In deze podcast gaat Thomas in gesprek met huisarts Leysen en professor Carlo Leget, voorzitter van het Leerstoelcentrum Zorgethiek. Leget is daarnaast hoogleraar zorgethiek aan de Universiteit van Humanistiek in Utrecht en directeur van onderzoeksactiviteiten. Hij promoveerde op een dissertatie over Thomas van Aquino.

In deze podcast ontmoet Thomas Leen Decin. Er is een grote overeenkomst tussen een sterrenkundige en een godsdienstleerkracht. De sterrenkundige kijkt verder dan de gekende grenzen van ons universum en de godsdienstleerkracht kijkt naar die eindeloze hemel vol verwondering en vragen. Er zijn dus wel wat overlappingen.

België staat aan de vooravond van een historisch moment: Paus Franciscus bezoekt België van 26 tot 29 september, voor het eerst sinds 1995. Toen kwam paus Johannes Paulus II naar ons land voor de zaligverklaring van Pater Damiaan. Dit keer brengt de paus onder andere een bezoek aan Brussel, Leuven en Louvain-la-Neuve. In deze aflevering spreken we met Geert De Kerpel, woordvoerder van het aartsbisdom Mechelen-Brussel, Nederlandstalig woordvoerder van de bisschoppenconferentie en verantwoordelijk voor de organisatie van het pausbezoek. Deze aflevering gaat over de betekenis van dit bijzondere bezoek en de impact op de katholieke gemeenschap in België.

In september 2022 kwam een aanspreekpunt voor holebi's in de Vlaamse Katholieke Kerk. De bisschoppen willen binnen de Vlaamse katholieke Kerk de pastorale zorg en begeleiding van homoseksuele personen structureel verankeren. In deze podcast een gesprek met Willy Bombeek, de coördinator van dit aanspreekpunt. 

Op 12 maart kopletterde de Knack: Nieuwe leerplannen islamitische godsdienst: een kus van de juf en een bank vooruit. In deze aflevering van de podcast van Thomas gaan we in gesprek met twee van de vier commissieleden: Hakim Marmouri en Mohamed El Fadili. Hagere Ben El Fkih en Mourad El krijgen een eervolle vermelding. 

In deze aflevering van de podcast bespreken we de gebruikte historisch-kritische methode, de keuze van de drie clusters met de daarbij horende 6+2 domeinen, het beschikbare lesmateriaal en de groeiende lerarenopleidingen islam.

Levensbeschouwelijke vaardigheden ontwikkelen bij leerlingen staat of valt met de gebruikte taal. De actualiteit blijft ons uitdagen tot een kritische omgang met nieuwsberichten en sociale media. Ook in de les godsdienst is de complexiteit van de realiteit te voelen. Dialoog dringt zich daar op maar voelt ook een afremmende druk. Woorden kunnen namelijk de wapens zijn die het gesprek doden. 

Deze podcast brengt het verhaal achter het lexicon “Woorden in Beweging”, spreken en schrijven over migratie en superdiversiteit.

De inspiratie van deze aflevering van de podcast van Thomas is het artikel uit Kerknet over de Klara Top 100 waarin wordt gesteld dat 1 op de 4 composities in deze lijst religieus is. Kunnen we stellen door deze lijst dat er een heropflakkering is van religieuze thema’s of is deze trend eerder atypisch? 

https://www.kerknet.be/kerknet-redactie/artikel/klara-top-100-1-op-de-4-composities-religieus

Om deze vragen te behandelen gaat de podcast van Thomas in gesprek met twee professoren en experten van de KU Leuven: musicoloog professor Burn en theoloog professor De Mey.

Moet je een goede religieuze vormig hebben om deze stukken goed te kunnen begrijpen en beleven of helemaal niet?

Professor De Mey: Spontaan denk ik dat het niet noodzakelijk is om theologisch of musicologisch geschoold te zijn, anderzijds is het ook zo dat, wanneer er een bepaalde scholing is ondergaan, andere aspecten opvallen dat zorgt voor een rijkere beleving van een bepaald kunstwerk. 

Professor Burn: Ik kan het vergelijken met de Chinese kunst. Ik heb geen enkele achtergrond maar toch is er een appreciatie nodig op een basisniveau. 

Er is iets heel erg bijzonders aan de eerste 10 werken in de Klara Top 100. Het zijn allemaal stukken die verdriet in zich dragen. Ik zie hierin niet enkel religiositeit maar een verlangen naar iets dat we verloren hebben in de brede maatschappij. 

1. Andreas Scholl & Collegium Vocale o.l.v. Philippe Herreweghe, Johann Sebastian Bach, Mattheuspassie BWV244: Erbarme dich
2. Arvo Pärt, Spiegel im Spiegel
3. Guy Johnston & National Youth Choir of Great Britain o.l.v. Karl Jenkins, Karl Jenkins, The Armed Man. A Mass For Peace: 12.Benedictus
4. Giovanni Battista Pergolesi, Stabat Mater
5. I Solisti del Vento, Wolfgang Amadeus Mozart / arr. Christian Köhler, Requiem in d KV626: Lacrimosa-Hostias-Quam Olim
6. A Sei Voci, Gregorio Allegri, Miserere
7. Igor Levit, Johann Sebastian Bach, Goldbergvariaties BWV988: Aria
8. Andrei Nikolsky, Sergej Rachmaninov, Concerto nr.3 in d voor piano en orkest op.30 (Sergej Rachmaninov)
9. Wiener Philharmoniker o.l.v. Sir John Eliot Gardiner, Edward Elgar, Enigmavariaties op.36: 10.Nimrod
10. Benjamin Appl & Concerto Köln, Johann Sebastian Bach, Bist du bei mir BWV508

Professor Burn: Het blijft belangrijk om jongeren te confronteren met zulke muziekstukken want het zijn producten van de cultuur. Zo zien de jongeren dat muziek niet enkel entertainment is maar muziek slaat aan bij aspecten van identiteit, dromen en wensen. 

Muziek kan een deur zijn om je als mens in een bredere context te plaatsen. 

Denkt u dat theologische concepten kunnen worden uitgedrukt of verkend worden door muziek? 

Professor De Mey: Zeker en vast, ik heb zelf vroeger gereflecteerd over het War Requiem van Benjamin Britten. Hier werd gekozen voor een confrontatie tussen een meer traditionele inhouden van een Gregoriaans Requiem en daarnaast hoogtepunten uit de literatuur van de grote Britse dichter Wilfred Owen. 

De confrontatie van traditie en interpretatie laat mogelijk om over grote thema’s als hoop, als eeuwig leven maar ook over God en het lijden.

https://www.youtube.com/watch?v=625WOYzdvFw

Professor Burn: Deze dichter werd ook gebruikt bij de heroprichting van de kathedraal van Coventry. Je moet niet christelijk zijn om dit bouwwerk te appreciëren.

Muziek kan religie uitdrukken, dat is altijd zo geweest. Als we kijken naar het oudste denken in de muziekgeschiedenis komen we bij Pythagoras. In zijn manier van denken is er verwantschap tussen de basisintervallen en de natuur. Dit is een constante doorheen de Westerse muziekgeschiedenis. Dit is speculatieve muziektheorie en focust zich op de klanken en de harmonie. Dit kan ook een verklaring zijn waarom mensen op deze stukken hebben gestemd.  

Hoe kan in godsdienstonderwijs met deze muziekstukken gewerkt worden? 

Professor De Mey: Ik zou durven kiezen voor de meer uitdagende, recente stukken: Revelations van Wim Hendrickx. Interessant hier is dit werk te gebruiken in functie van het leerplan en de interlevensbeschouwelijke dialoog. 

https://www.youtube.com/watch?v=lVAj29US1Y8

Verder zijn er mogelijkheden met The Armed Man van Karl Jenkins “A Mass for Peace”. 

https://www.youtube.com/watch?v=Oc8bc-bA1JM&list=PL292A2AE7B9FD983A

Professor Burn: Een collega van me die verantwoordelijke is voor concertorganisatie zegt altijd dat er twee namen zijn om de zaal te doen uitverkopen. Dat is Arvo Pärt en Hildegard Von Bingen. Om te werken met klassieke stukken in het godsdienstonderwijs is het nodig dat de leerlingen een open geest hebben. De leerkracht kan dan een uitleg geven over de verschillende niveaus van het stuk: een niveau van betekenis (teksten, maatschappelijke context, omstandigheden, intellectuele context, muzikale context). 

Mochten er leerkrachten luisteren die al met klassieke muziek aan de slag gingen tijdens hun godsdienstlessen mogen die altijd contact opnemen met ons via [email protected] 

Is er een verschil tussen expliciet religieuze muziek en muziek die eerder een vage sacraliteit oproepen?

Professor Burn: Er is een grote overlapping. Bijvoorbeeld: de muziek van Arvo Pärt is niet expliciet religieus maar de muziek van Arvo Pärt draagt een soort spiritualiteit in zich. Hij heeft getracht een taal te creëren die een vorm van “objectieve spiritualiteit” heeft. Het is vaak een samenspel tussen woorden en klanken wat muziek typisch religieus maakt. 

Zijn er opvallende verschillen in muzikale stijlen of tradities?

Professor Burn: Het is een gevarieerde lijst binnen bepaalde grenzen. Er is een kern van klassiek repertoire, hedendaagse muziek en ook de meer toegankelijk kant van de hedendaagse muziek. Er is heel weinig heel oude muziek in de lijst. Dat zegt wel iets over de manier waarop de maatschappij in contact komt met klassieke muziek. 

De verhouding mannelijke en vrouwelijke aanwezigheid van componisten in het licht van wat er allemaal bestaat is niet in evenwicht. Er is nog veel werk aan de winkel. 

Welk stukt ontroert u het meest als musicoloog, als theoloog, als gelovige of als mens?

Professor De Mey: Het is moeilijk om een keuze te maken maar mijn keuze loopt parallel met de keuzes van de luisteraar van Klara. Je hebt bijvoorbeeld twee zettingen van het overbekende stuk Pie Jesu. Zowel van Webber op plaats 60 als van Fauré op plaats 94.

Als ik de gedachte van ...

In deze aflevering van de podcast van Thomas laten we pastoor Matthias Noë aan het woord. Hij is 34 jaar en is medepastoor van de pastorale eenheid O.L.V. van Vrede regio Ieper. Hij is ook godsdienstleerkracht in het Lyceum van Ieper. In zijn vrije tijd creëert hij graag rapnummers. In deze nummers aarzelt hij niet om zijn gelovige identiteit te bezingen. 

In deze podcast ontdek je of hij dezelfde levenskeuzes zou gemaakt hebben en of hij als priester soms twijfelt. Verder krijgen we van hem ook nog rapnummer te horen met daarbij een mogelijke opdracht voor het onderwijs of bezinningsmoment.

In deze aflevering aan de start van 2024 willen we beginnen met warme woorden met onze gaste Kolet Janssen. 

Kolet is geboren op 18 april 1955 in Hasselt. Haar schrijftalent heeft ze al vroeg ontdekt. In de middelbare school schreef ze al voor het schoolkrantje met een kritische pen. Na het middelbaar besloot ze godsdienstwetenschappen te studeren aan de KU Leuven om vanaf 1977 godsdienstleerkracht te zijn in het Immaculata-instituut en later aan de VIA-scholengemeenschap, afdeling O.L.-V.-instituut. Sinds 2006 wijdt ze zich volledig aan het schrijven, geven van workshops en het houden van lezingen. Voor kinderen schrijft ze over avonturen, vreemde fenomenen, intrigerende gezinsdynamieken en angstaandjagend grappige thema’s. Voor volwassenen schrijft ze speelse, zowel korte als lange stukjes over hedendaagse onderwerpen met een knipoog of uitgereikte hand naar God. Wekelijks kunnen we Kolet lezen in haar columns op Kerknet. 

Kolet kan niet kiezen of ze voor kinderen of volwassenen wil schrijven dus doet ze het allebei. Dat resulteert in een énorm indrukwekkende bibliografie. Op de teller staan ongeveer 50 boeken. Haar inspiratie haalt ze uit het leven van alledag. 

Thomas vroeg aan Kolet welk boek uit haar bibliografie zinvol kan zijn om mee te werken in het godsdienstonderwijs. Volgens haar is het belangrijk om met jongeren eerst gebruik te maken van bijbelteksten die geschreven zijn in “hun taal”. Dit wil niet zeggen dat de klassieke bijbelteksten moeten geweerd worden. De eerste stap naar die symbolische gevoeligheid kan een hoge drempel zijn. Door gebruik te maken van zulke werken wordt die drempel verlaagd en kan er opgebouwd worden naar meer. 

Hosanna! 

In deze podcast krijgen we een unieke inkijk in de pastorale werking van 4 godsdienstleerkrachten op vier verschillende scholen. We gaan samen met hen op weg naar Kerst. 

Tamara Beirnaert geeft al 7 jaar les op het Sint-Pauluscollege in Wevelgem en staat vooral in de eerste en tweede graad. De pastorale werkgroep op Sint-Pauluscollege is een diverse groep collega’s die niet enkel uit godsdienstleerkrachten bestaat, ook een lid van de directie zit daarbij. 

Ilse Verbruggen geeft al 33 jaar godsdienst waarvan 13 jaar in het college Sint-Rita in Kontich. De pastorale werking staat op een heel laag pitje. Vroeger was er meer animo gedragen door godsdienstleerkrachten. Er is nog een pastorale groep die getrokken wordt door een godsdienstleerkracht met leerlingen. 

Sabrina Stragier geeft al 23 jaar les godsdienst in de derde graad in het VABI in Roeselare. Een school voor land- en tuinbouw, biotechnieken, biowetenschappen en dierenzorg. De pastorale ploeg is een enthousiaste en diverse groep van 12 leerkrachten en de adjunct directeur. Elke week is er een moment dat deze groep samenkomt. Hiervoor is gezorgd bij het lesrooster. 

Bart Willemen, geeft als 13 jaar godsdienst in het Mater Dei Instituut. Er zijn verschillende richtingen op dezelfde school. Van mode tot verzorging maar ook humane wetenschappen en economie. Het team pastoraal is hecht bij ons op school. Op dit moment zijn dit alleen godsdienstleerkrachten.