Lam Rim Sohbet 3

Lam Rim 3

Şimdi zihni incelemeye başlayalım. Bir kişinin gerçekten canını sıkan, ona problem çıkartan şey aslında nedir? Aslında canı sıkılan o kişidir, zihin değil. Zihin sadece belli duygular üretir, öfke, korku vs. gibi. Ancak korku kişi içindir zihin için değil. Korkan, kaygılanan, öfkelenen hep kişidir.

.

Zihni kendinizden ayırıyor ve sonra da gereksiz yere dövmeye başlıyorsunuz. Zihin üzerine konuştuğunuzda sorumlu olmanız lazım aksi takdirde başkaları adına da problem yaratmaya başlayabilirsiniz. “Benim zihnim hiç iyi değil” diye bir sonuca varmak çok kolaydır. Kötü zihin diye bir şey yoktur. Zihin her zaman iyidir, sizin için pek çok şey yapıyor. Eğer kaygılıysanız size kaygıyı gösteriyor ancak bu zihin kötü demek değildir. Bunları yaşayan ise sizsiniz, etkilenen kişisiniz ve zihin size sadece nereye dikkat etmeniz gerektiğine dair işaret sunuyor. İşte bu dikkate śama denir.

.

Śama zihnin ateşkesidir. Zihnin ateşkesi, zihnin boş beyaz bir sayfaya dönüşmesi değildir. Aksine zihin sizin için hazır hale gelir. Tefekküre, meditasyona oturduğunuzda sizin emrinize amadedir, hazırdır. Çalışmaya, öğrenmeye başladığınızda sizin için hazırdır. (Tattvabdoha: Vedanta Öğretisine Giriş Kitabı, sf. 48-49)

O zaman vairāgya nedir? Örnek olarak parayı ele alalım. Para da gerçektir. Kim değildir demiş? Paranın satın alma gücü vardır. Değeri düşmediği sürece, para alışveriş aracıdır. Eğer paranın bir şey satın alma yetisini üzerinden alsalar o zaman sadece resimli, renkli bir kağıt olurdu.

🪷

Ancak eğer paranın sizin güvensiz hissetme halinizi çözeceğini düşünürseniz bu onun üzerine yüklenmiş bir değerdir. Üzerine-değer-yükleme iki çeşittir. Birincisi bir nesneyi başka bir nesne sanmak, ikincisi ise o nesneyi başka nesne sanmamak ama üzerine ki ortada öyle bir değer yokken başka bir değer atfetmek. Olduğundan daha değerli görmeye başlarsanız o zaman nesnellikte eksiklik var demektir, vairāgya’da eksiklik var demektir. O halde vairāgya ne demektir? Nesnellik, maksimum nesnellik, tarafsızlık. Nesnelere en az miktarda öznel değerlendirme, ekstra anlam atfetme ile ilişkiye girme. Şunu anlamalıyız, her şeyin kendine dair nesnel bir değeri vardır ve eğer siz o değerden daha fazlasını ona atfetmeye başlarsanız, bu arzuya dönüşür ve vairāgya’da eksiklik yaratır.

Sohbette bahsedilen Dhammapada Alıntıları:

Bütün zihinsel durumlar zihinden çıkar, zihin tarafından yönetilir, zihnin ürünleridir. Eğer saf bir zihinle bir iş yapılır veya bir şey söylenirse mutluluk onu izler. Tıpkı gölgesinin bir insanı izlemesi gibi.

🪷

Ancak çatısındaki kiremitleri iyi dizilmiş bir evin damından yağmur suları nasıl içeri akmazsa işte öyle doğru ve iyi eğitilmiş bir zihin, akıldan bencilce (zarar veren) isteklerin (düşünceler) hiçbiri geçmez.

🪷

Çatısındaki kiremitleri kötü dizilmiş bir evin damından yağmur suları nasıl içeri akarsa, kötü ve yanlış eğitilmiş bir zihin, akıldan da bencilce (zarar veren) istekler, düşünceler öylesine geçer dururlar.

🪷

Bir insana kendi ana babası veya yakınları birçok iyiliklerde bulunabilirler; ancak onlardan hiçbiri kişinin kendi aklının yaratabileceği iyiliklerden daha fazlasını sağlayamaz

🪷

Başkalarının yaptıkları hataları, ne yapıp yapmadıklarını değil kendi hatalarınızı ve neleri yapıp, neleri yapmadıklarınızı düşünün.

.

🪷

Su kanallarını yapan kişiler başıboş akan suları kontrolleri altına alırlar, marangozlar ağaçları nasıl kullanacaklarını ve demirciler malzemelerini ne için ve nasıl kullanacaklarını gayet iyi bilirler. Aynı şekilde, Bilge kişiler de zihinlerini kontrol etmesini ve onu nasıl kullanacaklarını bilirler.