « Toàn bộ kim loại, giấy và bê tông đều bị nung chảy hoặc biến thành tro. Ranok là một trong những nhà xuất bản lớn nhất chuyên về sách dành cho trẻ em, thanh thiếu niên và sách giáo khoa cho học sinh tiểu học và trung học phổ thông ».

Đọc thêmCuộc xâm lăng của Nga khiến văn chương Ukraina hồi sinh

Chỉ còn vài tuần nữa là năm học mới bắt đầu. Hơn một triệu cuốn sách giáo khoa đang chờ được phân phối nay đã bị thiêu rụi.

Nhà xuất bản Zhorzh cũng mất khoảng 400.000 cuốn sách. Giám đốc Nata Protas cho biết : « Chúng tôi vẫn còn một số lượng sách dự trữ. Nhưng phần lớn kho sách được lưu trữ tại đây, cho nên việc khôi phục và thay thế số sách bị mất sẽ vô cùng khó khăn. Trận oanh kích này đã phá hoại doanh nghiệp của chúng tôi, hủy hoại chính tôi và tàn phá cả dân tộc, cả đất nước này ».

Theo người dân Ukraina, mục tiêu của Nga là rất rõ ràng : Xóa bỏ tất cả những gì cấu thành bản sắc Ukraina. Trước mắt, nhiệm vụ cấp bách là tìm cơ sở mới để tái bản những cuốn sách đã mất, đặc biệt là sách giáo khoa phục vụ năm học sắp tới ».

Bán đảo Ả Rập : Điểm nóng căng thẳng

Liệu thỏa thuận ngừng bắn tại Yemen có nguy cơ tan vỡ do xung đột bùng phát trở lại sau 4 năm không hòa bình nhưng cũng không có chiến tranh ? Thỏa thuận do Liên Hiệp Quốc làm trung gian đạt được vào tháng 04/2022 không giải quyết được những bất đồng giữa lực lượng nổi dậy Houthi, được Iran hậu thuẫn và chính phủ Sanaa được cộng đồng quốc tế công nhận và thân Ả Rập Xê Út.

Tuần trước, phiến quân Houthi đã tấn công các lực lượng thân Ả Rập Xê Út tại Yemen khiến 58 người thiệt mạng. Houthi, đang kiểm soát eo biển Bab el-Mandeb, cũng bị cáo buộc tấn công tàu hàng Tihamah của Ai Cập tại eo biển chiến lược này, làm 4 thủy thủ và 2 nhân viên cứu hộ tử vong. Trước những diễn biến tại Yemen, Liên Hiệp Quốc lập tức kêu gọi các bên kiềm chế. Đặc phái viên Liên Hiệp Quốc Hans Grundberg về Yemen nhấn mạnh, ngoại giao vẫn là giải pháp cần thiết :

« Với vai trò là một nhà hòa giải, nhiệm vụ của tôi là tìm kiếm giải pháp cho những tình huống tưởng như không có lối thoát. Tuy nhiên, phải thừa nhận rằng hiện nay đó là một công việc vô cùng khó khăn, đặc biệt trong bối cảnh tình hình đang diễn biến hết sức phức tạp. Chúng ta đang ở trong một giai đoạn mà chỉ một cuộc tấn công cũng có thể khơi dậy mong muốn trả đũa, và sự trả đũa ấy có nguy cơ nhanh chóng đẩy các bên vào một cuộc chiến rộng lớn hơn. Vì vậy, thách thức lớn nhất là thuyết phục tất cả các bên kiềm chế tối đa. Để đạt được điều đó, tôi phải tham gia vào những cuộc thảo luận rất khó khăn và phức tạp gần như mỗi ngày ».

Trung Quốc khai thác tuyến hàng hải đi qua Bắc Cực

Để giảm phụ thuộc vào hai điểm nghẽn chiến lược Hormuz và Bab el-Mandeb đang bị phong tỏa, Trung Quốc khai thác tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực, mang tên « Con đường tơ lụa băng giá ». Ngày 12/08/2026, công ty Sea Legend của Trung Quốc khai trương tuyến vận tải biển thường xuyên đầu tiên nối các cảng của Trung Quốc với châu Âu thông qua Bắc Cực.

Tuyến hàng hải mới được cho là an toàn hơn và kinh tế hơn, rút ngắn thời gian vận chuyển xuống còn khoảng 20 ngày, so với 40 ngày qua kênh đào Suez hoặc 50 ngày qua Mũi Hảo Vọng ở Nam Phi.

Đọc thêmNhững tham vọng của Nga và Trung Quốc ở Bắc Cực

Bắc Kinh đã chuẩn bị cho dự án từ đầu những năm 2000 thông qua các chuyến thám hiểm khoa học. Năm 2013, Trung Quốc trở thành quan sát viên thường trực của Hội Đồng Bắc Cực dù không có lãnh thổ tại khu vực này.

Nga đóng vai trò đối tác quan trọng, hỗ trợ đáng kể cho tham vọng hàng hải Bắc Cực của Trung Quốc. Trả lời RFI, Jean Radvanyi, nhà địa lý và khoa học chính trị, tác giả cuốn Vùng Bắc Cực của Nga, một mặt trận chiến lược mới (L’Arctique russe, un nouveau front stratégique), giải thích : « Nga đã thành lập một ủy ban chung Nga-Trung Quốc cho hoạt động hàng hải ở Bắc Cực này, và Trung Quốc là khách hàng đầu tiên. Phía Trung Quốc đã can thiệp nhiều lần kể từ năm 2014 để cứu vãn một số dự án của Nga, đặc biệt là các dự án khí hóa lỏng ».

Vac-xin, tự kỷ và các phát biểu gây tranh cãi của tổng thống Trump

Ngày 12/08/2026, Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO) bày tỏ lo ngại trước các phát biểu mang tính hoài nghi vac-xin của tổng thống Mỹ Donald Trump. Trên mạng xã hội X, tổng giám đốc Tedros Adhanom Ghebreyesus nhấn mạnh rằng « chính sách tiêm chủng cần dựa trên những bằng chứng khoa học độc lập, minh bạch và đáng tin cậy, thay vì các tác động chính trị ».

Tuyên bố này được đưa ra sau khi ông Trump ký một sắc lệnh liên quan đến tiêm chủng ngày 10/08, thể hiện rõ quan điểm hoài nghi vac-xin. Từ New York, thông tín viên Gwendal Lavina cho biết thêm :

« Sắc lệnh đề xuất tiêm cho trẻ em loại vac-xin phòng ít bệnh hơn và tách riêng các mũi tiêm sởi, quai bị, rubella, đi ngược các khuyến nghị của phần lớn giới khoa học và cơ quan y tế.

Dù vậy, ông Trump vẫn bảo vệ quyết định của mình. Ông khẳng định « chẳng mất gì khi làm như vậy. Điều tồi tệ nhất có thể xảy ra là chẳng có gì thay đổi gì cả. Thay đổi như vậy thì chúng ta sẽ có thể cứu sống hàng trăm ngàn, thậm chí hàng triệu sinh mạng. Tôi ước là đã có thể làm việc này sớm hơn, nhưng chính ngành tư pháp đã cản trở tôi ».

Tuy nhiên, không có bằng chứng khoa học đáng tin cậy nào xác nhận những lập luận này. Tổng thống Trump và bộ trưởng Y Tế Robert Kennedy Jr. đều không bận tâm đến điều đó và tiếp tục nhắc lại giả thuyết về mối liên hệ giữa tiêm chủng với sự gia tăng các ca mắc chứng tự kỷ tại Mỹ, cho dù chưa có bằng chứng khoa học nào về mối liên hệ này.

Tiến sĩ Jay Bhattacharya, giám đốc Viện Y tế Quốc gia Mỹ, cũng có những phát biểu mang màu sắc « thuyết âm mưu » khi cảm ơn tổng thống. Ông nói : « Chúng ta đã thay đổi cách công chúng và giới khoa học nghĩ về bệnh tự kỷ. Ông (Donald Trump) đã giúp họ nêu lên những câu hỏi trước đây rất khó để hỏi. Nếu liên kết chứng tự kỷ với những điều đúng đắn về mặt chính trị, quý vị lo sợ sự nghiệp khoa học của mình sẽ chấm dứt ».

Kể từ khi tổng thống Donald Trump trở lại nắm quyền, tỷ lệ tiêm chủng tại Mỹ đã giảm xuống và Hoa Kỳ đang trải qua đợt bùng phát bệnh sởi nghiêm trọng nhất từ 35 năm trở lại đây ».

Đọc thêmMỹ : Tân tổng thống Donald Trump đề cử nhân vật bài vac-xin làm bộ trưởng Y Tế

Tuy nhiên, ngay trong nội bộ đảng Cộng Hòa, không phải ai cũng ủng hộ chính sách bài vac-xin của ông Trump. Thượng nghị sĩ Bill Cassidy, nguyên là bác sĩ, khẳng định trên mạng xã hội X rằng sắc lệnh của ông Donald Trump sẽ chỉ « làm gia tăng sự hoài nghi và đe dọa an toàn của các em nhỏ ». Đối với ông, « đây là một sai lầm. Tổng thống không có đủ chuyên môn cần thiết để thực hiện những thay đổi này. Vac-xin là cực kỳ an toàn. Vac-xin có hiệu quả. Vac-xin không gây bệnh tự kỷ ».

Khủng hoảng di dân ở Ceuta và số phận những trẻ vị thành niên không thể trục xuất ; Mỹ cạn kiệt kho vũ khí vì chiến tranh Iran, Di dân Cam Bốt mắc kẹt ở biên giới Thái Lan ; Nắng nóng đe dọa nghề trồng nho làm rượu Champagne, đó là những chủ đề chính trong mục tạp chí thế giới đó đây tuần này.

Mặc dù hầu hết những di dân trong số hơn 70 000 người xâm nhập trái phép vào Ceute, vùng lãnh thổ của Tây Ban Nha, đã được gửi trả về Maroc, nhưng những hình ảnh dòng người ồ ạt vượt biển đã tràn ngập các mặt báo trong tuần. Phe cực hữu châu Âu được cho là sử dụng sự kiện này để thúc đẩy lập trường phản đối nhập cư.

Các bộ trưởng Nội Vụ của khối 27 nước đã có cuộc họp trực tuyến hôm 04/08/2026 về vụ việc, khẳng định rằng đó là một phép thử mà Không gian Schengen đã trải qua thành công, "không ai xâm nhập được vào Không gian tự do đi lại". Liên Hiệp Châu Âu nhất trí hỗ trợ Tây Ban Nha tăng cường an ninh biên giới, đồng thời tìm giải pháp kiểm soát mạnh tay hơn, ngăn chặn nhập cư trái phép.

Tại một bãi biển ở Ceuta, hiện vẫn còn khoảng hơn một ngàn người, chủ yếu là trẻ vị thành niên. Về mặt lý thuyết, những người này không bị trục xuất ngay, tuy nhiên, chính quyền không có đủ chỗ đễ tiếp đón họ. Đặc phái viên Murielle Paradon cho biết thêm thông tin :

« Các trung tâm tiếp nhận trẻ vị thành niên ở Ceuta rơi vào tình trạng quá tải. Ông Juan Jesus Vivas, lãnh đạo một tổ chức của Tây Ban Nha đang phát đi lời kêu gọi hỗ trợ. Ông cho biết số người tiếp nhận tại đây cao gấp 2600 % lần so với khả năng tiếp nhận tối da. Bà Jennifer Zuppiroli, thuộc tổ chức Save the children, cũng xác nhận tình hình rất hỗn hoạn, đặc biệt với những đứa trẻ chưa được đưa vào hệ thống bảo trợ.

Bà nói : "Hiện vẫn còn nhiều trẻ nằm ngoài hệ thống chăm sóc bảo trợ. Các em phải sống lang thang ngoài đường, không có nơi trú ẩn, không có đồ ăn thức uống. Nhiều người được các gia đình trong thành phố cưu mang. Nhưng chúng tôi biết rằng Ceuta không thể nào đáp ứng đủ chỗ cho tất cả mọi người vì thành phố này rất nhỏ. Do đó, phải chuyển những thiếu niên này đến những khu vực khác nhanh nhất có thể".

Theo luật pháp Tây Ban Nha, các khu vực khác có nghĩa vụ hỗ trợ tiếp nhận trẻ vị thành niên từ những vùng đang chịu áp lực quá tải. Tuy nhiên, một số khu vực do Đảng Nhân dân (PP) cánh hữu  lãnh đạo lại phản đối việc tiếp nhận nhóm trẻ này ».

Cuộc khủng hoảng cũng gây chia rẽ ở châu Âu. Ý đã tạm ngưng thỏa thuận Không Gian Schengen với Tây Ban Nha. Thứ Sáu, 07/08, Madrid đã dọa Roma sẽ đưa ra biện pháp trừng phạt, nếu Ý không sớm chấm dứt các biện pháp « phân biệt đối xử », kiểm soát đối với người dân Tây Ban Nha.

Mỹ cạn kiệt kho vũ khí vì Iran

Về chiến sự tại Trung Đông, trong bối cảnh đàm phán giữa Iran và Oman đang tiến gần đến việc mở lại eo biển Hormuz, tổng thống Mỹ hôm thứ Năm, 06/08, đã mạnh mẽ bác bỏ các báo cáo được đưa ra gần đây về việc quân đội Mỹ cạn kiệt đến 80 % kho vũ khí do « sa lầy » ở Iran. Trên mạng xã hội X, tổng thống Trump khẳng định Hoa Kỳ có số lượng vũ khí đạn dược khổng lồ. Trả lời báo giới tại Nhà Trắng, một lần nữa ông Trump nhấn mạnh, kho vũ khí của Hoa Kỳ là "không có giới hạn". Tuy nhiên, những lời phản bác của tổng thống không thuyết phục được giới chuyên gia.

Trả lời RFI Pháp ngữ, nhà nghiên cứu Tại Viện địa chính trị  châu Âu Sébastien Boussois nhận định : « Đã rất lâu rồi Hoa Kỳ mới sử dụng nhiều vũ khí đến vậy trong khoảng thời gian ngắn. Khi xét đến các tên lửa bắn chặn và cả những khó khăn mà quân đội Mỹ gặp phải, có thể hiểu rằng Mỹ đã sử dụng hơn một nửa số tên lửa đánh chặn trong kho vũ khí (…) Khi các đòn tấn công quân sự không mang lại kết quả, và các nhà đàm phán gặp khó khăn trong việc dàn xếp thỏa thuận, tôi cho rằng Trump có xu hướng giữ thái độ kín tiếng và nhường lại vai trò cho các nhà trung gian truyền thống của khu vực. Qatar đảm nhận hầu hết các hồ sơ lớn, và cả Oman. Tôi cho rằng Oman và Iran có khả năng tìm được đồng thuận để giải quyết vấn đề eo biển Hormuz ».

Cam Bốt, dư âm xung đột tranh chấp lãnh thổ với Thái Lan 

Nhìn sang châu Á, tại Cam Bốt, hơn 20 000 người dân phải di tản do các trận giao tranh dọc biên giới với Thái Lan hồi tháng 12/2025. Cho đến nay họ vẫn chưa thể trở về nhà, mặc dù lệnh ngừng bắn đã được thông qua cách nay hơn 7 tháng. Đó là ghi nhận của báo cáo viên đặc biện của Liên Hiệp Quốc về tình hình nhân quyền tại Thái Lan. Phnom Penh cáo buộc Bangkok chiếm đóng bất hợp pháp lãnh thổ, trong khi Thái Lan kiên quyết bác bỏ. Thông tín viên Valetin Cébron cho biết tình hình :

« Thỏa thuận ngừng bắn vẫn còn mong manh, các cuộc giao tranh hồi tháng 12/2025 đã để lại nhiều vết thương sâu sắc dọc vùng biên giới. Phnom Penh cáo buộc quân đội Thái Lan chiếm đóng nhiều ngôi làng và ngăn cản người dân trở về nhà. Phát ngôn viên của chính phủ, Pen Bona, cho biết : "Họ đã bố trí các xe container, giăng dây thép gai, phá hủy nhiều ngôi nhà của người Cam Bốt ở đó. Dân làng không thể trở về nhà nữa. Chúng tôi coi đó là hành động chiếm đóng quân sự".

Trái lại, Bangkok về phần mình khẳng định những ngôi làng đó thuộc lãnh thổ Thái Lan. Theo chính quyền Bangkok, người Cam Bốt đã ở đó từ nhiều thập kỷ qua, trong khi Thái Lan tiếp nhận người tị nạn trong cuộc nội chiến. Ngoại trưởng Thái Lan Sihasak Phuangketkaew, trong cuộc họp báo, nhận định : "Những ngôi làng này đã lấn chiếm lãnh thổ Thái Lan kể từ thời nội chiến ở Cam Bốt. Chuyện đó đã xảy ra hơn 50 năm trước".

Nói về những cư dân đã mất nhà cửa, ông cho biết thêm: "Thật không may, đó là thực tế của xung đột - thực tế của những cuộc đụng độ mà chúng tôi đã phải gánh chịu".

Tuy nhiên, theo ông Tom Andrews, báo cáo viên đặc biệt của Liên Hiệp Quốc về nhân quyền tại Cam Bốt, luật pháp quốc tế bảo đảm quyền được trở về nhà cho những người phải di tản do xung đột. »

Ý cân nhắc trợ cấp tạm thời cho lao động làm việc dưới điều kiện nắng nóng

Mùa hè ở châu Âu tiếp tục bóp ngạt các đô thị, hàng chục ngàn hecta rừng bị thiêu rụi sau các đợt nắng nóng kéo dài, sông ngòi cạn kiệt. Tại Ý hôm thứ Năm vừa qua, 27 thành phố trong đó có Palermo Rôma, Florence và Turin trong tình trạng báo động đỏ vì nhiệt độ nóng cực đoan, cả ngày lẫn đêm. Trong bối cảnh này, những người làm việc ngoài trời, như trong ngành xây dựng, nông nghiệp, hoặc những người giao hàng … bị tác động nhiều nhất. Thông tín viên Anne Le Nir từ Roma cho biết thêm :

«Tại những thành phố giống như Rôma, khi nhiệt độ trong không khí ở mức 39 độ C, thì nhiệt độ bề mặt ở những khu vực có mật độ bê tông hóa hoặc xây dày đặc có thể lên tới 75 độ C, làm gia tăng nguy cơ sốc nhiệt. Tuy nhiên, hiện chưa có luật cấp quốc gia nào về các biện pháp điều chỉnh điều kiện làm việc trong trường hợp nắng nóng cực đoan. Thế nhưng, 16 trong số 20 vùng đã cấm làm việc từ 12 giờ 30 trưa đến 16 giờ, đối với các ngành nghề mà người lao động có nguy cơ bị sốc nhiệt cao, khi nhiệt độ vượt quá 30 độ C. Một số nhóm lao động, như nông dân, công nhân xây dựng được hưởng trợ cấp khi tạm ngừng làm việc. Một số nghề khác, như nhân viên giao hàng bằng xe đạp, lại không thuộc diện được hưởng hỗ trợ tài chính này. Do đó, phe đối lập đang kêu gọi ban hành luật để chấm dứt sự phân biệt đối xử, bằng cách áp dụng các quy định trên toàn quốc về thời gian nghỉ có hưởng lương. Tuy nhiên, chính phủ của Meloni từ chối thực hiện và vẫn ưu tiên các quyết định mang tính linh hoạt theo từng trường hợp cụ thể, để không gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất công nghiệp ».

Pháp : Nắng nóng khiến nông dân phải thu hoạch nho sớm

Còn tại Pháp, tháng Bảy vừa qua được ghi nhận là tháng nóng nhất chưa từng kể từ khi đo đạc, với nhiệt độ trung bình của tháng lên tới 24,9 độ C. Ở vùng Champagne miền đông bắc đất nước, vốn nổi tiếng với giống nho làm rượu sâm – panh, việc hái nho đã bắt đầu từ ngày hôm qua. Đây được coi là sự kiện chưa từng có do tình trạng nắng nóng cực đoan vì thông thường mùa thu hoạch nho bắt đầu muộn hơn. Phóng viên Juliette Pietraszewski của RFI Pháp ngữ cho biết thêm:

« Những vụ thu hoạch nho sớm hơn dự kiến, thật không may, chẳng có gì  đáng ngạc nhiên. David Gaudinat, trồng nho ở Festiny ở thung lũng Marne, đã theo dõi sát sao diễn biến của khí hậu từ mùa xuân năm ngoái.

Ông là thành viên của hội đồng quản trị nghiệp đoàn những người trồng nho và là đồng chủ tịch một ủy ban kỹ thuật và môi trường thuộc Ủy ban champagne.  Ông cho biết : « Xét đến việc mùa vụ bắt đầu sớm và diễn biến thực tế và các đợt nắng nóng liên tiếp cùng tình trạng thiếu nước, chúng tôi và các đội ngũ kỹ thuật đã dự đoán một kịch bản thu hoạch cực kỳ sớm. Những ai nắm bắt thông tin tốt và luôn cập nhật tình hình sẽ có thể thích nghi, còn những người khác sẽ phải chật vật chạy theo sau ».

Tại vùng Champagne, các vụ thu hoạch nho diễn ra sớm hơn hai tuần so với cách nay 20 năm trước. Trung bình, trên phạm vi cả nước Pháp, hiện tượng nho chín sớm hơn diễn ra khắp mọi nơi. Trung bình, các vụ thu hoạch diễn ra sớm hơn 24 ngày so với những năm 1970. Tất cả những điều này buộc người trồng nho phải thích nghi. Ông David Gaudinat cho biết thêm rằng "điều này đòi hỏi nhiều khâu hậu cần, bao gồm cả việc tổ chức công việc và sắp xếp chỗ ở cho người lao động thời vụ, được huy động để thu hoạch nho. Xét về mặt tài chính, điều này tạo ra sự mất cân đối trong dòng tiền, tùy thuộc vào thời điểm các bên có thu nhập. Trên thực tế,  những người làm nho lâu năm đang cảm thấy hoang mang trước những gì đang xảy ra, nhất là những người từng có những giai đoạn hoàn toàn khác biệt so với tình hình hiện tại".

Một số người trồng nho thậm chí phải làm mát nho sau khi thu hoạch để giảm nguy cơ nho hỏng do nhiệt độ quá cao. »

Drone Ukraina đánh sâu, phơi bày lỗ hổng phòng không Nga ; Đến Ukraina nắm bắt tình hình chiến sự, một blogger MAGA theo thuyết âm mưu bị sốc vì bị tuyên truyền Nga lừa và chuyển sang ủng hộ Ukraina ; Xenia Fedorova : Từ giám đốc RT France đến tâm điểm tranh cãi chính trị tại Pháp ; Tân thủ tướng Hungary gây tranh cãi về phương pháp phá bỏ hệ thống cũ ; Tại Tây Ban Nha, giữa lúc cứu hỏa quá tải, dân làng tự dựng tuyến hào ngăn lửa. Trên đây là một số chủ đề của Tạp chí Thế giới đó đây tuần này.

Drone Ukraina đánh sâu, phơi bày lỗ hổng phòng không Nga

Trong tuần qua, Ukraina gia tăng các cuộc tập kích bằng drone tầm xa vào sâu lãnh thổ Nga, nhắm tới nhiều mục tiêu chiến lược như nhà máy lọc dầu, kho nhiên liệu, cơ sở công nghiệp và trung tâm hậu cần. Các vụ tấn công tại Ryazan, Perm (cách mặt trận 2.000 km), Rostov, Crimée, Saint-Peterburg, Matxcơva… đã gây ra nhiều vụ cháy nổ lớn. Mục tiêu của Kiev là gây sức ép đối với tiềm lực kinh tế và quân sự của Matxcơva, nhưng cũng mang tính chất tâm lý.

Những cuộc tấn công này cũng cho thấy những hạn chế của hệ thống phòng không Nga. Đây là nhận định của chuyên gia về quân sự Ukraina Maksym Beznosiuk, nhà nghiên cứu cộng tác tại Trung tâm Châu Âu Toàn cầu (Centre for Global Europe), khi trả lời RFI ban tiếng Ukraina ngày 29/07 :

« Điểm yếu lớn nhất của hệ thống phòng không Nga là quy mô khổng lồ của đất nước. Nga không thể bảo vệ mọi thứ cùng một lúc. Họ phải ưu tiên Matxcơva, Saint-Petersburg, các sân bay quân sự, nhà máy lọc dầu và một số cơ sở hạ tầng chiến lược.

Với đường biên giới rất dài với Ukraina, họ liên tục phải lựa chọn nơi triển khai các hệ thống phòng thủ và tên lửa đánh chặn rất đắt tiền. Do đó, mỗi cuộc tấn công của Ukraina đều có tác động tích lũy. Ukraina có thể phóng hàng trăm drone mỗi ngày và rất khó để ngăn chặn được tất cả chúng.

Tiếp theo, điểm yếu lớn thứ hai, đó là sự tập trung của cơ sở hạ tầng hậu cần và công nghiệp, bởi vì Nga đã tập trung hóa mọi thứ : các nhà máy lọc dầu lớn, các kho chứa hàng, các trung tâm phân phối. Những khu tập trung như vậy cực kỳ hiệu quả, nhưng cũng rất dễ bị ảnh hưởng. Chỉ cần một vài cuộc tấn công cũng đủ để làm gián đoạn nguồn cung cấp nhiên liệu, hậu cần quân sự và hoạt động phân phối nội địa trên khắp nước Nga ».

Mỹ : Blogger MAGA bỗng phát hiện bị tuyên truyền Nga lừa… chuyển sang ủng hộ Ukraina

Ngày 24/07/2026, trong một cuộc phỏng vấn với nhà báo Ukraina Marichka Padalko, Laura Loomer, nhà hoạt động cực hữu và người có ảnh hưởng trong phong trào MAGA của tổng thống Donald Trump, xin lỗi người dân Ukraina vì từng lan truyền thông tin sai lệch về nước này. Loomer đến Ukraina ngày 20/07 để tự kiểm chứng thực tế chiến tranh. Sau khi « chứng kiến ​​sự tàn phá do tên lửa đạn đạo gây ra và việc bản thân phải trú ẩn trong hầm tránh phóng xạ hạt nhân », bà cho biết trải nghiệm này đã thay đổi nhận thức, giúp hiểu rõ quyền tự vệ của Ukraina trước cuộc xâm lược của Nga.

Đây là một thành công lớn của Kiev và không phải là trường hợp duy nhất, theo giải thích ngày 28/07 của thông tín viên RFI Gwendal Lavina tại New York :

« Trong nhiều năm, người phụ nữ Mỹ 33 tuổi này, tự xưng là nhà báo, đã lặp lại luận điểm của Điện Kremlin và gọi quân đội Ukraina là “một băng phát xít”.

Rồi bà như ngộ ra. Vài ngày trước, Laura Loomer đã đăng nhiều đoạn video cho biết “bị sốc khi thấy mình đã tin vào những lời dối trá của tuyên truyền Nga đến mức nào”.

Nhân vật có ảnh hưởng theo thuyết âm mưu phát biểu từ Ukraina và đăng cả một bài phỏng vấn tổng thống Volodymyr Zelensky. Đội ngũ thân cận của tổng thống Ukraina ca ngợi điều quan trọng là bà ấy “chính mắt nhìn thấy mọi thứ như chúng vốn có”.

Sự thay đổi đột ngột này, cùng với sự thay đổi gần đây của Tim Pool, một người dẫn chương trình podcast khác, là không hề nhỏ bởi vì những nhân vật này có thể tạo dựng hoặc phá vỡ quan điểm của những người ủng hộ MAGA của tổng thống Donald Trump.

Tổng thống Mỹ luôn cứng rắn với Ukraina. Việc thượng nghị sĩ Lindsay Graham, một người ủng hộ mạnh mẽ Kiev, qua đời đã khiến ông Zelensky lo sợ điều tồi tệ nhất. Nhưng ông cũng có thể tìm được sự ủng hộ mạnh mẽ ở Loomer, người đang vận động để luật triển hạn các lệnh trừng phạt đối với Matxcơva được thông qua.

Khi được hỏi về sự thay đổi của phong trào MAGA đối với Ukraina, ông Donald Trump đã né tránh câu trả lời : “Tôi nghĩ họ ủng hộ những gì tôi ủng hộ” ».

Xenia Fedorova: Từ giám đốc RT France đến tâm điểm tranh cãi chính trị tại Pháp

Xenia Fedorova từng là giám đốc RT France, chi nhánh của mạng lưới truyền thông Nhà nước Nga Russia Today. Sau khi Liên Hiệp Châu Âu cấm phát sóng RT năm 2022 vì cho rằng đây là công cụ tuyên truyền của Điện Kremlin sau khi chiến tranh Nga - Ukraina bùng nổ, RT France chính thức đóng cửa ngày 21/01/2023.

Dù vậy, Fedorova vẫn ở lại Pháp và thường xuyên xuất hiện trên các kênh truyền thông bảo thủ như CNews, Europe 1 và JDNews, thuộc hệ sinh thái truyền thông của tỷ phú Vincent Bolloré. Các kênh này được xem có xu hướng bảo thủ, thiên hữu và thường dành nhiều không gian cho các quan điểm của cánh hữu tại Pháp.

Theo Reuters, sự hiện diện của bà nhanh chóng gây tranh cãi. Nhiều chính trị gia, học giả và chuyên gia an ninh cáo buộc Fedorova lan truyền các thông tin bị chính quyền Pháp và Liên Hiệp Châu Âu đánh giá là tuyên truyền hoặc sai lệch về chiến tranh Ukraina, NATO và chính trị châu Âu. Ngược lại, những người ủng hộ cho rằng bà chỉ thực hiện quyền tự do ngôn luận và bày tỏ quan điểm chính trị.

Một vấn đề khác gây chú ý là việc Fedorova vẫn được gia hạn thẻ cư trú 10 năm vào năm 2024. Bộ Nội Vụ Pháp khẳng định việc gia hạn được thực hiện theo quy trình hành chính thông thường, không có sự can thiệp của lãnh đạo chính phủ. Tuy nhiên, sau khi báo chí điều tra, nhiều nghị sĩ yêu cầu làm rõ liệu có tồn tại sự ưu ái trong quá trình này hay không.

 

Cuối tháng 07/2026, bộ Nội Vụ Pháp ban hành quyết định trục xuất Fedorova với lý do bà bị xem là « đe dọa nghiêm trọng đến trật tự công cộng » và « gây phương hại đến các lợi ích cơ bản của Nhà nước » thông qua việc phổ biến thông tin tuyên truyền có lợi cho Điện Kremlin. Fedorova tuyên bố sẽ kháng cáo và khẳng định mình chỉ thực hiện quyền tự do ngôn luận.

Ngày 31/07, chính phủ Pháp cũng quyết định đóng băng tài sản của Fedorova trong sáu tháng nhằm ngăn chặn việc sử dụng hoặc chuyển dịch các nguồn tài chính mà nhà chức trách cho rằng có thể phục vụ các hoạt động gây ảnh hưởng hoặc lợi ích của Nga. Đây được xem là dấu hiệu cho thấy Pháp đang siết chặt các biện pháp chống chiến dịch gây ảnh hưởng từ nước ngoài.

Hungary : Tân thủ tướng đi theo vết xe của người tiền nhiệm ?

Tại Hungary, chính phủ của thủ tướng Péter Magyar và đảng Tisza đang nhanh chóng phá bỏ hệ thống chính trị, pháp luật do cựu thủ tướng Viktor Orbán xây dựng. Tuy nhiên, việc thay đổi quá nhanh và cứng rắn khiến giới bảo vệ nhân quyền lo ngại chính quyền mới có thể lặp lại cách làm của người tiền nhiệm.

Một số trường hợp cụ thể : Tổng thống Tamas Sulyok bị buộc tự chấm dứt nhiệm kỳ thay vì áp dụng thủ tục luận tội theo Hiến Pháp. Tổng chưởng lý cũng chịu sức ép từ chức. Các cuộc điều tra chống tham nhũng gia tăng nhằm vào nhiều quan chức và nhân vật liên quan đến đảng Fidesz cũ. Trả lời RFI ngày 28/07, Aron Demeter thuộc tổ chức Ân Xá Quốc Tế (Amnesty International) tại Hungary nhận định :

« Một số cải cách do Peter Magyar thực hiện là hoàn toàn hợp pháp, nhưng đôi khi những phương pháp được sử dụng lại không phù hợp với các nguyên tắc của pháp quyền.

Do đó, lập trường của chúng tôi rất đơn giản : Nếu ông ấy thực sự muốn khôi phục nền dân chủ, ông ấy phải đoạn tuyệt với những phương pháp mà đảng Fidesz đã sử dụng trong những năm qua ngay cả khi tham vọng của ông ấy tốt đẹp hơn nhiều so với bất cứ điều gì mà đảng Fidesz đã bảo vệ cho đến nay.

Tôi nghĩ Peter Magyar thực sự cam kết khôi phục nền dân chủ, nhưng đôi khi ông ấy tạo ấn tượng hành động vội vàng, mặc dù nắm giữ đa số phiếu lớn nhất trong lịch sử Hungary và được người dân ủng hộ. Cuối cùng, tôi tin rằng sáu tháng tới sẽ mang tính quyết định vì khi đó chúng ta sẽ thấy liệu Peter Magyar có thực sự có ý định khôi phục Nhà nước pháp quyền ở Hungary hay không ».

Tây Ban Nha : Giữa lúc cứu hỏa quá tải, dân làng tự dựng tuyến hào ngăn lửa

Trong tháng 07/2026, Pháp và Tây Ban Nha hứng chịu những vụ cháy rừng nghiêm trọng nhất lịch sử. Tại Tây Ban Nha, thủ đô Madrid bị lửa bao vây từ ba hướng, trong đó ở phía tây là vụ cháy ở tỉnh Ávila bùng phát ngày 25/07 đã thiêu rụi 55.000 hecta, trở thành vụ cháy lớn nhất từng ghi nhận.

Đến tối 29/07, người dân ở hai khu vực cuối cùng của Madrid được phép trở về nhà sau sơ tán. Tuy nhiên, trước đó, một số cư dân San Martín de Valdeiglesias, nơi bắt đầu đám cháy “Sierra Oeste” ở Madrid, chưa từng rời đi mà vẫn ở lại để bảo vệ tài sản và hỗ trợ chữa cháy. Đặc phái viên RFI Alice Froussard đã gặp hai nữ sinh trong số này :

« Phía sau ngôi trường trung học của Yarixa, 18 tuổi, có một khu đất trống rất rộng và khoảng hai mươi ngôi nhà nằm trên một con phố nhỏ phía dưới. Ngày thứ Năm định mệnh tuần trước (23/07), khi đám cháy bắt đầu vượt khỏi tầm kiểm soát, còn lực lượng cứu hỏa bị quá tải, họ đã phải sử dụng mọi thứ có trong tầm tay.

Yarixa kể lại "Chúng tôi bắt tay làm đường ngăn lửa. Thực sự là chúng tôi rất sợ vì lửa đến từ các làng lân cận El Tiemblo và Cebreros và lan rất nhanh. Chủ yếu chỉ có cư dân chúng tôi, có vài lính cứu hỏa nhưng rất ít".

Làm đường ngăn lửa có nghĩa là dọn sạch đất, loại bỏ tất cả cây cỏ có thể cháy, đào rãnh liên tục để ngăn ngọn lửa lan rộng. "Có nghĩa là làm như một tuyến hào", theo giải thích của nữ sinh "để lửa không tiến gần đến những ngôi nhà".

Và nỗ lực của họ đã có hiệu quả mặc dù sợ hãi. Nhóm của họ có khoảng 40 người đã xoay sở được để cứu được các ngôi nhà. Điều này không phải ở đâu cũng vậy. Khoảng một trăm ngôi nhà đã bị thiêu rụi trong đám cháy này. Theo Yarixa, đằng sau thảm kịch này còn diễn ra một cuộc chiến khác : Nông thôn chống lại thành thị.

 

Yarixa giải thích "Họ nên cho phép chúng tôi phát quang bụi rậm, chặt cây, làm những việc tương tự, bởi vì cuối cùng, những dân làng như chúng tôi biết cách làm".

Maria, cũng có mặt vào tối hôm đó, có chung quan quan điểm này. Cô giải thích : "Người ta phải xin rất nhiều giấy phép, và thường thì không được cấp. Hoặc quá muộn, vào thời điểm người ta không thể chặt cây nữa hoạc vào mùa sẽ gây ra vấn đề".

"Dũng cảm", hai người bạn không thích dùng từ đó. Họ nói "Chúng tôi chỉ làm những gì cần thiết cho làng của mình" ».