Gün içerisinde yüzlerce, belki binlerce kez karar veriyoruz: Ne giyeceğim, hangi yoldan gitmeliyim, bu yemeği sipariş etmeli miyim? Eğer bu soruların hepsini uzun uzun analiz ederek cevaplasaydık, beynimiz bir hayli enerji kaybederdi. İşte bunu engellemek için zihnimiz bazı kısayollar, yani bilimsel adıyla; Yunanca “keşfetmek” anlamına gelen heuristics kullanır. Mesela yolda yeşil ışığı gördüğümüzde üzerine düşünmeden harekete geçeriz. Bu her ne kadar genel bir bilgi gibi görünse de beynimizin mikro karar verme mekanizmasına dayanır.

Her gün bu şekilde sayısız bilinç dışı karar veririz. Doğal olarak aklınıza geldiğini düşündüğünüz birçok şey aslında sezgisel yöntemlerden kaynaklanır; yani bilgiyi hızla işleyip harekete geçmenizi sağlayan zihinsel kısayollardan. Bu sezgisel yöntemler, beyninizden çok fazla rasyonel girdi almadan, geçmiş bilgileri kullanarak daha küçük ve neredeyse fark edilmeyen kararlar almanıza yardımcı olur.

Zihinsel kısayolların enerjiyi korumak, pratik olmak ve hızlı karar verebilmek gibi avantajları yanında; önyargılara varmak, mantıksız seçimler yapmak ve farkında bile olmadan hatalı sonuçlara varmak gibi dezavantajları da vardır. Bu yüzden kullandığımız kısayolların farkına varırsak, bunları yararımıza kullanabilir ve oluşacak hatalı varsayımlardan korunabiliriz.

En Bilinen Zihinsel Kısayollar

Sonuç olarak, kararlarımızın çoğu sandığımız kadar özgür ve düşünülmüş değil. Bu yüzden otomatik karar verdiğimiz zamanlarda “Bu düşünceye nasıl ulaştım?” diye sormak oluşabilecek hatalı varsayımları ve kararları azaltabilir. Peki siz bu kısayollardan en çok hangilerini kullanıyorsunuz?