Năm 2022 đánh dấu sự thụt lùi của kinh tế Trung Quốc ? Là đối tác thương mại và đầu tư chính của nhiều nước Đông Nam Á, Bắc Kinh đang bước vào chu kỳ mới mà ở đó xuất khẩu hụt hơi, GDP được dự báo chỉ tăng thêm từ 2 đến 3 % trong một thời gian dài với nhiều khó khăn ở trước mặt. Đây là cơ hội hay điềm gở đối với các nền kinh tế trong khu vực ?

Mỹ đầu tư 9 tỷ đô la để hiện đại hóa các nhà máy điện nguyên tử. Công luận Nhật sau cú sốc tai nạn nhà máy điện Fukushima tin tưởng trở lại vào năng lượng hạt nhân. Nga biến khí đốt thành vũ khí tấn công kinh tế toàn khối Liên Hiệp Châu Âu khiến Đức trả giá đắt về quyết định khai tử năng lượng hạt nhân. Trước Thụy Điển, Phần Lan, Pháp đã công bố kế hoạch « đầy tham vọng » để khôi phục lại điện hạt nhân, tự chủ về năng lượng.

Joe Biden và Tập Cận Bình cùng biết chiến tranh Mỹ -Trung đang diễn ra ngay bên trong các trung tâm nghiên cứu, các công ty khởi nghiệp. Mười ngày trước Đại Hội đảng Cộng Sản Trung Quốc, Washington mở rộng lệnh « phong tỏa » linh kiện bán dẫn sang Trung Quốc. Mục tiêu đề ra là ngăn chận các chương trình phát triển kinh tế và nhất là quân sự của Bắc Kinh.

« Đẹp đẽ khoe ra, xấu xa đậy lại ». Ngày 18/10/2022 Bắc Kinh hoãn công bố tỷ lệ tăng trưởng của Qúy 3/2022 và hàng loạt các chỉ số kinh tế như dự kiến. Sự kiện hãn hữu này làm dấy lên câu hỏi phải chăng do kết quả không được như mong đợi vào lúc đảng Cộng Sản Trung Quốc họp Đại Hội ?

Dầu hỏa thế giới không còn phục vụ quyền lợi của phương Tây, đứng đầu là Mỹ. Ngày 05/10/2022 sau cuộc họp tại Vienna, Áo, khối OPEC+ thông báo « mỗi ngày giảm 2 triệu thùng dầu cung cấp cho thế giới ». Báo chí quốc tế nói đến « một vố đau » đối với Washington, một « thất bại ê chề » của Joe Biden khi mà Riyad, thành viên quan trọng nhất trong khối các nước xuất khẩu dầu hỏa « liên kết với Nga ».

Phát hiện đường ống dẫn khí đốt Nord Stream 1 và 2 bị phá hoại diễn ra đúng vào lúc Ba Lan và Bulgari quay lưng lại với Nga. Các vụ tấn công này không tạo nên một « cơn sốt về khí đốt » nhưng thách thức châu Âu muốn tìm các nguồn cung cấp khác thay thế cho Nga và là một thách thức bảo đảm an ninh cho các « cơ sở hạ tầng thiết yếu » của một quốc gia.

Nga nhường thị trường năng lượng châu Âu lại cho Mỹ. Nhờ có khí hóa lỏng LNG/GNL, Qatar trở thành tâm điểm trong chính sách năng lượng của Liên Âu. Trung Quốc đi buôn có lãi khi mua vào khí đốt của Nga với giá rẻ, bán lại cho châu Âu theo thời giá thị trường. Đó là ba thay đổi lớn trên bàn cờ năng lượng thế giới vì chiến tranh Ukraina.

Cuộc gặp Vladimir Putin và Tập Cận Bình bên lề thượng đỉnh Tổ Chức Hợp Tác Thượng Hải - OCS 2022 tuần trước, đã làm lu mờ một trật tự mới tại Trung Á với tâm điểm là Bắc Kinh. Vì chiến tranh Ukraina, kinh tế Nga lệ thuộc nhiều hơn vào Trung Quốc, trong lúc nhiều nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ lo tìm điểm tựa để được bảo đảm « toàn vẹn lãnh thổ ».

Kazakhstan là cái gai trong tuần trăng mật giữa Matxcơva và Bắc Kinh, hay trái lại Nur Sultan là viên gạch đầu tiên cho mái nhà chung Á - Âu trước thượng đỉnh Tổ Chức Hợp Tác Thượng Hải - một sáng kiến của Trung Quốc và Nga là thành viên nặng ký nhất ?

Một bên chấp nhận là « tai, mắt » của Bắc Kinh trong ASEAN để đối lấy viện trợ và đầu tư, còn bên kia thì đã trông thấy Cam Bốt là một mảnh đất màu mỡ để cho các doanh nghiệp Trung Quốc khai thác và xem Phnom Penh như một công cụ hữu ích cả về chính trị lẫn chiến lược. Barthélémy Courmont, giám đốc nghiên cứu Viện Quan Hệ Quốc Tế và Chiến Lược IRIS, phân tích về chiến lược trong hơn nửa thế kỷ Bắc Kinh giữ Phnom Penh trong quỹ đạo.