Có một chi tiết mà rất nhiều người Việt yêu Mùi đu đủ xanh không biết: bộ phim đưa Việt Nam vào danh sách đề cử Oscar lần duy nhất cho đến giờ không có lấy một mét phim quay ở Việt Nam. Toàn bộ dựng trong trường quay ở ngoại ô Paris.

Ba mươi năm sau, ở tuổi sáu mươi mốt, ông cầm giải Đạo diễn xuất sắc nhất tại Cannes với một bộ phim mà nửa giờ đầu chỉ có bốn người nấu ăn.

Tập này không kể tiểu sử Trần Anh Hùng. Tập này mổ xẻ năm thao tác cụ thể trong cách ông làm việc, lấy từ chính lời ông trong các buổi phỏng vấn với RogerEbert.com, FilmTalk và báo Nhân Dân.

Bạn sẽ nghe về lý do ông quay bàn tay thay vì quay món ăn, và tại sao ông cố tình giấu món tráng miệng khỏi ống kính. Về khái niệm "cái tĩnh di chuyển", thứ giải thích vì sao máy quay của ông không bao giờ đứng yên khi cần sự lặng. Về việc một đạo diễn từng thắng Sư Tử Vàng phải lấy iPhone ra quay nháp trong bếp. Về cách ông chỉ đạo diễn viên bằng khẩu vị thay vì bằng ý nghĩa, với một câu mà bất cứ MC nào cũng nên nghe: hãy nếm câu thoại trước khi nói nó ra. Và về những cú máy ông cố tình đặt vào phim dù chúng không phục vụ câu chuyện.

Tập cũng không tránh phần khó. Xích lô thắng Venice nhưng bị cấm ở Việt Nam vì bị cho là bôi đen hình ảnh đất nước. Cùng lúc, một số nhà báo Pháp lại chê ông chưa đủ Việt Nam, theo cái nghĩa mà vợ ông kể lại: phải là người Việt nghèo khổ, xắn ống quần, cày ruộng. Bị kẹt giữa hai kỳ vọng ấy, ông chọn một tiêu chuẩn thứ ba của riêng mình.

Kèm theo là Story Lab: Bài tập Bàn Tay, một thử thách quay chín mươi giây bằng điện thoại với bốn ràng buộc khắc nghiệt, để bạn tự kiểm tra xem mình có chịu nổi sự im lặng hay không.

📌 Theo dõi thêm tại:
 🔗 Website: http://tadale.com
🎙 Podcast: http://tadale.transistor.fm 
📷 Instagram: @thangmania

#BacThayKeChuyen #MastersOfStorycraft #TranAnhHung #MuiDuDuXanh #MuonViNhanGian #Storytelling #DienAnh #NgonNguDienAnh #Podcast #TadaMedia

Một cô gái nằm trên cánh đồng, vừa bị hãm hiếp trước mặt cha mình. Việc đầu tiên cô làm không phải là khóc. Cô bắt đầu chọn tên cho đứa bé có thể sẽ được sinh ra. Thương. Nhớ. Dịu. Xuyến. Hường.

Đó là đoạn kết của Cánh đồng bất tận. Và chính đoạn văn nhân từ nhất ấy đã khiến tác giả của nó bị đề nghị kiểm điểm.

Trong tập này của Bậc Thầy Kể Chuyện, Tada mổ xẻ năm chìa khóa nghề của một người phụ nữ nghỉ học sớm, chưa qua trường viết văn nào, ngồi viết giữa tiếng chợ trước nhà và tiếng máy tàu sau lưng, rồi làm thay đổi cách người Việt viết về người Việt.

Nội dung tập:

Kỹ thuật vi mô của chị, thứ có thể học được ngay. Vì sao trong câu "cha tôi chèo ghe đi ngang, đã qua khỏi một quãng nhưng vì mủi lòng, cha quay mũi lại", toàn bộ bi kịch của một cuộc hôn nhân nằm gọn trong bốn chữ "đã qua khỏi một quãng".

Quy trình viết của chị: không outline, không bố cục, không sắp đặt. Nhưng cái giá của sự tự do đó được trả bằng một đời sống bị siết chặt tới mức từ chối cả mạng xã hội, vì sợ bị phân mảnh, chẻ nhỏ. Chị nói: cục đất to thì cú ném cũng uy lực hơn.

Quyết định lạnh lùng nhất trong nghề: chị đã cân nhắc một phương án nhẹ tay hơn cho hai đứa trẻ, và chị từ chối, vì phương án nhẹ tay không tạo ra được vết thương thật. Kèm theo là những gì đã xảy ra năm 2006, khi công văn của Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Cà Mau đề nghị kiểm điểm tác giả, và điều đó dẫn tới đâu.

Vì sao chị viết nhiều cái ác đến vậy, và vì sao đó là kỹ thuật hội họa chứ không phải bi quan.

Và cuối cùng: điều khiến không thể nhầm chị với ai. Người kể chuyện của Nguyễn Ngọc Tư không bao giờ đứng cao hơn nhân vật.

Kèm theo là Story Lab Challenge của tuần: Bài tập Đặt Tên.

Bậc Thầy Kể Chuyện là series podcast về nghề kể chuyện, do Tada thực hiện. Mỗi tập, một bậc thầy, năm chìa khóa, một bài tập để bạn mang về làm.

Wong Kar-wai không phải là một đạo diễn làm phim theo những công thức thông thường của công nghiệp điện ảnh, mà là đạo diễn Hồng Kông duy nhất từng chạm tay vào giải Đạo diễn xuất sắc tại Cannes. Tác phẩm In the Mood for Love của ông không phải là một bộ phim giải trí mì ăn liền, mà là đại diện duy nhất sau năm 2000 hiên ngang đứng trong top 25 kiệt tác vĩ đại nhất mọi thời đại do Sight & Sound bình chọn. Những đạo diễn lừng lẫy như Barry Jenkins, Sofia Coppola hay Park Chan-wook nhìn vào ông không phải như một đồng nghiệp, mà như một nguồn ảnh hưởng lớn nhất đến sự nghiệp của họ.

Nhưng có một sự thật mà không phải ai cũng biết: Người đàn ông này gần như chưa bao giờ bước vào trường quay với một cuốn kịch bản hoàn chỉnh trong tay.

Ngày bấm máy đầu tiên của As Tears Go By năm 1988, ông thức dậy lúc 8 giờ sáng khi giờ gọi quay là 9 giờ, và trong tay hoàn toàn trống rỗng không có lấy một shot list. Chungking Express không phải sản phẩm của một kế hoạch dài hơi, mà được hoàn thiện thần tốc trong 6 tuần nghỉ chân để chờ thiết bị. In the Mood for Love không chạy theo một outline định sẵn, mà mất 15 tháng lang thang qua nhiều quốc gia để rồi câu chuyện thực sự chỉ được tìm thấy khi ông ngồi đối diện với những thước phim trong phòng dựng.

Vậy thì, Wong Kar-wai đã kể câu chuyện của mình bằng cách nào?

Trong tập này, Tada sẽ cùng bạn bóc tách 5 chìa khóa cốt lõi trong craft của Wong Kar-wai — tiếp cận không phải từ những lý thuyết điện ảnh hàn lâm, mà từ góc nhìn thực chiến của những người làm nội dung, những người viết muốn làm chủ ngôn ngữ kể chuyện:

• Thời gian thay vì Cốt truyện: Vì sao cái bóng dáng tĩnh lặng của nhân vật giữa dòng người lao vút trong kỹ thuật step-printing lại là hiện thân hoàn hảo của một tâm trạng đơn độc?
• Nhân vật đi trước, Cốt truyện theo sau: Cách đảo ngược quy trình thiết kế giúp nhân vật của bạn thoát khỏi cái bẫy làm công cụ cho plot.
• Âm nhạc là nhân vật thứ ba: Không phải để minh họa cho cảm xúc bộc lộ, mà để nói lên những gì nhân vật hằng giấu kín.
• Viết bằng cách quay: Triết lý của một người tin rằng sự khám phá thực địa có giá trị hơn mọi bản kế hoạch trên giấy.
• Sức mạnh của sự kìm nén: Vì sao những khoảng trống không lời lại là nơi chứa đựng nhiều câu chuyện nhất?

Tập podcast tuần này cũng mang đến cho bạn một thử thách thực hành cụ thể: Story Lab Challenge — Thử Thách Kìm Nén, được lấy cảm hứng trực tiếp từ thủ pháp xây dựng bối cảnh của In the Mood for Love. Nếu bạn đang làm nội dung, đang viết, hay đang kể chuyện bằng bất kỳ hình thức nào, tập này là dành cho bạn.

Một bức ảnh được chụp trong vài phút, trong một căn lều không điện, không có thông dịch viên. Bốn mươi năm sau nó vẫn là bìa được nhận ra nhiều nhất trong lịch sử National Geographic.

Nhưng bức ảnh đó không phải là câu chuyện. Câu chuyện là tất cả những gì xảy ra trước khoảnh khắc bấm máy.

Steve McCurry sinh năm 1950 tại Philadelphia. Ông không học nhiếp ảnh ở trường lớp uy tín. Ông học bằng cách đi Ấn Độ, Pakistan, Afghanistan, Sudan, Cambodia, 20 quyển hộ chiếu trong 47 năm làm nghề. Ông không mang tripod. Không dùng flash. Ông chụp bằng Kodachrome phim chậm, màu sâu vì ông muốn ảnh trông như cách con người nhớ những gì họ thấy, không phải như cách camera ghi lại chúng.

Trong tập này, năm điều mà craft của McCurry dạy về việc kể chuyện bằng hình ảnh:

1. Tại sao dậy sớm trước ánh sáng vàng, và lý do thật sự không liên quan gì đến kỹ thuật nhiếp ảnh.

2. Quy trình lang thang có hệ thống: làm thế nào để bức ảnh Boy in Mid-Flight (Jodhpur 2007) ra đời sau ba ngày đứng chờ trước một con hẻm.

3.  Màu sắc như cấu trúc ngôn ngữ: Kodachrome và kỹ thuật complementary colors trong Afghan Girl.

4. Kết nối trước khi ghi lại: tại sao Sharbat Gula cô bé không muốn bị chụp  trở thành người mở mắt nhìn thẳng vào ống kính.

5.  Ranh giới giữa sự thật và câu chuyện: scandal Photoshop 2016 và câu hỏi mà mọi người kể chuyện cần tự đặt ra.

Tập này dành cho người làm nội dung, nhiếp ảnh gia, nhà báo, và bất kỳ ai đang nghĩ về việc kể chuyện bằng hình ảnh trong thế giới nơi mọi người đều có camera trên tay.

#MastersOfStorycraft #BacThayKeChuyen #Tada #Podcast #SteveMcCurry #Photography

Bạn có thể có thị hiếu tốt và vẫn làm ra thứ tệ hại trong nhiều năm. Ira Glass gọi đó là Taste Gap. Và ông mất 17 năm để vượt qua nó.

Ira Glass là người tạo ra và host This American Life — chương trình radio và podcast được nghe bởi hơn 5 triệu người mỗi tuần, đoạt 9 giải Peabody và Pulitzer Prize đầu tiên trong lịch sử được trao cho báo chí âm thanh. Ông cũng là editor đằng sau Serial, S-Town, và Nice White Parents. Nhưng quan trọng hơn những giải thưởng: Glass là người đã định nghĩa lại cấu trúc của câu chuyện phi hư cấu hiện đại — và để lại một bộ nguyên tắc cụ thể, có thể áp dụng ngay.

Trong tập này, năm điều bạn sẽ học:

Hiểu cấu trúc hai tầng anecdote + reflection: thứ Glass gọi là DNA của mọi câu chuyện tốt, và cách thiếu một trong hai sẽ làm câu chuyện sụp đổ.

Nhận ra Taste Gap đang xảy ra với bạn, và tại sao đó là dấu hiệu tốt chứ không phải lý do để bỏ cuộc.

Học cách "giết" câu chuyện tệ một cách chuyên nghiệp, vì tại This American Life, một nửa những gì họ làm không bao giờ lên sóng.

Luyện giọng nói tự nhiên như một kỹ thuật, không phải tình cờ, mà là kết quả của quyết định từng chữ.

Dùng sản lượng như công cụ đóng khoảng cách giữa thị hiếu và kỹ năng, con đường duy nhất Glass tìm ra sau hơn mười bảy năm.

Tập này dành cho người làm nội dung, nhà báo, podcaster, writer, và bất kỳ ai đang trong giai đoạn biết mình muốn làm gì nhưng chưa làm được như kỳ vọng. Đặc biệt hữu ích nếu bạn đang ở năm một hoặc năm hai của một nghề sáng tạo  và cảm thấy khoảng cách giữa thứ bạn muốn tạo ra và thứ bạn thực sự tạo ra.

Tác phẩm được nhắc đến trong tập: This American Life (1995–nay) · The Giant Pool of Money (2008) · The Out Crowd (2019, Pulitzer) · Serial (editor, 2014) · S-Town (editor, 2017)

Bậc Thầy Kể Chuyện: Masters of Storycraft là series podcast của Tada (Lê Thắng) MC, giảng viên truyền thông VinUni, content creator. Mỗi tập đi sâu vào craft của một bậc thầy kể chuyện là các nhà văn, nhà báo, đạo diễn, podcaster  để rút ra bài học áp dụng được ngay.

#MastersOfStorycraft #BacThayKeChuyen #Tada #Podcast #IraGlass #ThisAmericanLife #Storytelling

Có một cảnh phim mà giới làm phim vẫn chiếu cho nhau xem: một chiếc xe hơi bị tấn công, ba phút rưỡi không có một lần cắt, camera quay 360 độ bên trong cabin. Để quay được cảnh đó, Alfonso Cuarón và ê-kíp phải phát minh ra thiết bị chưa từng tồn tại. Và họ quay suốt 12 ngày — chỉ để không phải cắt.

Tại sao? Vì Cuarón tin rằng mỗi cú cắt là một sự từ bỏ. Và người kể chuyện không được phép từ bỏ ở những khoảnh khắc quan trọng nhất.

Tập 27 của Bậc Thầy Kể Chuyện là hành trình vào tư duy kể chuyện của một trong những đạo diễn quan trọng nhất điện ảnh đương đại — người bị đuổi khỏi trường điện ảnh Mexico vì làm phim bằng tiếng Anh, rồi trở thành người Latin đầu tiên thắng Oscar Đạo diễn lẫn Quay phim trong cùng một năm — với bộ phim ông hoàn toàn tự quay.

Trong tập này, bạn sẽ học:

• Tại sao long take không phải kỹ thuật mà là lập trường — và khi nào không cắt là sự tôn trọng người xem

• “Ghost from the present observing the past” — quan điểm camera trong Roma và cách áp dụng vào bất kỳ loại nội dung nào

• Triết học “unlearn” — tại sao Cuarón muốn quên những gì học được trong trường điện ảnh trước khi làm Y tu mamá también

• Không gian là câu chuyện — cách vị trí camera phản ánh chủ đề, từ cabin xe chật hẹp đến vũ trụ không có trọng lực

• Câu chuyện là vũ khí — bài học từ Disclaimer (2024) về những người không được quyền nói trong câu chuyện của chính mình

Ai nên nghe tập này: Người làm nội dung video và film — nhưng cũng dành cho bất kỳ ai hay cắt ngang câu chuyện của mình trước khi nó kịp nói hết. Phóng viên, content creator, đạo diễn quảng cáo, người dẫn chương trình — và ai đang nghĩ về câu hỏi: tôi đang kể chuyện từ góc nhìn của ai?

Tác phẩm được nhắc đến: Y tu mamá también (2001) — Children of Men (2006) — Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (2004) — Gravity (2013) — Roma (2018) — Disclaimer (Apple TV+, 2024)

Bậc Thầy Kể Chuyện: Masters of Storycraft — podcast khám phá craft của những người kể chuyện vĩ đại nhất ở mọi lĩnh vực. Host: Lê Thắng (Tada).

#MastersOfStorycraft #BacThayKeChuyen #AlfonsoGuarón #Cinema #Storycraft

Có những nhà văn viết khi họ biết mình muốn nói gì. Lại có những nhà văn viết vì họ không biết mình muốn nói gì. Joan Didion thuộc nhóm thứ hai. Và đó chính là lý do bà trở thành một bậc thầy.

Joan Didion không dạy chúng ta cách viết hay hơn theo nghĩa kỹ thuật thông thường. Bà dạy chúng ta điều khó hơn nhiều: làm sao để viết thật hơn. Từ những phóng sự gai góc về California thập niên 1960 cho đến The Year of Magical Thinking — cuốn hồi ký chấn động về năm bà mất đi người chồng bốn mươi năm gắn bó, Didion luôn giữ một bản năng duy nhất: Bản năng của một người điều tra, không phải một người xưng tội. Bà dùng câu chữ không phải để che giấu nỗi đau, mà là để giải phẫu nó.

Trong tập này của Bậc Thầy Kể Chuyện, chúng ta sẽ cùng bước vào "mã nguồn" trong văn phong của một người đàn bà chưa đầy 45kg, nhưng những câu văn ngắn của bà lại mang sức nặng của cả một thời đại.

Khám phá 5 chiếc chìa khóa kể chuyện từ Joan Didion:

• Chìa khóa 1: Câu ngắn là câu chính xác nhất. Tại sao câu ngắn lại không phải là câu đơn giản? Học cách cắt xén không thương tiếc từ 8 năm làm việc tại Vogue để tạo nên những câu văn "không cho người đọc chỗ trốn".
• Chìa khóa 2: Cuốn sổ tay, không phải nhật ký. Nhật ký ghi những gì đã xảy ra. Sổ tay ghi những gì bạn đang cố hiểu. Cách biến sổ tay thành một công cụ tư duy sắc sảo.
• Chìa khóa 3: Để đồ vật kể thay bạn. Đừng viết "tôi cô đơn" hay "tôi rất đau". Hãy học cách Didion dùng một đôi giày cũ, một tờ hóa đơn, hay một chiếc kẹo cam thảo để "ép" người đọc phải tự điền vào cảm xúc.
• Chìa khóa 4: "Chúng ta kể chuyện để sống" — và khi câu chuyện nói dối. Lời cảnh tỉnh cho những người làm nội dung: Liệu câu chuyện bạn đang kể đang phục vụ sự thật, hay chỉ đang phục vụ cái bạn "muốn" sự thật là?
• Chìa khóa 5: Phỏng vấn bản thân như phỏng vấn nhân vật. Sự dũng cảm của người kể chuyện khi từ bỏ cấu trúc "arc nhân vật" thông thường để tôn trọng cấu trúc của những đợt sóng nỗi đau ngoài đời thực.

Trong tập này của Bậc Thầy Kể Chuyện: Masters of Storycraft, Tada đi vào thế giới của J.K. Rowling, người đã bắt đầu Harry Potter từ một chuyến tàu trễ bốn tiếng giữa Manchester và London, rồi viết nên một trong những vũ trụ văn học được yêu mến nhất trong lịch sử.

Nhưng trước khi Hogwarts trở thành ngôi nhà của hàng trăm triệu độc giả, Rowling từng là một người mẹ đơn thân ở Edinburgh, sống trong thiếu thốn, trải qua mất mát, trầm cảm, ly hôn, và nhiều lần bị từ chối bản thảo. Từ quán cà phê nhỏ, những mảnh giấy rời và chiếc máy đánh chữ cũ, bà đã xây nên một thế giới nơi trẻ em tìm thấy phép thuật, còn người lớn tìm thấy lại nỗi đau, ký ức và khát vọng được thuộc về.

Tập này khám phá 5 chìa khóa kể chuyện từ J.K. Rowling: lập bản đồ trước khi viết, làm thế giới ảo trở nên thật bằng chi tiết đời thường, cấy mầm từ rất xa để chi tiết nhỏ nảy mầm ở cuối truyện, đặt tên nhân vật như đặt số phận, và biến vết thương thật của tác giả thành tấm gương để độc giả nhận ra mình không cô đơn.

Một tập podcast về kiến trúc truyện kể, worldbuilding, nỗi đau, trí tưởng tượng và câu hỏi cốt lõi của mọi người viết: làm sao một câu chuyện có thể trở thành nhà của rất nhiều người?

📌 Theo dõi thêm tại:
 🔗 Website: http://tadale.com
🎙 Podcast: http://tadale.transistor.fm
📷 Instagram: @thangmania

Có những nhạc sĩ viết bằng giai điệu. Có những nhạc sĩ viết bằng ký ức. Phạm Duy, theo một cách rất riêng, viết bằng tiếng Việt mà ông đã nghe được trên đường.

Từ chàng trai 22 tuổi bỏ Hà Nội theo gánh hát rong, đi qua đất nước bằng đôi chân và một cây mandolin, đến người nhạc sĩ để lại hơn một nghìn ca khúc, Phạm Duy là một trường hợp đặc biệt của tân nhạc Việt Nam. Ông không chỉ viết tình ca, trường ca, dân ca mới hay thiền ca. Ông đi qua nhiều thời đại, nhiều hệ thống, nhiều tranh cãi, nhưng vẫn giữ một giọng riêng: cụ thể, giàu tiếng Việt, gần với con người bình dân và những thân phận nhỏ bé trong lịch sử.

Trong tập này của Bậc Thầy Kể Chuyện: Masters of Storycraft, chúng ta nhìn Phạm Duy như một người kể chuyện. Một người kể dân tộc bằng ngôn ngữ của chính dân tộc ấy. Một người kể thời đại qua một bà mẹ, một người vợ, một đứa trẻ. Một người không ngại đổi thể loại, không ngại đi xa, và không ngại để câu chuyện của mình một ngày nào đó trở thành của quần chúng.

📌 Theo dõi thêm tại:
🔗 Website: http://tadale.com
🎙 Podcast: http://tadale.transistor.fm
📷 Instagram: @thangmania

Trong tập này của Bậc Thầy Kể Chuyện: Masters of Storycraft, Tada bước vào thế giới điện ảnh của Francis Ford Coppola, đạo diễn đứng sau The Godfather, The Conversation, Apocalypse Now và Megalopolis.

Coppola không chỉ là một đạo diễn vĩ đại. Ông là người suốt đời đặt cược vào những giấc mơ lớn hơn hệ thống có sẵn. Từ cậu bé 9 tuổi nằm trên giường bệnh và tự dựng những thế giới tưởng tượng, đến người nghệ sĩ ngoài 80 tuổi vẫn tự bỏ tiền làm một bộ phim đã ám ảnh mình suốt nhiều thập niên, Coppola cho ta thấy một kiểu sáng tạo vừa rực rỡ, vừa nguy hiểm, vừa không chịu làm vừa.

Tập này đi qua 5 chìa khóa kể chuyện từ Coppola: đặt quyền lực vào trong gia đình, làm cho sự im lặng có âm thanh, để hỗn loạn đi vào hình thức, xây hệ sinh thái cho câu chuyện, và đến cuối đời vẫn dám làm người mới bắt đầu.

Một tập podcast về điện ảnh, quyền lực, âm thanh, thất bại, công nghệ, gia đình, và lòng can đảm của người kể chuyện không để thành công cũ biến mình thành bảo tàng.

📌 Theo dõi thêm tại:
 🔗 Website: http://tadale.com
🎙 Podcast: http://tadale.transistor.fm
📷 Instagram: @thangmania