زیر کاپوت | Under the Hood

بیاین با دو تا عدد شروع کنیم. طبق گزارش خود گوگل، یه سؤال معمولی از هوش مصنوعی حدود پنج قطره آب مصرف می‌کنه. ولی امسال فقط چهار شرکت بزرگ تکنولوژی دارن بیش از هفتصد میلیارد دلار خرج زیرساخت می‌کنن.
این دو تا عدد با هم جور درنمیان. توی این قسمت درِ این ماجرا رو باز می‌کنیم: از لحظه‌ای که Enter رو می‌زنی تا جوابی که روی صفحه میاد، چه اتفاقی می‌افته و چرا این‌قدر گرون تموم می‌شه؟ کل ماجرا رو هم توی یه آشپزخونه تعریف می‌کنیم، بدون هیچ ریاضی.
توی این قسمت می‌شنوی:
🔹 چرا خوندن سؤالت کسری از ثانیه طول می‌کشه ولی نوشتن جواب چند ثانیه، و چرا توکن خروجی حدود پنج برابر گرون‌تر از توکن ورودیه
🔹 «دیوار حافظه»: چرا تراشه‌ای که ده‌ها هزار دلار قیمت داره بیشتر وقتش منتظر می‌مونه
🔹 راز ارزونی سؤال تو: کتاب آشپزی رو با صدها غریبه شریکی، ولی دفترچهٔ خودت رو نه
🔹 چطور قیمت هوش مصنوعی توی سه سال هزار برابر افتاد، و چرا صورت‌حساب کل دنیا در همین مدت منفجر شد
🔹 حباب هست یا نه؟ استدلال هر دو طرف، منصفانه
🔹 پنج ترفند مهندس‌ها برای دور زدن این گلوگاه، و دو کار کوچیک که خودت از فردا می‌تونی انجام بدی
و آخر قسمت، یه نگاه کوتاه به اپیزود بعد: توکنومیکس.

زیرِکاپوت پادکستی برای فهم واقعی این‌که تکنولوژی امروز چطور کار می‌کنه -- بدون ساده‌سازی بیش از حد، ولی قابل‌فهم برای هرکسی.

میزبان 🎙️: امیر، پژوهشگر هوش مصنوعی، از سیلیکون‌ولی

اینستاگرام 📸 : https://www.instagram.com/zire.kapoot

تلگرام 📱: t.me/zirekapoot

سؤال و پیشنهاد 📩 : [email protected]

بیشتر از نود درصد پیشرفته‌ترین تراشه‌های دنیا توی یه جزیرهٔ کوچیک ساخته می‌شن: تایوان. قسمت اول نشون داد این تمرکز از کجا اومد و چرا با پول هم قابل کپی نیست.

توی قسمت دوم از این دوقسمتی، می‌ریم سراغ ادامهٔ ماجرا و این بار یه مقدار نگران‌کننده‌تر می‌شه: تایوان تنها نقطهٔ حساس این سیستم نیست، و «سپر سیلیکونی»ای که قرار بود امنیتش رو تضمین کنه، همین حالا داره ترک می‌خوره.

توی این قسمت می‌شنوی:

🔹 نقشهٔ کامل گلوگاه‌های جهانی تراشه از هلند و آلمان تا ژاپن و کره، و چرا هیچ کشوری، حتی آمریکا، خودکفا نیست

🔹 چرا «سپر سیلیکونی» تایوان از سه جای مختلف داره ترک می‌خوره. از انتقال کارخونه‌ها به آمریکا تا جنگ تعرفه‌ها

🔹 چین پشت دیوار تحریم‌های صادراتی دقیقاً چیکار می‌کنه و چرا جوابش پیچیده‌تر از یه «بله» یا «نه» ساده‌ست

🔹 چرا قیمت رم و کارت گرافیک توی یه سال، پنج تا هفت برابر شده

🔹 سه سناریو برای آینده: از جداسازی آرام زنجیرهٔ تأمین تا بدترین حالت ممکن

زیرِکاپوت پادکستی برای فهم واقعی این‌که تکنولوژی امروز چطور کار می‌کنه -- بدون ساده‌سازی بیش از حد، ولی قابل‌فهم برای هرکسی.

میزبان 🎙️: امیر، پژوهشگر هوش مصنوعی، از سیلیکون‌ولی

اینستاگرام 📸 : https://www.instagram.com/zire.kapoot

تلگرام 📱: t.me/zirekapoot

سؤال و پیشنهاد 📩 : [email protected]

بیشتر از نود درصد پیشرفته‌ترین تراشه‌های دنیا (همون‌هایی که توی گوشی، سرورهای هوش مصنوعی، ماشین و حتی سیستم‌های نظامی هستن) توی یه جزیرهٔ کوچیک ساخته می‌شن: تایوان. و نه توسط چند تا شرکت، بلکه عمدتاً توسط یکی: TSMC.

توی قسمت اول از این دو‌قسمتی، می‌ریم سراغ این سؤال: این تمرکز از کجا اومد، و چرا با وجود میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری از آمریکا و چین، هیچ‌کدوم هنوز نتونستن این رو کپی کنن؟

توی این قسمت می‌شنوی:

🔹 چرا مدل کسب‌وکار عجیب یه مهندس به اسم موریس چانگ، پایهٔ کل صنعت فاندری امروز شد

🔹 چرا TSMC با هفتاد و سه درصد از بازار جهانی فاندری، دیگه فقط یه رهبر بازار نیست

🔹 چطور یه دستگاه لیتوگرافی چهارصد میلیون دلاری، انحصار مطلق یه شرکت هلندیه

🔹 چرا حتی با بهترین دستگاه‌ها، کارخونهٔ آریزونای TSMC چند سال عقب افتاد

🔹 چرا «تجربهٔ انباشتهٔ» چهل ساله چیزیه که با پول قابل خرید نیست

قسمت دوم (سپر سیلیکونی، جنگ کنترل صادرات، پاسخ چین، و سناریوهای آینده) به‌زودی منتشر می‌شه.

زیرِکاپوت پادکستی برای فهم واقعی این‌که تکنولوژی امروز چطور کار می‌کنه -- بدون ساده‌سازی بیش از حد، ولی قابل‌فهم برای هرکسی.

میزبان 🎙️: امیر، پژوهشگر هوش مصنوعی، از سیلیکون‌ولی

اینستاگرام 📸 : https://www.instagram.com/zire.kapoot

تلگرام 📱: t.me/zirekapoot

سؤال و پیشنهاد 📩 : [email protected]

همین الان، یه عده دارن یه مدل هفتاد میلیارد پارامتری رو از همون خانوادهٔ غول‌ها رو لپ‌تاپ شخصی‌شون اجرا می‌کنن. بدون اینترنت، بدون اشتراک. تو این قسمت می‌فهمیم این چطور ممکنه، و چرا این موضوع برای ما ایرانی‌ها از همه‌جای دنیا مهم‌تره.

تو این قسمت می‌شنوید:

🔹 چرا یه مدل بزرگ صدها گیگابایت حافظه لازم داره

🔹 کوانتیزیشن چیه و چطور یه مدل رو تا یک‌چهارم حجمش کوچیک می‌کنه، بدون اینکه هوشش رو از دست بده

🔹 چرا مدل محلی، برای کاربر ایرانی، فقط یه انتخاب نیست بلکه یه راه اصلیه

🔹 یه قاعدهٔ سرانگشتی ساده برای انتخاب مدل مناسب با رم لپ‌تاپت

از شما می‌خوام:
اگه سؤالی دربارهٔ هوش مصنوعی دارید که همیشه براتون گنگ مونده، یا موضوعی هست که فکر می‌کنید «زیر کاپوت» باید بره سراغش، برام بفرستیدش. و اگه این قسمت به دردتون خورد، برای یه نفر دیگه هم بفرستیدش؛ تنها راهی که این پادکست واقعاً دیده می‌شه، همینه.

میزبان 🎙️: امیر، پژوهشگر هوش مصنوعی، از سیلیکون‌ولی

اینستاگرام 📸 : https://www.instagram.com/zire.kapoot

تلگرام 📱: t.me/zirekapoot

سؤال و پیشنهاد 📩 : [email protected]

ابزارها و منابع این قسمت:

🔧 llama.cpp — موتور متن‌باز پشت اکثر ابزارهای اجرای مدل محلی
github.com/ggml-org/llama.cpp

💻 Ollama — ساده‌ترین راه برای شروع؛ نصب می‌کنی، یه دستور می‌زنی، مدل داون‌لود و اجرا می‌شه
ollama.com

🖥️ LM Studio — رابط گرافیکی کامل، بدون نیاز به خط‌فرمان؛ برای کسی که فقط می‌خواد چت کنه
lmstudio.ai

🗂️ Hugging Face — بزرگ‌ترین کتابخونهٔ مدل‌های آماده و فایل‌های GGUF برای دانلود
huggingface.co

صد میلیون دلار. گاهی چند برابرش. این هزینهٔ آموزش یه مدل هوش مصنوعیه قبل از اینکه حتی یه نفر بتونه ازش استفاده کنه.

تو این قسمت می‌فهمی این پول دقیقاً کجا می‌ره، چرا یه اشتباه تو هفتهٔ هشتم می‌تونه چهل میلیون دلار رو دود کنه، و چرا فقط چهار پنج تا شرکت رو کل زمین می‌تونن تو این بازی بمونن.

🎙 میزبان: Amir from Silicon Valley

📱 تلگرام: ⁠t.me/zirekapoot⁠

📸 اینستاگرام: ⁠https://www.instagram.com/zire.kapoot/⁠

یه شرکت که فقط تراشه طراحی می‌کنه، الان از کل بورس تهران بیشتر از پنجاه برابر می‌ارزه. چرا؟

تو این قسمت می‌فهمی GPU واقعاً چیه، چرا کل دنیا تو صف خریدشن، و وقتی به ChatGPT پیام می‌دی، اون پشت چه اتفاقی می‌افته. بدون هیچ پیش‌نیازی نه برنامه‌نویسی لازمه، نه ریاضی.

🎙 میزبان: Amir from Silicon Valley📱 تلگرام: t.me/zirekapoot📸 اینستاگرام: https://www.instagram.com/zire.kapoot/