Urrun geratzen zaigu Elkanok eta enparauek 1519 eta 1522 urte artean egin zuten mundubira. Eskifaiako kideek gorriak ikusi zituzten bidaian eta esker oneko itzulerarik ez zuten izan etxera itzuli zirenean.  Gerora aitortu dio historiak  Juan Sebastian Elkanori egin zuten aurkikuntza handia eta ekarpen histikoaren ertzak  aztertu du Elhuyar Fundazioko Guillermo Roak mahai-inguruan adituekin.  

Bi historialarik, Lourdes Odriozola Oiarbide eta Alvaro Aragón Ruano, Albaola Faktoriako Xabier Agote Aizpurua eta Naiara Barrado Izagirrek, EHUko astronomoak lagunduko digute  mundubira ulertzen.

Juan Sebastian Elkako Getariarrak gidatutako mundubirak aro berria hasi zuen munduan, baina horren kontzientzia handirik ez zuten izan orain 500 urteko abentura hartan parte hartu zuten protagonistek. 

Podcastak jasotzen du Elhuyarreko Guillermo Roak Xabier Alberdi, Historialaria eta Ontzi museoko zuzendariarekin 1519an hasitako bidaiaz  egindako elkarrizketa interesgarria.

 Mundubirak matematika, medikuntza edo eta historiarako ekarpen franko utzi du, baina Aierdik dio, Munduaren itzulia ez zen izan esperimentua, baizik eta beharraren ondorioa. Abentura hura, erabaki politikoa izan zen.

Santi espiritu ontzia  itsasoaren mende dago enbata handi baten erdian eta Elkanoren erabakiz, oihala zabaldu eta kostarantz doaz ziztu bizian kosta jo arte. Horri esker atera ziren bizirik, nahiz ontziak kalteak izan zituen.  Enbatak, bata bestearen atzetik eta zailtasun handiak izan zituzten Magallaesen itsas artea zeharkatu ahal izateko. 

Elkanok bizitzan zehar egindako bekatuen ondorioz izango ziren horrenbeste zorigaizto? Itsas gizon  batzuk ala uste zuren.

Dilista, zezina, hirugihar, mahats-paxa eta beste elikagai lehorrez osatutako kupelak bete zituzten eta metalezko uztaiekin lotu, kontserbazioa hobea izan zedin. Indietako bidea ezagututa, harako esklusibotasuna babestu behar zen.  Elkanok, itsas gizon onenen pareko soldata lortu zuen Erregearen bitartez, mila dukat eta bizi arteko pentsioa ziurtatuta, Galiziatik berriro abiatu zirenean. 

Beste itsas gizon euskaldun batek , Andres Urdanetak , bere biziko garrantzia izan zuen  Indiako bidaia haiek ziurtatzeko .

Carlos V erregeak zirkun-nabigazioaren errege agiria eman zion Elkanori Indiatik espezieak ekartzeko egin zuen itsasaldi zailaren lekuko. Munduko bira eman izanaren aurkikuntza hark aro berria zabaldu  zuen historian. Elkanok, nola nahi , ez zuen jaso mundu mailan ohore horren isla lortu azpi jokoa egin ziotelako zeukan Kapitain izaera aitortuz, atzerrian munduko biraren berri jakin zenean. Elkanok, arma baimena ere eskatu behar izan zuen mendeku arriskua ikusten zuelako.

Juan Sebastian Elkano kapitainak, Carlos enperadoreari eskifaiako kideei merezi duten saria emateko eskatzen ari da  Kanforra Perlak, Iltzea  eta Kanela dakartzate besteak beste, hiru urte etxetik kanpora eta nekaldiz-nekaldi ibili diren marinelek. Salbak jaurtiz egin zieten harrera San Lucarrera iritsi orduko eta eskifaia Katedralera abiatuko da onik iritsi direlako eskerrak ematera.

Carlos V. erregeak Valladoliden egin nahi izan zion ongi etorria Elkanori. Ekarri zituzten espezieak bere begiekin ikusi nahi zituen enperadoreak, areago , egin zituzten akordioak  luzerakoak zirela ziurtatu.

Espezien uharteetan ontziak iltzez eta beste espeziaz bete ondoren Victoria ontziko eskifaiak etxerako bidean jarri nahi du. Ekaitz handi batek ordea kroskoa eraso du eta konpondu beharra dute Timor inguruan. Indiako ozeanoan murgilduko dira nola edo ahala, eta beti Portugaldarren beldur, itsas espedizioa harrapatuz gero bereak egin zuelakoan .

Itsasoa harro eta arazoak etengabe, eskifaiaren animoa ere gain-beran dago esperantzako lur muturrera bidean.

Halako batean espezieen uhartera heldu dira itsas espedizioko kideak. Uhartean  Almanzor erregeak egin die harrera ongi-etorria emanez. Elkanoren gida liburuan jasota geratu dira hark esandako hitzak, bai eta Moluka uharteetako biztanleen egunerokoa ere. Espezia ugari dituzte, ez ordea bestelako osagai eta elikagaiak eta horregatik behar dute trukean aritu. Traizioaren beldur eta arriskua ordea, agerikoa da uharteko agintari eta kanpotik datozenen artean. Errezeloa ulertzekoa da izan dituzten aurrekariekin. Corana-ren gainean zin eginez lotzen dituzte akordioak.

Magallanes  Indiarrek hil ondoren, Elkanori  gidaritza postua itzultzen diote itsasoan daukan eskarmentua aitortuz. Nola nahi, bistakoa da non dauden ez dakitela. Espezieen uhartearen bila dabiltza baina atzean utzi dituztela jakiten dute Borneora iristean. Bertako Erreagearekin adosten dute  sal-erosteko aukera. Hango sendabideak ere ikusi eta ikasten dituzte.  Elkanok , bere gidaliburuan jasota uzten ditu osasunerako ezagutza garrantzitsu horiek.

Cebu uhartean lehorreratu da espedizioa eta bertako biztanleekin harremanetan hasiko dira. Haien bizi modua ezagutzen ari dira, nolako eraikuntzak egiten dituzten, zer metal erabiltzen duten eta elikatzeko gaiak kontserbatzeko nola jokatzen duten. Nolako sineskerak dituzten eta sexu harremanei nolako garrantzia ematen dioten, horrek ere arreta ematen die Elkano eta bere espedizio kideei. 

Magallaesek, gerora bere izena hartuko zuen itsas estua zeharkatzea du lehentasun.Hura zeharkatu ondoren Mactanén izan zen borrokan hil zuten Indiarrek. Borroka gogorra izan zen.