Polska krajem słoni, nosorożców, turów i lwów? Tak było, nie zmyślamy. Podobnie jak z tym, że dziś masa dzikich ssaków jest rekordowo niska. Ostatni raz było tak za czasów … dinozaurów!

W najnowszym odcinku trzeciego sezonu podcastu „Zrównoważeni” - z biologiem Szymonem Czyżewskim z Uniwersytetu w Aarhus - rozmawialiśmy o tym:

👉  dlaczego współczesne „dzikie” lasy wcale nie są takie dzikie?

👉  co tak naprawdę stało się z europejską megafauną?

👉  czemu pozostawienie przyrody „samej sobie” nie zawsze przynosi efekt?

👉  dlaczego „ochrona czynna” rozumiana jako użytkowanie gospodarcze nie działa?

👉 co to jest rewilding?

👉 jak powstają pełne kwiatów, zapylaczy i zwierząt bioróżnorodne lasopastwiska?

👉  i wreszcie – co możemy zrobić, aby przywrócić polskiej przyrodzie dawną świetność?

Wybrana bibliografia:

• https://www.science.org/doi/full/10.1126/sciadv.adi9135 - Substantial light woodland and open vegetation characterized the temperate forest biome before Homo sapiens
• https://open.icm.edu.pl/handle/123456789/24960 - Changes in the forest associations of Poland’s Białowieża Primaeval Forest in the second half of the 20th century
• https://biogeography.pensoft.net/article/135081/ - Europe’s lost landscape sculptors: Today’s potential range of the extinct elephant Palaeoloxodon antiquus
• https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rspb.2023.1095 - Millennial processes of population decline, range contraction and near extinction of the European bison
• https://www.nature.com/articles/s41477-025-01981-3 - Temperate forest plants are associated with heterogeneous semi-open canopy conditions shaped by large herbivores
• https://www.nature.com/articles/s41467-025-61520-8 - Global alternatives of natural vegetation cover
• https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0378112724002032 - European bison (Bison bonasus) increase plant species richness in forest habitats
• https://esajournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/fee.2405 - The paradox of forbs in grasslands and the legacy of the mammoth steppe

👉 INSTAGRAM: https://www.instagram.com/theclimatelabproject

Ilustracja w tle autorstwa Hodari Nundu z publikacji Pearce et al., Beyond the closed-forest paradigm: Cross-scale vegetation structure in temperate Europe before the late-Quaternary megafauna extinctions, Earth History and Biodiversity, 3 (2025), https://doi.org/10.1016/j.hisbio.2025.100022

Woda to lodowce, chmury, oceany, rzeki. Jest wszędzie wokół nas, a także w nas samych. To wystarczy, by nadać jej istotną rolę, nie tylko w kontekście życia, ale także kontrolowania cyklów przyrodniczych i klimatu. Czy jednak jako ludzie w swoich działaniach pokazujemy szacunek wobec niej?

Z dr Aleksandrą Kardaś mieliśmy okazję porozmawiać w oparciu o jej "Książkę o wodzie" - na temat tego, w jaki sposób woda obecna jest w naszym życiu. W rozmowie nie brakuje ciekawostek, interesujących faktów, błyskotliwych powiązań, a także wątków klimatycznych. Aleksandra, mając doświadczenie w popularyzacji wiedzy o fizyce i klimacie, w sposób zrozumiały i atrakcyjny opowiadała nam o tym, dlaczego np. chmury nie są stworzone z pary wodnej, albo jak obieg wody w skali lokalnej wpływa na nasze najbliższe otoczenie.

Zapraszamy do odsłuchu i śledzenia nas na Instagramie na profilu The Climate Lab Project.

⚫️ Odra umiera, dlatego zdecydowaliśmy się reagować szybko.

W dobie dezinformacji i politycznych potyczek z Odrą 🌊🌊🌊 w tle zdecydowaliśmy się stworzyć odcinek specjalny Zrównoważonych poświęcony prawdzie o działaniu urzędników i polityków w czasie katastrofy ekologicznej. 💦 Z pomocą redaktorki Karoliny Nowakowskiej z Dziennika Gazety Prawnej spróbowaliśmy odpowiedzieć na pytania:

⚠️ Dlaczego jest tak wiele teorii dot. zanieczyszczenia Odry?

❗️ Zapraszamy do słuchania. Im więcej wiemy o działaniach władzy, tym lepiej możemy egzekwować sprawiedliwe jej funkcjonowanie.

🌿 Czy w Polsce jest miejsce na 24. park narodowy? 

🌿 Skąd pomysł, by na południe od Przemyśla powołać instytucję Parku narodowego?

🌿 Co zyskuje przyroda i mieszkańcy na infrastrukturze PN?

Posłuchaj rozmowy, a po więcej informacji na temat ekologii i spraw dot. klimatu wybierz się na naszego Instagrama: instagram.com/theclimatelabproject

Jesteśmy Zrównoważeni. Ale co to właściwie znaczy?

Tu Kuba i Michał. Razem pracujemy i wspólnie tworzymy ten podcast, poświęcony przede wszystkim zmianom klimatu i ochronie środowiska.

Wyróżnia nas ciekawość. Chcemy wiedzieć więcej, rozumieć lepiej - dlatego po informacje sięgamy u samych źródeł - ludzi nauki, aktywistów, specjalistów i pasjonatów. Ich wiedza i doświadczenie to dla nas klucz do stawania się bardziej świadomymi mieszkańcami planety.

Masz pytanie? Napisz na naszym Instagramie @theclimatelab!

Mówi się, że ludzki mózg to najpotężniejszy komputer. 🧠🤓 

Czy faktycznie tak jest i czy jest na tyle mocny, 💪🏻 by pomóc nam zawalczyć ze zmianami klimatu? Na to odpowiedź znajdziecie w rozmowie z dr. Wojciechem Glacem, neurobiologiem z Uniwersytetu Gdańskiego. 🎯

Dr Glac jak mało kto wie, jaki jest związek naszego mózgu z naturą. Potrafi wyjaśnić, jak ludzkie zwoje reagują na przyrodę, a także na informacje o kryzysie klimatycznym. 🔥🔥🔥 W rozmowie opowiedział o mechanizmach radzenia sobie z trudnymi danymi 👁️ oraz z pojmowaniem szkodliwych, denialistycznych i spiskowych teorii.

Do usłyszenia!

♒ Kiedy władze Polski zaczną liczyć się z ekosystemem rzecznym? ♒  Czy możemy liczyć na to, że do wód wrócą migrujące gatunki, których drastycznie ubywa? Dlaczego jedna zapora może zmienić życie w połowie dorzecza?

Odpowiedzi, choć trudnych i nie tak optymistycznych, udzielił nam Piotr Bednarek. 

Piotr jest aktywistą, założycielem Podkarpackiego Towarzystwa Przyrodników Wolne Rzeki, organizacji zajmującej się ochroną przyrody w Kotlinie Sandomierskiej. 💦💦💦 Jest również doktorantem w Zakładzie Hydrologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prowadzi videobloga na kanale Wolne Rzeki na youtube i promuje zrównoważone podejście do gospodarki wodnej. 🌊

💧 Zapraszamy na kolejną rozmowę w ramach drugiego sezonu podcastu Zrównoważeni. Ekologia, ochrona środowiska i przeciwdziałanie klimatu zaczynają się od poszerzania swojej wiedzy. Sięgamy po opinie ekspertów, by promować odpowiedzialne podejście do natury.

Parki Narodowe są nietykalne, racja? 🌲 Bioróżnorodność polskich lasów nie jest zagrożona, co? 🌲 Leśnicy dbają o las, a nie tylko pozyskują drewno, tak? 🌲

Odpowiedzi na te pytania są smutniejsze, niż można by się spodziewać. 😓 Niestety, obecny system zarządzania lasami w Polsce nie pozostawia miejsca dzikiej naturze. 😵 Leśnik uważany jest za strażnika, podczas gdy jego rola, to zarządzać lasem jak gospodarstwem rolnym.  🥵

🌱 Jak powinna wyglądać ochrona lasów w Polsce? Tego nauczyliśmy się podczas rozmowy z dr. Jerzym Paruselem, leśnikiem, aktywistą, byłym dyrektorem Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska 🌳 i wieloletnim pracownikiem Babiogórskiego Parku Narodowego. Dr Parusel pochylił się nad procesami, jakie wynikają z zarządzeń Lasów Państwowych (m.in. z planów urządzania lasów) i nad głównym problemem, jakim jest niezrozumienie potrzeb lasu jako żyjącego organizmu. 🍃

Zapraszamy do wysłuchania podcastu!

Rozmowa petarda 💥 - pełna trafnych uwag, zadumy nad kapitalizmem i miłości do natury. 🌎 Tak w skrócie określić możemy nowy odcinek "Zrównoważonych" z udziałem człowieka, który ze środowiskiem ma wiele wspólnego - także zawodowo.

Michał Paca to przedsiębiorca związany z gospodarowaniem odpadami, ale także aktywista działający w Fundacji Las na zawsze i mówca poświęcający czas na rozwój młodzieży. 🌿 Jego doświadczenie w pracy z kompostem, materią organiczną, ale również wiedza o obiegu odpadów były dla nas punktem wyjścia do rozmowy o tym, jaka jest alternatywa dla dzisiejszego, bardzo niedoskonałego systemu recyklingowego.

Było o plastiku, innowacjach w prawodawstwie, europejskich normach, stanie gleb, sadzeniu lasów i byciu less waste. Michał daje do myślenia, a jednocześnie pokazuje, że być zrównoważonym się po prostu da. 🙌🏻