Để phát triển bền vững trước biến đổi khí hậu, vùng ĐBSCL cần phải liên kết lại, trong đó TP.HCM đảm nhận vai trò “nhạc trưởng” trong cơ chế điều phối này. “Cú bắt tay” liên kết TPHCM – ĐBSCL được triển khai thời gian qua đã tạo nên xung lực cho sự đổi thay của vùng đất Chín Rồng.

Trong bài 1 của loạt bài, chúng tôi đã nêu thực trạng “chảy máu” lao động đang rất đáng báo động tại vùng ĐBSCL. Di dân đã tạo ra những“khoảng trống lòng người”, bên cạnh đó làm những làng quê trở lên đìu hiu, chỉ còn đa số người già và trẻ nhỏ.

Tiếp tục loạt bài này, chúng tôi sẽ rõ hơn thực trạng, hệ lụy và phân tích những nguyên nhân dẫn đến tình trạng di dân ở ĐBSCL ngày càng nghiêm trọng.

Bờ biển tỉnh Bạc Liêu dài 56 km, có nhiều bãi bồi, giúp cho 2.744 hộ nông dân nghèo thành lập 8 HTX nuôi nghêu, sò với diện tích 6.388 hecta. Trong số nhiều bãi nghêu vươn mình qua hai mùa mưa nắng ấy, có HTX Đồng Tiến tại xã Vĩnh Thịnh, huyện Hòa Bình nổi tiếng nhất với thu nhập hơn 13 tỷ/năm.

Người có công làm cho HTX Đồng Tiến “ăn nên làm ra” như hôm nay là ông Huỳnh Mừng Em. Từ một nông dân nghèo không có nổi cục đất “chọi chim”, thế nhưng qua mấy mươi năm, bằng ý chí và nghị lực của mình, ông Huỳnh Mừng Em đã đưa HTX Đồng Tiến trở thành điểm tựa cho hơn 1.000 hộ nghèo với nghề nuôi nghêu thương phẩm và nghêu giống có tiếng nhất miền Tây. Chính ông cũng được người dân nơi đây gọi với biệt danh là “Vua nghêu xứ Bạc”.

Theo số liệu Tổng Cục Thống kê, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa 10 tháng của năm 2024 đạt 647 tỷ USD, tăng 15% so với cùng kỳ năm trước. Nông lâm thuỷ sản là nhóm ngành hàng xuất khẩu mạnh thứ hai trong 10 tháng qua, với tổng kim ngạch xuất khẩu gần 52 tỉ USD.

Hằng năm, cứ khoảng đầu tháng 8 âm lịch, nước lũ từ thượng nguồn sông Mekong tràn về ÐBSCL là thời điểm người dân tất bật với các nghề “ăn theo” con nước. Trong đó, phải kể đến nghề làm cá mắm.

Tại xã Thới Tân, huyện Thới Lai, TP. Cần Thơ, nghề làm cá mắm đã rất quen thuộc với nhiều gia đình và mang đến nguồn thu nhập không nhỏ. Có tiếng tăm nhất vùng là cơ sở làm mắm của bà Võ Thị Nga. Hỏi Hiệu mắm Kim Nga hầu như ai cũng biết vì hương vị mặn mòi của mắm cá đồng từ bàn tay vén khéo của phụ nữ Thới Tân đã làm nên đặc sản trứ danh.

ĐBSCL đang đối mặt với nhiều thách thức lớn từ biến đổi khí hậu, thiên tai như: Xâm nhập mặn, ngập úng, sạt lở bờ sông, bờ biển, …. Những hiện tượng này đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của người dân. Do đó, rất cần giải pháp trước mắt và lâu dài để thiên tai không còn là ám ảnh.

Thời điểm này, nông dân tại các làng hoa nổi tiếng như: Sa Đéc (Đồng Tháp); Cái Mơn (Bến Tre); Tân Mỹ Chánh (Tiền Giang); Long Đức (Trà Vinh) đang tất bật cho vụ Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025. Bên cạnh hoa trang trí, các mặt hàng như: củ kiệu, củ hành tím cũng được chuẩn bị để cung ứng cho thị trường

Dự án kè rạch Cái Sơn đi qua quận Ninh Kiều và Bình Thủy (TP Cần Thơ), là một trong những công trình trọng điểm nhằm cải thiện môi trường và nâng cấp hạ tầng đô thị với tổng vốn đầu tư lên tới 315 tỷ đồng. Khởi công cuối năm 2019 với “ước hẹn” một năm sau sẽ hoàn thành.

Vậy mà đã 5 năm, công trình chẳng thi công đến nơi đến chốn, dãy dân cư ven rạch Cái Sơn bức xúc vì đối mặt với đống “phế liệu” hoen gỉ, mất ATGT, nhếch nhác. Cũng vì thi công dở dang nên vào mùa triều cường, bờ bè không ngăn được nước đã khiến hàng loạt nhà dân bị nhấn chìm. Đã vậy, nay lại xuất hiện nhiều vị trí bị sụt lún gây lãng phí nguồn  lực đầu tư.

Bạc Liêu từ lâu đã nổi danh với biệt danh “tỉnh muối”, “tỉnh lúa”, là nơi bắt nguồn của bản “Dạ cổ hoài lang", cái nôi của nghệ thuật đờn ca tài tử. Trải qua hơn 300 năm khẩn hoang và xây dựng, từng thế hệ người dân Bạc Liêu đã nối tiếp nhau, cùng vẽ nên bức tranh đầy sắc màu về diện mạo quê hương, phản ánh một bản sắc văn hóa phong phú và truyền thống kiên cường.