คารวะครูเพลงลูกทุ่งผู้ยิ่งใหญ่ครูชลธีธารทอง (31 สิงหาคม 2480 - 21 กรกฎาคม 2566) ศิลปินแห่งชาติในฐานะ ของ “เทวดาเพลง” ที่คนไทยรักและผูกพันกับผลงานของท่านมายาวนาน ด้วยความไพเราะของบทเพลงที่มีภาษา งดงามดั่งกวีนิพนธ์มาใช้ในการสร้างสรรค์ร่วมกับท่วงทำนองที่มีรากความเป็นไทย เนื้อหาสาระเล่าเรื่องชีวิตผู้คนในมิติ ต่างๆ ส่งผ่านเสียงขับร้องของศิลปินที่ท่านเลือกสรรปั้นขึ้นมาให้เป็นขวัญใจของนักฟังเพลงคนแล้วคนเล่า เพลงแล้ว เพลงเล่าที่ฝังแน่นอยู่ในความทรงจำ และยังเป็นแรงบันดาลใจให้สนใจเรียนรู้ดนตรีไทยให้ลึกซึ้งขึ้นต่อไป

.

ใน ep 2 นี้เป็นการสำรวจผลงานเด่นๆของครูชลธีธารทอง ในด้านการนำเพลงไทยเดิมมาเป็นวัตถุดิบในการ สร้างสรรค์มีบทเพลงในหมวดอักษร ค ควาย อาทิคนบนดอย (นางนาค), ครูลำดวน (แหล่), แคนเต้าเก่า (เต้ยผสม), กอดแก้จน (ลาวคลึง), คนสวยไปไหน (มอญมะเทิ่งแปลง), ความหลังแห่งบางระจัน (แขกตาเสือ), คู่ควงคู่ครอง (แสน คำนึง), ความจนเรื้อรัง (ทยอยญวนแปลง), คนไทยรักแผ่นดิน (แหล่) ฯลฯ

คารวะครูเพลงลูกทุ่งผู้ยิ่งใหญ่ครูชลธี ธารทอง (31 สิงหาคม 2480 - 21 กรกฎาคม 2566) ศิลปินแห่งชาติในฐานะ ของ “เทวดาเพลง” ที่คนไทยรักและผูกพันกับผลงานของท่านมายาวนาน ด้วยความไพเราะของบทเพลงที่มีภาษา งดงามดั่งกวีนิพนธ์มาใช้ในกาสร้างสรรค์ร่วมกับท่วงทำนองที่มีรากความเป็นไทย เนื้อหาสาระเล่าเรื่องชีวิตผู้คนในมิติ ต่าง ๆ ส่งผ่านเสียงขับร้องของศิลปินที่ท่านเลือกสรรปั้นขึ้นมาให้เป็นขวัญใจของนักฟังเพลงคนแล้วคนเล่า เพลงแล้ว เพลงเล่าที่ฝังแน่นอยู่ในความทรงจำ และยังเป็นแรงบันดาลใจให้สนใจเรียนรู้ดนตรีไทยให้ลึกซึ้งขึ้นต่อไป

.

ในตอนนี้เป็นการสำรวจผลงานเด่น ๆ ของครูชลธีธารทอง ในด้านการนำเพลงไทยเดิมมาเป็นวัตถุดิบในการ สร้างสรรค์ เริ่มจากอักษร ก ข ค อาทิ กินอะไรถึงสวย-กินข้าวกับน้ำพริก-ข้าวตั้งท้องน้องตั้งครรภ์ (ต้นวรเชษฐ์), เกลียดคนตาหวาน (แขกอาหวัง), กอดรูปจูบหมอน (ทยอยญวน), กอดแก้จน (ลาวคลึง), กลิ่นแก้มนาง (ลาวล่องน่าน เล็ก), ขออยู่ด้วยคน (กระต่ายเต้น), คนจนแถลงการณ์ (โสมส่องแสงแปลง), คอยคู่รำ (มาลัยทอง), คาถามัดใจ (ลาว เสี่ยงเทียน), คำสอนพ่อหลวง (ลาวดำเนินทราย) ฯลฯ

ดอกไม้แห่งความรักที่ปลูกไว้จากชุมชนพระประแดง สมุทรปราการ เบ่งบานต่อเนื่องไปยังพื้นที่อื่น ๆ ที่มีชุมชนมอญอยู่อาศัยกัน อาทิ สมุทรสาคร, ปทุมธานี, นนทบุรี, พระนครศรีอยุธยา, ลพบุรี, กาญจนบุรีซึ่งล้วนแล้วแต่มีบทเพลงที่เล่าขานอารมณ์ความรู้สึกของความรักของชายหญิง เอาไว้อย่างละเอียดอ่อน น่าศึกษายิ่ง

.

ตัวอย่างบทเพลงคัดสรร อาทิ อยากเป็นเขยมอญ (ชิดณรงค์ วงศ์ชัยภูมิ), สาวมอญคนสวย (สุรชัย สมบัติเจริญ), สาว มอญรอรัก (ชไมพร นครไทย), รักสาวมอญ (ยอดรัก สลักใจ), แม่ค้าหม้อดิน (คัทลียา มารศรี), สาวรามัญ (ยอดรัก เพชรสุพรรณ), มนต์รักสาวมอญ (กิตติพงษ์ พูนประสิทธิ์), มนต์รักสะพานมอญ-สาวสะพานมอญ (นพคุณ อรุณรุ่ง - แสตมป์แดนสุพรรณ) ฯลฯ

คนมอญ เป็นชาติพันธุ์เก่าแก่ที่สุดพวกหนึ่งในภูมิภาคอาเซียน มีถิ่นฐานเดิมอยู่บริเวณเมียนมาตอนล่าง เคยมีความเจริญใน ด้านศาสนา วัฒนธรรม ประเพณี ตัวอักษร สถาปัตยกรรม กฎหมาย และนาฏศิลป์ดนตรีทว่าประสบปัญหาทางการ เมืองมายาวนานโดยเฉพาะการแย่งชิงอำนาจของผู้นำและการรุกรานของพม่า จนต้องเสียแผ่นดินให้แก่เมียนมาและไม่อาจทวงคืนกลับมาได้อีกเลย ชาวมอญส่วนหนึ่งได้อพยพโยกย้ายเข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารในแผ่นดินไทย ตั้งบ้าน เรือนอยู่ทั่วไปในเขตที่ราบลุ่มของไทย คนมอญกับคนไทยทีความผูกพันกันอย่างลึกซึ้งและแลกเปลี่ยนวัฒนธรรม ประเพณีต่อกันมายาวนาน

.

บทเพลงคัดสรรครั้งนี้เป็นบทสำรวจความรักความผูกพันของคนไทยกับคนมอญ โดยเฉพาะแหล่งที่มีชุมชนมอญอยู่ อาศัยกันหนาแน่น มีเพลงในเชิงแสดงความรักใคร่ของหนุ่มไทยกับสาวมอญที่น่าสนใจมากมาย อาทิ สาวมอญแม่เหมย (ซูซู), กุหลาบเมาะลำเลิง (รุ่งเพชร แหลมสิงห์), กุหลาบรามัญ (ทรงพันธ์ ขวัญพูล), ปากลัด-มอญซ่อนผ้า (สุนทราภรณ์), คอยสาวมอญ (ศรชัย เมฆวิเชียร), รักสาวพระประแดง (สุริยา ฟ้าปทุม), เทพีรามัญ (วัฒนา อนันต์), หนุ่มลาว สาวมอญ (เทพพร เพชรอุบล - พิมพ์ใจ เพชรผลาญชัย) ฯลฯ

ต้นธันวาคม 2566 ข่าวการจัดกิจกรรมแสดงความยินดีต่อวาระที่องค์กรยูเนสโกได้ประกาศขึ้นทะเบียนให้ “สงกรานต์ในประเทศไทย” เป็นรายการในบัญชีตัวแทนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ (Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity) โดยที่ท่านนายกรัฐมนตรี ประธานของงานเฉลิมฉลองได้กล่าวต่อสาธารณะว่ากิจกรรมในช่วงประเพณีสงกรานต์ทั้งหมดถือเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์และประกอบด้วยองค์ประกอบต่าง ๆ ของมรดกทางวัฒนธรรม

.

รัฐบาลไทยยินดีที่จะส่งเสริมความรู้และแนวปฏิบัติเกี่ยวกับสงกรานต์ร่วมกับประชาคมระหว่างประเทศโดยหวังว่าการหารือและทำความเข้าใจร่วมกันจะนำไปสู่การบรรลุสันติภาพและความมั่นคงสำหรับทุกฝ่าย ซึ่งรัฐบาลยินดีต้อนรับผู้มาเยือนจากทั่วทุกมุมโลกให้มาร่วมเทศกาลและสัมผัสประสบการณ์ของประเพณีสงกรานต์ในประเทศไทย พร้อมด้วยรอยยิ้มและการต้อนรับที่อบอุ่น

.

หวังว่ารัฐบาลไทยจะเปิดใจรับรู้สภาวะของสงกรานต์เพื่อนบ้านด้วยเช่นกัน หรือแม้วิถีปฏิบัติสงกรานต์ของคนรุ่นใหม่เองที่อาจจะคิดต่างกระทำต่างจากความคาดหมายว่าประเพณีไทยจะต้องงดงามคลาสสิคเท่านั้นวัฒนธรรมมีการเลื่อนไหลเปลี่ยนแปลงเสมอ

ก่อนยุคของ Food Delivery อาหารการกินมากหมายหลากหลายชนิดเดินทาง เข้าตรอกซอกซอยโดยแรงงานพ่อค้าแม่ค้าเร่ ที่ทำหน้าที่ทั้งเป็นผู้ปรุงอาหารและผู้ขับเคลื่อนอาหารให้ไปถึงผู้บริโภคด้วย แรงเท้าแรงกายหาบคอนหรือด้วยแรงยานพาหนะที่ดัดแปลงเป็นร้านอาหารย่อย ๆ เรื่องเล่าในชีวิตของคนขายอาหารเร่ และความทรงจำของลูกค้าผู้บริโภค ถูกบันทึกไว้ในบทเพลงจำนวนหนึ่งซึ่งอาจจะเป็นร่องรอยทางประวัติศาสตร์ที่ไม่ หวนคืนมาอีก หากสังคมหันไปเอาใจใส่แต่ความสะดวกสะบายของการบริโภคผ่านเทคโนโลยีล้ำยุคกันอย่างเดียว

.

ครั้งนี้คัดสรรเพลงไทยเกี่ยวกับอาหารเร่ขายจำนวนหนึ่งมาฝากให้ฟังและขบคิดกัน อาทิ ชายสี่ หมี่เกี๊ยว (บิลลี่ โอแกน), รถขายกับข้าว จาก ยอดรัก สลักใจ, สาวขายไข่ปิ้ง (พิมพา พรศิริ), พ่อค้าข้าวโพดย่าง (สินชัย เมืองเกษ), บังขายถั่ว (ไททศมิตร), ไอติมตาเกตุ (mr.หอมแดง), เดี่ยวแคนลายรถไฟ (หมอแคน สมบัติ สิมหล้า), หาบเร่ เสน่ห์แม่ค้า (เพลงนาฏยนิพนธ์สาขานาฏศิลป์และการละคร มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม2562) ฯลฯ

ส้มตำ อาหารทานเล่นและทานจริงของผู้คนหลากหลายในแผ่นดินไทยและเพื่อนบ้านที่นำผักผลไม้นานาชนิดเช่น มะละกอดิบ มะเขือเทศ ถั่วฝักยาว มาปรุงรสให้เผ็ดเค็มเปรี้ยวหวานจัดจ้านด้วยน้ำปลาน้ำปลาร้ามะนาวน้ำตาลปึก พริกสดพริกแห้งถั่วลิสงผงชูรสกระเทียมและเครื่องปรุงบรรดามีตลอดจนสรรหากรรมวิธีการสร้างส่วนผสมหลาก หลายนับตั้งแต่กุ้งแห้ง ปูเค็ม หอยดอง ขนมจีน ไข่เค็ม คอหมูย่าง เส้นขมจีน เส้นบะหมี่และอีกนานาสารพันจะสรรหา มาเสกสร้างให้ส้มตำมีความอร่อยและความน่าตื่นตาตื่นใจแก่ผู้บริโภค ซึ่งทั้งนี้ฝีมือการปรุงรสและความคิดสร้างสรรค์ ขึ้นอยู่กับแม่ค้าส้มตำที่ใช้ชีวิตอยู่กับสากและครกส้มตำนั้นเอง

เพลงจีบแม่ค้าส้มตำ ลำนำที่กลั่นมาจากหัวใจของลูกค้าผู้ภักดีเป็นความรักที่เกิดจากความอร่อยลิ้นในยามรับประทาน ส้มตำแต่ละคำแต่ละครกที่มาจากฝีมือแม่ค้าที่อยู่เบื้องหน้า ความรักที่เกิดจากความพึงพอใจในรูปร่างหน้าตากิริยา มารยาท และความรักที่เกิดจากความคิดฝันว่าจะได้ใช้ชีวิตคู่กันในที่สุด จนต้องเอ่ยคำจีบแม่ค้าออกมาเป็นบทเพลง ไพเราะ ตัวอย่างผลงานเพลงคัดสรรครั้งนี้อาทิ ทองมี มาลัย (ลำจีบแม่ค้าส้มตำ), โพยมพร แสงเพชร (แม่ค้าส้มตำ), อ๊อฟ ธนกร (แม่ค้าส้มตำ), เอ็ดดี้ตลาดแตก (แม่ค้าส้มตำ), น้องเดียว สุวรรณแว่นทอง (จีบแม่ค้าส้มตำ) ฯลฯ และชวน ฟังเสียงจากฝั่งแม่ค้าว่าจะตอบว่าอย่างไร อาทิดวงตา คงทอง (มนต์รักส้มตำ), สุนารี ราชสีมา (แม่ค้าส้มตำชื่อต้อย), อรอุมา สิงห์ศิริ (แม่ค้าส้มตำ), เมล ตวิษา (ตำซ่อยน้องแน)

ข้าวแกง ก๋วยเตี๋ยว อาหารสตรีทราคาประหยัด รสชาติดีที่หล่อเลี้ยงชีวิตประชาสามัญชนที่หาเช้ากินค่ำ ฝีมือปรุงจากใจ และความชำนาญของแม่ครัว-แม่ค้า จานต่อจาน ชามต่อชาม วันต่อวัน เดือนต่อเดือน ปีต่อปีกลายเป็นแรงบันดาลใจ ของการสร้างสรรค์บทเพลงที่พรรณนาความรักความผูกพันของลูกค้ากับแม่ครัว-แม่ค้า ขับขานเพื่อที่จะแสดงความ ซาบซึ้งในรสชาติฝีมือการปรุงและความหวังของลูกค้าที่จะเอาชนะใจแม่ครัว-แม่ค้าให้ได้ในที่สุด

.

เพลงวันนี้ไม่ใช่แค่เพลงจีบแม่ค้าข้าวแกง แม่ค้าก๋วยเตี๋ยว เท่านั้น หากแต่ยังมีอาหารสตรีทอื่นๆที่เป็นสื่อกลางให้แม่ ครัว-แม่ค้าโดนจีบอีกด้วย อาทิข้าวมันไก่ข้าขาหมูข้าวต้มปลา หอยทอด ข้าวยำ ข้าวจี่ น้ำแข็งไส กาแฟ ชานม ฯลฯ ตัวอย่าง สาวหลายบาง - อ๊อด โฟร์เอส, แม่ค้าข้าวแกง – ศรคีรี ศรีประจวบ, แม่ค้าก๋วยเตี๋ยว - สดใส รุ่งโพธิ์ทอง, แม่ค้าหอยทอด – ศักดิ์สิทธิ์ พิมพ์สวย, ข้าวยำน้องแดง - เอกชัย ศรีวิชัย, แม่ค้าที่รัก – สุริยา ฟ้าปทุม, สาวขายข้าวจี่ - วัฒน์ & เขม เพชรบ้านแพง, แม่ค้ากาแฟ – สันติ ดวงสว่าง, สาวชงชา - ป๋อง ณ ปะเหลียน และเมื่อโลกเปลี่ยนไป เป็นการแพร่ระบาดของอุตสาหกรรมอาหารในร้านสะดวกซื้อที่มาทดแทนวิถีทางอาหารสตรีทดั้งเดิม แต่กระนั้นลูกค้า ก็ยังไม่วายที่จะจีบแม่ค้าในร้านสะดวกซื้ออยู่ด

ความงดงามในมิติความสัมพันธ์ของมนุษย์กับมุนษย์ที่เรียกว่าแม่ค้ากับลูกค้าในพื้นที่พิเศษที่เรียกว่า “ตลาด” นั้น ไม่ใช่ เฉพาะเรื่องดีมานด์ซัพพลาย ไม่ใช่เฉพาะเรื่องเศรษฐกิจวัฒนธรรม แต่ยังมีเรื่องของหัวใจ เรื่องของความรักความ พิศวาสและจินตนาการล้ำลึกที่บางทีเป็นคนละด้านกับโลกของชีวิตจริงที่แม่ค้ากับลูกค้าดำเนินอยู่ และในความงดงาม นี้ถูกเล่าเรื่องออกมาเป็นวรรณกรรมเพลงโรแมนติกมากมายเกินจะกล่าว

.

เริ่มต้นจากตลาดพื้นบ้านในอดีตไปจบที่ตลาดออนไลน์ ลูกค้าชายหนุ่มไม่เคยย่อท้อที่จะจีบแม่ค้าสาวสวยด้วยนานา บทเพลงที่หลั่งไหลออกมาเป็นสายธาร จะสมหวังผิดหวังอย่างไร โปรดเปิดหูเปิดใจติดตาม กังวานไพร ลูกเพชร (แม่ค้า แม่ขาย), ศรคีรี ศรีประจวบ (แม่ค้าตาคม), ไวพจน์ เพชรสุพรรณ (แตงเถาตาย), ยอดรัก สลักใจ (จีบสาวแม่ค้า), ทองมี มาลัย (ลำเพลินจีบแม่ค้า), ร็อคคงคย (กันตรึมแม่ค้า), กอล์ฟ ฟักกลิ้งฮีโร่ (แม่ค้าออนไลน์) ฯลฯ และแน่นอนว่าแม้เอง ก็มีคำตอบเอาไว้ให้อยู่แล้ว ยุ้ย ญาติเยอะ (เจ้าชู้ตลาดนัด), บัวแก้ว ศรีอุบล (ลีลาวดีขายก้อย) ฯลฯ

พื้นที่พิเศษในสังคมชุมชนไทยที่เรียกว่า “ตลาด” มีบทบาทในชีวิตของผู้คนมากมายทั้งในส่วนของพ่อค้าแม่ค้าและลูกค้า การรองรับความต้องการของผู้บริโภคและการนำเสนอสินค้าเพื่อการบริโภคทั้งที่เป็นของสดของแห้ง นอกไปจากนี้ยังทำหน้าที่บทบันทึกความหลากหลายของสารพันสินค้าที่นำมาซื้อขายกันในพื้นที่และช่วงเวลาต่าง ๆ แม้กระทั่งการบันทึกการเมืองเศรษฐกิจที่เป็นพื้นฐานของสังคมชุมชนไทย

ตัวอย่างเพลงตลาดในครั้งนี้จะพาท่านผู้ฟังไปสำรวจพืชพันธุ์และผลิตผลต่าง ๆ ที่ปรากฏอยู่ในตลาดสด ตลาดที่ค้าขายแข่งกับเวลาก่อนที่สินค้าจะหมดสภาพความสดลงไป อาทิ คนขายผัก-ท้าวดักแด้, แม่ค้าขายผัก-โรส บุญเจริญ ต่อด้วยสำรวจตลาดนัด ตลาดที่มีการระบุวันเวลาของการประกอบการอย่างชัดเจน สินค้ารูปแบบต่าง ๆ บรรยากาศของตลาดนัด การใช้ชีวิตของพ่อค้าแม่ขาย อาทิ พ่อค้าตลาดนัด พรศักดิ์ สองแสง, ไอ้หนุ่มตลาดนัด-ลูกแพร ไหมไทย อุไรพร,สาวน้อยตลาดนัด - ยุ้ย ญาติเยอะ, สาวตลาดนัด-เจนนุ่นโบว์ และปิดท้ายด้วยตลาดเร่ที่เดินทางไปกับตัวพ่อค้าแม่ค้าตามเส้นทางเล็ก ๆ ที่หาบเร่จะเดินทางไปถึง อาทิ พ่อค้าเรือเร่-เลิศ ประสมทรัพย์, พ่อค้าหาบเร่-คำรณ สัมปุณณานนท์, หาบเร่-เสกสรร ทองวัฒนา ฯลฯ