Wie was Willem van Oranje werkelijk? De bedachtzame Vader des Vaderlands uit de geschiedenisboeken, of een briljante propagandist die zijn eigen imago zorgvuldig opbouwde?

In deze aflevering onderzoeken we hoe Oranje pamfletten, open brieven en verhalen inzette om de publieke opinie te beïnvloeden. We ontdekken hoe hij Filips II neerzette als een buitenlandse onderdrukker, hoe het idee van een Nederlands vaderland mede vorm kreeg en waarom zijn propaganda eeuwen later nog altijd doorwerkt. Zelfs de eerste grote Nederlandse geluidsfilm uit 1934 blijkt onderdeel van die voortdurende beeldvorming.

Te gast zijn historicus Judith Pollmann en filmhistoricus Abel van Oosterwijk. Samen ontrafelen we de mythen rond Willem van Oranje en laten we zien hoe één man niet alleen een opstand leidde, maar ook het verhaal schreef dat Nederland over hem is blijven vertellen. Met dank aan de Stadsgehoorzaal Leiden

Redactie en productie: Julia Vié

Presentatie: Stefan de Vries

Willem aan tafel

Wat at Willem van Oranje? En wat zegt een maaltijd over macht, rijkdom en goede manieren?

In deze aflevering schuiven we aan in het Stedelijk Museum Breda, waar we de eetcultuur van de zestiende eeuw ontrafelen. Van bittere appeltjes van Oranje tot zwanenpastei, van gouden schotels tot spreeuwpotten aan de stadsmuur: aan tafel werd veel meer geserveerd dan eten alleen.

Met stadsarcheoloog Erik Peters, voedselhistoricus Lizet Kruyff en Monique Rakhorst van het Stedelijk Museum Breda ontdekken we hoe Willem en zijn tijdgenoten aten, wie waar mocht zitten, wat archeologische vondsten ons vertellen en waarom overvloed ook politiek was. En natuurlijk klinkt ook Willem zelf, vertolkt door Joris Smit, over de tafel als plek waar macht, vrede en bondgenootschappen werden geoefend.

Een aflevering over eten, status, suiker, symboliek en zou Willem van Oranje vandaag een kroketje uit de muur trekken?

Productie en redactie: Julia Vié

Presentatie: Stefan de Vries

Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door Willem van Oranje - de Musical

Was Willem van Oranje echt een man van verdraagzaamheid en godsdienstvrijheid, of vooral een slimme politicus die begreep dat vrede en handel alleen konden bestaan als mensen elkaar een beetje ruimte gunden?

In deze aflevering van Willem van Oranje – de podcast duikt Stefan de Vries met theologen Selma Boulmalf en Janneke Stegeman in een van de spannendste vragen rond de Zwijger: wat geloofde hij eigenlijk zelf, en hoe revolutionair was zijn pleidooi voor gewetensvrijheid?  Janelle Moerman van Museum Prinsenhof Delft schetst de zestiende-eeuwse context, en Joris Smit laat Willem zelf aan het woord.

Een gesprek over geloof, macht, identiteit, tolerantie en de ongemakkelijke vraag of Nederland wel zo tolerant was als het graag van zichzelf denkt.

Redactie en productie: Juila Vié

Presentatie: Stefan de Vries

Wat maakte de Opstand in de Nederlanden mogelijk? In deze aflevering duiken we in de beslissende rol van de steden. Zonder plekken als Den Briel, Vlissingen, Leiden en vooral Delft had Willem van Oranje zijn verzet tegen Filips II nooit zo succesvol kunnen organiseren.

Stefan de Vries gaat in gesprek met René Cuperus, cultuurhistoricus en deskundige internationale politiek aan Clingendael, en Catherine Koekoek, architect, filosoof en onderzoeker van de stad. Samen verkennen zij hoe steden uitgroeiden tot bolwerken van verzet, bestuur, propaganda en nieuwe ideeën over burgerschap en vrijheid.

Deze aflevering is opgenomen op een bijzondere plek: Museum Prinsenhof Delft, het voormalige Sint-Agathaklooster waar Willem van Oranje zijn intrek nam en van waaruit hij de opstand leidde. Wat maakte juist Delft zo belangrijk? En zijn steden vandaag nog altijd de plekken waar verandering begint?

Een aflevering over muren en macht, over vrijheid en conflict, en over de stad als decor én motor van geschiedenis.

Presentatie: Stefan de Vries

Redactie & Productie: Julia Vié

Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door Willem van Oranje, de Musical.

In deze aflevering verschuiven we van papier naar praktijk: van het Plakkaat als idee naar diplomatie als dagelijks handwerk. We kijken naar Willem van Oranje als bruggenbouwer in een tijd waarin onderhandelen en praten soms het enige wapen was.

Te gast zijn historicus Raymond Fagel (Universiteit Leiden), specialist in de Opstand en internationale betrekkingen, en topdiplomaat Robert Serry, oud-ambassadeur in onder meer Oekraïne. Samen ontrafelen we hoe internationaal het politieke landschap in de zestiende eeuw al was, hoe diplomatie werkte zonder de Verenigde Naties en zonder snelle communicatie. Brieven, hoven en huwelijken waren toen minstens zo strategisch als legers.

We trekken de lijnen door naar nu: Twitterdiplomatie, propaganda, polarisatie en het verdwijnende midden. Deze aflevering namen we op in Den Haag, in Hotel des Indes, een historische draaischijf van internationale politiek sinds de Haagse Vredesconferentie van 1899. Het hotel staat aan het Lange Voorhout dat ooit werd aangelegd in opdracht van Karel de Vijfde, Willems mentor. Een decor waar verleden en heden elkaar bijna vanzelf beginnen te citeren.

Een aflevering over macht en woorden, over wachten en wegen en over strijden en blijven spreken.

Presentatie: Stefan de Vries

Redactie: Julia Vié

Wat gebeurt er als een volk besluit dat zijn koning het contract heeft geschonden? In deze aflevering duiken we in het Plakkaat van Verlatinghe (1581), het document waarin de Nederlandse gewesten Filips II afzwoeren en de basis legden voor een nieuw idee van vrijheid en gezag.

We namen deze aflevering op op een unieke plek: de werkkamer van Willem van Oranje in Delft, de ruimte waar hij dacht, schreef en zijn Apologie liet ontstaan. Een kale kamer, midden in een verbouwing, vol geschiedenis en vragen die verrassend actueel klinken.

Te gast zijn Hester Schölvinck van Museum Prinsenhof Delft en Sander Heijne van Vrij Nederland. Samen ontrafelen we hoe revolutionair het Plakkaat werkelijk was, waarom het toen nauwelijks als historisch moment werd herkend, en hoe ideeën over tirannie, gewetensvrijheid en burgerlijke ongehoorzaamheid doorwerken tot vandaag.

Van de Unie van Utrecht tot de echo’s in de Amerikaanse Declaration of Independence. Van polderen avant la lettre tot de vraag wie anno nu het sociale contract schendt. Geschiedenis als levend materiaal, vastgelegd op de plek waar het mede werd gevormd.

Een aflevering over macht, vrijheid en de broosheid van papier dat soms de toekomst blijkt te beschrijven.

Presentatie: Stefan de Vries

Redactie: Julia Vié

Hoe kneed je een kind tot edelman, tot iemand die op zijn elfde in één klap verandert van Duits graafje in Europese prins? In Delft, onder de schaduw van de Nieuwe Kerk, duiken we in de jeugd van Willem van Oranje.

Historicus René van Stipriaan, auteur van De Zwijger, neemt ons mee naar kasteel Dillenburg, waar Willem opgroeit in discipline, rangorde en religie: een opvoeding waarin zelftucht belangrijker is dan zelfexpressie. Janelle Moerman van Museum Prinsenhof Delft vertelt over de radicale breuk: de erfenis, de verhuizing naar Breda en Brussel, en de heropvoeding onder het wakende oog van Keizer Karel V en landvoogdes Maria van Hongarije. Willem leert talen, etiquette en het grootste vak van allemaal: macht als theater.  

Jonkvrouwe Clémentine van Nispen tot Sevenaer geeft een inkijkje in hoe adellijke codes vandaag nog doorsijpelen in opvoeding, omgangsvormen en de kunst van het onbewogen gezicht.

Een aflevering over opvoeden en manieren.

Vier huwelijken, vier vrouwen, en een verhaal dat veel meer zegt dan alleen iets over liefde.

In deze aflevering duiken we in het leven van de vrouwen van Willem van Oranje en laten we zien hoe bepalend zij waren voor zijn politieke koers, zijn imago en het ontstaan van de Republiek.

Historicus Femke Deen ontrafelt de mythes rond Anna van Egmond, Anna van Saksen, Charlotte de Bourbon en Louise de Coligny. Waren zij pionnen in een machtsspel, of juist strategen met invloed achter de schermen? Wat zegt hun lot over macht, reputatie, geloof en de positie van vrouwen in de zestiende eeuw?

Een aflevering over liefde en politiek, over beeldvorming en over vrouwen die lange tijd uit de geschiedenis zijn geschreven, maar zonder wie Willem van Oranje niet te begrijpen is.

Presentatie: Stefan de Vries

Redactie: Julia Vié

Opgenomen in De Waag, Delft

Willem van Oranje geldt als de Vader des Vaderlands, maar als krijgsheer is hij een complexere figuur dan zijn standbeeld doet vermoeden. In deze aflevering duiken we in zijn militaire campagnes: van Heiligerlee tot het Leids Ontzet, van ambitieuze invasieplannen tot pijnlijke mislukkingen. Waarom won hij zo weinig beslissende veldslagen, en waarom was hij toch onmisbaar voor het voortbestaan van de Opstand? En hoe welke invloed hebben zijn inzichten nu nog in de moderne oorlogsvoering?

Opgenomen op historische grond, in de Stadsgehoorzaal Leiden, spreken we met militair historicus Floribert Baudet en oud-militair en krijgskundige Martijn Kitzen over Willem van Oranje als organisator, strateeg en politiek leider.

Met een gedramatiseerd fragment vanuit Willems eigen perspectief als veldheer komt de geschiedenis onverwacht dichtbij. Een aflevering over oorlog, propaganda, twijfel en volharding — en over wat Willem van Oranje ons vandaag nog te zeggen heeft.

Presentatie: Stefan de Vries

Redactie & Productie: Julia Vié

Opgenomen in de Stadsgehoorzaal in Leiden.

Wie was Willem van Oranje, écht? Niet de mythe, niet het standbeeld, maar de mens achter de geschiedenis. In deze podcast duikt Stefan de Vries in het leven van Willem van Oranje. In dertien afleveringen verbinden we de ideeën van de Vader des Vaderlands met het Europa van nu, opnieuw onder spanning. Over leiderschap in tijden van crisis, propaganda, macht en verantwoordelijkheid. Geen klassieke geschiedenisles, maar een verhaal dat verrassend actueel is.

Vanaf kerstavond, iedere week een nieuwe aflevering.