Bu haftaki "Türkiye Nereye" programında Can Dündar'ın konuğu Ahmet İnsel. Can Dündar: "Salgın bittiğinde nasıl bir dünya ile baş başa kalacağız? Pandemi güçler dengesini nasıl etkiledi? Ekonomik krizler siyasi ve toplumsal değişimlere yol açıyor. Pandemi sonrasında dünya ne ile karşılaşacak?" Ahmet İnsel: "29 Buhranı’ndan sonra 1931-32’de ABD’de işsizlik %25’lere, %30’lara varmıştı. Pandeminin yol açtığı krizin böyle bir sonuç vereceğini zannetmiyorum. Pandemi, Trump’ın Çin’e yüklenmesine fırsat verdi. Başta pandemiyi hiç ciddiye almayan ABD, sonradan salgının kendi siyaseti açısından ölüm-kalım meselesi olduğunu anladı ve sorumluluğu Çin’e attı. Kriz sonrasında üretim, tüketim merkezine yakın bölgelere çekilecektir. Birçok ülke coğrafi avantajlarını kullanmaya hazırlanıyorlar. Yapıların bozulmaya başladığı bir dönemdeyiz. DSÖ ve BM gibi kurumlar ABD’nin ayak bağı olarak görülmeye başlandı. Salgın sonrasında plazaların aslında gerekmediği ortaya çıkacak. Çalışma sürelerinin kısalması gündeme gelecek."

Dr. Hilmi Tezgör, Duisburg Essen Üniversitesi’nde Türk

Araştırmaları Enstitüsü’nde (Turkistik bölümü) öğretim

görevlisi olarak çalışıyor. ‘Karşılaştırmalı Edebiyat’,

‘Edebi ve kültürel çalışmalar’, ‘20. Yüzyıl Türk edebiyatı’, ’müzik ve edebiyat’ alanlarında çalışmalar yürütüyor. Tezgör, bu programda Türkiye edebiyatının bugününü

ve yarınını değerlendiriyor. Almanya’da doğup büyüyen

Türkiye kökenlilerin Türkçe diliyle ve genç kuşağın

edebiyatla ilişkisini ele alıyor. Cumhuriyet dönemindeki

edebiyatla bugünün edebiyatını kıyaslarken, bugünün

Türkiye’sini tanımlayabilecek edebi akımların olup

olamayacağını ve kalitede rekabet edip

edemeyeceklerini değerlendiriyor.

Bu haftaki "Türkiye Nereye" programında Can Dündar'ın konuğu New York Pratt Enstitute öğretim üyesi Kumru Toktamış. Toktamış, ABD'deki isyanı değerlendirdi: “Dünyanın en eşitsiz ülkesinde, toplumsal bir hareket ses bulmayı başardı, bu çok değerli. ABD’deki isyan dalgasının sonuçları sandığa yansıyacak; Trump kazançlı çıkabilir. Beyaz Saray protestolara nasıl bir tepki vereceğini hala bilmiyor. Dünyanın en eşitsiz ülkesinde, toplumsal bir hareket ses bulmayı başardı, bu çok değerli. Kötü senaryoda Trump kaostan korkmuş beyazların oylarıyla seçimleri kazanabilir. ABD’de şiddetin tarihi çok eski, ancak Covid19 hiç beklenmeyen bir imkan yarattı. Çünkü salgın nedeniyle siyahlar orantısız bir biçimde ölüyor."

Berlin’e yerleşen rapçi Ezhel, Can Dündar’la buluştu; Ankara’yı, zorlu ilkgençliğini, hapishaneyi, müziğini, isyanını anlattı Ezhel: 'Ezhel' Osmanlıca’da aklı bir karış havada anlamına geliyor. Hip-Hop kültüründe kendini öven değil de kendini aşağıya konumlandıran bir lakap seçmek vardır, bu alt kültüre de bir göndermedir. Bu noktaya gelene kadar sokakta gitar da çaldım, fırında da çalıştım hatta yastık fabrikasında da çalıştım. ”Çocuk işçiydik” denilebilir. Fabrika’da 1 ay çalıştıktan sonra paramı alıp eve gittiğimde, elektrikler kesikti. O noktadan sonra sorgulamaya başladım ve içimde biriken isyan müziğe yansıdı. Arabeskteki isyan kaderci, Rap bu kaderi kabul etmeyen -isyanı pratiğe dökmek isteyen- asi bir damar. Rap bir isyan müziği. Hip-hop kültüründeki başkaldırının gücü beni etkiledi. Kendi hayatımdaki problemleri bununla haykırabilirim diye düşündüm." Can Dündar: "Rap devreye girene kadar Türkiye’de rock kültüründen gelmeyen kesimin isyanını arabesk dile getiriyordu."

Can Dündar’ın bu haftaki konuğu -Hamburg Üniversitesi’nden Ortadoğu Uzmanı- Arzu Yılmaz Libya’daki son gelişmeleri ve yaşananların odak noktasındaki Türkiye’nin pozisyonunu değerlendiriyor. Can Dündar: 'Libya’da Rusya ile pozisyonlarımız nedir? Bu bizi bir çatışma ortamına sürükleyebilir mi?'

Yılmaz: "Türkiye’nin, Libya’daki askeri manevrasını sürdürülebilir kılacak bir ekonomik gücü yok Libya'da bir tarafta militer bir Arap milliyetçiliği üzerinden kendisini yeniden kuran Körfez ülkeleri, diğer tarafta yayılma politikası izleyen Türkiye var. Türkiye kurduğu ortaklıklar ile sahada İslam Devleti projesi yürütüyor. Duruma Yeni Osmanlı demek durumu tam karşılamıyor. Rusya ile Türkiye’nin Libya’da bir savaşa girmesi beklenir bir durum değil."

Türkiye Nereye Gezi özel bölümünde Can Dündar, Levent Üzümcü ile Gezi'nin ortaya çıkışını, direniş günlerini ve anılarını konuşuyor.

Türkiye Nereye'de Can Dündar HDP Eski Milletvekili Sibel Yiğitalp ile Kürt meselesini, HDP'ye yönelik baskıları, kayyum ve tutuklamaları konuşuyor. Sibel Yiğitalp: "Mesele Kürtler değil. Türkiye’nin demokratikleşememesinden kaynaklı sürekli ötekileştirilen bir halk yığını var. Siyaset çözüm bulma sanatıdır. O çocukların dağa gitmesini istemiyorsanız Türkiye’yi demokratikleştirmeniz gerekiyor! Yönetim anlayışı açısından HDP büyüdükçe, CHP küçülecek. Ama halkların demokratikleşmesi açısından en kıymetli çözüm bir araya gelmektir." Can Dündar: “HDP, örgütle arasına mesafe koysun” söylemine karşı, konuştuğum her HDP’li aslında aynı tabandan bahsedildiğini söylüyor. Ben başından beri HDP’yi barış için bir fırsat olarak görüyorum. Bu ülkede demokratik bir çözüm olacaksa HDP arada katalizör bir rol oynayacak.

Can Dündar'ın bu haftaki konuğu Muzaffer Kaya. Kaya, Barış Akademisyenleri“ diye adlandırılan

2212 akademisyenden biri. Hükümetin Kürt politikasını

eleştiren, ‘Bu Suça Ortak Olmayacağız’ başlıklı bir bildiri

(Akademiker für den Frieden) imzaladıktan sonra,

hakkında açılan davalardan sonra Almanya’ya taşındı.

Potsdam Üniversitesi’nde misafir öğretim görevlisi olarak

çalışıyor. Bildiriyi imzalayan akademisyenlerin

davalarını-mücadele süreçlerini ve bu dönemde kendi

yaşadıklarını anlatıyor. Kaya, imza sürecinin iktidar için

neden bu kadar büyük bir sorun olduğunu ve beyin

göçünün Türkiye ve Almanya’ya muhtemel etkilerini

tartışıyor.

Can Dündar’ın konuğu Prof. Dr. Baskın Oran ile birlikte Türkiye’nin dış politikasını ve bunun iç politikaya yansımalarını konuşuyor. Baskın Oran, “Avrupacılar” ve “Avrasyacılar” arasında kıyasıya mücadelenin devam ettiği bu süreci mevcut iktidar üzerinden değerlendirirken, sürecin teorik arka planını anlatıyor.

Can Dündar: 2. Dünya Savaşı sonrası yüzünü tamamen Batı’ya dönen Türkiye’de bu süreç son dönemde kırılıyor mu? Baskın Oran: "Türkiye’nin Batı’ya dönük bu çizgisi kırılmadı, şu anda yaşadığımız süreç Erdoğan rejimi ile ilgili. Erdoğan tamamen iç politikaya oynuyor. Türkiye Batı’dan kopmaz. Bunlar ‘Avrasyacılık’ değil, iç politika hamleleridir."

Seyran Ateş, Almanya’da yaşayan Kürt ve Türk kökenli bir avukat, kadın ve insan hakları savunucusu. ‘İslam’ın cinsel devrime ihtiyacı var!’ diyen Ateş, Berlin’de açtığı cami ile Almanya’nın ilk kadın imamı oldu, büyük ilgi çekti, tartışma yarattı. “Muhafazakar ama din konusunda aydın“ olarak tanımladığı bir ailede büyüyen Ateş, üniversitede hukuk okuduğu dönemde uğradığı bir silahlı saldırıyla, ilahiyatın hayatına nasıl girdiğini anlatıyor. ‘Özellikle 11 Eylül saldırısından sonra Almanya’da yaşayan Türkiye kökenli göçmenlere Türk veya göçmen olarak değil Müslüman olarak bakmaya başladılar’ diyen Ateş, İslam’ı kendi görüşleri ile harmanlayarak açtığı camisini anlatıyor.