Aसुर... हे नाव ऐकताच आपल्या डोळ्यासमोर क्रूर, अधर्मी आणि देवांचा द्वेष करणारी प्रतिमा उभी राहते. पण पुराणातील प्रत्येक कथा इतकी सरळ आणि सोपी नसते. काय होईल जर तुम्हाला कळले की देवांना पराभूत करणारा सर्वात शक्तिशाली असुर हा प्रत्यक्षात परमात्म्याचा सर्वात मोठा भक्त होता? ही कथा आहे वृत्रासुराची. ही कथा केवळ युद्ध आणि पराक्रमाची नाही, तर ती भक्ती, त्याग आणि शापाच्या फेऱ्यात अडकलेल्या एका महान आत्म्याची आहे.

मागच्या भागात आपण ऐकले की, देवराज इंद्राने केलेल्या ब्रह्महत्येचा सूड घेण्यासाठी महर्षी त्वष्टा यांनी यज्ञातून वृत्रासुराला कसे जन्माला घातले. आपल्या पित्याच्या तपोबलाने आणि सूडाच्या अग्नीने पेटलेला वृत्रासुर इतका शक्तिशाली झाला की, त्याने सहजपणे इंद्राला आणि सर्व देवांना पराभूत करून स्वर्गलोकावर आपले राज्य स्थापन केले. त्याचे शौर्य आणि सामर्थ्य पाहून त्रैलोक्यात हाहाकार माजला.

सर्व बाजूंनी पराभूत आणि निराधार झालेले देव अखेरीस भगवान विष्णूंना शरण गेले. तेव्हा श्रीहरींनी त्यांना सांगितले की, वृत्रासुराला कोणत्याही सामान्य अस्त्राने मारता येणार नाही. तो केवळ एका अशा अस्त्राने मरेल, जे धातू, लाकूड किंवा दगडाचे नसून, एका महान ऋषीच्या त्यागातून आणि तपातून निर्माण झाले असेल. तो अस्त्र म्हणजे 'वज्र' आणि ते निर्माण होणार होते महर्षी दधीचींच्या अस्थींमधून!

यानंतर घडतो भारतीय संस्कृतीतील त्यागाचा सर्वश्रेष्ठ अध्याय. देव महर्षी दधीचींकडे पोहोचले आणि त्यांनी लोककल्याणासाठी त्यांच्या शरीराचे, त्यांच्या अस्थींचे दान मागितले. एका क्षणाचाही विचार न करता, परोपकारासाठी महर्षी दधीचींनी हसतमुखाने योगमार्गाने आपला देह त्यागला. त्यांच्या पाठीच्या कण्यातून देवशिल्पी विश्वकर्माने 'वज्र' नावाचे महाभयंकर अस्त्र तयार केले.

हे वज्र हाती घेऊन इंद्र पुन्हा एकदा वृत्रासुरासोबत युद्धाला उभा राहिला. एक वर्षभर चाललेल्या या महाभयंकर युद्धात अनेक नाट्यमय घटना घडल्या. पण युद्धाच्या अंतिम क्षणी, वृत्रासुराने जे केले, त्याने इंद्रालाच नाही, तर संपूर्ण देवलोकाला चकित केले. रणांगणावर मृत्यू समोर उभा असताना, वृत्रासुराने शस्त्र खाली ठेवले आणि भगवान नारायणाची एक अत्यंत सुंदर आणि हृदयस्पर्शी स्तुती केली.

तो म्हणाला, "हे प्रभू, मला स्वर्ग, ब्रह्मलोक किंवा मोक्षही नको. मला फक्त एवढेच वरदान दे की, प्रत्येक जन्मी तुझ्या भक्तगणांच्या चरणी माझी सेवा घडो आणि माझे मन सदैव तुझ्या नामात रमून राहो." एका असुराच्या तोंडून हे भक्तिपूर्ण उद्गार ऐकून इंद्रही क्षणभर थांबला. त्याला कळून चुकले की, तो एका सामान्य असुराशी नाही, तर एका महान भक्ताशी लढत आहे.

मग प्रश्न पडतो की, इतका मोठा भक्त असुर म्हणून का जन्माला आला? त्याच्या मागच्या जन्माची कथा काय होती? आणि अखेरीस इंद्राने त्याचा वध कसा केला?

या एपिसोडमध्ये ऐका:

• महर्षी दधीचींचा अतुलनीय त्याग आणि वज्राची निर्मिती.

• इंद्र आणि वृत्रासुर यांच्यातील महाभयंकर युद्धाचे वर्णन.

• वृत्रासुराने रणांगणावर गायलेली अप्रतिम विष्णूस्तुती.

• राजा चित्रकेतूची कथा: वृत्रासुराच्या असुरजन्माचे रहस्य.

ही कथा आपल्याला शिकवते की, खरी ओळख जन्माने किंवा रूपाने नाही, तर कर्माने आणि भक्तीने होते. चला, ऐकूया एका महाभक्ताच्या असुरजन्माची ही अद्भुत कथा.