Technoworld

Տեխնոաշխարհի 5-րդ թողարկմանը փորձում ենք հասկանալ iOS , թե՞ Android։ Վերջիվերջո՝ ո՞րն ա լավ, որը՝ վատ

Երկուսն էլ օգտագործել եմ ու թողարկմանը իմացի, թե ինչից եմ գոհ ու դժգոհ

Տեխնոաշխարհի 4-րդ էպիզոդում Արտակ Սևադայի հետ զրուցում ենք իր ստեղծած ընկերության, <<ջոբսական>> ակնոցների, արհեստական բանականության ու հայկական կրիպտոարժույթի՝ Armcoin-ի մասին

-Ես մի քանի հարց ունեմ Ձեզ։ Բայց ամենառաջինը՝ սա Ձեր առաջի՞ն այցելությունն է Հայաստան։

-Այո, առաջին։

-Եվ, ի՞նչն է ձեզ տպավորել։

-Ես շատ տպավորված եմ Հայաստանով, որովհետև ես երբեք չեմ մտածել, որ Հայաստանը այսքան հզոր է, այստեղի հյուրընկալությունը արժեքավոր է շատ, մարդիկ լավն են։ Սա մի մասն է տպավորություններիս։ Ամենից շատ ես տպավորվել եմ ՀՀ կառավարության, մասնավոր սեկտորի, ոչ կոմերցիոն ընկերությունների և այլ ընկերությունների մասնակցությամբ ինովացիոն տեխնոլոգիաների ու գիտության զարգացման զարգացման գործընթացում։

-Ի՞նչ եք որպես բացահայտում գտել հայաստանյան IT և հաղորդակցության ոլորտում, ի՞նչն էր Ձեզ համար նոր:

-Առաջինը, ինչ ես ինձ համար պարզեցի, այն էր, որ Հայաստանում տեխնոլոգիաները մեծ առաջընթաց ունեն՝ այստեղ կիրառվում են և՛ արհեստական բանականությունը, և՛ մեքենայական ուսուցմը, տեսնում եմ ուսանողների, ովքեր հետազոտություններ են անում։ Բացի այս ամենը, նրանք նաև լուծումներ են առաջարկում։ Օրինակ՝ ավտոմատացված, ինքնավար մեքենաներ, որը հիմա առաջատար ճյուղ է։ Զարգացած է նաև հեռահաղորդակցության ոլորտում, դուք ունեք ռադիոհաճախականության տեխնոլոգիական լուծումներ, որոնք նույնպես տարածված են շատ։ Օրինակ՝ 5G-ն։ Ձեր երկրի համար սա իրապես շատ լավ է։

-Նայենք հայկական և աֆրիկյան IT ճյուղերին, ի՞նչ նմանություններ ու տարբերություններ կան։ Ձեր փորձառության ո՞ր մասը կարող ենք մենք կիրառել։

-Շա՜տ բարդ է համեմատել մի երկիրն ամբողջ Աֆրիկա մայրցամաքի երկրների հետ։ Եկեք երկներով ասեմ։ Եթե նկատի ունենաք Հարավային Աֆրիկան, ապա այն մի փոքր ավելի զարգացած է տգեխնոլոգիական առումով, քան Հայաստանը։ Հայաստանն իր այս զարգացվածությամբ ավելի շատ նման է Նայրոբիին և Նիգերիային։ Բայց, պետք է ասեմ, որ այս աֆրիկյան պետություններն ունեն զրոյական ներդրումներ ու պրակտիկանտներ տեխնոլոգիաների ու գիտության մեջ։ Ինչն եմ ես ավելի շատ հավանում հայկական մոդելի մեջ, ասեմ՝ Աֆրիկայի շատ երկրներում տեխնոլոգիական ընկերությունները կազմակերպված չեն, այստեղ դուք ունեք մի մեծ էկոհամակարգ և սա մեծ ազդեցություն է թողնում էկոնոմիկայի և մարդկանց կյանքի վրա։ Շատ լավ է ունենալ էկոհամակարգ, որտեղ Կառավարությունը, մասնավոր սեկտորը, ոչ կոմերցիոն կազմակերպություններն ունեն գրեթե նույն դերակատարությունը էկոհամակարգի ստեղծման մեջ։ Ես կարծում եմ, սա լավ մոդել է, որը Հայաստանն իրագործել է գերազանց։ Աֆրիկայում...

-Ինչպե՞ս են փոփոխվել կիբեռվիրուսները տարիների ընթացքում, խոսքը ոչ միայն 2018-2019 թվականների մասին է։

-Այսպիսի թրենդ կա՝ եթե առաջ հաքերները համակարգիչը շարքից հանող վիրուսի մեկ տեսակ էին ստեղծում, որը ուղարկում էին ցանց, մենք ու մեր նման ընկերությունները դա նկատում էին ու հեռացնում և օգտատերերը պաշտպանվում էին ստանդարտ մեխանիզմներով՝ հակավիրուսային ծրագիր սերվերի համար, էլեկտրոնային հասցեի և այլն, սյսօր հաքերների հիմնական նպատակը մեծ ու թիրախավորված հարձակումներն են, ընդ որում թիրախավորված հարձակումներ ոչ միայն շահույթ ունենալու համար(հարձակվեցին, ստացան գումար և վերջ), այլ նաև թրենդ է նկատվում կիբեռզենքի, պատերազմի ուղղությամբ։ Վերջինս, բնականաբար, մեծ երկրների միջև է տեղի ունենում։ Այս ամենը բերում է նրան, որ թիրախավորված հարձակումը միանգամյա չէ, այլ տևում է 1-2 ամիս, 1 տարի ու շատ բաղկացուցիչներ ունի։ Դրանք և՛ հայտնի վնասաբեր ծրագրերն են, և՛ լեգիտիմ պաշտպանիչ միջոցները և նորույթներ՝ ստեղծված հատուկ հարձակումների համար։ Այս պատճառով էլ պաշտպանության դասական ձևերը (քանի որ նրանք ունեն առաջադրանք միանգամից արգելփակել, այլ ոչ թե վիրուսի վարքին հետևել) չեն կարող ամբողջապես վերահսկել այս ամենը։ Պետք է պաշտպանության նոր հանակարգ, բայց ոչ թե դասական տեսակը փոխելու համար, այլ համալրելու, ամբողջացնելու համար։ Հենց այս ամբողջությունն էլ թույլ է տալիս հետևել ու ոչնչացնել վիրուսների ավելի բարդ տեսակներ։

-Ի՞նչ տեսակի վնասաբեր ծրագրեր ունենք 2018-2019 շրջանում ու ի՞նչ վեկտորներով են դրանք զարգանում։

-Ամենահայտնի ու <<սիրելի>> վեկտորը եղել ու մնում է ու դառնում է էլ ավելի մասսայակն էլեկտրոնային հասցեն։ Ինչո՞ւ է դա մասսայական։ Առաջին հերթին հասարակ օգտատերերը ու հավանաբար ձեր խմբագրությունում էլ միշտ ստանում են նամակներ նորությունների մասին, պետք է արագ դրանք ուսումնասիրել, բացել լինքերը, նկարները և այլն։ Եվ օգտատերերը, ում աշխատանքը բացարձակապես տեղեկատվական անվտանգության հետ կապ չունի ու գլուխ չեն հանում դրանից (իրենց պետք էլ չի), բացում են նամակները և անցնում են բոլոր հղումներով, նայում են նկարները և արդյունքում այդ ամենը ավարտվում է նրանով, որ մի ամբողջ օֆիս վարակվում է։ Սա վեկտորի մասով։ Վիրուսային ծրագրերի մասով՝ ամենամասսայականը մայնինգի հետ կապված ծրագրերն են ու կշարունակեն դրանք այդպես էլ մնալ։ Իսկ ոչ վաղ անցյալում դրանք կոդավորողներն էին,...

Դավիթ Բաբայանի կյանքում տեխնոլոգիաներն այսօր կարևոր տեղ են զբաղեցնում։ Դավիթի և տեխնոաշխարհի սերտ շփումը սկսվեց ճակատագրի բերումով՝ երբ լողի չեմպիոնը պատանի տարիքում ոսկե մեդալի գնով զրկվեց քայլելու հնարավորությունից։ Այսօր Դավիթը զբաղվում է արդեն իր համար սիրելի դարձած մասնագիտությամբ և ունի սեփական պատկերացումները, թե ուր է գնում տեխնոլոգիական Հայաստանը։