در این اپیزود، زهرا پزشکیان با سینا عضدی درباره کتاب تازه‌اش درباره برنامه هسته‌ای ایران گفت‌وگو می‌کند. سینا توضیح می‌دهد که حاکمان ایران در دوره پهلوی به‌دلیل تهدیدات همسایگان غربی کشور و در دوره پس از انقلاب ۵۷ به‌دلیل حمله کشور عراق به ایران، ناگزیر به‌سمت گسترش برنامه اتمی رفتند. او همچنین بیان می‌کند استراتژی هسته‌ای رهبران ایران راهبردی در راستای امنیت ملی است و کنار گذاشتن این برنامه به‌دلیل فشارهای کشورهای غربی، آینده ایران را در مخاطره قرار می‌دهد.

معرفی مهمان:

سینا عضدی، استاد دانشگاه و تحلیلگر روابط بین‌الملل، دانش‌آموخته دکتری روابط بین‌الملل از دانشگاه فلوریدای جنوبی آمریکاست. او در کتاب جدیدش با عنوان «ایران و بمب؛ ایالات متحده، ایران و مساله هسته‌ای» تلاش دارد برنامه اتمی ایران را از منظر سیاستگذاران ایرانی بررسی کند و به این پرسش پاسخ دهد که چه منطق استراتژیکی محرک این برنامه از ابتدا تا به امروز بوده‌است.

معرفی میزبان:

زهرا پزشکیان دانش‌آموخته اقتصاد از کانادا و دوره طراحی‌ سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی از دانشگاه MIT و موسسه JPAL آمریکاست. او در حال حاضر درحال پژوهش در زمینه تاثیر مالیات کربن بر فناوری‌های دیجیتال کشاورزی است.

برای شنیدن نسخه پادکست جلسات، می‌توانید  کانال "The Fly-Bottle" را در پلتفرم های پادکست جستجو کنید، یا برای تماشای ویدیوی کامل به کانال یوتیوب "The Fly-Bottle" سر بزنید.

هدف «مگس در بطری» فراهم‌ساختن فضایی برای طرح و انتشار تحلیل‌ها و دیدگاه‌های متخصصان و محققان در حوزه‌های مختلف است.  در این چارچوب، این مجموعه از اتخاذ موضع رسمی پرهیز می‌کند.

#روابط_بین‌الملل

#جنگ

# TheFlyBottle

در این گفت‌وگو سروش معروضی با مهدی ابراهیم‌پور درباره‌ی پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد او در زمینه‌ی معرفت‌شناسی اختلاف‌نظر صحبت می‌کند. مهدی توضیح می‌دهد که فیلسوفان چگونه می‌توانند به ما کمک کنند تا درک دقیق‌تری از این پدیده‌ی اجتماعی پیدا کنیم. در ادامه، او به این پرسش می‌پردازد که مواجهه‌ی معقول با اختلاف‌نظر چه ویژگی‌هایی دارد. سپس مفهوم عقلانیت و جایگاه آن در فضای اجتماعی امروز جامعه‌ی ایران به بحث گذاشته می‌شود.

 مهدی ابراهیم‌پور پژوهشگر حوزه‌ی معرفت‌شناسی اجتماعی است. او مدارک کارشناسی ارشد خود را در رشته‌ی فلسفه‌ی علم از دانشگاه صنعتی امیرکبیر و در رشته‌ی فلسفه از دانشگاه ساسکاچوان دریافت کرده است. تمرکز اصلی پژوهش‌های او بر موضوعات «معرفت‌شناسی اختلاف‌نظر» و «ظلم معرفتی» معطوف است.

معرفی میزبان:

سروش معروضی پژوهشگر تاریخ فلسفه‌ی تحلیلی و نیز تاریخ و فلسفه‌ی علوم اجتماعی است. پژوهش‌های او در حوزه‌ی تاریخ فلسفه و علم، بر تأثیر جنگ جهانی اول بر نظریات عقلانیت در انگلستان تمرکز دارد. او در کار خود تفسیر تازه‌ای از آثار فلسفی و اقتصادی «فرانک رمزی» و «جان مینارد کینز» ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه این آثار می‌توانند با مباحث معاصر در معرفت‌شناسی عقلانیت مرتبط و برای آن‌ها مفید باشند. سروش دکترای خود را در رشته‌ی تاریخ و فلسفه‌ی علم از دانشگاه تورنتو دریافت کرده است.

هدف «مگس در بطری» فراهم‌ساختن فضایی برای طرح و انتشار تحلیل‌ها و دیدگاه‌های متخصصان و محققان در حوزه‌های مختلف است.  در این چارچوب، این مجموعه از اتخاذ موضع رسمی پرهیز می‌کند.

در این اپیزود با همراهی ندا هوشنگ، از منظر عدالت اقلیمی به بررسی اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت جنگ بر ایران می‌پردازیم. ابتدا با نگاهی کوتاه به آمار و شواهد، پیامدهای زیست‌محیطی جنگ را مرور می‌کنیم و سپس نقش نظامی‌گری و تقویت ساختارهای ارتشی را به‌عنوان عاملی در تخریب محیط زیست تحلیل می‌کنیم. در ادامه، با بررسی چند نمونه موردی، ابعاد ملموس این تخریب‌ها را نشان می‌دهیم. در نهایت، با رویکردی اینترسکشنال و از لنز اکوفمینیسم، به نابرابری‌ها، هزینه‌های ناعادلانه و فشار مضاعف بر گروه‌های به‌حاشیه‌رانده‌شده می‌پردازیم.

برای شنیدن نسخه پادکست جلسات، می‌توانید  کانال "The Fly-Bottle" را در پلتفرم های پادکست جستجو کنید.

هدف «مگس در بطری» فراهم‌ساختن فضایی برای طرح و انتشار تحلیل‌ها و دیدگاه‌های متخصصان و محققان در حوزه‌های مختلف است.  در این چارچوب، این مجموعه از اتخاذ موضع رسمی پرهیز می‌کند.

در این قسمت از سلسله جلسات مگس در بطری با شیرین خیام‌باشی به گفت‌وگو نشستیم. در این گفت‌وگو، عطا حشمتی از شیرین سوال‌هایی درباره‌ی تاریخ شکل‌گیری جامعه‌ی ایرانیان مقیم خارج از کشور (دیاسپورای ایرانی) پس از تغییر رژیم در انقلاب سال ۱۳۵۷ پرسید و دکتر خیام‌باشی توضیح داد چگونه این جامعه در پس موج‌های متوالی مهاجرت و به دلیل تنوع نسلی و تضادهای سیاسی و مذهبی درون‌گروهی، هرگز نتوانست به یک پرچم و نماد واحد برای همبستگی، نمایندگی و شکل‌گیری فضای عمومی دست یابد. در این گفتگو، شیرین خیام‌باشی با نگاهی جامعه‌شناختی و پدیدارشناختی، به نقش پرچم در بازنمایی شکاف‌های منحصر به فرد ایرانیان ساکن در کلان‌شهر تورنتو در کانادا پرداخته است. او همچنین به سوال‌های عطا حشمتی دربارهٔ مفهوم دیاسپورا و اهمیت آن برای سیاست امروز ایران پاسخ داد.

دکتر شیرین خیام‌باشی جامعه‌شناس و استادیار دانشگاه متروپولیتن تورنتو در کانادا است. موضوع کار شیرین تحلیل روابط قومی و نژادی جوامع پس از مهاجرت در کانادا است. او در پایان‌نامه‌ی دکترایش در دانشگاه مک‌مستر تضادهای بین‌گروهی و چالش‌های اجتماعی و سیاسی مهاجران ایرانی در کانادا را بر اساس جنسیت، دین و نزاع‌های درون‌گروهی مورد تحلیل قرار داد. دکتر خیام‌باشی مفهوم «اسلام‌هراسی درون‌گروهی» (in-group Islamophobia) را برای بررسی شکاف مذهبی در جامعه‌ی دیاسپورای ایرانی به علم جامعه‌شناسی معرفی کرده است. او اکنون به مطالعه‌ی شکاف‌های جنسیتی در میان مهاجران که با احیای نقش‌های سنتی جنسیتی پس از مهاجرت و به چالش گرفتن هویت جنسی همراه است می‌پردازد.

کلیه مطالب و دیدگاه‌های ارائه‌شده توسط مهمانان و میزبانانِ گفت‌وگوها، صرفاً بیانگر نظر شخصی آنان است.

هدف «مگس در بطری» فراهم‌ساختن فضایی برای طرح و انتشار تحلیل‌ها و دیدگاه‌های متخصصان و محققان در حوزه‌های مختلف است.  در این چارچوب، این مجموعه از اتخاذ موضع رسمی پرهیز می‌کند.

دولت‌ها گاها تمایل به کنترل همه جانبه فضای گفتمانی جامعه دارند اما مردم عموما در فضا‌هایی خارج از کنترل مستقیم ساختارهای قدرت و سانسور، فضا‌های گفتمانی ثانویه‌ای برای تولید و مصرف به نسبت آزادانه شکایت‌های خود می‌سازند. در این مطالعه، فضاهای هنری و مجازی غیرقانونی به عنوانی "ناجنبش‌های گفتمانی" تعریف می‌شوند. ناجنبش‌های گفتمانی در شکل‌گیری ناجنبش‌ها و اعتراضات افقی تاثیر قابل توجهی دارند و در موقعیت‌های خاص، با "فعال" شدن اعتراضات گسترده را همراهی می‌کنند. در این گفت و‌گو ما نقش رپ فارسی را به عنوان یک ناجنبش گفتمانی در طی دو دهه اخیر بررسی می‌کنیم.

Danial Vahabli is a political sociologist interested in the intersection of resistance, culture, and globalization. He is currently a sociology PhD Candidate at Stony Brook University, NY and a graduate fellow of Institute for Advanced Computational Science.

در این جلسه مفهوم نوینی را که کانت در کتاب نقد عقل محض از خودآگاهی ارائه می‌دهد، به بحث می‌گذارم. برخلاف تجربه‌گرایان و عقل‌گرایانی که خودآگاهی را به‌صورت آگاهی از یک ابژه تصویر می‌کردند، کانت تبیینی از خودآگاهی به دست می‌دهد که در آن «خود»، با وجود آنکه موضوع آگاهی قرار می‌گیرد، بدل به ابژه نمی‌شود. او بدین‌ترتیب تفسیری فعالانه یا اجراگرایانه (performative) از خودآگاهی ارائه می‌دهد که هم‌خاستگاه با شناخت ابژه‌های تجربه است. با این تفسیر، کانت تمایزهای دقیقی میان مفهوم خودآگاهی در معرفت‌شناسی فلسفی و مفهوم خودآگاهی در روان‌شناسی تجربی و روان‌شناسی عقلانی (که اکنون بخشی از الهیات تلقی می‌شود) برقرار می‌سازد. در این بحث می‌کوشم مفهوم خودآگاهی را در بستر پروژه‌ی نقدی کانت قرار دهم و حدود و معنای آن را روشن سازم.

این جلسه به کوشش حلقه‌ی «خوانش نقد عقل محض» تهیه شده است.

# TheFlyBottle

# مگس_در_بطری

# فلسفه 

بیایید تاریخ دولت در ایران را از برهه‌ای در نظر بگیریم که ارتقای زندگی به یکی از وظایف اجرایی آن بدل شد. به تعبیر دیگر، از برهه‌ای که دولت موظف شد جمعیت را زنده نگه دارد و برای تداوم حیات آن (یعنی در قبال افزایش طول عمر، بهبود کیفیت زندگی، دفع مخاطرات حیات، ارتقای فرصت‌های زیستن و غیره) تصمیم بگیرد، برنامه بریزد و دست به عمل بزند. این برهه را می‌توان، مُلهم از فوکو، دقیقه‌ی «زایش زیست‌سیاست» گرفت، دقیقه‌ای که حیات با همه‌ی کمیت‌ها و کیفیت‌هایش درون دم‌ودستگاه‌های دولتی ادغام می‌شود تا به موضوع سیاست‌گذاری تبدیل شود. اما درست به موازات «زیست‌سیاسی‌شدن دولت»، قسمی مرگ‌سیاست نیز در کار بوده است که برخلاف اولی، که قرار است از حیات محافظت کند و آن را لحاظ کمی و کیفی ارتقا دهد، زندگی‌ها را به شیوه‌های مختلفی مستقیماً می‌کُشد یا غیرمستقیم به کُشتن می‌دهد. آنچه می‌توان به «پارادوکس دولت» تعبیر کرد محصول این حقیقت است که قدرت حاکمانه‌ی کُشتن پابه‌پای قدرتِ زندگی‌بخشِ حکمرانیِ زیست‌سیاسی پیش می‌رود. در ارائه‌ای که در پیش خواهیم داشت می‌کوشیم منطق پارادکسیکال دولت را از مجرای واکاوی درهم‌تنیدگی کردارهای زیست‌سیاسی و سازوکارهای مر‌گ‌سیاست به بحث بگذاریم.

حسام سلامت از ابتدا تا انتهای دوره‌ی تحصیل‌اش جامعه‌شناسی خوانده است. او در سال 98 از رساله‌ی دکترایش با عنوان «فرار از دانشگاه: درباره‌ی میدان غیررسمی علوم اجتماعی در ایران پسا انقلاب» دفاع کرد. این رساله در واقع حاصل مفهوم‌پردازی زندگی خود حسام (و بسیارانی چون او) در مقام «مدرس آزاد» در فضاهای برون‌دانشگاهی بود. حسام از سال 88 که به همراه دوستانش «آکادمی موازی» را پایه گذاشت تا امروز درگیر تجربه‌ی آموزش عمومی علوم اجتماعی بوده است.

حوزه‌ی علایق پژوهشی او در در سال‌های اخیر یکی اندیشه‌ی سیاسی جدید با تمرکز بر نظریه‌ی نوجمهوری‌خواهی است و دیگری آپاراتوس‌های دولتی مرگ‌سیاست در مقام سازوکارهای تولید مرگ‌های نابهنگام.

اخیراً کتابی از او (در همکاری با آیدین باقری و مهدی یوسفی) منتشر شده است به نام «بازآرایی گورستان» که به گورستان‌های تاریخی به مثابه‌ی «آرشیو مردگان» می‌نگرد و بازسازی آنها به دست نهادهای دولتی را همچون دستکاری حافظه‌ی جمعی تحلیل می‌کند.

# TheFlyBottle

#جامعه_شناسی

میهمان ما در این قسمت از پادکست فلای باتل ماتئو (محمد) فرزانه، تاریخ‌دان و عضو هیئت علمی دانشکده تاریخ دانشگاه نورث ایسترن-ایلینوی در شیکاگو، است. عطا حشمتی به عنوان میزبان این قسمت با او دربارهٔ کتاب زنان و جنسیت در جنگ ایران و عراق گفتگو می‌کند. در این گقنگو دکتر فرزانه ضمن تبیین استدلال‌های اصلی کتاب، به پاره‌ای از کاستی‌ها در تاریخ‌نگاری جنگ و همچنین مطالعات تاریخی و جامعه‌شناسی در حیطهٔ جنسیت و زنان اشاره می‌کند. به عقیدهٔ او مطالعات تاریخی موجود غالباً زنان طبقات پایین‌دست و حاشیه‌نشین را نادیده می‌گیرند. تاریخ جنگ ایران و عراق فرصتی فراهم می‌کند تا گوشه‌ای از عاملیت و هویت این زنان را بازخوانی کرده و نقش آنان در تاریخ طولانی جنبش زنان را ارزیابی کنیم

ماتئو (محمد) فرزانه متولد اهواز است و دکترای خود در رشتهٔ تاریخ را از دانشگاه کالیفرنیا-سانتا باربارا دریافت کرد. پیش از کتاب زنان و جنسیت در جنگ ایران و عراق، که در سال ۲۰۲۱ توسط انتشارات دانشگاه سیراکیوز منتشر شد، او موفق به انتشار کتاب انقلاب مشروطهٔ ایران و رهبری روحانی ملا آخوند خراسانی در سال ۲۰۱۵ منتشر شد. وی همچنین مدیر موسسهٔ مصدق در دانشگاه نورث ایسترن است. 

عطا حشمتی دانشجوی تاریخ و فلسفهٔ علم و فناوری در دانشگاه تورنتو کاناداست. حوزهٔ مورد علاقهٔ او تاریخ و مطالعات فناوری است.

#زبان_شناسی

#فلسفه

# TheFlyBottle

 پادکست مگس در بطری، قسمت 24: «زبان و مدل‌های محاسباتی آن» در گفت و گو با افرا علیشاهی

در این قسمت از پادکست مگس در بطری با افرا علیشاهی به گفت‌وگو نشستیم. در این گفت‌وگو، مدل‌های محاسباتی زبان طبیعی و چالش‌های آن، قانون‌مندی و معنا در زبان، نگاه چامسکی به گرامر یونیورسال، محدودیت داده در یادگیری زبان، استقلال مودال در زبان طبیعی، تحقیقات تجربی در کودکان، شبکه‌های عصبی، مدل‌های زبانی بزرگ و رابطه‌ی آن با زبان طبیعی، تفسیرپذیری مدل‌های زبانی بزرگ و موارد دیگر مورد بحث قرار گرفت.

افرا علیشاهی، Professor of Computational Linguistics at Tilburg University

عقیل عابدزاده، Independent Researcher

In this episode of The Fly-Bottle Podcast, we had a conversation with Afra Alishahi. We discussed computational models of natural language and their challenges, rule-governed structure and meaning in language, Chomsky’s perspective on universal grammar, poverty of stimulus in language learning, modal independence in natural language, experimental research on children, large language models and their relationship with natural language, interpretability of large language models, and more.

Afra Alishahi, Professor of Computational Linguistics at Tilburg University

#فلسفه #زبان‌شناسی #مگس_در_بطری #theflybottle

در این قسمت از پادکست فلای باتل، سروش معروضی با آنیتا کشمیریان درباره‌ی پژوهش‌هایش در روان‌شناسی اجتماعی و اخلاق گفت و گو می‌کند. آنیتا به ما توضیح می‌دهد که چطور قضاوت‌ها و تصمیم‌های اخلاقی ما در بستر جامعه شکل می‌گیرد. در ادامه از رویکرد روش‌شناختی او می‌شنویم و اینکه چطور پژوهش‌هایش در تلاقی علم و فلسفه قرار می‌گیرند. در نهایت آنیتا اشاره‌ای به پژوهش‌هایش در زمینه‌ی هوش مصنوعی می‌کند.

سروش معروضی محقق تاریخ و فلسفه ی اقتصاد در دانشگاه «دوک» آمریکاست.

The Fly-Bottle Podcast - Morality in the Fabric of Society: A Scientific and Philosophical Perspective in Conversation with Anita Keshmirian 

In this episode of the Fly-Bottle podcast, Soroush Marouzi talks with Anita Keshmirian about her research on social psychology and ethics. Anita explains how one’s social life shapes one’s ethical judgments and decisions. We then hear about Anita’s methodological approach, which bridges the domains of science and philosophy. The discussion concludes with a brief reflection on Anita’s research project on Artificial Intelligence.

Anita Keshmirian is an Assistant Professor of Data Science and Psychology at Forward College, Germany. 

Soroush Marouzi is a Research Scholar in the History and Philosophy of Economics at Duke University. 

Suggested Reading: