Tarih Vakfı

"Cumhuriyet'in 100 Yılı Konuşmaları"nın bahar dönemi ikinci paneli “Cumhuriyet’in 100 Yılında Toplumsal Cinsiyet, Laiklik ve Siyaset” başlığı altında 17 Mayıs 2023'te gerçekleşti.

Fatmagül Berktay, F. Ceren Akçabay ve Tuba Kancı, Cumhuriyet’in toplumsal cinsiyet tarihini yurttaşlık, medeni kanun, laiklik ve siyasetin cinsiyeti gibi temalar etrafında değerlendiriyorlar. Panelin başkanlığını Umut Azak yapmaktadır.

"Cumhuriyet’in 100 Yılı Konuşmaları”nın bahar dönemi ilk paneli “Emeğin 100 Yılı” başlığı altında 3 Mayıs 2023’te saat 18:30’da gerçekleşti. Panelde Selin Pelek- Mustafa Kahveci, “Cumhuriyet ve Ücretli Emek”, Can Nacar,  “Erken Cumhuriyet Tarihinin İşçi Özneleri”, Mustafa Görkem Doğan, “Çok Partili Hayat ve İşçileri” başlıkları ile emeğin 100 yılını değerlendiriyorlar. Panelin başkanlığını Mustafa Görkem Doğan yapıyor.

Akl-ı Kıssa’nın 2023 Bahar dönemi ikinci seminerini Feryal Tansuğ "İmparatorluk Dönüşürken İzmir ve Kuzey Ege Adaları Rumları" başlığıyla verecek. Seminer 25 Nisan 2023’de gerçekleştirildi. Bu seminerde , Osmanlı İmparatorluğu’nun Reform Çağı olarak bilinen 19. yüzyılda İzmir ve Kuzey Ege Adaları’nda –İmroz, Limni, Semadirek ve Taşoz–Rum Ortodoks Hristiyan Cemaat ile Osmanlı merkezî ve yerel yönetiminin ilişkileri konuşulacak. İmparatorluk yönetiminin meşruiyetinin içte ve dışta sorgulandığı bu dönemde Müslüman Osmanlı idarecilerinin, İzmirli ve adalı Rumlara nasıl muamele ettiği yazarın Osmanlıca ve Yunanca ilk el kaynakları kullanarak yaptığı araştırmalara dayanılarak tartışılmakta. Seminere Zuhal Mert Uzuner tartışmacı olarak katkı veriyor.

Akl-ı Kıssa’nın Bahar dönemi seminerlerini “Erken Modern Dönemde İstanbul: Bir Kitap Sohbeti” ile başlatıyoruz. Bu seminerde Erken Modern Dönemde İstanbul (A Companion to Early Modern Istanbul, Brill, 2021) kitabının yazarları ile bir sohbet gerçekleştireceğiz. Bu kitap sohbetinde Çiğdem Kafescioğlu editörler olarak yola çıkış noktaları, kitabın yapısına ve içeriğine şekil veren sorular ve kavramlar üzerinde duracak. Yazarlar arasından dört tarihçi, kendi çalışma alanlarının perspektifinden, kitaba yaptıkları katkı üzerinde konuşacaklar: Suraiya Faroqhi esnaf ve zanaatkar örgütlenmeleri ve pratikleri; Christoph Neumann şehrin seçkin zümrelerinin oluşum ve dönüşümleri; Leyla Kayhan Elbirlik mahalle ve aile hayatı ve dönüşümleri, Gülay Yılmaz toplumsal muhalefet ifadeleri, ayaklanmalar ve isyanları konu eden makalelerini şekillendiren soru ve sorunları paylaşacaklar.

Erken Modern Dönemde İstanbul, Shirine Hamadeh ve Çiğdem Kafescioğlu’nun editörlüğünde, İstanbul’un 15. – 18. yüzyıllar arası tarihini erken modern dönem ve erken modern şehir tarihi çerçevelerine yerleştirmeyi, başkent ve metropol İstanbul’u bu çerçeve içerisinde incelemeyi amaçlayan kollektif bir çalışma olarak tasarlandı. Kitaba katkıda bulunan yazarlar şehir tarihinin sosyoekonomik, siyasi, kültürel, çevresel ve mekânsal boyutları ile birlikte, İstanbul’u erken modern kentliliğin kilit mekânlarından biri haline getiren yerel ve küresel süreçleri, insan ve insan-dışı aktörleri inceliyorlar. Kitabı oluşturan 27 bölüm, daha önce nadiren bir arada ele alan konuları aynı cilt içerisinde toplayarak şehir hayatını oluşturan dinamiklerin birbirleriyle ilişkilerini görünür kılmayı amaçlıyor.

Serinin beşinci konuşmasında Gülhan Balsoy “Geç Osmanlı Erken Cumhuriyet Polisiye Edebiyatında Şeytan, Tilki ve Kurnaz Kadınlar’’ başlıklı konuşmasıyla bizlerle. Bu konuşmada Balsoy, tarihsel hakikat ve edebi hakikat arasındaki ilişkiyi genellikle edebiyatın daha az derinlikli bir türü kabul edilen polisiye edebiyat örneği üzerinden ele alacak. Geç Osmanlı- erken Cumhuriyet polisiye edebiyatında sıklıkla karşımıza çıkan kadın suçlular ve suç örgütü liderlerini; kadınların toplumsal rollerinin değişimi, bunun yarattığı endişeler, bu dönemde özellikle İstanbul’un hızla kentleşmesinin getirdiği tekinsizlik, Cumhuriyetin kurulmasıyla yeniden tanımlanan toplumsal cinsiyet kodları gibi büyük ölçekli dönüşümlerle birlikte düşünmek mümkün. Balsoy sunumunda polisiye edebiyattaki kadın suçlular toplumsal ve tarihsel dönüşümün doğrudan bir yansıması mıdır yoksa edebiyat ve tarih ilişkisini daha katmalı bir şekilde mi ele almalıyız sorularına odaklanıyor.

Akl-ı Kıssa’nın 2022 – 2023 Güz dönemi dördüncü seminerini Senem Timuroğlu “Osmanlı Modernleşmesinde Kadınların Transnasyonal (Ulus-ötesi) Entelektüel Yolculuğu: Kanatlanmış Kadınlar, Osmanlı ve Avrupalı Kadın Yazarların Dostluğu” başlığıyla vermekte. Seminer 24 Ocak 2023’de gerçekleştirildi. Bu seminerde Senem Timuroğlu dünyada 1. Dalga Feminist Hareket ile etkileşim ve alışveriş halinde ilerleyen, Osmanlı modernleşmesi tarihinin birer aktörü olan Osmanlı-Türk kadınların entelektüel ve politik yolculuğunu, Kanatlanmış Kadınlar, Osmanlı ve Avrupalı Kadın Yazarların Dostluğu çalışmasındaki bulgulara dayanarak ele alıyor. Seminere Gülşen Çulhaoğlu Pirencek tartışmacı olarak katkı verecek.

Şehnaz Şişmanoğlu “19. Yüzyılda Karamanlıca Edebiyat: Şehir, Taşra, Kimlik’’ başlıklı konuşmasıyla bizlerle. Mübadelenin 100. yılında, mübadele öncesi Türkçe konuşan Anadolulu Ortodoksların edebi birikimine odaklanan bu konuşmada, 19. yüzyılın ikinci yarısından sonra büyük ölçüde İstanbul’a yönelen göç hareketlerinin Yunan harfli Türkçe (Karamanlıca) edebi üretimini nasıl etkilediği ele alınmakta. Bu üretimin özellikle Anadolulu Ortodoks kimliği ve şehir-taşra ilişkileri açısından ne anlama geldiği; gazetelerdeki okur mektupları, roman mukaddimeleri ve kitap abone listeleri gibi paratekstler üzerinden tartışılıyor.

"Cumhuriyet'in 100 Yılı Konuşmaları"nın beşinci panelinde Şevket Pamuk, Alp Erinç Yeldan ve Ayşe Evren Hoşgör Çimen "Türkiye Ekonomisinin 100 Yılı" başlığı altında Cumhuriyet’in iktisat tarihini çeşitli açılardan değerlendirmişlerdir. Panel Tarih Vakfı Eminönü Binasında gerçekleşmiştir.

Murat Cankara “Yaban’ın Tuzsuz Dili: Cumhuriyet, Dil ve Alfabe Üzerine Bazı Mülahazalar” başlıklı konuşmasıyla bizlerle. Yakup Kadri’nin Yaban romanını odağa alacak olan konuşma, metnin yaklaşık yüz yıllık tarihini kurcalayarak, alışılageldik yorum çerçevesini sorgulamayı hedefliyor. Cankara, “hepimizin elbette okuduğu” Yaban vesilesiyle, bir yandan Türkiye’deki edebiyat eleştirisi ve yayıncılığına diğer yandan da Cumhuriyet’in ve biz günümüz okurlarının dille ve dilin yazıdaki temsiliyle ilişkilerine dair sorular soruyor.

Akl-ı Kıssa’nın 2022 Güz dönemi üçüncü seminerini Suna Çağaptay “Bir Kentin Anatomisi: Prousa’dan Bursa’ya“ başlığıyla verecek. Seminere Nilay Özlü tartışmacı olarak katkı verecek.