Jak brzmi modlitwa, która przez wieki była przekazywana ustnie? Jak rodziła się liturgia w świecie bez świątyni, wśród ludów o tradycjach nomadycznych? I co łączy śpiew synagogalny z chorałem gregoriańskim? W odcinku specjalnym z okazji 40. rocznicy wizyty Jana Pawła II w synagodze rozmawiamy z etnomuzykolożką Agnieszką Waśniewską.

Na koniec Oktawy Wielkiej Nocy – co wcale nie oznacza końca okresu paschalnego! – dzielimy się z Wami jednym z najpopularniejszych na świecie wielkanocnych śpiewów. „O filii et filiae” to hymn przypisywany francuskiemu zakonnikowi, br. Jeanowi Tisserand OFM, zmarłemu w 1497 r. Pierwotnie miał 9 zwrotek, ale dość szybko rozbudowano go o kolejne, pochwalające tych błogosławionych, którzy choć nie widzieli, to jednak uwierzyli w zmartwychwstanie Chrystusa. Jedną z tych późniejszych zwrotek wybraliśmy do dzisiejszego nagrania.

Dzielimy się z Wami dominikańskim śpiewem Haec dies, używanym przez braci i siostry Zakonu Kaznodziejskiego jako responsorium po krótkim czytaniu w nieszporach. Nagranie miało miejsce w kościele pw. Zmartwychwstania Pańskiego prowadzonym przez Księży Zmartwychwstańców w Krakowie, a wzięli w nim udział Hubert Boćko, Mateusz Solarz i Łukasz Miśko OP.

Poznaj teologa, który badał historię liturgii z pasją detektywa! Ale austriacki jezuita Josef Jungmann to nie tylko autor monumentalnego „Missarum Sollemnia", lecz także twórca teologii kerygmatycznej, dbający o to, by chrześcijańska celebracja podkreślała radość z otrzymanego daru zbawienia. Posłuchaj, jak wikary z małej wioski w Tyrolu stał się architektem reformy, z której korzystamy do dziś.

Wszyscy znamy początkowe zwrotki tradycyjnej pieśni pasyjnej „Krzyżu Chrystusa, bądźże pochwalony”, ale chyba rzadko udaje się podczas liturgii dośpiewać ją do końca. W Śpiewniku Pelplińskim z 1871 r. (którego pełny tytuł to „Zbiór pieśni nabożnych katolickich do użytku kościelnego i domowego”) pieśń ta ma aż 12 zwrotek i charakteryzują się one zarówno głęboką teologią, jak i przepięknym językiem poetyckim.

„Krzyżu święty i chwalebny” to anonimowy motet powstały w złotym wieku polskiego renesansu, którego tekst odwołuje się do hymnu św. Wenancjusza Fortunata „Pange lingua gloriosi” (Sław, języku, bój chwalebny). Wydany w Krakowie w 1558 roku w drukarni Mateusza Siebeneichera, utwór ten jest częścią tzw. Kancjonału Zamojskiego. W nagraniu, zrealizowanym w kościele św. Idziego w Krakowie, udział wzięli: Karolina Ruchlewicz (sopran), Zofia Draus (alt), Mateusz Solarz (tenor) i Łukasz Miśko OP (bas).

Liturgia jako... gra? Brzmi dość niepoważnie, ale dla Romano Guardiniego „święta gra” nie była brakiem powagi, ale najwyższą formą wolności i bezinteresowności przed Bogiem. W dzisiejszym odcinku poznajemy jednego z najbardziej wpływowych teologów i duszpasterzy XX wieku, zastanawiamy się również, dlaczego współczesny człowiek ma problem ze zrozumieniem symboli i czy tę wrażliwość można w sobie na nowo wyćwiczyć.

Łukasz Miśko OP, Mateusz Solarz

Łukasz Miśko OP, Mateusz Solarz

Co mają ze sobą wspólnego antyczne greckie misteria i... chrześcijańska Eucharystia? Niemiecki benedyktyn Odo Casel odkrył, że dużo: dzięki studiom starożytnej religii i pism św. Pawła odświeżył nasze rozumienie tego, na czym polega uobecnienie Chrystusa w liturgii. Od niego też pochodzi metafora roku liturgicznego jako nie zwykłego koła, ale śruby, która z każdym obrotem wkręca nas głębiej w sedno wiary.