
Sign up to save your podcasts
Or


Ngu kiến và Cao kiến
Một cô người Tây Ban Nha đang theo học môn tôn giáo học, cô này là bạn chung trường của đứa cháu, và có một lần đi cùng đứa cháu đến chùa thăm và hỏi con thế này:
"Tôi biết (I know), chúa Giêsu có thể cứu người mù sáng mắt, cứu người bệnh khoẻ lại, cứu người chết sống lại, và bản thân ngài cũng có thần lực phục sinh sau khi chết. Nhưng ông Phật của cậu thì chưa hề cứu ai sáng mắt, chưa hề cứu ai hết bệnh, và chưa hề có thể cải tử hồi sinh cho một người nào. bằng chứng là ngài không có khả năng cứu sống một đứa bé chết trong lòng bàn tay của người mẹ đang van xin ngài cứu, và cũng chẳng có thần lực thể hiện tự phục sinh sau khi chết. Xin hỏi cậu:" vậy ai là người toàn năng hơn? Ai là người được tôn vinh cao hơn?"
Lúc đó con có một câu trả lời , nhưng còn bập bẹ lắm. Hôm nay học được bài “Hành khổ” của Sư phụ, con lại nghĩ ra câu trả lời thứ hai, thâm thúy hơn và chính xác hơn.
Chúng con thành kính xin tri ân Sư phụ chỉ dạy!.
...
- Tôi có thể học hỏi cao kiến của con được không?
....
Dạ bạch Sư phụ,
Kính xin Sư phụ cho chúng con thỉnh học cao kiến của Sư phụ ạ.
....
Học hỏi các cao kiến của cao nhân chỉ mang lại một thứ ngu kiến. Học hỏi các ngu kiến mới tạo nên một cao kiến, vì vậy tôi học hỏi mọi tri kiến, thậm chí của cả loài vật cho đến vô tình nữa. Vậy nên, mọi người ai cũng có thể dạy tôi tăng trưởng trí huệ mà đừng nghĩ là nói sai sợ bị tôi quở, vì vậy đánh mất công đức giúp tôi học hỏi.
....
Dạ bạch Sư phụ, con trả lời với cô ta như vậy:
Phật không phải là một vị thần tiên hoặc vị trời (God) nào có phép màu để cứu người. Ngài chỉ là một vị đạo sư thức tỉnh (a waken teacher) trong thế giới mộng này. Đương nhiên, Ngài có đầy đủ thần thông (thần lực) để làm được mọi chuyện phi thường; nếu cô đào sâu và nghiên cứu kỹ về cuộc đời của Ngài thì cô sẽ biết. Nhưng dù có thần thông, Ngài không dùng thần thông để cứu người như Chúa, mà Ngài dùng trí tuệ để cứu loài người ra khỏi biển khổ của sanh, già, bệnh, chết; bằng cách vạch ra và chỉ rõ bản chất thật của thế gian con người là: khổ, vô thường, vô ngã và không (Suffering, impermanence, non-self, and emptiness). Ngài dùng trí tuệ để dạy con người về cái khổ, nguyên nhân tạo ra khổ và con đường diệt khổ vĩnh viễn, thay vì dùng phép màu để giúp họ sáng mắt, hết bệnh, v.v… vì những cái cứu đó vẫn còn nằm trong vòng khổ đau, không thể hết khổ được.
Người mù tự cho họ là khổ vì họ không thấy được gì bên ngoài, nhưng như cô đang sáng mắt được thấy đây, cô có hết khổ không? Người bệnh nằm trên giường than khổ vì cơn đau của căn bệnh hành xác, như cô đang không bệnh đây, cô có hết khổ không? Lại nữa, Chúa dùng thần lực cứu người thoát mù, thoát bệnh, thậm chí có thể thoát khổ (nếu cô cho là vậy), đến khi Chúa về trời, tất nhiên thần lực của ngài cũng đi theo ngài, thì ai là Chúa thứ hai, có thần lực để cứu tiếp những người như vậy? Cô có thấy Chúa thứ hai chưa? Phật không cứu bằng cách đó, mà Phật để lại phương pháp tự cứu cho nhân loại qua những giáo lý của ngài, đó là trí tuệ cứu độ tất cả loại khổ cho con người. Ngày nào còn có người học và làm theo giáo lý của ngài, thì ngày đó là ngày Phật phục sinh…
(Còn nữa mà con quên rồi).
Sau đó cô ta im lặng, trầm ngâm rất lâu rồi nói:
"Tôi thật sự không biết những điều này!"
....
Trả lời như vậy cũng ổn rồi, nhưng như sư phụ đề cập, sau thời kinh một số tăng ni cầu nguyện rất dài dòng, cầu cho người bệnh khỏe, cho người tù được tự do, cho người nghèo giàu có... Song khỏe có phải là điều tốt không? Thiếu gì gã lưu manh rất khỏe, người tù được tự do để tiếp tục phạm pháp, kẻ trộm cướp nào cũng có mắt sáng... Thế nên tốt nhất là cầu cho mọi người đều phát tâm vì người khác. Trong Phúc âm cũng có ghi, khi được hỏi tại sao chỉ chữa mù cho một người mà không chữa hết cho mọi người mù, Jesus đã không đáp.
Đức Phật hiểu nhân quả nên không cần phải đi chữa mắt cho tất cả người mù, chữa tai cho mọi người điếc, làm cho hết thảy người chết sống lại, mà chỉ cần khiến mọi người sống tốt thì quả báo của họ không hề biết đến đui mù, câm điếc, ngu si, nghèo cùng, và đó là phép lạ cao nhất bởi chữa lành cho tất cả người khuyết tật, người nghèo khổ, mà không chỉ chữa cho một người duy nhất. Người ta có thể chữa hết mù nhưng không chữa được bệnh khổ. Thuở còn choi choi, tôi xem một phim cowboy, khi một vị bác sĩ khuyên một kẻ giết mướn nên hoàn lương sống tử tế, gã này nói: "Những kẻ tôi giết đều là những tên đáng chết, còn những người được anh cứu trong ấy không thiếu gì những kẻ đáng chết, chúng sống chỉ gây họa cho nhiều người khác, xem ra anh có tội đồng lõa với bọn ác, còn tôi là người thực thi công lý."
...
- Sư Phụ và Thầy Tâm Dung hôm nay cho con nhiều chuyện và lý luận hay. Con xin đa tạ!.
- Kính thưa Sư Ông, Người có dạy rằng 'học hỏi các ngu kiến mới tạo nên một cao kiến'. Phải chăng tinh túy của việc này nằm ở chỗ: Nhìn ra cái sai, cái chưa toàn diện của người khác (hoặc của vạn vật) chính là tấm gương phản chiếu, để tự răn mình và tự hoàn thiện trí tuệ- bạch sư ông ?!
....
Học hỏi cao nhân, phàm nhân có định kiến là được học toàn bộ cao kiến nên chỉ ghi nhớ để sao chép thay vì tư duy, do đó tự mình không thực hiểu mà chỉ hiểu ý người rồi cho đó là mình đã hiểu, giống anh mù cầm đèn, đèn sáng nhưng anh ta vẫn tối, song người qua đường khen anh sáng quá, và anh mù tự hào mình sáng dù sự thật không tự thấy sáng chỉ biết mình sáng qua tha nhân; người học đạo cũng vậy, khi cầu học với cao tăng, đại sư, họ chỉ sao chép mà không thể tự hiểu, thế nên người thầy chủ trương dạy họ cách hiểu biết hơn là dạy họ cái mình hiểu biết bằng cách yêu cầu họ phải tư duy và chỉ hỏi nếu tư duy mãi mà vẫn không tự đáp được. Cụ Dalai lama rất tự hào về cách học Phật của tu sỹ Tây tạng, đó là được huấn luyện tự trí qua sự tranh biện giữa học viên, và chính cụ cũng phải trải qua sự huấn luyện này như mọi tu sỹ, cụ cho rằng phương pháp này đã đào tạo được nhiều tăng tài có biện luận vững chắc về giáo lý mà không phải tăng có tài sao chép, điều này tôi rất tán đồng và cố gắng xây dựng cho đồ chúng Việt Nam nhưng thất bại vì chẳng ai chịu sự huấn luyện này. tu sỹ Việt Nam không quen nói chuyện đạo với nhau, khi nói pháp thì thường khá giống nhau vì đều là bản sao chép, không có gì sáng tạo, nếu có thì đa số thuộc lá cải, một loại rỉ sét sinh từ sắt và ăn mòn sắt. Họ mắc cỡ khi nói chuyện đạo với nhau, nhưng bàn chuyện tào lao thì hăng say như mọi người đời, và có rất nhiều sáng kiến. Ở đây tôi cũng kêu gọi học phải tư duy, tư duy cần phải vấn đạo, và tôi không dám bảo đại chúng tranh biện, bởi có nói cũng như không.
Khi học được cao kiến từ ngu kiến của tục nhân, điều này phải trải qua sự tư duy và phát hiện ra mặt trái của ngu kiến, đó chính là cao kiến, tức nhận ra cái khôn trong cái ngu; còn ngu nhân thì ngỡ mình khôn, nhưng cái khôn ấy chỉ là khôn ngu. Thế nên, phàm nhận ra cái khôn trong mọi cái ngu thì cái khôn ấy là tự trí mà không hề là thứ sao chép kiến thức vốn tôi cho là rác rưởi. Và nếu thường học hỏi, tìm ra chân lý nơi mọi cái ngu mới thực sự là trí huệ nhận biết chân lý. Nơi cái ngu còn nhận ra cái khôn, huống hồ ở ngay cái khôn mà không nhận ra sao? Cái tự trí này còn nhận ra mọi chân lý nơi cây cỏ, loài vật, thời tiết, cứ thế mà nhận ra pháp nào cũng là Phật pháp, và đó là nhất thiết trí.
Nhìn ra cái sai của người để răn mình là việc tốt nhưng chẳng bằng không; từ cái sai của người giúp mình tăng trưởng hiểu biết, khiến người ấy được chia sẻ công đức (đã dạy mình phát triển tự trí mà không dạy mình kiến thức). nếu cái sai ấy chỉ để răn đe, nó chỉ giúp mình biết sợ việc ác mà không tăng trưởng tự trí, thế nên nó tốt..., nhưng chẳng bằng không.
From the publisher's feed
Bản Test thử.