WooPodcast

Archiefwet 2026: wat betekent dit voor jouw Woo-praktijk?

De Archiefwet 2026 komt eraan, en de impact op de Woo-praktijk is groter dan je misschien denkt. Cornelis van der Sluis praat met informatiespecialist en recordsmanagement consultant Eric Burger over hoe archiefbeheer en de Woo steeds meer met elkaar verweven raken.

Aan bod komen:

• De verkorting van de overbrengingstermijn van 20 naar 10 jaar
• "Archiveren by design" - waarom archivering niet langer iets is wat je achteraf regelt
• De uitspraak over de veiliggestelde mailbox van een oud-burgemeester van Weert
• Bewaren versus vernietigen in een volledig digitale overheid

Een verdiepend gesprek voor Woo-behandelaars, informatiebeheerders, juristen en archivarissen die willen weten hoe de toekomst van openbaarheid en informatiebeheer eruitziet.

Duur: 44 minuten

Lees meer via NKOO.nl

Linkjes:

Op 26 augustus 2026 deed de Raad van State een uitspraak over de mails uit de inbox van de toenmalige burgemeester van de gemeente Weert. Een link naar de einduitspraak is deze: https://www.raadvanstate.nl/uitspraken/@160210/202502847-4-a3/ En de tussen uitspraak van 17 december 2025 is deze https://www.raadvanstate.nl/uitspraken/@155358/202502847-1-a3/

Na zes jaar neemt Serv Wiemers afscheid als directeur van de Open State Foundation. Een mooi moment voor een uitgebreid gesprek in de WooPodcast! Samen met host Cornelis van der Sluis blikt Serv terug op de behaalde successen, zoals de totstandkoming van de Wet open overheid, het lobbyregister en het Woo-dashboard.

Ook spreekt hij vanuit zijn rol als collegelid van het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI) over de hardnekkige "ja, maar"-cultuur binnen de overheid. Waarom blijft transparantie een constante strijd? Waarom moeten we naar een "open by design"-aanpak? En hoe draagt openbaarheid rechtstreeks bij aan het herstel van vertrouwen in onze democratie?

In deze aflevering:

• De oprichting en missie van Open State Foundation (van ethische hackers tot politieke beïnvloeding).

• Mijlpalen: van de draaideurwet tot 'Waar is mijn stemlokaal?'

• Waarom de overheid informatie als 'van ons allemaal' moet gaan zien.

• De mythe dat transparantie extra werk kost: hoe actief openbaar maken juist FTE's bespaart.

• De 'Taiwanese aanpak' van radicale openheid.

🎧 Luister nu en ontdek waarom een Woo-verzoek volgens Serv geen corvee is, maar een compliment

In deze aflevering van de Woopodcast gaat host Cornelis van der Sluis in gesprek met Selma Speksnijder, sociaal en organisatie psycholoog en medetrainer bij het NKOO.

De menselijke factor is de sleutel tot de Woo, dat heb je ons vaker horen zeggen. In deze aflevering verdiept Selma dit thema vanuit de psychologie en communicatie .

Kernpunten van het gesprek zijn:

Het effect van een 'omvangrijk' verzoek op de ambtenaar

• De eerste reactie: Bij binnenkomst van een breed verzoek (zoals "ik wil alles over...") onder een strakke wettelijke termijn, schiet een behandelend ambtenaar vaak direct in de stress of een kramp.

• Aannames en triggers: Ambtenaren vullen snel in dat de verzoeker "lastig" is of "weer zo'n vervelend verzoek" doet. Door die irritatie gaat men direct rennen of defensief handelen, zonder te onderzoeken wat er echt nodig is.

Het 'ijsbergmodel' en de behoefte van de verzoeker

• Onderliggende vraag: Verzoekers vragen vaak "alles" omdat ze niet precies weten wat er is, of omdat ze eerdere stappen hebben doorlopen waarin ze zich niet gehoord voelden.

• Erkenning als sleutel: Door via direct contact de vraag te verduidelijken en erkenning te geven aan de frustratie of emotie van de burger, zakt de spanning. Vaak wil de verzoeker helemaal niet duizenden pagina's, maar zoekt hij het antwoord op een heel specifieke vraag.

Eigen triggers herkennen en communicatieve signalen

• Zelfreflectie: De eerste stap voor de Woo-behandelaar is het herkennen van de eigen fysieke en mentale reactie (zoals ingezakte of juist aanvallende lichaamshouding, of oordelen).

• Pauze nemen: Als het gesprek verscherpt, helpt het om de "pauzeknop" in te drukken of even gezond afstand te nemen. Boosheid is een beschermingsmechanisme; de kunst is om er met een nieuwsgierige, open houding naar te kijken in plaats van als robot of strijdende partij te reageren.

Interne samenwerking met collega's

• Verbinding binnen de organisatie: De Woo-behandelaar moet ook intern informatie ophalen bij collega’s die daar vaak niet op zitten te wachten.

• Doelgericht vragen: In plaats van de druk direct door te schuiven ("geef mij alles"), moet de behandelaar ook richting collega’s gericht en menselijk communiceren. Pak de telefoon of zoek elkaar fysiek op in plaats van te verzanden in e-mailverkeer.

De 'gouden sleutel' voor de Woo

• Selma concludeert dat menselijk contact, erkenning en begrip de echte gouden sleutel vormen. Transparantie via een dichtgetimmerd juridisch systeem vergroot het vertrouwen in de overheid niet; een open, menselijke relatie én proactieve openbaarmaking doen dat wel.

AI is niet meer weg te denken uit de dagelijkse praktijk. Zeker daar waar het om informatie gaat kan AI veel hulp bieden als het gaat om de open overheid. Guido en Cornelis spreken over de nu al beschikbare AI-tools en over wat het in de toekomst kan brengen als het gaat om het werken aan een meer transparantie overheid.

Een goede werking van de Wet open overheid levert de samenleving vooral ook geld op. Verkeerd werkende regelingen (die tot onnodige uitgaven leiden) komen aan het licht, beleidswijzigingen worden soms in de hand gewerkt. Dat en meer bespreekt Cornelis met de opstellers van het rapport "De baten van transparantie", Guido Enthoven (Instituut Maatschappelijke Innovatie) en Marlinde Weener (Open State Foundation) in de 17de aflevering van deze podcastserie over de Woo.

Bekijk hier het rapport: De baten van transparantie.

Annemarie Drahmann is te gast bij Cornelis van der Sluis in deze aflevering van de WooPodcast. Annemarie is hoogleraar bestuursrecht aan de Universiteit van Utrecht. Annemarie en Cornelis gaan in op enkele suggesties van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties om de Woo aan te passen. In de podcast wordt onder andere een blog van Cornelis hierover genoemd. Dit blog is hier te vinden. https://nkoo.nl/actueel/3185335.aspx?t=Wenken-voor-de-wetgever-van-doorn-in-het-oog-tot-gezamenlijke-opgave

De 16de aflevering van deze serie. Dit keer gaat Cornelis van der Sluis in gesprek gaat met Johan Wolswinkel. Johan is hoogleraar Bestuursrecht aan Tilburg University en hoopt op een snelle inwerkingstreding van het actief openbaarmaken van beschikkingen.

Met Johan gaan we in op zijn onderzoek hierover. Er zijn best wat overheden die al beschikkingen actief openbaar maken.

Benieuwd welke en wat de inzichten zijn volgens Johan inzake naming en faming? Beluister dit gesprek van meer dan 60 minuten.

De 15e aflevering van deze serie waarin Cornelis van der Sluis in gesprek gaat met Coen Modderman.

Een mooi gesprek waarbij het Woo-verzoek "als opmaat voor een sociaal event" mag worden gezien."

Je dienstbaar en nieuwsgierig opstellen als behandelaar van een Woo-verzoek maakt het werk ook leuker en waardevoller.

Het blog over de uitspraak van de Raad van State (14 januari 2026, ⁠ECLI:NL:RVS:2026:206⁠) is hier te vinden: ⁠https://nkoo.nl/actueel/3198477.aspx⁠.

De besproken 'wenken voor de wetgever' is hier te vinden: ⁠https://nkoo.nl/actueel/3185335.aspx.

Cornelis van der Sluis gaat in gesprek met Caroline Koetsenruijter.

Cornelis van der Sluis gaat in gesprek met Eric Burger.