Vandaag in de Geschiedenis

In de nacht van 9 op 10 november 1938 worden in nazi-Duitsland en de ingelijfde gebieden synagogen in brand gestoken, Joodse winkels en woningen vernield en duizenden mensen mishandeld en gearresteerd.

De nacht wordt later bekend als Kristallnacht, naar het gebroken glas op straat. Maar die naam vertelt maar een klein deel van het verhaal.

Het Novemberpogrom is een cruciaal breekpunt in de vervolging van Joden: de staat organiseert en faciliteert openlijk geweld, de politie werkt mee, ongeveer 30.000 Joodse mannen worden gearresteerd en in de nasleep sterven honderden mensen, ook door zelfdoding.

🎧 In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis: waarom 9 november 1938 zo belangrijk is, waarom de naam Kristallnacht gevoelig ligt, hoe gewone burgers en instituties meewerkten en wat deze nacht duidelijk maakte over de richting waarin de vervolging zich ontwikkelde.

Op 2 november 1755 wordt in Wenen Maria Antonia geboren, de toekomstige Marie-Antoinette.

Als tiener wordt ze uitgehuwelijkt aan de Franse kroonprins Lodewijk XVI om de band tussen Oostenrijk en Frankrijk te versterken. Aan het hof van Versailles groeit ze uit tot een van de bekendste vrouwen van Europa — én tot een ideaal doelwit voor roddel, propaganda en politieke woede.

In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis: hoe Marie-Antoinette van jonge aartshertogin uitgroeit tot koningin van Frankrijk, waarom haar reputatie zo ontspoort en hoe ze uiteindelijk symbool wordt voor de ondergang van de monarchie.

Gilles de Rais behoort in de vijftiende eeuw tot de rijkste en machtigste edelen van Frankrijk. Hij vecht aan de zijde van Jeanne d’Arc, is aanwezig bij de kroning van Karel VII en wordt al jong benoemd tot maarschalk van Frankrijk.

Elf jaar later staat hij terecht voor het ontvoeren, misbruiken en vermoorden van kinderen.

Zijn proces in 1440 levert een van de donkerste dossiers uit de late middeleeuwen op, vol getuigenverklaringen, bekentenissen, beschuldigingen van magie en vragen over hoe betrouwbaar zo’n vijftiende-eeuws strafproces eigenlijk is.

Later raakt Gilles de Rais ook verbonden aan het sprookje van Blauwbaard.

🎧 In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis: hoe een gevierde Franse edelman uitgroeit tot een van de beruchtste figuren uit de middeleeuwse geschiedenis... en wat we daarvan werkelijk zeker weten.

Hannibal Barkas geldt als een van de beroemdste generaals uit de oudheid. Hij trekt met zijn leger vanuit Spanje over de Alpen Italië binnen, neemt oorlogsolifanten mee en brengt Rome bij Cannae een van de zwaarste nederlagen uit zijn geschiedenis toe.

Toch weet hij Rome niet definitief te breken.

Jaren later draait de situatie volledig om. De Romeinse bevelhebber Publius Cornelius Scipio brengt de oorlog naar Noord-Afrika en dwingt Hannibal terug naar Carthago.

In 202 v.Chr. staan de twee tegenover elkaar bij Zama.

🎧 In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis: hoe Hannibal uitgroeit tot Rome’s grootste nachtmerrie, waarom zelfs zijn beroemdste overwinningen niet genoeg blijken en hoe zijn laatste grote veldslag de machtsverhoudingen rond de Middellandse Zee voorgoed verandert.

Babylon is in de zesde eeuw voor Christus een van de indrukwekkendste steden ter wereld. Onder Nebukadnezar II groeit het uit tot het centrum van een machtig rijk.

Maar na zijn dood begint de politieke situatie te schuiven. Onder koning Nabonidus ontstaan spanningen, terwijl in het oosten een nieuwe grootmacht opkomt: het Perzische Rijk van Cyrus de Grote.

Op 12 oktober 539 v.Chr. valt Babylon vrijwel zonder gevecht in Perzische handen.

🎧 In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis gaan we in op de ondergang van dit gigantische wereldrijk.

Op 5 oktober 1962 gaat in Londen Dr. No in première: de eerste film uit wat zal uitgroeien tot de officiële James Bondreeks.

Maar Bond begint al bijna tien jaar eerder, aan de schrijftafel van Ian Fleming. Zijn geheime agent 007 is gevormd door Flemings oorlogservaringen, zijn liefde voor luxe en avontuur én het veranderende zelfbeeld van Groot-Brittannië na de Tweede Wereldoorlog.

Met Sean Connery krijgt Bond op het witte doek een nieuwe vorm: eleganter, gevaarlijker en uiteindelijk veel groter dan Fleming ooit had kunnen voorzien.

In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis: hoe Dr. No het begin wordt van een filmreeks die zich al meer dan zestig jaar telkens opnieuw weet uit te vinden.

In 1066 sterft de Engelse koning Edward de Belijder zonder kinderen. Meteen ontstaat de vraag wie hem moet opvolgen.

De machtige Engelse edelman Harold Godwinson wordt tot koning gekroond. Maar aan de overkant van het Kanaal vindt Willem, hertog van Normandië, dat de Engelse kroon aan hém is beloofd.

Wanneer Willem op 28 september 1066 met zijn leger in Engeland landt, begint een strijd die niet alleen bepaalt wie koning wordt, maar die Engeland voorgoed zal veranderen.

In september 1949 is de Chinese Burgeroorlog nog niet helemaal voorbij, maar de machtsverhoudingen zijn gekanteld. Op 21 september begint in Beijing de politieke conferentie waarin Mao Zedong en zijn bondgenoten de nieuwe Chinese staat vormgeven.

Hoe kwamen de communisten zo ver? Welke rol speelden Chiang Kai-shek, de Lange Mars en de oorlog tegen Japan? En waarom vormt 1949 nog altijd een breuklijn in de Chinese geschiedenis?

🎧 In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis: de geboorte van communistisch China.

Johan van Oldenbarnevelt helpt de jonge Republiek der Nederlanden jarenlang overeind te houden. Hij werkt nauw samen met prins Maurits, speelt een grote rol bij de VOC en het Twaalfjarig Bestand en groeit uit tot een van de machtigste bestuurders van zijn tijd.

Maar juist met Maurits raakt hij uiteindelijk verwikkeld in een vernietigende strijd over macht, geloof en de vraag wie er in de Republiek eigenlijk het laatste woord heeft.

In 1619 eindigt die strijd op het schavot.

🎧 In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis duiken we in het leven van een van de grootste staatsmannen uit onze geschiedenis.

Napoleon trekt in 1812 Rusland binnen met een gigantisch leger en verwacht uiteindelijk één beslissende veldslag. Die krijgt hij bij Borodino.

De Fransen winnen het slagveld en Napoleon marcheert daarna zelfs Moskou binnen. Toch wordt juist deze overwinning het begin van een catastrofe.

Hoe kan een leger een slag winnen en toch de hele veldtocht verliezen?