سلطان محمد خوارزمشاه فقط یک بار با مغول‌ها جنگید. آن یک بار هم با یک دسته فرعی از مغول‌ها بود که دنبال کوچلک آمده بودند و اصلا اجازه جنگ با خوارزمشاه را نداشتند. آن جنگ هم ناتمام ماند و مغول‌ها نیمه‌شب بار و بنه‌شان را برداشتند و برگشتند.

ولی همین جنگ ناتمام کافی بود که سلطان خودش را ببازد و تصمیم به فرار بگیرد و انگار نظر منجمان هم در این میان بی‌تاثیر نبود. خلاصه سلطان نه تنها خودش فرار کرد بلکه لشکر را هم پراکنده کرد و به هر شهری که رسید دل مردمش را خالی کرد که جلوی مغول‌ها نمی‌شود ایستاد و توصیه کرد که هر کسی فکر حفظ جان خودش باشد.

فرار سلطان هم چندان طول نکشید و از ماوراءالنهر به خراسان و از آنجا به عراق و سپس به مازندران و عاقبت به یکی از جزایر آبسکون رفت و همانجا به ذلت مرد.