"Virwëtz mat Äppelschnëtz“ a "Véierel op kal Ierbessen“: An dëser Episod mat der Sara Martin vum ZLS geet et ëm Ausdréck, déi een heiansdo ze héiere kritt, wann een ze virwëtzeg ass, oder déi als witzeg Äntwert geduecht sinn, wann een zum Beispill no der Auerzäit freet.

D’Sara Martin schwätzt an dëser Episod iwwer “eppes mat Schweppes“ an déi verschidde Variante vum Sproch, deen een als Kand méi dacks ze héiere krut, wann ee gefrot huet, wat et ze iesse gëtt. Fir déi eng ass de Sproch esou ofgeschloss, fir déi aner kënnt nach eppes hannendrun – an do geet et vu bis: … an Äppelkompott, … a Gebeess, … a Gromperenzalot, … a Méckefett gebroden. Nieft “eppes mat Schweppes“ geet et an der Episod och nach ëm änlech Spréch, déi am ale Luxemburger Wörterbuch dokumentéiert sinn.

Am Fokus vun dëser Episod steet e klengt awer immens interessant Wuert: "za“ oder och "d’Sau“. D’Nathalie an d’Cally ënnerhale sech doriwwer, wat et mat deem Pronomen op sech huet, wou en hierkënnt a wéini e benotzt gëtt.

Dës Kéier sti Wierder am Fokus, mat deenen een op Lëtzebuergesch d’Eegenschafte vun engem Wäin erkläert. Wat schmaacht een, wat richt een? An dësem Episod geet den Armand Becker op vereenzelt Wierder an an erkläert, wat se bedeiten.

D’Sara Martin vum ZLS schwätzt iwwer déi verschidde Méiglechkeeten, déi een am Lëtzebuergeschen huet, fir vu sech selwer ze schwätzen, an erzielt, wat et z. B. mat Ausdréck wéi "de Jëwwi“ a "meng Wéinegkeet“ op sech huet.

An dëser Episod erkläert d’Sarah Muller de linguistesche Begrëff “Idiolekt“. Dëst Wuert setzt sech aus de griicheschen Elementer “idio“ a “lektos“ zesummen an heescht esou vill wéi engem seng perséinlech Aart a Weis fir ze schwätzen. All Persoun huet hire ganz eegene Sproochgebrauch, dee vun hirem Liewenswee gepräägt ass a sech mat der Zäit och ka veränneren.

An dëser Episod erzielt den Daniel Wagener vum ZLS eis, firwat d’KI sech deelweis nach mam Lëtzebuergesche schwéierdeet. Unhand vun enger KI-generéierter Geschicht gi mer gewuer, datt sech Toole wéi ChatGPT zum Beispill gär mol Wierder ausdenken, déi et esou am Lëtzebuergeschen eigentlech net gëtt. Den Daniel Wagener verréit eis, wourunner dat läit: nämlech un engem Mangel un Daten. Well där brauch eng KI méiglechst vill an am beschten aus verschiddene Quellen. Ma firwat ass grad dat fir d’Lëtzebuergescht eng Erausfuerderung a wat gëtt gemaach, fir d’KI an Zukunft nach méi fit am Lëtzebuergeschen ze maachen?

An dëser Episod erzielt d’Isabel Andrade Bento vum ZLS, wat een esou alles ënner Zopp ka verstoen. Wéini ass eng Zopp eng Zopp? Wat sinn d’Krittären, déi dës Plate mussen erfëllen, fir esou bezeechent ze ginn, a wat qualifizéiert se, fir am LOD opgeholl ze ginn? Wat sinn d’Iwwersetzungen, déi am Lëtzebuerger Online Dictionnaire fir dës Wierder proposéiert ginn, a wéi eng Froe stelle sech beim Redigéiere vun esou Artikelen?

Setzt Iech un den Dësch a kuckt Iech d’Läffelsgeschier emol un – mam linguistesche Brëll op der Nues! D’Forschett kënnt aus dem Franséischen, d’Messer aus dem Däitschen. De Läffel och, mee do gouf awer scho méi drun hantéiert: Aus dem däitsche Löffel ass e lëtzebuergesche Läffel ginn. Eent zu eent iwwerholl oder verlëtzebuergescht? Wat fir eng Fäll kann een am Lëtzebuergesche begéinen? A gëtt et eng Upak, fir et ëmmer “richteg“ ze maachen? Den Alexandre Ecker vum Zenter fir d’Lëtzebuerger Sprooch presentéiert e puer esou Fäll an deelt seng Gedanken iwwer dës Froen.