Büyüklük hezeyanı (grandiyözite, ego kabarması), bir kişinin kendisine son derece güvenmesi ve kendisinin fevkalade güçlere ve
vası�lara sahip olduğuna inanması durumu olarak tarif edilebilir. Hasta kendisini çok güçlü,
önemli ve yenilmez hisseder. Ona göre hiçbir
şey imkânsız değildir. Aklına gelen bir projeye
hemen başlama dürtüsüyle dolup taşar. Davranışları başkalarına aşırı abartılı ve kibirli gözükür. Kendini beğenmiş, böbürlenen bir hali
vardır. Bazen, özellikle de aşağılık duygusu
içindeki insanlar, büyüklük hezeyanı içinde bir
kişinin tutum ve davranışlarından etkilenerek
onun kendisiyle ilgili gerçek dışı inançlarını
paylaşabilir, bu özellikler ya da güçlere gerçekten sahip olduğuna inanabilirler.
Büyüklük hezeyanı içindeki kişiler genellikle kendileri için kabul ettikleri büyüklük durumunu uluorta faş etmezler. Ancak başkaları
tarafından sürekli övülmeye ihtiyaç duyarlar.
Başkalarının kendisine olağan dışı yetenekler
izafe etmesinden hoşlanırlar ve onlara karşı
çıkmayarak izin verirler, hatta onları çeşitli hediye ve makamlarla ödüllendirirler. Bu tür kişileri etra�larından hiç ayırmak istemezler.
Bu tür hastalar, genellikle ortalamanın üstünde bir zekâya sahiptir. Durumlarının etrafındakiler tarafından anormal karşılanabileceğini bildiklerinden, olur olmaz yer ve zamanda
�ikirlerini ifade etmekten kaçınırlar. Hasta veya
deli olarak görülmekten çekindikleri için temkinli davranmakta mahirdirler. Hezeyanlarıyla
ilgili konular dışındaki �ikirleri normal olabilir.
Başka bir ifadeyle, bu tür hastaların her söylediği saçma değildir. Bu durum, etrafındaki insanları etkileme ve onları inandırma konusunda kendisine yardım eder.
Büyüklük hezeyanı genellikle paranoya
ile birlikte görülür. Paranoya; aşırı endişe ve
korku hâli olarak nitelendirilir. Böyle bir kişi;
gurur, bencillik, sürekli kuşku ve güvensizlik
içindedir. Bu kişiler kimseye güvenmez, çeşitli
senaryolar kurgular, insanların her hareketinden özel bir anlam çıkarır ve sürekli kendilerine komplo kurulduğunu düşünürler. Sürekli
olarak çevrelerini incelerler. En ufak detaylara
dikkat ederek kendilerine karşı yapılacak davranışları önceden tespit etmeye çalışırlar. Şüphe duydukları her durum karşısında kendilerini korumaya yönelik davranışlar sergilerler.
Bulundukları ortamlarda sürekli olarak kapı
ve pencereleri kontrol eder, hatta etrafta dinleme cihazı aramaya başlarlar. İnsanların onları
kıskandıklarını düşünür, kendilerini öldürerek
makamlarını, mallarını ve paralarını alacaklarını iddia ederler.
Hezeyanla şüpheyi ayırt etmek gerekir. Akıl
yürütme tarzından kişinin hezeyan içinde olup
olmadığı anlaşılabilir. Mesela komşusunun
kendisini öldürmeye çalıştığını iddia eden bir
hastaya bu hükme nasıl ulaştığı sorulduğunda,
“Komşum kapısının önüne kırmızı çöp kutusu
koyuyor ve bana bu şekilde mesaj veriyor” şeklinde bir cevap verebilir. Bir kişinin gömleğinin
renginden darbe mesajı çıkarmak da buna misal olarak verilebilir.

Prof. Dr. Murat Arslan