5 นิทานพรรณนา

ในอดีตกาล ครั้งพระเจ้าพรหมทัตเสวยราชสมบัติ ณ พระนครพาราณสี พระโพธิสัตว์บังเกิดในกำเนิดละมั่งอาศัยอยู่ในป่า พระราชาทรงพอพระหฤทัยในการล่าเนื้อทรงเห็นตัวละมั่งตัวหนึ่ง และหมายมั่นที่จะล่าเอาให้ได้ ทรงวิ่งติดตามไปถึงในป่า ณ หนทางที่ละมั่งวิ่งไป มีบ่อลึกเป็นเหว ในบ่อนั้นมีน้ำ และหญ้าคลุมปกปิดมิดชิด พระเจ้าพรหมทัตไม่ทราบว่ามีบ่อลึกอยู่ข้างหน้า พระองค์วิ่งมาอย่างเร็วไม่ทันได้หลบจึงตกลงไปในหลุมนั้น หากแต่ละมั่งผู้มีจิตอารีกลับช่วยพระองค์ให้พ้นภัย แม้พระองค์นั้นคือผู้ล่าที่ต้องการชีวิตของตน

#สรภชาดก

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

พระจิตตหัตถะชายผู้พ้นจากความหิวด้วยภัตตาหารของพระภิกษุ จึงขอบวช แต่เมื่อเบื่อชีวิตสมณะก็สึกกลับไปเป็นฆราวาส ครั้นเหน็ดเหนื่อยจากการทำงานก็กลับมาบวชใหม่ วนเวียนเช่นนี้ถึง 6 ครั้ง จนได้รับสมญาว่า “จิตตหัตถะ” เหตุเพราะจิตใจไม่มั่นคง แต่เมื่อถึงครั้งที่ 7 เขามองเห็นภรรยาขณะหลับ แล้วเกิดธรรมสังเวช ตระหนักว่าสังขารไม่เที่ยง เป็นทุกข์ จึงละความยึดติดและมุ่งหน้าสู่เพศบรรพชิตอีกครั้ง

#นิทานธรรมบทเรื่องพระจิตตหัตถเถระ #กุททาลชาดก #ทุราชานชาดก #อนภิรติชาดก

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ในนครโมลินี มีพราหมณ์ชื่อ สังขะ ผู้มั่งคั่งและใจบุญ เขาสร้างโรงทานถึง 6 แห่ง เพื่อแจกจ่ายทานแก่ผู้ยากไร้ วันหนึ่งสังขพราหมณ์ตัดสินใจเดินทางไปยังสุวรรณภูมิเพื่อหาทรัพย์เพิ่มเติม โดยสั่งให้บุตรและภรรยาดูแลการให้ทานต่อไป เขาเดินทางพร้อมร่มและรองเท้าเพื่อป้องกันแดดและความร้อน ระหว่างทางสังขพราหมณ์พบพระปัจเจกพุทธเจ้า เดินเท้าเปล่าบนพื้นทรายที่ร้อนจัด เขาเกิดความเลื่อมใสจึงถวายร่มและรองเท้าที่ตนสวมอยู่ เมื่อออกเดินทางไปยังสุวรรณภูมิแต่เรือโดยสารเกิดล่มในมหาสมุทร ด้วยผลบุญจากการถวายรองเท้าทำให้เขาได้รับความคุ้มครองจากเทพธิดา และถึงเมืองโมลินีโดยสวัสดิภาพ

#สังขชาดก #นิทานธรรมบทเรื่องบุรพกรรมของพระองค์

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

นกกระเรียนแม่ลูกอ่อนตัวหนึ่งอาศัยอยู่ในพระราชวัง และได้รับการเลี้ยงดูอย่างดีจากพระราชา ต่อมานกกระเรียนได้ตกลูกเป็นนก 2 ตัว แต่กลับถูกพวกพระราชกุมารแกล้งจับลูกนกเหวี่ยงเล่นจนคอหักตาย แม่นกโกรธและเสียใจมาก จึงวางแผนแก้แค้นโดยการหลอกพาพระราชกุมารทั้งสองไปให้เสือโคร่งกิน

หลังแก้แค้นสำเร็จ แม่นกกระเรียนได้บินไปจับอยู่บนยอดภูเขา พระราชาทรงทราบเรื่องจึงตรัสเรียกให้แม่นกกลับมา โดยทรงอภัยโทษให้และยืนยันว่าจะเลี้ยงดูอย่างดีเหมือนเดิม แต่แม่นกกระเรียนได้ปฏิเสธ โดยให้เหตุผลว่า "เมื่อความบาดหมางและบาดแผลแห่งความสูญเสียได้เกิดขึ้นแล้ว มิตรภาพเดิมไม่อาจประสานให้สนิทดังเดิมได้ การจากกันด้วยดีจึงเป็นสิ่งที่ดีที่สุด"

#กุนตินีชาดก #ภิกษุชาวเมืองโกสัมพี #ทีฆาวุกุมาร

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ในอดีตกาล พระโพธิสัตว์เกิดเป็นเศรษฐีผู้มั่งคั่งแห่งเมืองพาราณสี มีโคอยู่ฝูงหนึ่ง ครั้นถึงฤดูทำนา จึงมอบให้คนเลี้ยงนำไปเลี้ยงในป่า และให้นำน้ำนมมาส่งตามเวลา ใกล้คอกโคนั้นมีราชสีห์อาศัยอยู่ ด้วยความหวาดกลัว ฝูงโคจึงซูบผอมและให้น้ำนมไม่เข้มข้นเหมือนเดิม ราชสีห์เองเกิดสิเนหาต่อแม่โคตัวหนึ่งในฝูง เศรษฐีเห็นดังนั้นจึงคิดอุบาย ให้จับแม่โคมาทายาพิษไว้ตามขน แล้วปล่อยกลับคืนสู่ฝูง เมื่อราชสีห์พบแม่โคด้วยความรักและคิดถึงยิ่ง จึงเลียขนตามตัวของแม่โค จนได้รับพิษและสิ้นชีวิตในที่สุด เหตุเพราะความสิเนหา จึงนำพาความพินาศมาสู่ตนเอง

#วิสสาสโภชนชาดก #สันถวชาดก #นังคุฏฐชาดก #คุมพิยชาดก #อสาตรูปชาดก

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ในอดีตกาล ช่างไม้หลายครอบครัวพากันหนีเจ้าหนี้ โดยแล่นเรือไปกลางมหาสมุทร จนพบเกาะที่อุดมสมบูรณ์ จึงพากันตั้งถิ่นฐาน ต่อมาพวกช่างไม้หลงมัวเมาในสุราและความสุข จนทิ้งอุจจาระปัสสาวะไว้ทั่วเกาะ ทำให้เทวดาโกรธและกำหนดให้น้ำทะเลท่วมเกาะในวันเพ็ญ เทพบุตรผู้มีเมตตาจึงมาเตือนให้หนีไป แต่เทพบุตรอีกองค์กลับบอกว่าไม่มีภัย ช่างไม้ส่วนใหญ่เชื่อคำหลัง มีเพียงช่างไม้ผู้มีปัญญาที่พิจารณาในคำเตือน จึงสร้างเรือเตรียมไว้ เมื่อถึงวันเพ็ญน้ำทะเลท่วมเกาะ ผู้มีปัญญาจึงพาครอบครัวหนีรอด ส่วนผู้ประมาทพากันจมน้ำเสียชีวิต เหตุเพราะไม่พิจารณาเหตุผลและเตรียมพร้อมต่อภัยในอนาคต

#สมุททวาณิชชาดก #เกสปุตติสูตร #พาหิยสูตร

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ในอดีตกาล พระโพธิสัตว์เกิดในตระกูลตัวเงินตัวทอง มีบริวารหลายร้อยตัว อาศัยอยู่ในโพรงใหญ่ริมแม่น้ำ บุตรของพระโพธิสัตว์ชื่อ “โคธปิลลิกะ” เป็นเพื่อนสนิทกับกิ้งก่าตัวหนึ่ง และมักขึ้นทับกอดกิ้งก่าด้วยความรักใคร่ เมื่อหัวหน้าฝูงทราบเรื่อง จึงเรียกบุตรมาตักเตือนว่า กิ้งก่ามีกำเนิดต่างกัน ไม่ควรสนิทสนมเกินควร เพราะอาจนำภัยมาสู่ตระกูล แต่โคธปิลลิกะไม่เชื่อฟัง ยังคงคบหาและกอดกิ้งก่าเช่นเดิม ฝ่ายกิ้งก่าเริ่มได้รับความลำบากและหวาดกลัวว่าจะถึงแก่ชีวิต จึงร่วมมือกับนายพราน วางแผนทำลายตระกูลตัวเงินตัวทองให้สิ้น

#โคธชาดก #ติตถชาดก

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

พระเจ้าปเสนทิโกศลต้องการเป็นพระญาติกับพระพุทธเจ้า จึงขอพระธิดาจากพวกเจ้าศากยะ แต่พวกเจ้าศากยะส่งนางวาสภขัตติยา ซึ่งมีมารดาเป็นทาสีไปถวาย โดยปกปิดชาติกำเนิด นางได้เป็นพระอัครมเหสีและมีพระโอรส คือ พระเจ้าวิฑูฑภะ

เมื่อพระเจ้าวิฑูฑภะทราบความจริงเรื่องชาติกำเนิดของพระมารดาพระองค์เกิดความโกรธแค้นและตั้งใจแก้แค้นพวกเจ้าศากยะ ต่อมาทีฆการายนะได้ยึดอำนาจจากพระเจ้าปเสนทิโกศล และแต่งตั้งพระเจ้าวิฑูฑภะเป็นราชา

พระเจ้าวิฑูฑภะจึงยกทัพไปสังหารพวกเจ้าศากยะเพื่อแก้แค้น แต่ระหว่างเดินทางกลับ พระองค์และกองทัพบางส่วนถูกน้ำป่าพัดจมน้ำเสียชีวิต

#ธรรมบทแปลเรื่อง พระเจ้าวิฑูฑภะ 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

งูตัวหนึ่งอาศัยอยู่ในจอมปลวก มันเกรี้ยวกราดด้วยควันไฟกระทบนัยย์ตาของมัน เจ้างูจอมโกรธเลื้อยออกมาพลางคิดว่า ใครกันนะมาเผาไฟทำควันให้เกิดขึ้น ด้วยความโมโหอย่างสุดกำลัง ทันทีที่เห็นบุรุษผู้นั้นเจ้างูจึงจมเขี้ยวอันมีพิษร้ายไปที่ขาของเขา บุรุษนั้นล้มลงและเสียชีวิตทันทีด้วยพิษของงู

ผู้มีปัญญาย่อมพิจารณาถึงความโศกจากการพลัดพรากด้วยปัญญาว่า ความรำพันเศร้าโศกถึงคนที่จากไปแล้วไม่มีประโยชน์ ยิ่งกว่าเด็กน้อยผู้ร้องไห้อยากได้พระจันทร์ที่ลอยเด่นอยู่กลางอากาศ เพราะถึงอย่างไร พระจันทร์ยังมีอยู่ ส่วนบุคคลที่จากไปแล้ว บัดนี้ไม่มีปรากฎอยู่ เพราะเหตุนี้ผู้มีปัญญาย่อมไม่เศร้าโศกถึงสิ่งที่เสียไปแล้ว

#อุรคชาดก #ทสรถชาดก

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

จุลธนุคคหบัณฑิตสำเร็จวิชายิงธนูจากตักสิลา อาจารย์เห็นความสามารถจึงยกธิดาให้ ทั้งสองเดินทางไปพาราณสีและพบช้างดุร้าย เขาใช้ธนูยิงช้างจนชาวบ้านพ้นภัย ต่อมาพบโจรป่า โจรเห็นเครื่องประดับจึงคิดปล้น แต่หัวหน้าโจรห้ามไว้ จุลธนุคคหบัณฑิตเกิดทะเลาะกับกลุ่มโจร จึงยิงโจรจนเหลือเพียงหัวหน้า ภรรยากลับทรยศสามี ช่วยหัวหน้าโจรฆ่าเขา แล้วหนีไปด้วยกัน ต่อมาหัวหน้าโจรเห็นว่านางเป็นคนไม่ดี จึงหลอกให้ข้ามแม่น้ำและทิ้งนางไว้ พระอินทร์จึงแปลงกายเป็นสุนัขจิ้งจอกเพื่อสั่งสอนนาง แต่นางกลับไม่สำนึกผิด เพราะถูกความโลภและความหลงครอบงำ

#จุลลธนุคคหชาดก #จุลปทุมชาดก

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.