De Nacht van...

‘s Nachts gebeuren er dingen die het daglicht niet kunnen verdragen. Inbraken, drugsdeals, geweld. En als jij lekker ligt te tukken, rijden er mensen rond voor wie het oplossen van deze zaken hun werk is. Politieagenten. We kennen ze van televisieseries, uit het nieuws, van de actie. Maar in deze aflevering zijn we benieuwd naar iets anders..  Naar de mensen achter het blauw. 

In deze nieuwe aflevering van de Nacht van BNNVARA, gaat Bemshi in gesprek met twee agenten van het populaire televisieprogramma Bureau Utrecht. In deze reportageserie wordt de Utrechtse politie gevolgd.

Gasten: Kiki en Frank van Bureau Utrecht. 

Kunstmatige intelligentie is overal: van studeren en muziek maken tot medische doorbraken. Dat roept zowel enthousiasme als zorgen op. In De Nacht van KRO-NCRV spreekt Elif Kan met Thomas Moerland, AI-onderzoeker en auteur van het boek ‘Van IQ naar AI’, over wat AI zegt aangaande de mens.

Volgens Thomas komt de snelle ontwikkeling van AI doordat computers niet langer alleen op logica draaien, maar steeds meer worden gebouwd naar het voorbeeld van het menselijk brein. Net als wij leren AI-systemen door informatie continu te verwerken en verbanden te leggen.

Hoe intelligent AI uiteindelijk wordt, is onzeker. Wel is het belangrijk om bewust om te gaan met de kansen en risico’s. AI kan mensen helpen om sneller te leren en nieuwe inzichten te krijgen, maar kan ook leiden tot gemakzucht, bijvoorbeeld bij studenten die het zonder kritisch nadenken gebruiken.

Thomas benadrukt dat het essentieel is om na te denken over hoe we deze technologie verantwoord inzetten.

Het hele gesprek luister je hier. 

In de Nacht van Caribisch Netwerk sprak Guilliano Payne met muzikant en percussionist Roel Calister over zijn muziekvoorstelling en album The Work of Songs, waar hij samen met zijn ensemble Curaçaose werkliederen ten gehore brengt. Werkliederen waren nummers die op verschillende momenten in de geschiedenis de mensen door moeilijke tijden heen hielp, zoals de slavernij, maar ook de oogst.

 Daarnaast spraken ze over zijn passie voor muziek, de lessen die hij van zijn zus Izaline heeft geleerd en de gekke momenten die hij met zijn band Kuenta heeft meegemaakt.

Al sinds mensenheugenis zijn er trekvogels in Nederland. De kanoet, de grutto en de lepelaar, om er maar een paar te noemen; ze horen evenveel bij Nederland als Rembrandt, kaas en klompen. Ze vliegen jaarlijks duizenden kilometers op en neer tussen Nederland en plekken zoals Senegal en Rusland. 

Maar hoe weten die beestjes eigenlijk dat ze elke winter naar het zuiden moeten vliegen?  En hoe kan het dat ze soms jaren achter elkaar precies op dezelfde datum weer terugkeren naar hun stek? Jarenlang werd gedacht dat het antwoord in hun genen lag, maar in de laatste tien jaar kwam een nieuw perspectief op, met meer aandacht voor de ecologie van trekvogels. De technologie verandert mee: met piepkleine, door zonnepaneeltjes aangedreven zenders houden vogelkundigen hun tochten jarenlang in de gaten.

Thijs Hoekstra schreef een kankerboek - zo zou hij het zelf waarschijnlijk noemen. Het werd geen sentimentele 'The Fault in Our Stars', maar volgens kenners eerder een "wrange komedie, geschreven vanuit de loopgraven van de puberteit". En zijn pen blijkt een krachtig wapen. 

In De Nacht van EO deelt Hoekstra zijn verhaal met presentator Youri van der Geest. 

In de Nacht van Caribisch Netwerk sprak Guilliano Payne met filmmaker en schrijver Mirella Muroni. Ze hadden het over haar Curaçaose moeder en Italiaanse vader en waar haar liefde voor het vertellen van onderbelichte verhalen vandaan komt. Ook hadden ze het over opera, haar speelfilm Forget All You Know (About Aliens) en wat afro-futurisme als stroming inhoudt en waarom ze daar verknocht aan is geraakt.

Technologie wordt vaak gepresenteerd als dé oplossing voor de problemen in de zorg. Maar volgens Anne Bonvanie, Lector Ethiek en Technologie bij Saxion, is het nooit zomaar een hulpmiddel: achter elke innovatie schuilt een doel. In De Nacht van KRO-NCRV sprak Elif Kan met haar over het spanningsveld tussen technologie en ethiek in de zorg.

Nieuwe zorgtechnologieën ontwikkelen zich in hoog tempo. Denk aan een kunstmatig hart, AI-toepassingen in de geestelijke gezondheidszorg en prenatale testen. Technisch gezien zijn deze innovaties veelbelovend, maar ze roepen ook fundamentele ethische vragen op. Wat doen ze met onze kijk op gezondheid, identiteit en maakbaarheid?

Bonvanie pleit ervoor om ethiek niet pas achteraf te bespreken, maar structureel onderdeel te maken van innovatieprocessen. Ontwikkelaars zouden op vaste momenten moeten reflecteren op de morele kant van hun werk. Niet alleen kijken naar wat technisch mogelijk of wettelijk toegestaan is, maar ook naar de vraag of we deze technologieën als samenleving wel wenselijk vinden.

“We zijn vaak bezig met wat kan en wat mag, maar vergeten te vragen: moeten we dit eigenlijk wel willen?” 

Twee jaar geleden gaf Nederland 3,5 miljard euro uit aan ontwikkelingssamenwerking. Het vorige kabinet bezuinigde flink op die post: vanaf dit jaar ging daar 500 miljoen vanaf en volgend jaar zou dat zelfs 2,4 miljard euro minder moeten worden; een forse afname dus. Wat er overblijft, moet vooral ons eigen land wat opleveren aldus de demissionaire regering.

 Een wereld van verschil met vroeger: Nederland was wereldwijd namelijk koploper in ontwikkelingssamenwerking. Een voorbeeld voor andere landen zelfs. Wat is er gebeurd? Waarom steunen we armere landen steeds minder? En heeft dat te maken met de soms onbedoelde gevolgen die door ontwikkelingssamenwerking teweeg worden gebracht?

Radio 1-presentator Syb Faes spreekt in de Nacht van NTR Wetenschap ontwikkelingsexpert Dirk-Jan Koch. Als hoogleraar Internationale Ontwikkelingspraktijken en doorgewinterd diplomaat houdt hij zich al zijn hele leven bezig met deze vraag.

Controle is veel meer dan de omgeving naar je hand zetten of jezelf beheersen. Het is de onzichtbare kracht achter al ons gedrag. Alleen besteedt de psychologie er nog niet zo veel aandacht aan. En dat is volgens universitair docent Klinische Psychologie aan de Open Universiteit, Dr. Eva de Hullu een gemiste kans. Zij stelt dat controle ons in staat stelt om veel meer te begrijpen over onszelf, over anderen en de wereld om ons heen. 

Namens de wetenschapsredactie van de NTR: een gelukkig én leerzaam 2026!

In deze uitzending, die twee uur na de jaarwisseling plaatsvond, nam presentator Syb Faes in vogelvlucht door wat 2025 voor de wetenschap betekende. Van de bezuinigingen die Trump doorvoerde op de wetenschap en de impact daarvan, tot wat de Tweede Kamerverkiezingen mogelijk gaan betekenen voor het hogere onderwijs, tot de grootste wetenschappelijke flops; het passeert allemaal de revue.

Ook blikken we terug op de mooiste, leukste en leerzaamste momenten uit ons programma. Zo hoorden we waarom hoogleraar psychiatrie Jim van Os liever het bouwen van eiffeltorens met Kapla-blokjes voorschrijft dan ritalin, en hoe volgens universitair docent Conflict Studies Lauren Gould het Israëlische leger AI gebruikte om Hamasstrijders te identificeren en bombarderen, en daarbij veel burgerslachtoffers maakte.  

Wat voor jaar was 2025 voor de wetenschap? En welke momenten uit De Nacht van NTR Wetenschap onthouden we graag in het nieuwe jaar?