GDP tăng hơn 8 % trong năm 2021: đó là năm cuối cùng Trung Quốc đạt thành tích vượt bậc ? Chiến lược « Zero Covid » và virus corona là dấu chấm hết, khép lại chu kỳ tăng trường thần kỳ suốt bốn thập niên, từ cuộc cải cách thời Đặng Tiểu Bình ?

Chính quyền Trung Quốc đang gia tăng quyền kiểm soát các hoạt động kinh tế, kể cả với mảng kỹ thuật số và chủ trương « thịnh vượng chung » được ôngTập Cận Bình đưa ra hồi tháng 8/2021 làm dấy lên câu hỏi : Bắc Kinh áp dụng trở lại chính sách « tập trung kinh tế như dưới thời Mao » và chấm dứt thời kỳ mở cửa thị trường mà ông Đặng Tiểu Bình chủ trương ?

Thổ Nhĩ Kỳ đang đứng trước một thách thức kép. Về đối nội, Ankara trực diện với cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng nhất từ 20 năm qua kèm theo là những hậu quả chính trị khó lường một năm trước bầu cử. Về đối ngoại, tổng thống Erdogan vừa bị thêm một vố đau : Kazakhstan, một lá chủ bài của Ankara tại Trung Á lệ thuộc nhiều hơn vào nước Nga.

Nhờ những nền tảng kinh tế vững chắc, tỷ lệ tăng trưởng của Nhật Bản sẽ cao hơn mong đợi trong năm 2022 nhưng do dịch Covid-19, nguy cơ khan hiếm linh kiện bán dẫn và mức nợ công hơn 250 % GDP vẫn rập rình đe dọa nền kinh tế thứ ba toàn cầu. Nguy hiểm hơn nữa là những căng thẳng địa chính trị khiến Tokyo liên tiếp tăng ngân sách quốc phòng bảo đảm an ninh.

Tăng trưởng chậm, mức sống của người dân Trung Quốc sa sút, nguy cơ những ông vua địa ốc vỡ nợ làm rung chuyển các sàn chứng khoán Hồng Kông hay Thượng Hải, dịch Covid-19 xuất phát từ Vũ Hán hai năm trước đây vẫn rập rình bùng lên trở lại : Những khó khăn đó liệu có đe dọa kế hoạch Made In China 2025, dùng công nghệ cao để thay thế Hoa Kỳ áp đặt luật chơi với thế giới ?

Pháp chuẩn bị bước vào năm bầu cử tổng thống, mọi sự chú ý dồn về các chỉ số tăng trưởng vốn vẫn đang bị virus corona rập rình đe dọa, vào số người thất nghiệp, vào tỷ lệ lạm phát, nên ít ai chú ý đến lĩnh vực French Tech đang cất cánh : những công ty khởi nghiệp của Pháp thu hút 10 tỷ euro đầu tư của thế giới.

Rối loạn chuỗi cung ứng toàn cầu, các nhà máy thiếu nguyên liệu và phụ tùng, hàng bị giao trễ, tàu chở hàng bị tắc nghẽn tại các bến cảng, biến thể Omicron báo trước dịch Covid-19 chưa tới hồi kết. Từ Hoa Kỳ đến châu Âu, châu Á tất cả thực sự mệt mỏi với những đợt phong tỏa triền miên cho đến tận những ngày cuối cùng trong năm 2021.

Dùng đòn kinh tế uy hiếp các đối tác thương mại, Trung Quốc đi sai một nước cờ. Liên Âu rút tỉa được bài học nào từ kinh nghiệm của Úc ? Chuyên gia Đông Bắc Á Quỹ Nghiên Cứu Chiến Lược Pháp Antoine Bondaz phân tích về những giới hạn trong chính sách của Bắc Kinh dùng sức mạnh thương mại để thuần phục đối phương.

Tám năm sau Trung Quốc, Liên Hiệp Châu Âu cạnh tranh với Con Đường Tơ Lụa mới của Bắc Kinh. Ngày 01/12/2021 Bruxelles thông báo chương trình đầu tư 300 tỷ euro vào các dự án phát triển cơ sở hạ tầng cho các quốc gia ngoài Liên Âu.

« Tương lai kinh tế đặt ở Trung Quốc » : Năm 2009 Cheikh Hamad ben Khalifa al Thani, cố lãnh đạo Qatar đã thấy rõ điều đó. Nhưng Doha vẫn lệ thuộc vào Hoa Kỳ về mặt an ninh để tự vệ trước những đối thủ trong khu vực như Ả Rập Xê Út hay Bahrain, Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất. Cuộc đối đầu Mỹ-Trung khiến bài toán của Doha thêm phần nan giải.