ዴሞክራሲን ያዳነው አንበሳ ወይስ የኢምፓየር ወንጀለኛ?

ይህ ክፍል፣ ከጋንዲ ሰላማዊ ትግል በተቃራኒ፣ በሃይልና በቃላት ጦርነት ያመነውን ዊንስተን ቸርችልን (1874-1965) ይመረምራል። ቸርችል የ20ኛው ክፍለ ዘመን ታላቅ መሪ እንደሆነ ቢነገርለትም፣ በዘረኝነት፣ በኢምፔሪያሊዝም እና በጦርነት ወንጀሎች የሚወቀስ ውስብስብ ሰው ነበር።

1. ቸርችል ከስልጣን በፊት (The Man Before the Power)

ታሪካዊ ዳራ፡ የተወለደው "ፀሐይ የማትጠልቅበት" ተብሎ በሚታወቀው የብሪታንያ ኢምፓየር ዘመን ሲሆን፣ የአፍሪካ ክፍፍል (የበርሊን ጉባኤ) እና የአድዋ ድልን የመሰሉ ክስተቶች በወጣትነቱ ተፈጽመዋል።

የመጀመሪያ ውድቀቶች፡ በትምህርት ደካማ ነበር (የላቲን ፈተናን ባዶ አስረክቧል)። በ1915 የጋሊፖሊ ጦርነትን መርቶ ከ500,000 በላይ ሰው እንዲያልቅ በማድረጉ ከስልጣን ተባሯል።

የግል ህይወቱ፡ "ጥቁሩ ውሻ" (The Black Dog) ብሎ በጠራው ከባድ ድብርት (depression) ተጠቅቶ ነበር፤ እራሱን ያዳነውም በስዕል ስራ ነበር (ከ500 በላይ ስዕሎችን ስሏል)። በተጨማሪም፣ በቀን ዊስኪ፣ ሻምፓኝ እና ብራንዲ የሚጨምር አስደንጋጭ የአልኮል አጠቃቀም ነበረው።

"የበረሃ ዓመታት" (1930s): አዶልፍ ሂትለር ለአለም ስጋት መሆኑን ደጋግሞ ያስጠነቀቀ ብቸኛ ድምፅ ነበር፤ በዚህም የተነሳ በራሱ ፓርቲ ተገልሎ ነበር።

2. የጦርነቱ መሪ (The War Leader: 1940-1945)

ግንቦት 10፣ 1940፡ የብሪታንያ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆኖ በተሾመበት በዚያው ቀን ሂትለር ፈረንሳይን ወረረ።

የፈረንሳይ ውድቀትና ዳንከርክ፡ ፈረንሳይ ስትወድቅ 338,000 ወታደሮችን ከዳንከርክ የባህር ዳርቻ የማዳን "ተአምር" መርቷል።

ሚስጥራዊው ክርክር (May 1940): ካቢኔው ከሂትለር ጋር ሰላም ለመደራደር ሲፈልግ፣ ቸርችል "በጭራሽ አንደራደርም!" (Never surrender!) በማለት ብሪታንያ ብቻዋን እንድትዋጋ ወሰነ።

ንግግሮቹ፡ "ከደም፣ ከድካም፣ ከእንባና ከላብ በቀር የማቀርብላችሁ ነገር የለኝም" ("Blood, toil, tears, and sweat") የሚለውን ታሪካዊ ንግግር በማድረግ የህዝብን ሞራል ገነባ።

የብሪታንያ ጦርነት (Battle of Britain): 'ራዳር' (Radar) የተባለውን አዲስ ቴክኖሎጂ በመጠቀም የጀርመንን የአየር ኃይል (Luftwaffe) ማሸነፍ ቻለ።

የ1945 ምርጫ፡ ጦርነቱን እንዳሸነፈ ወዲያው በተካሄደ ምርጫ ተሸነፈ። "ህዝቡ የመምረጥ መብት አለው፤ የተዋጋነውም ለዚህ ነው" ብሎ ስልጣኑን አስረከበ።

3. ውስብስቡ ቅርስ (The Complex Legacy)

ዘረኝነትና ኢምፔሪያሊዝም፡ ቸርችል ለ"አንግሎ-ሳክሰን" (ነጭ) ዘር የበላይነት ጥልቅ እምነት የነበረውና ሌሎች ህዝቦችን (በተለይ ህንዳውያንን) በግልፅ የሚንቅ ነበር።

የቤንጋል ረሃብ (1943): በህንድ ቤንጋል ግዛት የተከሰተውን ረሃብ ቸል በማለቱ ለ3-4 ሚሊዮን ሰዎች ሞት ምክንያት ነው ተብሎ ይወቀሳል።

ኬንያ (1950s): የማው ማው አመፅን ለማፈን 1.5 ሚሊዮን ኪኩዩ ህዝብን በማጎሪያ ካምፖች እንዲታሰሩ አዟል፤ ይህም ለከፍተኛ ስቃይና ሞት ዳርጓል።

የኖቤል ሽልማት (1953): የሚገርመው፣ ቸርችል የኖቤል ሽልማት ያገኘው ለሰላም ሳይሆን፣ በፃፋቸው የታሪክ መፅሃፍት (15 ሚሊዮን ቃላት) እና በስነ-ፅሁፍ ችሎታው ነው።

መደምደሚያ

ቸርችል ጀግናም፣ ወንጀለኛም፣ ሊቅም፣ ዘረኛም የነበረ፤ ፍፁም ያልሆነ ግን በታሪክ ወሳኝ ሰዓት ላይ ለዴሞክራሲ የቆመ ሰው ነበር። ትምህርቱ፡- በጨለማ ጊዜ ውስጥ የአንድ ሰው ቆራጥነት ምን ያህል ትልቅ ለውጥ እንደሚያመጣ ነው።

This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit www.zeresew.com