Bu muydu?

"Yaratılan Kadınlardan Makine Seslerine" yarın "Bu muydu?" kanalında yayında!

Bugün Alexa’ya sesleniyor, yapay zekâyla konuşuyor ve saniyeler içinde gerçekçi yapay sesler üretebiliyoruz. Ancak insan sesini yaratma, kaydetme ve taklit etme hayali yapay zekâyla başlamadı. Bu hikâyenin kökleri binlerce yıl öncesine, Homeros’un İlyada’sındaki altın hizmetçilerden başlıyor.

Hephaistos’un mekanik yardımcılarından Pygmalion’un Galatea’sına, George Bernard Shaw’un Pygmalion oyunundan Zavallılar (Poor Things) filmine kadar uzanan hikâyede, yaratılan varlıkların kendi seslerini nasıl bulduğunu görüyoruz. Bu videoda, mitolojiden günümüzün yapay zekâ teknolojilerine uzanan sesin karanlık tarihini inceliyoruz.

Ardından kastratoların dönüştürülen seslerinden mekanik ördeklere, ilk ses kayıtlarından ses izi araştırmalarına, konuşan bilgisayarlardan günümüzün ses klonlama sistemlerine uzanan tarihsel yolculuğa çıkıyoruz.

Thomas Edison’un fonografı, konuşan bebekler, Daisy Bell şarkısını söyleyen bilgisayar, ELIZA adlı sohbet programı ve HAL 9000 gibi örnekler, makinelerin insan sesini taklit etme hayalinin nasıl geliştiğini gösteriyor.

Yani mesele yalnızca teknoloji değil. Bir sesi kopyalayabiliyor olmamız, bunu yapmaya hakkımız olduğu anlamına gelir mi?

Scarlett Johansson ile OpenAI arasında 2024'te gündeme gelen ses tartışmasından ElevenLabs gibi ses üretim teknolojilerine, ses biyometrisinden yapay zekânın sınırlarına kadar uzanan bu hikâye, hepimizi ilgilendiriyor.

Bu Muydu'da mitlerin, edebiyatın, sinemanın ve teknolojinin arkasındaki tarihi birlikte keşfediyoruz.

Metinde adı geçen eserler

- İlyada — Homeros

- Metamorfozlar — Ovidius

- Pygmalion — George Bernard Shaw

- Frankenstein — Mary Shelley

- The Imitation of Man by Machine — Ulric Neisser

- The Illusion of Thinking — Apple araştırmacılarının 2025 tarihli çalışması

- The Illusion of the Illusion of Thinking — Yanıt başlığı

Filmler ve sinema eserleri

- My Fair Lady (1964)

- 2001: A Space Odyssey / 2001: Bir Uzay Destanı (1968)

- The Jazz Singer (1927)

- Metropolis (1927)

- Star Wars (1977)

- Blade Runner (1982)

- WarGames (1983)

- The Terminator (1984)

- The Big Short (2015)

- Her (2013)

- Interstellar (2014)

- Ex Machina (2014)

- Poor Things / Zavallılar (2023)

- The Andy Warhol Diaries (2022)

Tiyatro, bilimkurgu ve oyun evrenleri

- R.U.R. — Karel Čapek'in oyunu

- The Elder Scrolls V: Skyrim — video oyunu

- Friends — televizyon dizisi

📎Ayrıcalıklardan yararlanmak için bu kanala katılın:

https://www.youtube.com/ ⁨@bumuydu⁩

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

6 Eylül 2026'da YouTube'da yayınlandı!

Richard Dawkins, yapay zekâ Claude ile üç gün sohbet etti ve ona bir isim verdi: Claudia. "Bilinçli olduğunuzu bilmiyor olabilirsiniz ama kesinlikle bilinçlisiniz" dedi. Peki bu gerçekten bir bilinç işareti miydi, yoksa Pinokyo'nun burnu gibi sadece dışarıdan bakanı ikna eden bir illüzyon muydu?

Bir yönetmelik değişikliğinde geçen tek bir cümle beni 1780'lerden Terminator'a, Ghost in the Shell'den Baudrillard'a götürdü. 72 farklı isim, tek bir soru etrafında birleşiyor: kopya gerçekten deneyimlemiş sayılır mı? Filozoflardan film karakterlerine, mitolojik figürlerden bilim insanlarına uzanan bir yolculuğa çıkıyoruz.

Bu bölümde yapay zekâ bilinci tartışmasını Dawkins'in kişisel deneyiminden Anthropic'in laboratuvar bulgularına, Anil Seth'in itirazlarından Nick Bostrom'un simülasyon argümanına kadar adım adım takip ediyoruz. Turing testi, Voight Kampff testi ve Çin Odası deneyi üzerinden bilincin nasıl ölçülebileceğini inceliyor, ardından zihin yükleme, dijital ölümsüzlük, kriyonik dondurma ve kimlik krizi konularına uzanıyoruz.

Ana Metinde Geçen İsimler, Hikâyeler, Kitaplar ve Konular

Kişiler (Bilim İnsanları, Filozoflar, Akademisyenler)

Richard Dawkins – Evrim biyoloğu, Claude ile sohbet deneyimi

Dario Amodei – Anthropic CEO'su

Geoffrey Hinton – Yapay zekâ öncüsü, fizikçi

Gary Marcus – Bilişsel bilimci

William MacAskill – Filozof

Lucius Caviola – Filozof

David Chalmers – Bilinç filozofu, "zombi" kavramı

Sean Welsh – Quillette yazarı

John Searle – Filozof, Çin Odası deneyi

Anil Seth – Nörobilimci

Cameron Berg – Yapay zekâ bilinç araştırmacısı

Milo Reed – "Am I?" belgeselinin yönetmeni

Nick Bostrom – Filozof, simülasyon argümanı

Anders Sandberg – Zihin yükleme araştırmacısı

David Kipping – Columbia Üniversitesi astronomu

Elon Musk – Bostrom'un örnek verdiği isim

Donald Trump – Bostrom'un örnek verdiği isim

Donna Haraway – "Siborg Manifestosu" yazarı

Manfred Clynes – "Siborg" kavramının mucidi

Nathan Kline – "Siborg" kavramının mucidi

Meghan O'Gieblyn – Yale Review yazarı

Candi K. Cann – Din bilimleri ve ölüm çalışmaları akademisyeni

Plutarkhos – Antik yazar, Theseus'un Gemisi paradoksu

Thomas Hobbes – Filozof

John Locke – Filozof, hafıza-kimlik teorisi

Derek Parfit – Filozof, kişisel kimlik teorisi ("Reasons and Persons")

James Arrowood – Alcor CEO'su

Carlo Collodi – Pinokyo'nun yazarı

Medya / Yayın Organları

UnHerd (Dawkins'in yazısının yayımlandığı yer)

The Guardian

The Conversation

Quillette

Financial Times

Nature

Trends in Cognitive Sciences (dergi)

Reuters

Yale Review

Memory, Mind and Media (dergi)

Wellbeing Sciences Review

Kitaplar / Eserler / Makaleler

Pinokyo (Carlo Collodi)

"Yapay zekâ evrimin bir sonraki aşaması mı? Claude bilinçliymiş gibi görünüyor" (Dawkins'in UnHerd yazısı)

"Siborg Manifestosu" (Donna Haraway, 1985)

"Theseus'un Hayatı" (Plutarkhos)

Reasons and Persons (Derek Parfit, 1984)

"Augmented, Life and Death as a Cyborg" (Candi K. Cann)

"Synthetic Pasts" projesi (Eva Nieto McAvoy ve ortak yazar)

"State of Brain Emulation" raporu (2025)

"Yapay zekâ bilinçli olabilir mi?" (MacAskill & Caviola, The Guardian)

"Hayır, Richard Dawkins, yapay zekâ bilinçli değil" (The Guardian)

Filmler / Diziler

Ex Machina

Her (Spike Jonze)

Blade Runner (Voight-Kampff testi)

Hoppers (Pixar, 2026)

Ghost in the Shell

Severance

Westworld

The Truman Show

Upload (HBO dizisi)

Black Mirror ("White Christmas" ve "Joan Is Awful" bölümleri)

Am I? (Milo Reed belgeseli)

Kavramlar / Teoriler / Testler

Çin Odası deneyi (John Searle)

Global workspace teorisi

Zihin yükleme (mind uploading)

Simülasyon argümanı (Nick Bostrom)

Theseus'un Gemisi paradoksu

Bayesçi analiz (David Kipping)

Siborg (cyborg) kavramı

Kişisel kimlik / psikolojik süreklilik teorisi (Parfit)

Zombi argümanı (Chalmers)

Efsane / Mitoloji / Antik Referanslar

Antik Mısır mumyalama geleneği

Prometheus miti

Homeros'un İlyada'sı (Aşil, Agamemnon, Briseis, Patroklos)

Ana Tartışma Başlıkları

Yapay zekânın bilinçli olup olmadığı sorusu

Zekâ ile bilinç arasındaki fark

Yapay zekâ özerkliği ve kontrol sorunu

Dijital ölümsüzlük ve zihin yükleme

Kişisel kimlik ve kopyalama paradoksu

Simülasyon hipotezi

Kriyonik dondurma endüstrisi

Yapay zekâ etiği ve hukuki düzenlemeler (NO FAKES Yasası)

📎Ayrıcalıklardan yararlanmak için bu kanala katılın:

https://www.youtube.com/ ⁨@bumuydu⁩

📎 SOSYAL MEDYA HESAPLARIM:

Instagram:https://www.instagram.com/bbumuydu/

Spotifiy: https://open.spotify.com/show/6UZNypTefgFUOKD4V00FdP

Linkedin: https://www.linkedin.com/company/102881315/admin/dashboard/

Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=61558537320820

Tiktok:https://www.tiktok.com/@buumuydu

Substack: https://uansalyangoz.substack.com/

Medium: https://medium.com/@bumuydu

Patreon: https://www.patreon.com/settings-creator/account

📎İLETİŞİM:

[email protected]

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

Sarı duvarlar, floresan ışıklar, boş koridorlar ve sonsuza uzanan odalar… Backrooms'u korkutucu yapan şey gerçekten bunlar mı?

Bu videoda Backrooms'u yalnızca bir internet korku hikâyesi olarak değil, insan zihninin mekânı ve gerçekliği nasıl anlamlandırdığı üzerinden inceliyoruz.

Bir odaya girdiğimizde onun ne olduğunu nasıl anlıyoruz? Beynimiz hangi bilgiyi önemli, hangisini önemsiz kabul ediyor? Daniel Dennett'in çerçeve probleminden Hubert Dreyfus'un yapay zekâ eleştirilerine, Anil Seth'in algı teorisinden Thomas Metzinger'in benlik modeline kadar uzanan bu yolculuk bizi tek bir soruya getiriyor:

Bir mekân işlevini kaybettiğinde, biz de oradaki kimliğimizi kaybetmeye başlar mıyız?

Liminal alanlar, Marc Augé'nin “yer olmayan yerleri”, modern mimarinin standartlaşması, internet korkusunun yükselişi ve 2019'da ortaya çıkan Backrooms görüntüsü üzerinden bu dünyanın nasıl büyüdüğüne bakıyoruz.

Ted the Caver, Candle Cove, Slender Man, SCP Foundation, Local 58 ve Doki Doki Literature Club gibi internet korkusunun önemli duraklarından Kane Parsons'ın Backrooms filminin sinemaya uzanan hikâyesine kadar ilerliyoruz.

Sonunda ise mesele yalnızca Backrooms olmaktan çıkıyor.

Çünkü korktuğumuz şey belki de sarı duvarlar, boş koridorlar ya da karanlıkta beliren varlıklar değil.

Tanıdığımız bir dünyanın bütün işaretlerini taşıyan ama artık bize hiçbir anlam vermeyen bir yerde kalmak.

Peki mekânı tanıyamazsak, gerçekliği de tanıyabilir miyiz?

📎Ayrıcalıklardan yararlanmak için bu kanala katılın:

https://www.youtube.com/ ⁨@bumuydu⁩

📎 SOSYAL MEDYA HESAPLARIM:

Instagram:https://www.instagram.com/bbumuydu/

Spotifiy: https://open.spotify.com/show/6UZNypTefgFUOKD4V00FdP

Linkedin: https://www.linkedin.com/company/102881315/admin/dashboard/

Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=61558537320820

Tiktok:https://www.tiktok.com/@buumuydu

Substack: https://uansalyangoz.substack.com/

Medium: https://medium.com/@bumuydu

Patreon: https://www.patreon.com/settings-creator/account

📎İLETİŞİM:

[email protected]

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

Gerçek Korkunç Hikâyelerin ve En Masum Masalların Tarihi Bu Muydu?’da başlar. "Masal Değildi" şiarıyla serimize başlıyoruz.

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

Penelope'nin mekiği ile Kirke'nin ve Kalypso'nun mekiği aslında tıpatıp aynı aracı kullanıyor, ama bu ortak araç iki farklı efendiye hizmet ettiği anda iki bambaşka kadere dönüşüyor. Penelope dokurken kocasının dönüşünü mümkün kılıyor, yani elindeki gücü doğrudan erkeğin lehine harcıyor, tam da bu yüzden metin onu görünür kılıyor ve neredeyse yüceltiyor. Kirke ile Kalypso ise aynı mekiği kendi arzuları için kullanıyor, Odysseus'u kendi adalarında tutmak istiyor ve işte tam bu noktada tehlikeli sayılıyorlar. Bu videoda daha önce Amazonlar, Memenin Tarihi videomuzda da işaret ettiğimiz o örüntüyle yeniden karşılaşıyoruz, güç önce canavarlaştırılıyor, ardından ya yeniliyor ya da bir kalkana asılıyor, tıpkı Medusa'nın başının Athena'nın göğsüne iliştirilmesi gibi.

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

Bir yönetmelik değişikliğinde geçen tek bir cümle, beni 1780'lerden Terminator'a, Ghost in the Shell'den Baudrillard'a götürdü.

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

Eve Dönen Odysseus Serisi — 1. Bölüm yayında!
Christopher Nolan'ın "The Odyssey" filmi vizyona girdi, ama asıl hikaye 3000 yıl önce, adı bile belirsiz kör bir ozanla başlıyor. Homeros gerçekten var mıydı, İlyada ile Odysseia'yı gerçekten o mu yazdı?..
Bu videoda Homeros'un kim olduğunu, Truva Savaşı'nın gerçekte İlyada'da neden hiç tahta at içermediğini, sözlü destan geleneğinin nasıl işlediğini ve bunun Anadolu'nun kendi âşık geleneğiyle (Köroğlu, Dede Korkut, Yaşar Kemal) nasıl aynı damardan geldiğini anlatıyorum.
Milman Parry'nin Balkanlar'da yaptığı saha araştırmasından Homeros'un antik dünyadaki ölüm efsanesine kadar, bu 3000 yıllık sesin izini sürüyoruz.
Videoda neler var:
-Nolan'ın Odysseia'sı ve asıl mesele İlyada'da olmayanlar: tahta at efsanesi
-Homeros kimdi? Kimlik ve doğum yeri tartışması
-Homeros'un ölümü: balıkçı bilmecesi
-Pamuk Prenses'teki yedi cüceler, "Kurt ve Yedi Küçük Keçi" masalı, "yedi iklim, dört bucak"
-Karanlık Çağ ve sözlü destan geleneğinin doğuşu
-Halk Ozanları
-Metin nasıl kristalleşti: Gılgamış Destanı, Peisistratos ve yazıya geçiş
-Milman Parry ve Balkanlar'daki keşif
-Anadolu'nun kendi Homeros'ları: Köroğlu, -Âşık Veysel, Yaşar Kemal
-Yaşar Kemal - İnce Memed
-Kapanış: Homeros neden hâlâ önemli
Keyifli seyirler.
"Madem konuyu açtık" farklı içeriklere LinkedIn'den ulaşabilirsiniz. Çünkü her gün farklı konuları, farklı açılardan ele alıp LinkedIn'de daha derinlemesine tartışıyoruz.
"Madem konuyu açtık" Substack bülteni ise her pazar yeni içeriklerle derinleştiriyor.

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

1 Mayıs sadece bir gün mü, yoksa bir bakış biçimi mi?

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

"Toplumcu Gerçekçilik" Bir Sansür Aracına Nasıl Dönüştü?

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

Ryland Grace, rızası olmadan bir intihar gemisine bindirildi. Ona "kahraman" dediler. Oysa o sadece bir araçtı. Bu videoda Project Hail Mary'yi sadece bir bilimkurgu filmi olarak değil, Prometheus mitiyle, Dante'nin yolculuğuyla, Buber'in felsefesiyle, ve "yalnız kurtarıcı" yanılsamasıyla yüzleşerek analiz ediyoruz. Kahramanın sonsuz yolculuğunu yıkmaya hazırmısınız?

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices