Budist Felsefe Meditasyonları Lam - Rim #1

"Daimi ve geçici olanı birbirinden ayırt edebilmek ne demektir? Sadece Hakikat/Gerçek ebedidir, geri kalan her şey geçicidir. İşte sadece bu kanaate sahip olmak, daimi ve geçici olanı birbirinden ayırt etmek demektir." (Tattvabodha: Vedanta Öğretisine Giriş, sf. 32) 🪷

Lojong Slogan-57

“Kıskanç olma”

Deneyim gerçek olandır ve her deneyim biriciktir. Herkesin kendine göre ayrı bir zamanı vardır. Tek bir zamanda bir aradayız gibi görünse de herkes kendi biricik zamanında evrilmekte ve dönüşmektedir. Zihnin yargılayıcı, kıyaslayıcı mekanizması olanı oluğu haliyle görmekten ziyade, arzular ve kısmi dar görüş ile kıskançlıklara düşebilir. Kıskanmak, tıpkı öfke gibi gerçekleşmemiş arzuları gösterir. Arzunun körlüğüne düştüğümüzde kökünde yatan “benlik algımızdaki eksiklikle” yüzleşmeyiz. Halbuki eksik benlik meselesini çözmeden mutlak huzur ve uyumu bulmak mümkün değildir. Kıskançlığı olduğu haliyle görmek ve kabul etmek, içeride saklı arzularla, “kendimizi nerede eksik tanımladığımıza” ışık tutar. Acıyı görmeden ve kabul etmeden kökenini göremeyiz. Kökü bulmadan kalıcı bir varoluş huzuru mümkün değildir.

🪷

Lojong Slogan-58

“Zamanı boşa harcama”

Bu ömür biricik... Her bir an, her bir deneyimiyle biricik. Her anın biricikliğini bildiğimiz yerde yaşam kıymeti ile “yaşanır”. Geçmişin gölgesinde ya da geleceğin beklentisinde “gerçek” yoktur, gerçek sadece şu anda, değişim sadece şu anda, mutluluk sadece şu anda saklıdır. Her anı hakkıyla yaşayan ölümü de huzurla karşılayabilir.

🪷

Lojong Slogan-59

“Takdir/tebrik bekleme”

Eylemi eylem için mi yoksa, sonucunda kazanacağımız “sıfatlar, nitelikler” için mi yapıyoruz? Eylem üzerinden beklenen tebrik ve takdir hala eylemi saf varoluşu ile değerinden değil “ben” mekanizmalarımızı nasıl kurmak için yaptığımızı bize gösterir. İyiliği iyi olduğu için mi yoksa “iyi insan alkışı almak” için mi yapıyoruz? Takdir ve tebrik bekleyerek yapılan eylem “eylem ile kendimizi nasıl kurduğumuzu ve sonucu ile nasıl “acı-haz, başarı-başarısızlık, övgü-yergi” döngülerimizi tekrarlattığımızı açık eder. Bhagavad Gita’da da Karma Yoga ile “eylemi yaparken sonucundan bağımsız sadece eylem gerektiği için” yapabilmenin “eylemde marifet” olduğunu ve “yoga” demek olduğunu söyler öğretmen Krişna. Takdir ve tebrik beklediğimiz yerlerde karanlıklarımız saklıdır. Kendimiz nereden eksik sanıp, daha tam, değerli diye kurduğumuz yanılsamaları gizlidir. Hiç kimseden ve hiçbir şeyden bağımsız halbuki “varlık” değerlidir. Ne yaptığınızdan dolayı değil, var olmanın kendinden, “değer-li” değil, “değerin” kendisisiniz.

Lojong Slogan-54

“Kalpten çalış”

Kalpten, kelimesi samimiyeti, dürüstlüğü, dolu dolu o an ile “orada olmayı” ifade eder. Şu anda iken dünde takılı kalmak “gerçekte olmamaktır” yani yalandır. Anın içinde olanı tüm varlığımızı vererek yaşadığımızda gerçekteyiz. Kalpten çalış, şefkati bilmek için, manevi olgunluk için her anı dolu dolu kullanı bize hatırlatır. Ancak çalışmak” kalpten” olmanın tek bir eylemidir, “Kalpten Yaşa” ve hatta “Kalpten Öl” bile “Gerçek” bir yaşamın talebidir.

🪷

Lojong Slogan-55

“Analizle ve farkındalıkla kendini özgürleştir”

Kendini ancak kişi kendisi özgürleştirebilir. Buddha’nın dizeleri gibi “kendiniz kendinize kurtarıcı olun” ya da Bhagavad Gita’da Krişna’nın dediği gibi “Kendini kendinle yükselt, kendini aşağı çekme, kendinden başka kendine daha büyük düşman ya da dost yoktur.” Bir başka kurtarıcı beklemek (bir öğretmen, bir kitap, bir eş, sevgili, vs.) kendi gücümüzü kendi elimizden aldığımız yerdir. Yine Mevlana’ya atfedilen dizeler gibi “Kendini odalara kilitleyip, sonra da çıkarın beni” diye bağırdığımız yerlerdeyiz. Halbuki herkesin anahtarı kendi cebindedir. Farkındalık ve analiz ise olanı olduğu hali ile gören “öfkeye” “öfke” diyebilen saf bakıştadır. Dikeni diken olarak gördüğümüz yerde dikenleri ayaktan çıkarabiliriz.

🪷

Lojong Slogan-56

“Kendine acıyarak zaman kaybetme!”

Kendine acımak, zihnin en sinsi oyunlarından biridir. Kibir ve gizli egonun, kimliğin saklı olduğu yerlerdendir. Herkesin acısı benim acım kadar acı. Acı acıdır. Acılarla özdeşlik kurduğumuz yerde acıdan ayrışamaz ve ötesini göremeyiz. Acıya acı olarak bakabilmek yukarıdaki sloganın dediği gibi “farkındalık ve analizle” mümkündür. İnsan acılara tutunarak da kimlik kurar ve “Bakın, ben nasıl acı çekmiş biriyim!” diyerek de bir suretten varlık kurabilir. Acıya acı olarak baktığımız yerde acı bizi tanımlayamaz. Acının ötesinde olan, saf şefkatin kendisi olan Varlık’a uyanabiliriz.

Lojong Slogan-52

“Yanlış anlama!”

1. Neye karşı Sabır Gösteriyorsun? Kişisel menfaatlerine, kimliksel haz arzularına değil, uygulamanın zorluklarına karşı olsun.

2. Arzularının İçeriği Ne? Dünyevi, geçici nesneler için değil açık bir kalp ve zihin geliştirmek, manevi olgunluk, bilgelik arzun olsun

3. Heyecanların Neye Karşı? Zenginlik ve keyfe karşı değil Aydınlanma ihtimaline karşı olsun

4. Şefkat Kime Karşı? Sadece sevdiklerine karşı değil, sevmediklerin dahil, herkese koşulsuz olsun.

5. Önceliklerin neler? Dünyevi hazlar, kazançlar mı yoksa merhamet ve saf sevgi geliştirmek mi?

6. Düşmanların acı çekince neşe duyuyorsan bu karanlıkları olan bir kalp ve aynı zamanda başkalarına bolluk bereket gelince de seviniyor musun yoksa kıskançlık içinde misin? Başkasının mutluluğunu gördüğünde kutlamayı, ondan ilham almayı, onu tebrik etmeyi, onun kadar sevinmeyi hatırlatan bir kalp olsun.

🪷

Lojong Slogan-53

“Tereddüt etme”

Manevi çalışmanın zamansal, mekansal, durumsal ayrımı yok. Her yer, her an, herkes sana hizmette. Bu sloganları deneyime sokacak, şefkati geliştirecek bir fırsat olarak gör her anı. Bugün aydınlanmak için mümkün bir gün!

Lojong Slogan-50

“Dış koşullarla dağılma”

Her ne olursa olsun her tür durumla çalış. Dışarıda olan biten her şey Pema Chödrön’ün deyimiyle yalnızca “hava durumudur”; “kendinin gökyüzü olduğunu bilerek” “güzel-çirkin, iyi-kötüden” bağımsız tüm durum ve olaylara tanımı, yargıyı verenin “sen” olduğunu bilerek, izleyen olduğunu unutmadan bakabilme özgürlüğü ile kal.

Lojong Slogan-51

“Şimdi ama Şimdi, 3 ilkeyi çalış”

*Şimdiden başka bir gerçeklik yok, her şey sadece An içinde Gerçek. Tek yaşama şansımız var: Şimdi’de, tek mutlu olma şansımız var Şimdi’de, tek çalışma şansımız var: Şimdi’de!

1. Başkalarına yardım kendini tatminden her zaman daha önemlidir. Başkalarının mutluğunda kendi mutluluğunu bulabileceğişni hatırla,

2. Öğretmenin sana bizatihi ne öğrettiği teorik bilgiden daha önemlidir. Denyimde bilgeliği ara, kuru teoride değil

3. Şefkat erdemlerin en büyüğüdür, şefkati geliştirmek ve bencilliği azaltmak tüm manevi çalışmalar arasında en önemlisidir.

Lojong Slogan-48

“Ayrım yapmadan Her konuda her an çalış, kararlılıkla, kalpten.”

Her deneyim bizim içindir. Bizi bize anlatmak içindir. Bu yüzden manevi çalışma sadece mat üzerinde ya da meditasyon esnasında değil, hayatın her anındadır. Önüne çıkan engeller, zor durumlar, düşman diye isimlendirdiğiniz herkes ve her şey asıl bize en büyük öğretmenler, kendimizi daha derin bir anlayışta, şefkatte, genişlikte evriltmemiz için fırsatlardır. Karalılıkla çalışmak şaşmaz bir şekilde verdiğin nihayetine sadakatin, kalpten çalışmak ise samimiyetindir.

Lojong Slogan-49

“Öfke yaratan her şey üzerine meditasyon uygula”

Öfke, karşılanmamış arzulardır. Öfkemiz bize zihnimizin arzularını, beklentilerini aşikar bir şekilde söyler. Bu yüzden, öfkemize bakarak kendi kimlik kalıplarımızı, sınırlarımızı, arzularımızı nerede kurduğumuzu daha net bir şekilde görebiliriz. Her koşulda ayrımsızca çalışmayı öğütleyen bir üstteki slogan daha sonra öfkenin de bunlardan güçlü bir araç olduğunu hatırlatır. Ateşle yanmadan ateşi yönetebilmenin mahareti bilgeliktir. 

Lojong Slogan-45

“3 İlke Yemini Al”

1. Öğretmen

Öğretmen, bilgiyi aktaran vesile, aracıdır. Ancak bilgi araçlarına, vesilelere duyulan minnet ve hürmetle öğretmen üzerinden herkes aslında kendisini görür. Bilgiye ve araçlarına verdiğimiz minnet, sadakat kendimize verdiğimiz değer ve sadakatin ifadesidir.

2. Öğreti

Aktarılmış metinler, kitaplar, “yol” kişiyi kendisiyle daha samimi, daha dürüst daha dolaysız ve “gerçek” bir yere götürmeyi hedefler.

3. İnsan bedeninin nadideliği, biricikliği: Bu beden, zihin ve zeka ile insan soru soran, karar veren, hayatını başka türlü yaşama gayretini, çabasını gösterebilendir. İnsan bedeni, varlığı anlamlandırmada biricik bir enstrümandır, bunun kıymetini bilmek yaşamı hakkıyla yaşamak için önemlidir.

Lojong Slogan-46

“3’ü hiç solmaz”

1. Öğretmene minnet

2. Öğretiye şükran

3. Herkesin huzur, mutluluk, barış bulması için hizmette tüm eylemlerini, sözlerini, zihnini kullanmak. Ayrılmaz bir aradalıkla beraberiz. Bir başkasının acısından bağımsız değilim, varlığımdaki mutluluk ise bir başkasından ayrı olamaz.

Lojong Slogan-47

“3 ayrılmazı tut, kolla”

Buradaki 3 ayrılmaz: “beden, söz ve zihindir”. Birbiriyle uyumlu olması hatırlatılır. Tutarlılık, dürüstlük bu uyumda saklıdır. Huzur, çatışmanın bittiği yerin ismidir. Barış ve huzur halinde hiçbir şey birbiriyle uyumsuz değildir. Huzuru bulacağımız yer, yaptıklarımız, sözlerimiz ve zihnimizden geçenlerin birbiriyle çatışmadığı, uyumda olduğu yerde saklıdır.

1. Duygusal Dengesizliği Dengesizlik olarak gör, kabul et.

Rahatsızlık ya da hastalığı kabul etmeyen kişi, şifa arayışına da girmez. Kabul etmek, şifanın ve dönüşümün kapısını açar. Çünkü o noktada zihin alıcılığa ve açıklığa geçer.

2. Farklı Davranış ile Cevap Vermeye Gayret Et

Meditasyon bu noktada önem kazanır. Krizleri krizlerin gelmediği anlarda minimize edebiliriz. Hasta olmadan önce sağlığımıza verdiğimiz yatırım, hasta olduktan sonra hastalığı nasıl geçireceğimizi belirler. Farklı seçenekler ve davranış biçimleri her hal için mümkündür. Yeter ki bunu hatırlamalı ve gayret göstermeli. Birsinin acısına verilecek cevap bazen Tonglen Meditasyonu olabilir, bazen öfke yönetimi günlük tutmak ya da kendi kendine sahilde haykırmak olabilir. Zihni yönetme tekniklerini hayatımızın içerisine dahil etmek adına gayret göstermeli.

3. Alışkanlık Kalıplarını Değiştir

Paternlerimiz, kalıplarımız bir ormanda açtığımız yol gibidir. Hangi yoldan sürekli yüründüyse o yol daha derin ve sabitlenmiştir. Hiç yürünmemiş yoldan ise yürümek önce çalılıklara, ağaçlara karşın bir çabadır. Zihnimiz de bu şekilde tekrarlanmış davranışları “paternlerine” ve “karakterine” dönüştürür. Eylemler bizi tanımlayan karakteristik özellikler olur. Bu nedenle her seferinde farklı davranmaya gayret etmek bir süre sonra “karakterimizi” değiştirmeye başlar. Zor ya da kolay, her eylem için sadece tekrar sayısına bağlı tanımlanır. Neyi en çok tekrarlarsan “biz o oluruz”.

Lojong Slogan-42

" Hangi 2’si olursa olsun (acı ya da haz) sabırlı ol"

Acı da haz da değişkendir, birisi diğerine yerini bırakarak döner durur. Hayat, deneyimlerden ibarettir. Deneyim sadece kendisini bu iki biçimde gösterir: Acı ya da haz. Ancak acı veya hazzın ötesinde “gözlemci” vardır. Deneyimi kuran “deneyimleyendir”. Her ikisine de “sabırlı ol” diyerek tepkisellikle, deneyimin içerisinde kaybolmamayı bize hatırlatmaktadır. Sabır, “arzunun” çekim ve itim gücüne karşı halin ve anın içinde kalabilme becerisidir. Bunu ancak, görme, fark etme, izleme becerimizle geliştirebiliriz.

Lojong Slogan-43

" Bu 2’sini hayatın pahasına gözle"

İkisi Derken İki Adet Yeminden Bahsetmektedir:

1. Aydınlanma, Hakikati Görme, Gerçeği Bilme, Kozmik Zekayı, Hakk’ı ya da Kendilik’i bilme olarak çevirebiliriz. Bu farklı kültürlerde farklı terimlerle tanınır. (Tibet öğretisinde aydınlanma potansiyeli ile herkeste saklı olan “buddhalık”, ve düzenin kendi zekası, denklemi ile dharma’dır)

2. Bu Gerçeği, Hakk’ı, Kendilik’i bilmenin Ortak Birlikten, ayrımsız bir aradalıktan geçtiğini unutmamayı hatırlatır. “Her koşulda şefkat, anlayış, sevgi ve bilgelik geliştirmek için yaşadığını hatırla” der. Şefkat, erdemlerin en büyüğüdür. Arapça’da Merhamet olarak bilinir, Rahman kökünden gelir. İlahi olanın niteliğidir “koşulsuzca kapsamak, sarma”k. Hakk’ı bilmek isteyen kendinde Hakk’ın sıfatlarını geliştirmelidir. Şefkati bilmek, Koşulsuz Bir aradalık’ta, Bütün’e, Gerçek’e götüren yoldur. Her deneyim, manevi büyümek için, şefkati ve bilgeliği geliştirmek için bir şanstır. Kimisine gitmek kimisine kalmak, kimisine tutmak kimisine bırakmaktır. Önemli olan bu 2 yeminin unutulmamasıdır.