Ζην και Νοείν

Πόσα από όσα θέλουμε είναι πραγματικά δικά μας και πόσα επηρεάζονται από το βλέμμα των άλλων;

Στο πέμπτο επεισόδιο του «Ζην και Νοείν» μιλάμε για την ανάγκη να ανήκουμε, την πίεση του κοινωνικού βλέμματος, τα social media, το «cringe» και τη λεπτή διαφορά ανάμεσα στο είναι και το φαίνεσθαι. Με αφορμή την Πολιτεία του Πλάτωνα, αναρωτιόμαστε τι μένει από τις επιθυμίες μας όταν αφαιρέσουμε για λίγο το κοινό.

Πηγές / Αναφορές

• ​Πλάτων, Πολιτεία, Β΄, 358a–362c, ιδίως 360e–361d.
• ​Brown, E. (2017), “Plato’s Ethics and Politics in The Republic”, Stanford Encyclopedia of Philosophy.
• ​Marciano, L., Lin, J., Sato, T., Saboor, S. & Viswanath, K. (2024), “Does social media use make us happy? A meta-analysis on social media and positive well-being outcomes”, SSM – Mental Health, 6, 100331.
• ​Allen, K.-A., Kern, M. L., Rozek, C. S., McInerney, D. M. & Slavich, G. M. (2021), “Belonging: A Review of Conceptual Issues, an Integrative Framework, and Directions for Future Research”, Australian Journal of Psychology, 73(1), 87–102.
• ​Spiegel, T. J. (2025), “Cringe”, Social Epistemology, 39(3), 229–240.

Όταν κάποιος σου έχει φερθεί άδικα, τι σημαίνει πραγματικά να προχωρήσεις; Πρέπει να συγχωρήσεις; Και αν ναι, τι ακριβώς σημαίνει αυτό;

Στο τέταρτο επεισόδιο του «Ζην και Νοείν» μιλάμε για τη συγχώρεση, τον θυμό και όσα από το παρελθόν εξακολουθούν να καταλαμβάνουν χώρο στο παρόν μας. Με αφορμή τη σκέψη της Hannah Arendt για τη μη αναστρεψιμότητα των ανθρώπινων πράξεων, ξεχωρίζουμε τη συγχώρεση από τη λήθη, τη δικαιολόγηση και τη συμφιλίωση και αναρωτιόμαστε αν μπορούμε να διακόψουμε μια αλυσίδα χωρίς να αρνηθούμε ούτε αυτό που συνέβη ούτε τα όριά μας.

Πηγές / Αναφορές

Arendt, H. (1998), The Human Condition, 2nd ed., University of Chicago Press, Chapter V, §33, “Irreversibility and the Power to Forgive”, pp. 236–242.

Stanford Encyclopedia of Philosophy (2026), “Forgiveness”, §§1–2, 4.2 & 6.

Γιατί μας είναι τόσο δύσκολο να αφήσουμε έστω και λίγες στιγμές άδειες; Και γιατί αισθανόμαστε τόσο συχνά ότι πρέπει πάντα να κάνουμε κάτι;

Στο τρίτο επεισόδιο του «Ζην και Νοείν» μιλάμε για τη σιωπή, τη βαρεμάρα και την ανάγκη να γεμίζουμε διαρκώς τον χρόνο και την προσοχή μας. Με αφορμή την ταοϊστική έννοια του wu wei και σύγχρονες έρευνες γύρω από τη βαρεμάρα και την εσωτερική σκέψη, εξετάζουμε αν κάθε παύση είναι πράγματι αδράνεια και τι μπορεί να συμβεί αν, για λίγο, δεν βιαστούμε να τη γεμίσουμε.

Πηγές / Αναφορές

Laozi, Dao De Jing, κεφ. 11, 37 & 48.

Wilson, T. D. et al. (2014), “Just Think: The Challenges of the Disengaged Mind”, Science, 345(6192), 75–77.

Eastwood, J. D., Frischen, A., Fenske, M. J. & Smilek, D. (2012), “The Unengaged Mind: Defining Boredom in Terms of Attention”, Perspectives on Psychological Science, 7(5), 482–495.

Stanford Encyclopedia of Philosophy, “Laozi”, §7 “Naturalness and Nonaction”.

Όσο περισσότερες επιλογές έχουμε, τόσο πιο ελεύθεροι θα έπρεπε να αισθανόμαστε. Γιατί, λοιπόν, πολλές φορές συμβαίνει το αντίθετο;

Στο δεύτερο επεισόδιο του «Ζην και Νοείν» μιλάμε για την πληθώρα επιλογών, την εμπιστοσύνη στη δική μας κρίση και την ανάγκη να ξέρουμε εκ των προτέρων ότι επιλέγουμε «σωστά». Με αφορμή τον Επίκτητο και τον Αριστοτέλη, εξετάζουμε τι πραγματικά εξαρτάται από εμάς όταν παίρνουμε μια απόφαση και αν αυτοπεποίθηση σημαίνει τελικά βεβαιότητα ή κάτι πολύ διαφορετικό.

Πηγές / Αναφορές

Επίκτητος, Ἐγχειρίδιον, 1 & 5.

Αριστοτέλης, Ἠθικὰ Νικομάχεια, Γ΄ 3 & ΣΤ΄ 5.

Iyengar, S. S. & Lepper, M. R. (2000), “When Choice Is Demotivating: Can One Desire Too Much of a Good Thing?”, Journal of Personality and Social Psychology, 79(6), 995–1006 (tel:995-1006).

Scheibehenne, B., Greifeneder, R. & Todd, P. M. (2010), “Can There Ever Be Too Many Options? A Meta-Analytic Review of Choice Overload”, Journal of Consumer Research, 37(3), 409–425.

Chernev, A., Böckenholt, U. & Goodman, J. (2015), “Choice Overload: A Conceptual Review and Meta-Analysis”, Journal of Consumer Psychology, 25(2), 333–358.

Reed, A. E., Mikels, J. A. & Löckenhoff, C. E. (2012), “Choosing with Confidence: Self-Efficacy and Preferences for Choice”, Judgment and Decision Making, 7(2), 173–180.

Πρέπει να είσαι έτοιμος για να αλλάξεις; Ή μήπως το καινούριο μάς τρομάζει απλώς επειδή δεν έχει προλάβει ακόμη να γίνει δικό μας;

Με αφορμή μια σκέψη του Μάρκου Αυρήλιου, μιλάμε για αλλαγή, αυτογνωσία και την περίεργη ασφάλεια του «έτσι είμαι».

Πηγή / Αναφορά:

Μάρκος Αυρήλιος, Τὰ εἰς ἑαυτόν, VII.18.