Charakternik ten Kopernik - słuchowisko historyczne Radia Olsztyn

Marek Lewiński opowiada historię Mikołaja Kopernika od momentu jego pierwszego związku z Warmią. Wspomniana jest również historia tej krainy (w okresie życia wybitnego astronoma). Ponadto w audycji przywołuje się Mikołaja Kopernika jako ważną postać u boku biskupa warmińskiego Łukasza Watzenrodego. Był bowiem jego „prawą ręką”: zajmował się m.in sprawami politycznymi, brał udział w Stanach Pruskich.

Marek Lewiński opowiada o literackich dokonaniach Mikołaja Kopernika podczas pobytu na zamku w Lidzbarku Warmińskim u boku swojego wuja – biskupa warmińskiego Łukasza Watzenrodego. Kopernik przetłumaczył m.in. z greki na łacinę „Listy obyczajowe, sielskie i miłosne” bizantyjskiego literata Teofilakta Symokatty Prezentowane są także główne tezy tzw. „Małego komentarza”, czyli pierwszego dzieła astronomicznego Mikołaja Kopernika.

Marek Lewiński opowiada o pierwszym znanym dziele Mikołaja Kopernika, czyli tak zwanym Małym Komentarzu (lub Komentarzyku). Astronom stworzył go najprawdopodobniej na zamku w Lidzbarku Warmińskim (w 1512 roku), kiedy mieszkał jeszcze u boku swojego wuja Łukasza Watzenrodego, biskupa warmińskiego. W audycji prezentowana jest historia powstania Komentarzyka oraz cytowane są hipotezy dotyczące heliocentrycznego układu świata. Głosu, który czyta kolejność planet na sklepieniu niebieskim, użyczył Paweł Karpiszen.

Audycja opowiada o pierwszych polskich mapach. Udział w ich tworzeniu miał również Mikołaj Kopernik. Jedną z nich stworzył m.in. na zlecenie wuja Łukasza Watzenrodego, biskupa warmińskiego. Sporządził mapę Warmii, były też na niej widoczne zachodnie granice Prus Królewskich.

Historycy spierają się w sprawie kwestii święceń Mikołaja Kopernika. Wiadomo bowiem, że był kanonikiem warmińskim. Nie ma jednak dowodów na to, że był kapłanem. Audycja odpowiada na pytanie jaką posługę w kościele katolickim pełnił najwybitniejszy mieszkaniec Warmii. W audycji głos zabiera Janusz Małłek, emerytowany profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Mikołaj Kopernik jako kanonik warmiński sprawował różne funkcje administracyjne. W audycji usłyszymy o jego obowiązkach wizytatora, kanclerza i administratora dóbr kapitulnych. Astronom zajmował się m.in. 59. wsiami w komornictwie olsztyńskim i 60. w komornictwie melzackim. Łącznie miały one około 61 tys. ha.

Audycja opowiada o fromborskiej katedrze w XVI wieku, czyli kiedy modlił się w niej najwybitniejszy mieszkaniec Warmii Mikołaj Kopernik. Autor wskazuje najważniejsze, historyczne elementy świątyni, przypomina także o zasadach panujących wśród kanoników warmińskich. Poruszane są także wątki dotyczące premiowania polskości przez biskupów warmińskich. W audycji cytowane są fragmenty poematu „Gwiazdy i Ludzie” (wyd. 1954) autorstwa Jerzego Kiersta.

Kanonicy warmińscy, którzy mieszkali na wzgórzu katedralnym posiadali najczęściej po dwa domy. Jeden – poza murami warowni – na czas pokoju i drugi na czas wojny. Dwie takie nieruchomości posiadał również Mikołaj Kopernik. Wieża, którą zajmował to prawdopodobnie jeden z najstarszych elementów fortyfikacyjnych zbudowanych dookoła katedry. W audycji cytowane są fragmenty powieści „Ziemia i Niebo” Leonarda Turkowskiego (1971).

Trikwetrum, kwadrant oraz astrolabium – to trzy najważniejsze instrumenty astronomiczne, z pomocą których pracował Mikołaj Kopernik. W tej audycji autor opisuje każdy z nich. Było one kopiami przyrządów, o których astronom przeczytał w traktacie „Almagest” Ptolemeusza.

Audycja opowiada o pavimentum, czyli prawdopodobnym miejscu obserwacji nieba i słońca na fromborskim wzgórzu. Pavimentum stało być może obok kanonii letniej, czyli domu Kopernika na czas pokoju. Było zbudowane z cegły i wapna – są nawet historyczne dokumenty, które potwierdzają, że astronom nabył te materiały budowlane. W audycji wykorzystano fragmenty powieści „Ziemia i Niebo” Leonarda Turkowskiego.