Merhaba değerli dostlar,

Bu bölümde Yaşlı Dionysios'un tiranlığıyla ilgili anekdotları ele almaya devam ediyoruz.

Antik dünyanın "en renkli tiranı" Yaşlı Dionysios'un zihin kıvrımlarında dolaşıyoruz. Plutarkhos'un bizlere ulaştırdığı bu anekdotların toplamı, sadece bir "tiranlık el kitabı" değil, aslında modern siyasetin ve insan psikolojisinin de DNA'sını oluşturuyor.

Dionysios’tan Modern Siyasete 4 Başlıkta "Hayatta Kalma" Dersleri dinliyoruz.

1) Algı, Gerçeklikten Güçlüdür.

2) Sosyal Atomizasyon ve Kontrollü Kaos: Sokaktaki hırsızları serbest bırakmak mı? Kulağa çılgınca geliyor ama dâhice bir tiranlık hamlesi. İnsanları bir araya getiren sofraları (veya bugünün tabiriyle sivil toplumu) dağıtmak için güvensizlik iklimini kullanmak, tarihin en eski "böl ve yönet" taktiğidir. İnsanlar birbirine güvenmeyi bıraktığında, sadece "Düzen getireceğim" diyen otoriteye güvenirler.

3) Paratoner Siyaseti: Kendinden daha çok nefret edilen birini vitrine koymak, bugün "günah keçisi" dediğimiz mekanizmanın atasıdır. Dionysios bize şunu fısıldıyor: "Eğer halk senden nefret ediyorsa, onlara senden daha çok nefret edecekleri birini ver; böylece seni ehven-i şer (kötünün iyisi) olarak görsünler."

4) Fayda, Mülkiyetten Üstündür: Altını toprağa gömen adamın parasını müsadere edip, arazi aldığında geri vermesi aslında modern bir ekonomi dersidir. Para ancak dolaşımdayken ve üretimdeyken "para"dır. Tiranlık bile olsa, ekonominin çarklarının dönmesi iktidarın devamı için şarttır.

Dr. C. Cengiz Çevik

Merhaba değerli dostlar,

Bu bölümde Yaşlı Dionysios'un tiranlığıyla ilgili anekdotları ele alıyoruz. Plutarkhos'un metninin bu bölümünde bir bölümü aşacak kadar çok anekdot olduğu için, bunları birden fazla bölümde işleyeceğiz.

Merhaba değerli dostlar,

Bu bölümde Syrakusai tiranı 1. Hieron'la ilgili anekdotlara yer veriyorum.

Bir "Tiran" eleştiriye ne kadar açık olabilir? Felsefe karın doyurur mu? Peki ya sırlar neden bazen taşıyıcısını da yakar? Hieron'un sarayında geçen diyaloglar, sadece antik tarihe değil, günümüzün liderlik krizlerine ve sosyal nezaket kurallarına da ışık tutuyor.

Arada Fellini'den de bahsediyorum.

Merhaba değerli dostlar,

Bu bölümde Syrakusai tiranı Gelon'la ilgili anekdotlara yer veriyorum.

Merhaba değerli dostlar,

Bu bölümde İskit kral Skilouros'un (Scilurus) 80 oğluna verdiği dersi ve bu dersin odağındaki mızrak/çubuk demetinin zaman içinde nasıl faşistlerin balta demetine dönüştüğünü ele alıyorum.

Mızrak demeti, bir konfederasyonu veya devleti temsil eder. Tekil mızraklar (oğullar/eyaletler) tek başlarına kırılgan ve dış tehditlere açıktır. Ancak bir araya geldiklerinde oluşan yapı, dış müdahalelere karşı dirençli olur. Bizim kültürümüzde de "birlikten güç doğar" sözü vardır. Ancak bu söz faşistlerin elinde bambaşka bir şeye dönüşür.

Merhaba değerli dostlar

Bu bölümde iki İskit önderin siyaset felsefesini ele alıyorum.

Bunlardan ilki olan Idanthirsos'la ilgili bir anekdotta özgürlük ve kölelik konusuna değiniyorum. Daha sonra ikinci İskit önder Ateas'ın önderliğinden, onun ve İskitlerin sade yaşam anlayışının nasıl bir siyaset felsefesi oluşturduğundan bahsediyorum.

Ismenias'ın flüdü ise bize sükûneti, anlamı ve güzelliği hatırlatacak.

Dr. C. Cengiz Çevik

Merhaba değerli dostlar,

Bu bölümde üç Trakya kralının (Poltys, Teres ve Kotys) şaşırtıcı anekdotlarını masaya yatırıyorum. Yunanların karmaşık onur ve adalet arayışlarına karşı, bu kralların "Gordion Düğümü"nü andıran kesip atıcı çözümlerini siyaset felsefesi açısından yorumluyorum.

Merhaba değerli dostlar,

Bu bölümde önce Memnon'un düşmanlar hakkında kötü konuşulmaması gerektiği mesajını, sonra da Mısırlı kralların hukuk nezdinde kendi yetkilerini kısıtlamasını ele alıyorum.

Yunan ve Roma kaynaklarında Mısır çoğu zaman "kutsal düzeni olan ama siyasal açıdan kapalı" bir toplum olarak temsil edilir. Plutarkhos'un anekdotu ise, genellikle doğu despotizmi diye klişe hale gelmiş tasavvurla çelişir:

Kralın keyfî kararını reddedebilecek bir yargıç figürü vardır. Üstelik bu reddediş bizzat kral tarafından kurala bağlanmıştır.

Merhaba değerli dostlar,

Bir danışman, kellesini kaybetmeden mutlak güç sahibine gerçeği nasıl söyleyebilir? İnsanın değeri, muktedirin basit bir parmak işaretiyle on binlerden sıfıra nasıl inebilir?

Antik Pers saraylarından günümüz modern siyaset felsefesine uzanan bu yolculukta, gücün değişmeyen doğasını ve insanı nasıl dönüştürdüğünü anlatıyorum.

Merhaba değerli dostlar,

Bu bölümde "Mnemon" olarak da anılan Artakserkses'ten ve Plutarkhos'un onunla ilgili aktardığı anekdotlardan söz ediyorum.

Artakserkses’in bu üç kısa anekdottaki hâli bize, mutlak iktidarın içinde bile insanı görünür kılan üç temel niteliği gösteriyor: erişilebilirlik, liyakati sezebilme ve talihin tersine döndüğü anda bile ruhunu esnetebilme gücü. Perdelerini aralayan bir kraliçeden, ufak bir armağanı büyük bir yöneticilik işareti olarak okuyabilen bir kraldan, yağmalanmış bir ordunun ortasında kuru inciri bir keşfe dönüştüren bir hükümdardan söz ediyoruz. Plutarkhos’un asıl hatırlattığı şu: İktidarın gerçek ağırlığı gösterişte değil, insanla kurulan temasın biçiminde; nimetlerin bolluğunda değil, kayıpların karşısında sergilenen berraklıkta; danışmanların ve törenlerin ardında değil, kişinin en küçük şeyde bile karakterini açığa vurma biçiminde yatar. Bugün siyaset sahnesinde gördüğümüz bütün yapay şeffaflıkların, hesaplanmış yakınlıkların, krizlerde üretilen sahne yapımlarının ötesine geçen bir mesaj bu: Yönetmek, önce insan kalabilme yeteneğidir.