Ouzhpenn katalaneg ha spagnoleg a vez safaret er C'hatalogn : araneg a c'haller klevet c'hoazh er Val d'Aran, e kreiz ar menezioù. Ha n'eo ket katalaneg na spagnoleg ! Heñvel a-walc'h eo deus ar gaskoneg !

"Arab", "an Arabed" a vez lâret e brezhoneg, hag ar gomzoù-mañ zo bet savet diwar al latin. "Arabus" a veze graet e latin deus ar pobloù arab. Hag an dra-se c'hoazh zo deuet deus ar gresianeg kozh, "araps". Met petra sinifie an dra-se da gentañ tout ? Sur-tre eo ur gomz kozh-Noe peogwir eo bet kavet war-c'horre ur maen bet kizellet evit ar roue Salmanazar III, 800 bloavezh a-raok Jesus !

Galleg, italianeg, saozneg hag alamaneg a vez safaret ar muiañ e Monako. Ha n'eo ket tout, ouzhpenn kant tregont langaj all a c'haller klevet c'hoazh du-hont, ken stank eo an estrañjourien a zo deuet da Vonako da chom ! Met yezh ar vro a zo bev atav ivez, n'eo ket achu gant ar monegaskeg !

Pet Amerindian a oa en Amerik pa oa en em gavet Christophe Colomb war San Salvador e 1492 ? Stert eo goût an dra-se. An Amerindianed ne oant ket boaz da gontañ an dud, ha kalz pobloù n'int ket bet studiet morse. Penaos ober ?

Departamant ar Gironde a ra parti deus an Okitania : okitaneg a vez safaret du-hont evit ar wech. Met ur yezh all a veze klevet c'hoazh ugent vloaz 'zo e-barzh un takadig tro da vMontségur, e-barzh ur vro a vez lâret "Petite Gavacherie" deusouti e galleg.

Gant lizherennoù latin 'vez skrivet ar magiareg, an hungreg, bremañ zo pell 'zo. Met gwechall-gozh 'veze implijet runoù ! Hag ar sistem-skritur-se a zo bet bev e-pad pell, betek ar bloavezhioù 1850. Ha bremañ c'hoazh 'c'haller gwelet runoù un tammig partout war-c'horre ar panoioù en Trañsilvani.

Oaziz Tabelbala a zo un toull kollet e kreiz an desert, en Aljeri. Arabed ha Touareged a zo 'veviñ asambles du-hont, met kavet 'vez c'hoazh tud all : tud du hag a oa deuet o zadoù-kozh deus kreiz an Afrik. Met n'int ket deuet o-unan, digaset int bet gant tud all e-giz sklaverien.

Alies a-walc'h 'vez lâret 'oa bet kavet an inizi Kanari er bloavezh 1312, gant ar martolod italian Lancelotto Malocello. Droll a-walc'h eo an dra-se 'vat ! Peogwir 'oa tud a oa o chom war an inizi-se pell 'oa dija ! "Gwañched" a veze graet deus an dud-se.

E-pad pell 'oa bet safaret dalmateg er Balkanioù, dreist-holl er perzhier bras. Ne oa ket ur yezh slavek, ur langaj latin a oa ! Aet eo da netra er bloavezh 1898, pa oa marv Tuone Udaina, an hini diwezhañ a ouie dalmateg.

Gwelloc'h eo chom pell deus an eil re deus ar re all kuit da bakañ ar virus, a vez lâret deomp bemdez. Ha setu neuze zo moaien da soñjal emañ mat an traoù evit ar re a zo 'chom pell deus ar re all dija, e-giz an Amerindianed er Brasil lakeomp. Met ne bado ket gwall bell bremañ. Prezidant ar Brasil, Jair Bolsonaro, en deus graet koñje d'an evañjelisted da vont da gonvertisañ an Amerindianed. Ha riskl a zo d'ar re-se da gas ar virus ganto.