Controle is veel meer dan de omgeving naar je hand zetten of jezelf beheersen. Het is de onzichtbare kracht achter al ons gedrag. Alleen besteedt de psychologie er nog niet zo veel aandacht aan. En dat is volgens universitair docent Klinische Psychologie aan de Open Universiteit, Dr. Eva de Hullu een gemiste kans. Zij stelt dat controle ons in staat stelt om veel meer te begrijpen over onszelf, over anderen en de wereld om ons heen. 

Namens de wetenschapsredactie van de NTR: een gelukkig én leerzaam 2026!

In deze uitzending, die twee uur na de jaarwisseling plaatsvond, nam presentator Syb Faes in vogelvlucht door wat 2025 voor de wetenschap betekende. Van de bezuinigingen die Trump doorvoerde op de wetenschap en de impact daarvan, tot wat de Tweede Kamerverkiezingen mogelijk gaan betekenen voor het hogere onderwijs, tot de grootste wetenschappelijke flops; het passeert allemaal de revue.

Ook blikken we terug op de mooiste, leukste en leerzaamste momenten uit ons programma. Zo hoorden we waarom hoogleraar psychiatrie Jim van Os liever het bouwen van eiffeltorens met Kapla-blokjes voorschrijft dan ritalin, en hoe volgens universitair docent Conflict Studies Lauren Gould het Israëlische leger AI gebruikte om Hamasstrijders te identificeren en bombarderen, en daarbij veel burgerslachtoffers maakte.  

Wat voor jaar was 2025 voor de wetenschap? En welke momenten uit De Nacht van NTR Wetenschap onthouden we graag in het nieuwe jaar?

In de laatste Nacht van BNNVARA van 2025 duiken we in familiebanden! In de periode tijdens de jaarwisseling lijkt het wel alsof die familiaire banden ineens heel erg aan het licht gehouden worden en misschien is dat ook wel de reden dat Bemshi de podcast van haar gast heel erg aan kan raden want die gaat over een bijzonder familiegeheim uit de familie van Dija Kabba.

De podcast heet OmaMa en het komende uur praten Dija en haar Moeder Annemarie over hun bijzonder intieme en herkenbare podcast voor iedereen die familie hoog of juist laag heeft staan.

Sandra Klijn is onderzoeker, trainer en auteur. Ze schreef het boek Wat wil je écht?, waarin ze onderzoekt hoe je kunt ontdekken wat je kernwaarden zijn en hoe je durft te kiezen voor een baan die bij je past. En dat dat best spannend is, is ook enorm menselijk.

Techbitch, De Toekomst is Fantastisch, House of Politics - ze zijn slechts een klein deel van het goedgevulde portfolio van regisseur en editor Josèff Iping.

Waar komt zijn drang vandaan om verhalen te vertellen? Wat helpt hem om door de ogen van een kind naar grote vraagstukken te kijken? En hoe kijkt hij naar de wereld van morgen, als individu, maar ook als vader? In De Nacht van EO deelt Iping zijn verhaal. 

In deze uitzending gaan we in gesprek met Yesim Candan, schrijfster, columinist en zelf benoemd, trotse hardcore activist. Yesim staat op de voorgrond als het gaat om onrecht en femicide en met haar columns voor LINDA geeft zij slachtoffers van partner geweld een podium en stem.  Daarnaast komt in 2026 haar derde boek 11 Red Flags uit.

De ongemakkelijke stilte tijdens een eerste date, het doodzwijgen na een ruzie, of ergens geen woorden voor hebben. Stilte gaan we vaak uit de weg. Maar volgens cultuurwetenschapper Gerlov van Engelenhoven rust er een heuse kracht in stilte.

Zo kan stilte veel betekenen in een postkoloniale context. Wanneer het te pijnlijk is om te spreken, kunnen onderwerpen in de lucht blijven hangen. Van Engelenhoven vertelt over de stilte in zijn eigen Molukse familie. Volgens hem is het niet de verantwoordelijkheid van de zwijger om die stilte te beëindigen. Een stilte doorbreken noemt hij dan ook een gewelddadige metafoor. 

 
"Als een stilte voortkomt uit een kwetsbare situatie moet je die de ruimte bieden."
 

En die ruimte begint bij het luisteren. Wil jij ook luisteren naar wat Gerlov van Engelenhoven te vertellen heeft over stilte? Beluister de fragmenten hieronder.

Presentatie: Merel van Waalwijk van Doorn

Het vraagstuk over levenseinde is er eentje met veel taboes. Tijd om dat te verbreken, vindt schrijver Martje van der Brug. In haar boek 'De autonome route' en in haar activisme pleit ze voor meer zelfbeschikking en versoepeling van regels. Presentator Ruben van Haften gaat met haar in gesprek.

De Nacht van NTR Wetenschap - Koop nu! Deze gemodificeerde gevriesdroogde reep ziet er heerlijk gezond uit! En nu speciaal voor jou met extra emulgatoren, antioxidanten én … toegevoegde kleur- en smaakstoffen.

Waar we vroeger nog onze vooraadkasten en koelkasten vol hadden liggen met herkenbare ingredienten waar we zelf onze potjes van kookten, sluipt langzamerhand ultrabewerkt voedsel onze huizen binnen. Volgens Foodwatch bestaat 61% van de dagelijkse energie-inname van Nederlandse volwassenen uit voedsel dat onze voorouders in eerste instantie niet zouden herkennen.

Hoe is dit zo gekomen? En hoe ongezond zijn we eigenlijk als samenleving? En allerbelangrijkst: zijn burgers verantwoordelijk om hier iets aan te doen, of moeten overheden en bedrijven de handen uit de mouwen steken?

Jaap Seidell deed jarenlang onderzoek naar de relatie tussen voeding en onze samenleving. Hij is Emeritus hoogleraar Voeding en Gezondheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij adviseerde de WHO en de Gezondheidsraad en schreef een nieuw boek: ‘Zelf aan zet’, dat sinds gisteren in de boekhandels ligt. Daarin slaat hij samen met tientallen experts bruggen tussen diverse vakgebieden om af te rekenen met misverstanden over onze voeding en gezondheid.

Presentator Renette Kwakkenbos interviewt Jaap Seidell, en leert hoe je gezond wordt in een ziekmakend systeem.

Theatermaakster, actrice en auteur Eva Marie de Waal is feminist in hart en nieren. Een leven met drie zoons had zij zich niet helemaal voorgesteld, maar ze zou het voor niks willen inruilen. 

Die drie jongens zetten haar aan het denken: over testosteron, over gelijkwaardigheid en, onvermijdelijk, over influencers als Andrew Tate. Haar ervaringen en die van tientallen andere jongensmoeders tekende ze op in haar debuut: Zonen.