In deze aflevering duiken we in de Bataafse Republiek: een korte, vaak vergeten periode in de Nederlandse geschiedenis, maar een die enorme gevolgen had.

In 1795 vlucht stadhouder Willem V naar Engeland en roepen revolutionairen — met steun van Frankrijk — de Bataafse Republiek uit.

Frankrijk is niet alleen bondgenoot, maar ook machtsfactor. De Bataafse Republiek balanceert voortdurend tussen hervorming en buitenlandse druk.

Maar... De Bataafse Republiek kent tot op de dag van vandaag een grote invloed op ons allemaal.

🎧 Luister nu en ontdek waarom deze ‘tussenperiode’ allesbehalve een voetnoot is.

----

Afleveringen waar in deze podcast naar wordt verwezen:

#3: 2 april - Karel de Grote: de grootste van allemaal

#20: 14 juli - Liberté, Egalité, Fraternité: de Franse Revolutie

Agatha Christie overleed op 12 januari 1976.
Ze liet een oeuvre achter dat miljoenen mensen kennen — maar een leven dat verrassend weinig wordt verteld.

In deze aflevering kijken we niet alleen naar haar boeken, maar naar de vrouw erachter.
Een vrouw die haar tijd scherp observeerde, die sociale rollen doorzag, en die begreep hoe dun de lijn is tussen vertrouwen en wantrouwen.

Haar verhalen draaien zelden om geweld.Ze draaien om wat mensen verbergen.

Je hoeft geen Christie-lezer te zijn om dit verhaal te volgen.
Dit is een aflevering over menselijk gedrag — en over hoe goed we onszelf eigenlijk kennen.

Op 29 december 1890 vindt bij Wounded Knee Creek in South Dakota een van de meest beruchte massaslachtingen uit de Amerikaanse geschiedenis plaats. Meer dan 250 Lakota Sioux — naar schatting zelfs meer dan 300 — worden gedood door het Amerikaanse leger. Meer dan de helft van hen is vrouw of kind.

In deze aflevering reconstrueren we hoe het zover kon komen. We kijken naar de systematische vernietiging van de bizon, het gedwongen leven in reservaten en het beleid dat gericht was op het breken van inheemse culturen.

We staan stil bij de rol van Sitting Bull, zijn dood en de vlucht van Big Foot en zijn groep Miniconjou-Lakota — een tocht die eindigt bij Wounded Knee. We vertellen wat er gebeurde, hoe een enkel schot leidde tot totale chaos, en hoe vrouwen, kinderen en ouderen werden neergemaaid in de sneeuw.

Deze aflevering gaat niet alleen over het verleden, maar over wat er gebeurt wanneer angst regeert, wanneer spiritualiteit wordt gezien als gevaar, en wanneer sommige levens structureel minder waard worden geacht dan andere.

Op 22 december 1849 staat een 28-jarige schrijver op een plein in Sint-Petersburg. Geblinddoekt. Voor een vuurpeloton. Hij is ervan overtuigd dat hij gaat sterven.

Die man is Fjodor Dostojevski.

In deze aflevering vertellen we het verhaal van zijn bijna-executie en hoe deze ene winterochtend zijn leven, geloof en schrijverschap voorgoed veranderde.

Op 15 december 1675, 350 jaar geleden, sterft Johannes Vermeer in Delft.
43 jaar oud. Arm. Onbekend.

In deze aflevering vertellen we het verhaal van een schilder die langzaam werkte, bijna vergeten werd, en pas eeuwen later werd herkend als meester van het licht. Over stilte, schulden, een weduwe met elf kinderen — en schilderijen die de tijd overleefden, ook toen zijn naam verdween.

Hoe hij werd herontdekt en hoe die laatste maanden van zijn leven moeten zijn geweest? Je hoort het in deze aflevering.

In deze aflevering nemen we je mee naar Paramaribo, 8 december 1982. Een nacht waarin vijftien journalisten, juristen, militairen en activisten werden weggevoerd naar Fort Zeelandia — en niet meer thuiskwamen.

We vertellen hoe Suriname, nog maar zeven jaar onafhankelijk, terechtkwam in politieke chaos, hoe de macht van Desi Bouterse groeide, en hoe de spanningen opliepen tot de beruchte Decembermoorden.

Een verhaal over angst en verzet, over vijftien levens die werden gebroken, en over een land dat decennia later nog steeds zoekt naar waarheid, gerechtigheid en herstel.

In memoriam:

• John Baboeram

• Bram Behr

• Cyrill Daal

• Kenneth Gonçalves

• Eddy Hoost

• André Kamperveen

• Gerard Leckie

• Lesley Rahman

• Sugrim Oemrawsingh

• Surendre Rambocus

• Harold Riedewald

• Jiwansingh Sheombar

• Jozef Slagveer

• Robby Sohansingh

• Frank Wijngaarde

Op 1 december 1955 verandert een eenvoudige busrit in Montgomery, Alabama de loop van de Amerikaanse geschiedenis. Rosa Parks, 42 jaar oud, weigert haar zitplaats af te staan aan een witte passagier. Geen grote woorden, geen dramatisch gebaar, alleen de waardigheid en vastberadenheid van een zwarte vrouw in een gesegregeerd Amerika.

In deze aflevering duiken we in het leven van Rosa Parks, de wereld waarin zij leefde, ontmoeten we Martin Luther King en beseffen we de kracht van een ogenschijnlijk kleine keuze.

Geboren als Farrokh Bulsara in Zanzibar, opgegroeid tussen culturen, tradities en muziek, vluchtte hij in 1964 met zijn familie naar Engeland. Daar veranderde hij niet alleen zijn naam — maar ook zijn lot.

In deze aflevering hoor je hoe Freddie Mercury zichzelf opnieuw uitvond, hoe Queen ontstond, waarom “Bohemian Rhapsody” bijna níét werd uitgebracht, hoe hij worstelde met identiteit, liefde en geheimen, en hoe de diagnose hiv zijn laatste jaren tekende.

Freddie Mercury stierf op 24 november 1991, maar zijn nalatenschap leeft voort — in muziek, mode, kunst en in iedereen die ooit een stem nodig had om zichzelf te durven zijn.

ALLEREERST:

Het geluid van deze aflevering is van mindere kwaliteit dan je van ons gewend bent. Excuses daarvoor. De gemiddelde luisteraar zal er nauwelijks iets van merken, maar geluidspuristen zullen het zeker doorhebben. We trekken na wat er gebeurd is. Nogmaals: sorry.

Wie er de humor van inziet, hoort met een beetje overtuigingskracht de kwaliteit van weleer, alsof Juliana een toespraak via de radio doet. Enfin, we hopen dat het bij deze ene keer blijft. 

-----------

Op 17 november 1558 bestijgt Elizabeth Tudor de Engelse troon: een 29-jarige vrouw die is opgegroeid tussen intriges, religieuze conflicten en levensgevaar. In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis kijken we hoe een ‘bastaardkind’ van Hendrik VIII uitgroeit tot Elizabeth I, een monarch die een heel tijdperk haar naam zou geven.

Elizabeth I werd meer dan een vorstin: ze werd een legende. En vandaag onderzoeken we hoe dat verhaal begon.

Tien jaar na de Engelse verovering wordt het verlies van Nieuw-Amsterdam officieel bekrachtigd in het Verdrag van Westminster. Wat ooit begon als een Nederlandse handelspost, wordt definitief Engels bezit: New York.

In deze aflevering hoor je hoe dit moment niet alleen het einde markeerde van de Nederlandse invloed in Noord-Amerika, maar... toch ook weer niet.